- Hiểu được đặc điểm của phương thức biểu cảm là thường mượn cảnh vật, đồ vật, con người để bảy tỏ tình cảm, khác với văn miêu tả là nhằm nhục đích tái hiện đối tượng được miªu t¶.. - Th[r]
Trang 1Giáo án văn 7 1
Tiết 23
Đặc điểm của văn bản biểu cảm
Ngày soạn: 26 09 2009 Ngày giảng: 28 09 2009
I Mục tiêu:
- Kiến thức:
- Hiểu được các đặc điểm cụ thể của bài văn biểu cảm
- Hiểu được đặc điểm của phương thức biểu cảm là thường mượn cảnh vật, đồ vật, con người để bảy tỏ tình cảm, khác với văn miêu tả là nhằm nhục đích tái hiện đối tượng được miêu tả
- Kỹ năng:
Rèn kĩ năng nhận diện các văn bản, tìm ý, lập bố cục trong văn biểu cảm
- Thái độ:
- áp dụng các đặc điểm để vào viết những bài văn hoàn chỉnh
II Chuẩn bị :
- GV: Soạn bài, dự kiến tích hợp, bảng phụ.
- HS : Đọc trước bài mới, dự kiến trả lời các câu hỏi.
III Phương pháp:
- Gợi mở, đàm thoại, phân tích
IV: Tổ chức giờ học:
1: ổn định tổ chức: (1')
2: Kiểm tra: (2')
? Thế nào là văn biểu cảm? có mấy cách biểu cảm?
Trả lời: Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc sự đánh giá của con người đới với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc 2 cách biểu cảm: trực tiếp, gián tiếp
3: Bài mới:
Hoạt động 1: Khởi động
- Mục tiêu: Gợi nhắc lại kiến thức cơ bản về văn
bản biểu cảm Dẫn dắt đi vào tìm hiểu bài mới
GV: Giờ trước các em đã nắm được thế nào là
văn bản biểu cảm và cách thức biểu cảm (trực
tiếp, gián tiếp) để hiểu được sâu sắc hơn về văn
biểu cảm hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu đặc
điểm của văn bản biểu cảm
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
- Mục tiêu: Hiểu được đặc điểm của văn bản
biểu cảm
- HS đọc bài văn “Tấm gương”
? Bài văn tấm gương biểu đạt tình cảm gì?
- Gợi ý: Chú ý từ ngữ và giọng điệu ngợi ca và
lời phê phán tính không trung thực
? Ca ngợi những đức tính đó nhằm mục đích gì?
- Mục đích: Phê phán những kẻ dối trá, biểu
dương sự trung thực
? Để biểu đạt tình cảnh đó, tác giả bài văn đã
làm ntn?
? Tác giả chọn đồ vật (Tấm gương) để nói về
tình cảm con người đó là cách nói gì?
Cách nói ẩn dụ, tượng trưng
? Theo em tại sao tác giả lại mượn hình ảnh tấm
gương để biểu đạt (bộc lộ cảm xúc)?
- Vì Tấm gương luôn phản chiếu trung thành
1'
20' I Tìm hiểu đặc điểm của văn bản biểu cảm:
1 Bài tập 1:
* Nhận xét:
- Nội dung: Bài văn Tấm gương ca ngợi đức tính trung thực của con người, ghét thói xu nịnh dối trá
- Cách biểu đạt : mượn hình ảnh Tấm gương làm điểm tựa để bộc lộ suy nghĩ và tình cảm của mình
Trang 2Giáo án văn 7 2
mọi vật xung quanh, mượn cái gương nói chung
để bộc lộ suy nghĩ tình cảm của mình về một
thái độ sống đúng đắn mà thôi
- Ca ngợi tấm gương chính là ca ngợi con người
trung thực
? Vậy cách biểu lộ tình cảm ở đây là trực tiếp
hay gián tiếp?
? Bố cục bài văn gồm mấy phần?Nêu nội dung
của từ phần?
? Phần thân bài đã nêu lên ý gì? những ý đó liên
quan đến chủ đề bài văn ntn?
- Phần thân bài đưa ra 2 VD về Mạc Đĩnh Chi và
Trương Chi là 2 ví dụ về 1 người đáng trọng, 1
người đáng thương, nhưng nếu soi gương thì
gương cũng không vì tình cảm mà nói sai sự
thật)
? nhận xét sự đánh giả của tác giả trong bài
văn? Điều đó có ý nghĩa ntn? đối với giá trị của
bài văn?
GV: Mọi người nhìn vào đó để học tập
- HS đọc đoạn văn
? Đoạn văn biểu đạt tình cảm gì?
HS thảo luận bàn (2’)
- Đại diện nhóm trả lời
- Nhóm khác nxét
- GV nxét, bổ sung
? Em hãy nhận xét cách biểu đạt?
Gợi ý: Tìm những từ ngữ biểu lộ tình cảm
- Lời gọi thiết tha: mẹ ơi!
- Lời than: con khổ quá mẹ ơi!
Mẹ đi lâu thế? Người ta chửi con, chửi cả mẹ
nữa
? Dựa vào những chi tiết trên, em hãy nxét về
cách biểu lộ tình cảm?
? Qua việc tìm hiểu 2 bài tập trên em thấy văn
biểu cảm có đặc điểm gì?
- Tập trung biểu đạt 1 tình cảm chủ yếu
- Chọn hình ảnh có ý nghĩa tượng trưng hoặc nói
trực tiếp tình cảm
- Bố cục gồm 3 phần như thể loại văn khác
- Tình cảm phải rõ ràng, chân thực
Đó chính là nội dung phần ghi nhớ
- HS đọc ghi nhớ
- GV chốt lại 4 đơn vị kiến thức
- HS thảo luận nhóm bàn (2’)
? Hãy so sánh văn miêu tả và văn biểu cảm có
đặc điểm gì giống và khác nhau?
- HS thảo luận
- Đại diện nhóm trả lời
- Nhận xét
- GV nxét, đưa bảng phụ kết luận
Cần phân biệt văn biểu cảm với phương thức
biểu đạt gần gũi như miêu tả
- Trong văn miêu tả đối tượng miêu tả là con
người, đồ vật, phong cảnh, con người cũng bộc
- Biểu lộ tình cảm 1 cách gián tiếp
- Bố cục 3 phần + Mở bài: đoạn đầu + Thân bài: nói về các đức tính của tấm gương
+ Kết bài: Đoạn cuối
- Tình cảm và sự đánh giá của tác giả: rõ ràng, chân thực, hình ảnh tấm gương có sức khêu gợi? Tạo nên giá trị của bài văn
2 Bài tập 2:
* Nhận xét:
- Nội dung: Đoạn văn thể hiện tình cảm cô đơn cầu mong sự giúp đỡ
và thông cảm
- Cách biểu đạt: Tình cảm được biểu lộ trực tiếp nỗi niềm cảm xúc trong lòng của nvật
3 Ghi nhớ: SGK
Trang 3Giáo án văn 7 3
lộ tư tưởng cảm xúc nhưng đó không phải là ND
chủ yếu cuả phương thức biểu đạt ấy
Trong văn biểu cảm người ta cũng miêu tả cảnh
vật, đồ vật, con người song chủ yếu là để bộc lộ
tư tưởng, tình cảm Vì vậy, người ta không miêu
tả đồ vật, cảnh vật, con người ở mức cụ thể
hoàn chỉnh mà chọn những chi tiết thuộc tính, sự
việc nào đó có khả năng gợi cảm để biểu hiện
cảm xúc tư tưởng mà thôi
* Hoạt động 3: HD luyện tập
- Mục tiêu: Củng cố kiến thức đã học bằng cách
áp dụng vào làm một số bài tập
- HS đọc bài tập, xác định yêu cầu
? Bài văn thể hiện tình cảm gì?
? Việc miêu tả hoa phượng đóng vai trò gì trong
bài văn biểu cảm này?
- Tác giả không tả hoa phượng như 1 loài hoa nở
vào mùa hè, mà chỉ mượn hoa phượng để nói
đến những cuộc chia li
? Theo em vì sao tác giả gọi hoa phượng là hoa
học trò?
- Hoa phượng thể hiện khát vọng sống hòa nhập với
bạn bè, thoát khỏi sự cô đơn trống vắng
? Tìm mạch ý của bài văn?
HS thảo luận nhóm (3’)
- Phượng nở……… Phượng rơi
- Phượng nhớ + Người sắp xa
+ một trưa hè
- Phượng khóc, mơ, nhớ…
? Bài văn biểu cảm trực tiếp hay gián tiếp?
- Nhưng cũng có những câu biểu lộ tình cảm
trực tiếp (nhớ người sắp xa, phượng nở…” bài
văn đem đến một hiệu quả nghệ thuận cao, tác
động truyền cảm sâu sắc)
20'
II Luyện tập:
a Bài tập:
Đọc bài văn “Hoa học trò” và nhận xét
- ND: bày tỏ nỗi buồn nhớ khi phải
xa trường, xa bạn
- Tác giả mượn hoa phượng để nói
đến những cuộc chia li (ẩn dụ)
- Vì hoa phượng nở rộ vào dịp kết thúc năm học Lúc đó học trò phải
xa trường, xa thầy cô và bạn bè
b Mạch ý của bài văn:
- Chính là sắc đỏ của hoa phượng cháy lên trong nỗi buồn nhớ của học trò lúc chia tay
- Phượng càng đỏ thì nỗi nhớ càng tăng
- Phượng và người sóng đôi gắn bó cùng chia sẻ nỗi buồn ấy
Bố cục của bài văn theo mạch tình cảm suy nghĩ
c Bài văn dùng hoa phượng để nói lên lòng người là biểu cảm gián tiếp.
4 Củng cố: (1')
? Văn biểu cảm có những đặc điểm gì?
? Mục đích nhiệm vụ của bài văn biểu cảm khác văn miêu tả ở chỗ nào?
5 HDHB:
- Học bài cũ, thuộc ghi nhớ
- Chuẩn bị bài sau: Đề văn biểu cảm và cách làm bài văn biểu cảm
Tiết 24
Đề văn biểu cảm
và cách làm bài văn biểu cảm
Ngày soạn: 27 09 2009 Ngày giảng: 29 09 2009
I Mục tiêu:
- Kiến thức:
- Nắm được các bước tìm hiểu đề và các bước làm bài văn biểu cảm, các kiểu đề văn biểu cảm
- Kỹ năng:
Rèn luyện kỹ năng phân tích đề và lập dàn ý bài văn biểu cảm
Trang 4Giáo án văn 7 4
- Thái độ:
- Có tình cảm, cảm xúc, khi viết bài văn biểu cảm
II Chuẩn bị :
- GV: Soạn bài, dự kiến tích hợp, bảng phụ.
- HS : Đọc trước bài mới, dự kiến trả lời các câu hỏi.
III Phương pháp:
- Gợi mở, đàm thoại, phân tích
IV: Tổ chức giờ học:
1: ổn định tổ chức: (1')
2: Kiểm tra: (2')
? Thế nào là văn biểu cảm? có mấy cách biểu cảm?
Trả lời: Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc sự đánh giá của con người đới với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc 2 cách biểu cảm: trực tiếp, gián tiếp
3: Bài mới:
Hoạt động 1: Khởi động
- Mục tiêu: Nhắc lại kiến thức đã học trong tiết
trước về đặc điểm của văn biểu cảm Tích hợp dẫn
dắt đi vào thực hiện trong các đề văn cụ thể
? Hãy nêu đặc điểm của văn bản biểu cảm?
- HS nhắc lại kiến thức
GV: Giờ trước chúng ta đã nắm được các đặc điểm
của văn bản biểu cảm Để nhận diện được đề bài của
bài văn và các bước làm bài văn biểu cảm, chúng ta
học bài hôm nay
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
- Mục tiêu: Nắm kĩ hơn các bước làm bài văn
biểu cảm
- HS đọc 5 đề văn (SGK)
? Chỉ ra các đối tượng biểu cảm trong các đề
trên?
GV gạch chân các từ ngữ quan trọng
- Dùng bảng phụ
? Tình cảm cần biểu hiện trong các đề văn trên là
gì? (Qua các từ ngữ nào?)
? Từ việc tìm hiểu các đề trên hãy cho biết đề văn
biểu cảm cần phải chứa đựng những yêu cầu gì?
- GV chép đề lên bảng- HS đọc đề bài
-? Đề bài yêu cầu gì-?
3'
20' I Đề văn biểu cảm và các bước
làm bài văn biểu cảm:
1 Đề văn biểu cảm:
a Đọc 5 đề văn SGK
b Nhận xét
Đề a: Dòng sông quê hương
Đề b: Đêm trăng trung thu
Đề c: Nụ cười của mẹ
Đề d: Vui (buồn) tuổi thơ
Đề e: Loài cây
- Các từ biểu cảm: ( tình cảm cần biểu hiện) cảm nghĩ, vui buồn, yêu thích
c Kết luận:
- Đề văn biểu cảm bao giờ cũng nêu ra đối tượng biểu cảm và định hướng tình cảm
2 Các bước làm bài văn biểu cảm:
a Đề bài: Cảm nghĩ về nụ cười
của mẹ
b Nhận xét:
Bước 1: Xác định yêu cầu của đề
- Phát biểu xảm xúc và suy nghĩ
về nụ cười của mẹ
Trang 5Giáo án văn 7 5
? Đối tượng biểu cảm mà đề bài yêu cầu là gì?
? Em hình dung và hiểu thế nào về đối tượng ấy?
? Có phải lúc nào mẹ cũng nở nụ cười không? mà
lúc nào mẹ nở nụ cười?
? Mỗi khi vắng nụ cười của mẹ em cảm thấy ntn?
? Làm thế bào để luôn thấy nụ cười của mẹ?
? Muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm phải làm ntn?
GV: Từ những ý trên em hãy sắp xếp theo bố cục
3 phần MB, TB, KB
? Mở bài em nêu gì?
? Thân bài em nêu những ý gì? trình tự các ý?
- Cho HS thảo luận: nhóm 6 (5’)
- Đại diện nhóm trình bày
- GV + HS nhận xét Đưa đáp án đúng
? Kết bài nêu ý gì?
? Sau khi lập dàn bài bước tiếp theo là gì?
- HS đã chuẩn bị ở nhà
GV: cần dự kiến các phần về độ dài vốn sử dụng
từ ngữ, ca dao nói về công lao của mẹ, tình cảm
của con cái
- Gọi đại diện các tổ trình bày
- HS nhận xét
- GV nhận xét ưu, nhược điểm
? Để làm bài văn biểu cảm phải thực hiện những
bước nào? (4 bước)
- HS đọc ghi nhớ
- GV chốt lại 4 đơn vị kiến thức
Hoạt động 3: HD luyện tập
- HS đọc bài văn SGK – 89
? Bài văn biểu đạt tình cảm gì? đối với đối tượng
nào?
? Em hãy đặc cho bài văn 1 nhan đề và 1 đề văn
thích hợp?
18'
+ Đối tượng: nụ cười
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
* Tìm ý:
- Nụ cười yêu thương, nụ cười kích lệ đối với mỗi bước tiến của em
- Mẹ nở nụ cười khi em biết đi, biết nói, bắt đầu đi học, được lên lớp, những lần em tiến bộ
- Khi vắng nụ cười của mẹ em cảm thấy buồn
- Em không sai lầm, không gây cho mẹ phiền lòng
Phải hình dung, cụ thể đối tượng biểu cảm thể hiện tình cảm, cảm xuc của mình
* Lập dàn ý:
- Mở bài: Nêu cảm xúc đối với nụ cười của mẹ
- Thân bài:
Nêu các biểu hiện sắc thái nụ cười của mẹ
+ Nụ cười vui, yêu thương;
+ Nụ cười khuyến khích;
+ Nụ cười an ủi;
+ Khi vắng nụ cười của mẹ em cảm thấy buồn
- Kết bài:
Lòng yêu thương và kính trọng mẹ
Bước 3: Viết bài
- Viết phần MB: T1 TB: T2 KB: T3 Bước 4: sửa chữa bài viết
3 Ghi nhớ: (SGK-88)
II Luyện tập:
Bài tập 1:
a ND: Bài văn bộc lộ tình cảm
yêu mến gắn bó tha thiết với quê hương An Giang
* Đặt nhan đề:
- An Giang quê tôi
- Kí ức một miền quê
Trang 6Giáo án văn 7 6
? Lập dàn ý cho đề bài trên?
? Chỉ ra những phương thức biểu cảm của bài
văn?
Tìm những câu văn biểu đạt tình cảm
+ Tuổi thơ tôi đã hằn sâu trong kí ức
+ Tôi da diết mong gặp lại
+ Tôi thèm được…
+ Tôi tha thiết muốn biết
Ôi! quê mẹ nơi nào cũng đẹp
- Quê hương tình sâu nghĩa nặng
* Đặt đề văn:
- Cảm nghĩ về q.hương An Giang
b Lập dàn ý:
- MB: giới thiệu tình yêu q.hương An Giang
- TB: Biểu hiện tình yêu mến quê
- Tình yêu quê hương từ tuổi thơ
- Tình yêu quê hương trong chiến
đấu và những tấm gương yêu nước
- KB: Tình yêu quê hương với nhận thức của người trưởng thành
c Phương thức biểu cảm:
Biểu đạt tình cảm trực tiếp thiết tha
4 Củng cố: (1')
- GV nhấn mạnh lại 4 bước làm bài văn biểu cảm
- Nhận xét phần luyện tập của HS
5 HDHB: (1')
- Học thuộc ghi nhớ, xem lại các bài tập đã làm
- Chuẩn bị trước bài: "Bánh trôi nước"
Tiết 25 bánh trôi nước
Ngày soạn: 28 09 2009 Ngày giảng: 30 09 2009
I Mục tiêu:
- Kiến thức:
- Thấy được vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắc son, thân phận chìm nổi của người phụ nữ trong bài thơ “Bánh trôi nước” (người phụ nữ bình dân trong XHPK)
- Kỹ năng:
Rèn luyện kỹ năng đọc thơ thát ngôn tứ tuyệt
- Thái độ:
- Giáo dục thái độ cảm thông trân trọng, tự hào về số phận, nhân cách của người phụ nữ Việt Nam và giữ gìn nét sinh hoạt văn hóa, dân tộc
II Chuẩn bị :
- GV: Soạn bài, dự kiến tích hợp văn biểu cảm.
- HS : Đọc kĩ vbản, soạn bài theo SGK.
III Phương pháp:
- Gợi mở, đàm thoại, phân tích, giải thích
IV: Tổ chức giờ học:
1: ổn định tổ chức: (1')
2: Kiểm tra: (3')
Trang 7Giáo án văn 7 7
? Đọc thuộc lòng bài thơ "Côn Sơn ca" và cho biết cảm nhận của em về nhà thơ
Nguyễn Trãi?
3: Bài mới:
Hoạt động 1: Khởi động
- Mục tiêu: Gợi đôi nét về nhà thơ Hồ Xuân
Hương, tạo hứng thú đi vào tìm hiểu một bài thơ
cụ thể của bà
GV: Trong XHPK người phụ nữ không được coi
trọng, bị trói chặt vào lễ giáo phong kiến Vì thế
họ luôn khát khao sống trong tình yêu hạnh phúc,
thấu hiểu nỗi buồn của người phụ nữ, các nhà thơ,
nhà văn đã thể hiện khá thành công tâm sự của
họ Một trong số đó là nữ thi sĩ Hồ Xuân Hương
qua bài thơ Bánh trôi nước Chúng ta cùng tìm
hiểu
Hoạt động 2: Đọc - hiểu VB
- Mục tiêu: Rèn kĩ năng đọc thơ thất ngôn tứ
tuyệt, hiểu đôi nét về con người Hồ Xuân Hương
và số phận cùng với vẻ đẹp của người phụnữ Việt
Nam trong xã hội phong kiến
GV: Yêu cầu đọc to, rõ ràng, diễn cảm
? Dựa vào chú thích * trong SGK em hãy cho biết
đôi nét về nhà thơ Hồ Xuân Hương?
? Bài thơ này sáng tác theo thể thơ nào? nxét số
câu, số chữ, cách gieo vần?
- Bài thơ nằm trong chùm thơ vịnh cảnh của Hồ
Xuân Hương (vịnh cái quạt, quả mít) Vịnh vật
muôn sự vật bài thơ làm theo lối vịnh vật mượn sự
vật để gửi gắm tình cảm
? Em hiểu thế nào là bánh trôi nước? (Cách làm
bánh trôi ntn?)
- Thứ bánh làm bằng bột nếp được nhào nặn viên
tròn, có nhân đường phèn, được luộc chín bằng
cách cho vào nước đun sôi ở miền bắc nước ta có
tục lệ làm bánh trôi vào 3/3 âm lịch.)
? Bài thơ có mấy lớp nghĩa? đó là những nghĩa
gì?
- Bài thơ có 2 lớp nghĩa: Nghĩa thực, nghĩa tượng
trưng
- Bài thơ đa nghĩa
-Nghĩa thực nói về bánh trôi nước, vừa nói lên thân
phận, phẩm chất của người phụ nữ
? Thế nào là tính đa nghĩa trong thơ?
- Đa nghĩa là 1 thuộc tính của ngôn ngữ văn
chương, thi ca nói chung
? Chiếc bánh trôi được mtả ntn?
? Em có nx gì về cách tả này?
1'
30' I Đọc và thảo luận chú thích:
1 Đọc văn bản:
2 Chú thích:
a Chú thích *
- Tác giả: Hồ Xuân Hương được mạnh danh là bà chúa thơ nôm Việt Nam
- Tác phẩm: Bài thơ nằm trong chùm thơ vịnh cảnh của Hồ Xuân Hương
* Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
b Từ khó:
- Rắn: cứng
- Nát: nhão, mềm
II Tìm hiểu văn bản:
1 Hình ảnh chiếc bánh trôi
(Nghĩa thực) Hình dáng của bánh: trắng, tròn khi chín bánh nổi lên, nhân bên trong bằng đường đỏ, bánh rắn nát do người nhào nặn
Tả chính xác, sinh động
- Bài thơ tả thực chiếc bánh trôi xinh xắn, bình dị, tinh khiết
Trang 8Giáo án văn 7 8
? Qua những từ ngữ trên em thấy hình ảnh chiếc
bánh trôi trong bài thơ ntn?
? Bài thơ có phải chỉ tả chiếc bánh trôi và cách
làm bánh không? Vì sao?
? Bài thơ không phải là dạy cách làm bánh Vậy
nhà thơ muốn nói điều gì?
- Miêu tả vẻ đẹp, phẩm chất người phụ nữ trong
XHPK
? Vẻ đẹp của người phụ nữ được mtả ntn?
? Nxét gì về cách miêu tả của tác giả?
(“Thân em” là mô típ quen thuộc trong ca dao)
Qua đó thấy được hình ảnh người phụ nữ ntn?
? Người phụ nữ đẹp nhưng trong XHPK số phận
của họ ra sao?
- Bảy nổi ba chìn với nước non
? Em hiểu “bảy nổi ba chìm”nghĩa là ntn?
- Lênh đênh, trắc trở
? Nxét nghệ thuật tác giả sử dụng?
- GV liên hệ: Vũ Nương, Thúy Kiều…
? Số phận của người phụ nữ trong XHPK như vậy
nhưng phẩm chất của họ ntn?
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
? Em hiểu “tấm lòng son” ở câu thơ nghĩa là ntn?
- Thủy chung, son sắc
? Qua cách nói ẩn dụ em hiểu gì về số phận người
phụ nữ trong XHPK?
? Thái độ của tác giải ntn?
- Tác giả cảm thông và tự hào về người phụ nữ
Việt Nam trong XHPK
- GV liên hệ phụ nữ ngày nay
HS thảo luận nhóm 4 (2’)
? Bài thơ có 2 lớp nghĩa, theo em nghĩa nào có
tính chất quyết định?
- Nghĩa sau là nghĩa chính, nghĩa trước chỉ là
phương tiện để chuyển tải nghĩa sau, có nghĩa sau
bài thơ mới có giá trị lớn
? Qua phần vừa tìm hiểu em hãy nêu cảm nhận
của mình về người phụ nữa Việt Nam trong
XHPK?
- Sử dụng KTDH: Động não
- GV chôt:
Hoạt động 3: Ghi nhớ
- Mục tiêu: Khái quát lại toàn bộ nội dung và
2'
2 Thân phận người phụ nữ:
(Nghĩa tượng trưng)
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
- Mượn cách nói của ca dao
Người phụ nữ sinh đẹp tự ý thức được vẻ đẹp của mình (trắng – xinh)
- Sử dụng thành ngữ
Người phụ nữ có số phận long
đong, vất vả lệ thuộc
- Dù hoàn cảnh nào người phụ nữ vẫn giữ được phẩm chất đạo đức, tấm lòng nhân hậu thủy chung, son sắc
- Người con gái tài hoa xinh đẹp nhưng cuộc đời long đong vất vả,
lệ thuộc hoàn cảnh Song họ vẫn giữ được phẩm hạnh của mình, những người biết vượt lên bi kịch cuộc đời
III Ghi nhớ: (SGK)
Trang 9Giáo án văn 7 9
nghệ thuật của bài thơ
- HS đọc ghi nhớ
- GV chốt lại
Hoạt động 4: HD luyện tập
- Mục tiêu:
BT: Tìm những bài ca dao bắt đầu bằng từ “thân
em”
- Thân em như trái bần trôi
- Thân em như hạt mưa sa
- Thâm em như giếng giữa đàng
Người thanh rửa mặt người phàm rửa chân
5' IV Luyện tập:
Bài tập 1:
Phân tích màu xanh trong đoạn thơ
a) Các từ chỉ màu xanh
Xanh2: không xanh lắm, xanh ngắt: màu xanh rất đậm
4 Củng cố: (2')
- Đọc thuộc lòng bài thơ tại lớp
- Nêu nội dung bài thơ
5 HDHB: (1')
- Học thuộc lòng bài thơ, nội dung và giá trị nghệ thuật của bài thơ
- Soạn bài "Sau phút chia li"
Tiết 26 hướng dẫn đọc thêm: sau phút chia li
(Trích: Chinh phụ ngâm khúc)
Ngày soạn: 30 09 2009 Ngày giảng: 02.10 2009
I Mục tiêu:
- Kiến thức:
- Cảm nhận được nỗi sầu chia li sau phút chia tay, giá trị tố cáo chiến tranh phi nghĩa, niềm khát khao hạnh phúc lứa đôi và giá trị của nghệ thuật ngôn từ trong đoạn trích Bước đầu tìm hiểu thể thơ song thất lục bát
- Kỹ năng:
Rèn luyện kĩ năng nhận dạng, phân tích tìm hiểu thể thơ song thất lục bát
- Thái độ:
- Biết quý trọng hạnh phúc gia đình, biết cảm thông với những đau khổ, bất hạnh của người khác, căm ghét chiến tranh, yêu hòa bình
II Chuẩn bị :
- GV: Soạn bài, dự kiến tích hợp văn biểu cảm.
- HS : Đọc kĩ vbản, soạn bài theo SGK.
III Phương pháp:
- Gợi mở, đàm thoại, phân tích, giải thích
IV: Tổ chức giờ học:
1: ổn định tổ chức: (1')
2: Kiểm tra: (3')
? Đọc thuộc lòng bài thơ "Bánh trôi nước" và cho biết cảm nhận của em về nhà thơ Hồ
Xuân Hương?
3: Bài mới:
Hoạt động 1: Khởi động
- Mục tiêu: Gợi không khí chiến tranh phi nghĩa
của xã hội phong kiến cuối thế kỉ XVIII đầu thế
kỉ XIX Tạo hứng thú đi vào tìm hiểu bài
GV: Chinh phụ Ngâm là khúc ngâm của người
1'
Trang 10Giáo án văn 7 10
vợ có chồng đi chinh chiến xa, tác giả Đặng
Trần Côn và dịch giả tài hoa Đoàn Thị Điểm, cả
2 đều sống ở đầu thế kỉ 18 thời Lê Mạt, chiến
tranh Trịnh Nguyễn và khởi nghĩa nông dân lan
rộng Đặng Trần Côn cảm thấy thời thế mà viết
ra khúc ngân bằng chữ Hán, Đoàn Thị Điểm
dịch ra chữ nôm Tviệt Hôm nay chúng ta tìm
hiểu đoạn trích…
Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản
- Mục tiêu: Rèn kĩ năng đọc thơ song thất lục
bát, hiểu đôi nét về tác giả, tác phẩm Cảm nhận
được nỗi sầu chia ly trong những cuộc chiến
tranh phi nghĩa của xã hội phong kiến
- GV: nêu yêu cầu đọc: giọng trầm buồn nhịp
nhàng, thiết tha
- GV đọc mẫu, gọi HS đọc
- Nhận xét cách đọc
? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả
Đặng Trần Côn và dịch giả Đoàn Thị Điểm?
GV mở rộng: Đoàn Thị Điểm và Hồ Xuân
Hương đều là những phụ nữ có nhan sắc, tài hoa,
tuy họ khác nhau về cuộc đời, số phận (HXH
tình duyên bất hạnh Đoàn Thị Điểm cuộc sống
gia đình hạnh phúc Nhưng họ cũng có sự đồng
cảm về người phụ nữ với hạnh phúc lứa đôi
trong chiến tranh
? Em hiểu gì về nghĩa nhan đề tác phẩm?
- Chinh phụ: người phụ nữ có chồng đi chinh
chiến xa
- Ngâm khúc: 1 thể loại văn học do người Việt
Nam sáng tạo, diễn tả tâm trạng sầu bi của con
người
? Nội dung chính tác phẩm đề cập đến điều gì?
? Đoạn trích làm theo thể thơ nào?
? Số tiếng trong mỗi câu, gieo vần?
? Nhận xét số câu, số chữ, hiệp vần trong đoạn
dịch trích?
- Thể thơ này do người Việt Nam sáng tạo mang
tính dân tộc cao, bắt nguồn từ ca dao
+ Số câu: 1 khổ thơ 4 câu
+ Số chữ: 2 câu 7, 1 câu 6, 1 câu 8
- Cách hiệp vần: chữ cuối của câu 7 là thanh trắc
vần với tiếng thứ 5 của câu 7 dưới (gió – cũ)
+ Chữ cuối câu 7 được vần với chữ cuối câu 6
(đều vần bằng (chăn – ngăn)
+ Chữ cuối câu 8 lại vần với chữ T5 của câu7
trên của khổ sau (vần bằng)
Ngắt nhịp của câu 7: 4/3 hoặc 3/2/2 (lẻ chẵn)
- Gọi HS đọc 5 chú thích (SGK)
? Căn cứ vào cấu tạo của thể thơ, bài thơ có thể
chia làm mấy phần? ND chính của từng phần?
35' I Đọc và tìm hiểu chú thích:
1 Đọc:
2 Tìm hiểu chú thích:
a Tác giả và dịch giả:
- Tác giả: Đặng Trần Côn sống vào nửa đầu TK 18
- Dịch giả: Đoàn Thị Điểm (1705 – 1748)
b Tác phẩm: Chinh phụ ngâm
khúc
- Nội dung
Là khúc ngâm về nỗi lòng sầu thương nhớ nhung của người vợ có chồng ra trận
- Thể thơ
Song thất lục bát (2 câu 7 chữ (song thất), tiếp đến 2 câu 6-8 (lục bát)
c Chú thích: 1, 2, 3, 4, 5
II Bố cục: 3 phần
P1: Khổ thơ 1: thực trạng của cảnh chia li
P2: K2 -không gian cách trở P3: K3 - Nỗi sầu li biệt