Hôm nay học bài này , chúng ta hiểu được đêm hôm trước vào ngày khai trường lớp 1 của em , mẹ đã làm gì và nghĩ HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY.. - GV y/c HS đánh số thứ tự các đoạn trong văn bản.[r]
Trang 1Tuần : ……… VĂN BẢN
Bài : ………… CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
Lí Lan
A - MỤC ĐÍCH YÊU CẦU: Giúp học sinh
- Cảm nhận và hiểu được tình mẫu tử thiêng liêng , đẹp đẽ
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của xã hội và nhà trường đ/v cuộc đời mỗi con người
B – TIẾN TRÌNH DẠY VÀ HỌC :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
Hãy cho biết thế nào là văn bản nhật dụng ? Em hãy kể tên văn bản nhật dụng mà em đã được học ở lớp 6 ?
Gợi ý : Nói đến văn bản nhật dụng là trước hết nói đến tính chất nội dung văn bản Đó là những nội dung gần gũi bức thiết đ/v đời sống trước mắt của con người và cộng đồng xã hội hiện đại như : thiên nhiên , môi trường , năng lượng , dân số , quyền trẻ em
Các văn bản nhật dụng đã học : Cầu Long Biên chứng nhân lịch sử , Bức thư của thủ lĩnh da đỏ , Động Phong Nha
3 Bài mới :
Giới thiệu bài : Từ lớp 1 đến lớp 7 em đã dự 7 lần khai trường , ngày khai trường nào làm
em nhớ nhất ?
Trong ngày khai trường đầu tiên của em , ai đưa em đến trường ? Em có nhớ đêm hôm trước ngày kh ai trường ấy , mẹ em đã làm gì và nghĩ gì không?
Hôm nay học bài này , chúng ta hiểu được đêm hôm trước vào ngày khai trường lớp 1 của
em , mẹ đã làm gì và nghĩ
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ PHẦN GHI BẢNG
OẠT ĐỘNG 1 Đọc và tìm hiểu
chú thích :
- GV hướng dẫn cách đọc : nhẹ ,
tha thiết , chận rãi , chú ý từ láy
- GV đọc mẫu 5 đoạn HS 2 đoạn
- GV cho HS đọc phần chú thích 3
từ khó : Can đảm , háo hức , dặm
- GV y/c HS đánh số thứ tự các
đoạn trong văn bản
Hỏi: Tác giả này là ai ? Em biết gì
về tác giả này ?
Lí Lan là nhà văn nữ đa tài , hiện
đang định cư tại Mỹ và đang ráo
riết dịch bộ truyện nổi tiếng Harry
Poster (tập 5) sang tiếng việt
Hỏi:Em hãy cho biết văn bản viết
về ai ? về điều gì ? Xácđịnh kiểu
văn bản ?
Chuyển ý :Để hiểu được tâm trạng
- Tác giả là Lí Lan -> Viết về người mẹ , tâm trạng của người mẹ đêm trước ngày
khai trường , con vào lớp 1
I Đọc và tìm hiểu chú thích :
1) Tác giả :
Lí Lan 2)Tác phẩm :
- Văn bản nhật dụng
- Kiểu văn biểu cảm
Trang 2khai trường của con ta cùng đi vào
HOẠT ĐỘNG 2 : Đọc – hiểu văn
bản
Hỏi: Theo dõi đoạn 1 : Em cho
biết người mẹ nghĩ đến con vào
thời điểm nào ?
Hỏi: Trong đêm trước ngày khai
trường tâm trạng của mẹ và con có
gì khác nhau ? Điều đó biểu hiện ở
chi tiết nào ?
Hỏi: Tác giả đã sử dụng nghệ
thuật gì để làm nỗi rõ sự khác biệt
trong tâm trạng giữa mẹ và con ?
Hỏi:Trong đêm ấy mẹ còn nhớ về
điều gì ? Hình ảnh ngày khai
trường năm xưa ở mẹ được miêu tả
như thế nào ? Ấn tượng ngày khai
trường đã để lại ấn tượng thế nào
trong lòng mẹ ?
Hỏi:Loại từ gì được dùng nhiều
trong đoạn 8 ?Nêu tác dụng loại từ
này ?
Hỏi:Qua sự hồi tưởng củ mẹ về
ngày khai trường em hãy cho biết
sự tiến bộ trong giáo dục (kh
trường mẹ – kh trường con khác
nhau như thế nào) qua đó mẹ
-> Vào đên trước ngày khai trường con vào lớp 1
->Con: gương mặt thanh thoát tựa nghiêng trên gối mềm , thỉnh thoảng chụm lại như đang mút kẹo =>vô tư thanh thản nhẹ nhàng Mẹ: có các biểu hiện (đoạn 5,7)
Hôm nay mẹ không tập trung được Mẹ lên giường trằn trọc Thực sự mẹ không lo Nhưng vẫn không ngủ được
=>thao thức không ngủ được
- Nghệ thuật tương phản
->Mẹ nhớ ngày khai trường đầu tiên của mẹ
Mẹ nhớ sự nôn nao hồi hộp khi cùng bà ngoại đến gần trường , nỗi chơi vơi hốt hoảng
->Kiểu từ láy bộc lộ tâm trạng
II Đọc – hiểu văn bản :
1) Thời điểm :
- Đêm trước ngày khai trường
2) Diền biến tâm trạng của mẹ :
- Không tập trung được
- trằn trọc
- không lo nhưng không ngủ được
- Ấn tượng về buổi khai trường đầu tiên ấy rất sâu đậm
- Nôn nao , hồi hộp
Trang 3mong muốn điều gì ở con
Hỏi:Qua những gì vừa tìm hiểu
xong , khái quát lại tâm trạng của
mẹ thế nào ?
- GV bình:Trong đêm không ngủ
được mẹ lo nghĩ về con , mẹ nhớ
ngày khai trường xưa củaa mẹ
Ngày ấy bà ngoại dắt tay mẹ đến
trường và sáng mai đây mẹ lại
nắm tay dắt con đến trường Đó là
qui luật tuần hoàn của thời gian
Mẹ mong rằng trong góc nhỏ tâm
hồn con sẽ ghi lại cảm xúcvề ngày
đầu tiên và con sẽ biết thế nào là
không ngủ được Sau này sẽ có
lúc con chợt nhớ lại và cảm thấy
xúc động Con giờ đây chính là
hình ảnh của mẹ ngày ấy Tâm
trạng của mẹ chính là tâm trạng
của bà ngày xưa
Hỏi:Em hãy cho biết vì sao mẹ
không ngủ được ?(Học sinh thảo
luận đưa ra ý kiến – Gv chốt lại)
Hỏi:Từ sự trăn trở suy nghĩ của mẹ
, em thấy mẹ là người như thế nào
?
GV bình : Qua đây ta thấy câu nói
“trong vũ trụ có lắm kỳ quan ,
nhưng kỳ quan đẹp nhất là trái tim
người mẹ” Vì mẹ không những lo
lắng cho con có cuộc sống đầy đủ
cảm xúc rõ nét (HS giải nghĩa)
Mẹ: Ngày kh trường đúng là ngày đầu tiên vào lớp 1=>bỡ ngỡ , xa lạ
Con:Đã đi mẫu giáo làm quen trường lớp , tiếp xúc thầy cô , bè bạn
=>Tự tin, sẵn sàng đón nhận Mẹ muốn nhẹ nhàng cẩn thận ghi lại lòng con ấn tượng ngày khai trường
->Không ngủ được ,suy nghĩ triền miên
3) Cảm xúc của mẹ -Sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến thế hệ mai sau
- Qua cánh cổng trường : thế giới kỳ diệu mở ra
III Ghi nhớ -SGK/9 -Nghệ thuật -Nội dung
IV Luyện tập
Trang 4cho con một tâm hồn trong sáng,
rộng mở chuẩn bị cho con tri thức
để bước vào đời , đó là vẻ đẹp của
tình mẫu tử
Hỏi:Chú ý:đoạn 9,10 cho biết
trong đêm ấy mẹ còn nghĩ đến
điều gì nữa ?
Hỏi:Không khí ngày khai trường ở
Nhật thế nào ? Mọi người làm gì
trong ngày khai trường ấy ?
(GV)
Hỏi:Câu văn nào nêu lên tầm
quan trọng của nhà trường đ/v thế
hệ trẻ ? Một xã hội mà giáo dục
không được xã hội quan tâm thỉ
hậu quả sẽ ra sau ? (Ai cũng biết …
sau này.)
Hỏi:Ở đoạn cuối người mẹ đã
động viên con : “Đi đi con…thế
giới kỳ diệu sẽ mở ra” theo em thế
giới kỳ diệu đó là gì ?(Học sinh
thảo luận )
Hỏi:Trong văn bản có phải người
mẹ nói với con không ? Viết theo
ngôi thứ mấy ? Cách viết này có
tác dụng gì ?
ngàymai con thật sự vào lớp
1 , một bức ngoặt mới khác thời mẫ giáo
Mừng vì con đã lớp Nôn nao suy nghĩ về ngày khai trường xưa
->Tấm lòng yêu thương con sâu sắc tình cảm đẹp đẽ, sâu nặng
->Nghĩ đến ngày khai trường
ở Nhật Nghĩ đến vai trò to lớncủa giáo dục đ/v mỗi người
->Ngày lễ của toàn xã hội :đường phố dọn dẹp quang đảng , trang trí vui tươi , người lớn được nghỉ để đưa trẻ đến trường , các quan chức chia nhau dự lễ khai trường
=>Sự ưu tiên cho giáo dục
-> Giáo dục không được quan tâm : xã hội kém phát triển, đất nước không đi lên hoà nhập -> trì trệ , nghèo nàn ,
Trang 5(GV)
HOẠT ĐỘNG 3: Tổng kết
HOẠT ĐỘNG 4: Luyện tập
Em hãy nhớ lại và viết thành
đoạn văn kỷ niệm ngày khai
trường đầu tiên của mình
lạc hậu ->Chân trời rộng mở của tri thức khoa học
Mối quan hệ , thân tình , kỷ niệm thầy cô bạn bè , đạo lý làm người
->Mẹ không nói trực tiếp với con , mẹ tâm sự với con nhưng nói với chính mình , đang tự ôn lại kỷ niệm chính mình
Cách viết ngôi thứ 1 làm nổi bật tâm trạng ,tâm tư , tình cảm , dễ bộc lộ điều sâu thẳm , khó nói : Kết hợp độc thoại giúp bài
Văn dễ đi vào lòng người
=> Ưu điểm của văn biểu cảm
4 CỦNG CỐ :
-Đọc lại ghi nhớ
-Em sẽ làm gì để đền đáp tình cảm mẹ dành cho em
5 DẶN DÒ :
-Học thuộc phần ghi nhớ
-Làm bài luyện tập
-Chuẩn bị văn bản : “MẸ TÔI”
Trang 6Tiết ………… MẸ TÔI
Ét môn đô đơ Amixi
A -MỤC TIÊU BÀI HỌC : Gíúp học sinh hiểu biết và thấm thiết những t/c th iên liêng sâu nặng
của cha mẹ với con cái
B -TIẾN TRÌNH DẠY VÀ HỌC:
1) Ổn định :
2) Bài cũ : a)Em hãy tóm tắt ngắn gọn văn bản : “Cổng trường mở ra”
b)Qua văn bản “Cổng trường mở ra” , em đã rút ra được bài học sâu sắc nhất ? 3)Bài mới :
Giới thiệu bài : Từ xưa , dân tộc Việt Nam có đạo lí “thờ ca kính mẹ” Dù xã hội có văn minh như thế nào thì lòng biết ơn , hiếu thảo vẫn luôn đặt lên hàng đầu mà người làm con phải tôn thờ Tuy nhiên , không phải lúc nào chúng ta cũng ý thức được như vậy Văn bản “Mẹ tôi” sẽ cho chúng tathấy t/c của cha mẹ đối với con cái
HOẠT ĐỘNG 1:Tìm hiểu chú
thích:
- Học sinh đọc văn bản 1 lần
:khi đọc thể hiện : t/c , tâm tư
buồn khổ của người cha trước
lỗi lầm của con
- Học sinh đọc phần chú thích
– Tác giả bài nầy là ai ?
Hỏi : Xác định kiểu văn bản
HOẠT ĐỘNG 2 : Đọc và hiểu
văn bản
Hỏi Bài văn kể lại câu
chuyện gì ?
Trong bức thư tuy người mẹ
không phát hiện trực tiếp ,
nhưng hình tượng người mẹ
khá rõ nét
Hỏi Em hãy tìm chi tiết hình
ảnh nói về mẹ của Enricô ?
-> Hs đọc chú thích phát hiện từ khó
-> Hs đọc phần A trong chú thích
-> Chuyện Enricô phạm lỗi “ lúc cô giáo đến thăm” Người cha bộc lộ thái độ buồn bã , tức giận : viết thư cho con
- Nguyên nhân viết bức thư
-> “ Người mẹ phải thức suốt đêm … cứu sống con”
( HS tìm trong văn bản )
I- Đọc và tìm hiểu chú thích :
1) Tác giả : Eùt-môn-đô-đơ Amixi ( 1846 –
1908 ) : Nhà văn Ý 2) Tác phẩm :
- Văn bản nhật dụng
- Kiểu văn bản biểu cảm
II Đọc – Hiểu văn bản
1) Hình ảnh mẹ Enricô
- Thức suốt đêm …
- Quằn quại vì lo sợ …
- Khóc nức nở
Trang 7Hỏi Qua những chi tiết trên
em có nhặn xét gì về mẹ của
Enricô ?
Hỏøi Từ hình ảnh của mẹ
Enricô em có cảm nhận gì về
các bà mẹ nói chung ?
Bình : Không gì có thể so sánh
được với trái tim người mẹ
Không ai có thể thaythế vị trí
của người mẹ trong chăm sóc
con cái Mẹ của Enricô đã
từng lo lắng khổ sở , vất vả ,
sẵn sàng hy sinh sinh hạnh
phúc bản thân miễn sao con
mình được êm ấm
Hỏi Mẹ của Enricô đã hết
lòng vì con nhưng Enricô đã
phạm lỗi gì với mẹ ?
Chuyển ý : Trước lỗi lầm
của Enricô , bố đã có thái độ
lời khuyên gì với con , chúng
ta sang phần 2
Hỏi Em thấy thái độ của bố
với Enricô là thái độ thế nào ?
Hỏi Từ ngữ hình ảnh nào
thể hiện thái độ đó ?
Hỏi Trong bức thư bố Enri cô
có viết một đoạn rất cảm động
mà khi đọc ai cũng giật mình ,
thức tỉnh trước vai trò to lớn
của cha mẹ đối với mình ; đó
là đoạn nào ? ( Đọc to lên )
-> Yêu thương con
-> Tình yêu con vô bờ bến , hy sinh tất cả vì con
-> thiếu lễ độ với mẹ
-> buồn bã , tức giận -> HS tìm trong văn bản
- Sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc
- Có thể đi ăn xin
- Hy sinh tính mạng -> Hết lòng yêu thương con
2) Thái độ vàlời khuyên của bố với Enricô a) Thái độ
- Sự hỗn láo như là một nhát dao đâm vào tim bố
- Không thể nén được cơn tức giận
- Con mà lại xúc phạm mẹ
ư ?
- Xấu hổ và nhục nhã -> Buồn bã và tức giận
Trang 8Hỏi Em có suy nghĩ gì trước
lời cảnh tỉnh của người cha ?
Thảo luận câu hỏi trên
Hỏi Trước lòng thương yêu
vô bờ bến của mẹ , người bố
đã khuyên gì ?
Hỏi : Em hiểu đây là lời
khuyên như thế nào ?
Hỏi: Theo em : tại sao người
bố không nói trực tiếp mà viết
thư ?
Thảo luận câu hỏi trên
- HOẠT ĐỘNG 3 : Tổng kết
Hỏi Qua bức thư này , em
hiểu được điều gì ?
- HOẠT ĐỘNG 4 : Luyện tập
Hãy kể lại 1 lỗi lầm mà em
đã vi phạm , em đã làm gì để
sữa lỗi đó ?
-> Khi đã khôn lớn … tình yêu đó ( trang 11 )
-> lời nói chí tình sâu sắc : Những gì đã mất thì vĩnh viễn không tìm lại được đặc biệt là người mẹ thân yêu : Trước đó đã làm gì có lỗi với mẹ thì lúc mẹ mất đi mọi cố gắng chuộc lỗi sẽ trở nên vô nghĩa Ta sẽ
bị day dứt dày vò
-> Đừng bao giờ làm điều gì sai trái để mẹ buồn lòng Có lỗi phải biết nhận lỗi
-> Viết thư tế nhị kín đáo , làm người đọc không mất lòng tự trọng , có thời gian đọc đi đọc lại , suy gẫm , tác động nhiều hơn
-> Mong Enricô và chúng ta hiểu được công lao to lớn của cha mẹ không gì sánh được nhắc chúng ta đền đáp
b) Lời khuyên :
- Không bao giờ được thốt ra những lời nói nặng
- … xin lỗi mẹ
- … cầu xin mẹ hôn con
=> Lời khuyên chân thành sâu sắc
III GHI NHỚ : SGK trang 12 4-CỦNG CỐ : HS đọc thêm : Thư gởi mẹ
Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ
5-DẶN DÒ : HS ghi nhớ , tác giả
Chuẩn bị : Từ ghép
Trang 9Tuần
Tiết TỪ GHÉP
A- MỤC TIÊU BÀI HỌC : Giúp học sinh , nắm được cấu tạo của 2 từ ghép : chính phụ và
đẳng lập Hiểu được nghĩa của các loại từ ghép B- TIẾN TRÌNH DẠY VÀ HỌC :
1- Ổn định
2- Bài cũ
3- Bài mới :
Giới thiệu bài : Ở lớp 6 các em đã học “ Cấu tạo của từ” trong đó , phần nào các em
nắm được khái niệm về từ ghép ( từ phức : bằng cách ghép các từ có nghĩa ) Để giúp các em
hiểu rõ hơn : cách cấu tạo , trật tự sắp xếp và nghĩa của từ ghép Hôm nay , ta sẽ học bài : Từ
ghép ( Gv nhắc lại khái niệm từ ghép )
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ GHI BẢNG
- HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu
từ ghép đẳng lập và từ ghép
chính phụ
Hỏi Trong từ ghép “ Bà
ngoại và thơm phức” tiếng
nào là tiếng chính , tiếng nào
là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa
cho tiếng chính ?
Hỏi Nhận xét trật tự các
tiếng
So sánh thêm với từ : Bà nội
thơm ngát
Hỏi Các tiếng trong 2 từ
ghép “ Quần áo – trầm bổng”
ởû ví dụ sau có phân ra tiếng
chính tiếng phụ không ?
Tiếng thứ 2 có bổ sung ý
nghĩa cho tiếng tứ 1 ?
So sánh thêm với các từ :
xinh đẹp , sách vở , bàn ghế
Hỏi Em hiểu thế nào là từ
ghép chính phụ ?
-> HS ghi I
Bà : tiếng chính / ngoại : tiếng phụ
thơm -/ phức -( trước ) -( sau )
HS đọc ( 2 ) trang 14
-> Tiếng thứ 2 không bổ sung ý nghĩa cho tiếng thứ nhất Các tiếng bình đẳng nhau về mặt ngữ pháp
-> Từ ghép có tiếng chính – tiếng phụ bổ sung nghĩa cho
I Tìm hiểu bài 1) Các loại từ ghép
a) Từ ghép chính phụ Tiếng chính tiếng phụ Bà ngoại thơm phức ( trước ) ( sau )
b) Từ ghép đẳng lập Quần + áo
trầm + bổng -> Các tiếng bình đẳng nhau về mặt ngữ pháp
Trang 10Hỏi Em hiểu thế nào là từ
ghép đẳng lập ( Đọc ghi nhớ )
HOẠT ĐỘNG 2:Tìm hiểu
nghĩacủa từ ghép Đẳng lập
chính phụ
Hỏi :Em hãy tạo hai từ ghép
từ bà ?
Hỏi: So sánh nghỉa của từ
“Bà” với từ “Bà ngoại” em
có thấy gì khác nhau ?
Nghĩa
Hỏi :Từ ghép chính phụ có
tính chất như thế nào ?
Hỏi :So sánh của nghĩa từ
“thơm” với từ “thơm phức”
có gì khác ?
Hỏi : So sánh nghĩa của từ
“quần áo” với nghĩa của mỗi
tiếng “quần” và “áo” em có
gì khác ?
Hỏi:Nghĩa của từ ghép đẳng
lập có t/c như thế nào ?
Hỏi:Tương tự với “trầm
bổng”
Hỏi: Qua các ví dụ trên , em
có nhận xét gì về nghĩa của
từ ghép ? (Độc ghi nhớ)
- HOẠT ĐỘNG 3: Luyện tập
Bài tập 1, 2, 3, vừa sức học
sinh
Bài tập 4
tiếng chính -> Các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp
->Ba ø Bà nội Bà ngoại
HS đọc (1) trang 14
->Bà : chỉ người bà nói chung Bà ngoại: người sinh ra mẹ
=>Bà nghĩa rộng hơn bà ngoại
-> Có t/c phân nghĩa Nghĩa của từ ghép CP hẹp hơn nghĩa của tiếng chính
->Thơm : có mùi hương như hoa
Thơm phức : mùi thơm bốc lên mạnh , hấp dẫn
->Nghĩa của từ quần áo bao gồm nghĩa của 2 tiếng quần và áo ghép lại mà thành
-> Có t/c hợp nghĩa Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của các tiếng -tạo ra nó
-> Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn (chung) nghĩa từng tiếng
Có thể nói 1 cuốn sách , 1 cuốn vở , vì là những danh từ
Ghi nhớ 1 ( trang 14 )
2 Nghĩa của từ ghép
a)Nghĩa của từ ghép chính phụ :
Bà -> Bà ngoại (rộng) (hẹp hơn)
b)Nghĩa của từ ghép đẳng lập :
quần + áo -> quần áo
trầm + bổng -> trầm bổng Ghi nhớ 2 ( trang 14 )
III Luyện tập :