Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 2008-2009

-Bước đầu hiểu và phân tích được những cảm giác êm dịu,trong sáng man mác buồn của nhân vật " Tôi " ở buổi tựu trường qua áng văn hồi tưởng.. -Có kĩ năng đọc diễn cảm một văn bản tự sự g[r]

Tuần 1:

Ngày d ạy :22/8/2008 

Tiết 1 Văn Bản : Tôi đi học ( tiết 1)

( Thanh Tịnh )

A/ Mục tiêu: Sau tiết học , H/S có thể:

- Nắm  những thông tin chính về tác giả, tác phẩm

*+ đầu hiểu và phân tích  những cảm giác êm dịu,trong sáng man mác buồn của nhân vật " Tôi " ở buổi tựu 1< qua áng văn hồi 9 )

-Có kĩ năng đọc diễn cảm một văn bản tự sự giàu chất biểu cảm, có kĩ năng phát hiện

và phân tích, liên 9 đến những kỉ niệm tựu 1< của bản thân

B/ Chuẩn bị: - H/S : Đọc , soạn bài và chuẩn bị bài 1+ ở nhà

- G/V: ảnh chân dung tác giả Thanh Tịnh Máy chiếu hoặc bảng phụ

C/ Hoạt động trên lớp:

1 Tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ:

- Kết hợp kiểm tra khi học bài mới

- Kiểm tra việc chuẩn bị bài, dụng cụ học tập của H/S

3 Bài mới: Giới thiệu bài

1< mở ra " của Lí Lan thuộc kiểu VB nhật dụng Nội dung nói về tâm trạng của < mẹ trong đêm 1+ ngày khai giảng của con trai mình Vậy tâm trạng của chính những < con ấy trong ngày khai giảng ra sao chúng ta cùng tìm hiểu VB " Tôi đi học " của Thanh Tịnh

Lop6.net

I/ Tìm hiểu chung:

- GV gọi một HS đọc chú thích () và

yêu cầu 1 HS khác trình bày ngắn gọn về

tác giả Thanh Tịnh

- GV cho Hs xem ảnh chân dung tác giả

và nhấn mạnh 1 số ý cho HS

*/ GV chốt:

II/ Đọc, hiểu văn bản:

1 Đọc, tìm hiểu chú thích:

đoạn : giọng chậm ,dịu, hơi buồn, chú ý

những đoạn đối thoại

- GV nhận xét HS đọc

- GV y/cầu HS đọc thầm phần chú thích

trang 8 ,9 và hỏi thêm

? " Ông đốc " là danh từ chung hay danh

từ chung hay danh từ riêng ?

? " Lạm nhận" có phải là nhận bừa, nhận

vơ không ?

? Lớp 5 ở trong truyện có phải là lớp 5

mà em đã học cách đây 3 năm không ?

? Nhân vật chính trong VB này là ai? vì

sao ?

? Kỉ niệm ngày đầu đến 1< của "tôi"

 kể theo trình tự không gian và thời

gian nào? Dựa vào đó em hãy tìm bố cục

của VB ?

2 Bố cục : 3 đoạn.

3 Tìm hiểu văn bản:

- GV  4 câu văn đầu lên máy chiếu

hoặc bảng phụ

- GV gọi 1 HS đọc lại 4 câu đầu

? Nỗi nhớ buổi tựu 1< của tác giả

 khơi nguồn từ thời điểm nào? vì sao

?

3'

5'

4 '

20 '

- HS đọc chú thích ()

- HS khác trình bày về tác giả:

+ Thanh Tịnh (1911 - 1988 ) quê ở Huế từng dạy học, viết báo,văn Ông là tác giả của nhiều tập truyện ngắn, thơ

ngắn"Quê mẹ" và tập tr thơ " Đi từ giữa một mùa sen "

+ Sáng tác của Thanh Tịnh đậm chất trữ tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm nhẹ nhàng mà lắng sâu, êm dịu

+ " Tôi đi học" in trong tập "Quê mẹ " xuất bản năm 1941

- 3 HS đọc tiếp  hết VB

* HS dựa vào phần chú thích trả lời:

- Là DT chung

- Có phải

- Không phải

* HS phát hiện trả lời:

- Nhân vật " tôi" vì nhân vật này 

kể nhiều nhất, mọi việc  kể từ cảm nhận của "tôi"

* HS xác định bố cục:

- Cảm nhận của "tôi" trên < tới

1<  Từ đầu  "trên ngọn núi"

- Cảm nhận của "tôi" lúc ở sân 1< (tiếp  "  nghỉ cả ngày nữa" )

- Cảm nhận của "tôi" trong lớp học ( phần còn lại )

* HS phát biểu và lí giải lí do:

- Thời điểm: cuối thu thời điểm khai Lop6.net

* GV chốt:

- Sự liên 9 R đồng, tự nhiên giữa

hiện tại và quá khứ của bản thân đã khơi

nguồn kỉ niệm ngày đầu cắp sách tới

1< )

? Tâm trạng của "tôi" khi nhớ lại kỉ niện

thế nào?

a) Cảm nhận của "tôi" trên < tới

1< 

- GV y/c HS theo dõi phần TT của VB

trên máy chiếu (bảng phụ) và cho biết:

? Kỉ niệm ngày đầu đến 1< gắn với

thời gian và không gian cụ thể nào của

nhân vật "tôi" ?

? trong câu văn : " con < này tôi đã

nhiên thấy lạ", cảm giác quen mà lạ của

nhân vật "tôi" có ý nghĩa gì ?

* GV chốt:

con < làng k0

1+)

? Chi tiết "tôi k0

…nữa"

có ý nghĩa gì?

? Có thể hiểu gì về nhân vật "tôi" qua

chi tiết " Ghì thật chặt 2 quyển vở mới"

* GV chốt:

- Nhân vật ''tôi'' muốn tự mình đảm

nhiệm việc học tập,muốn  chững

0 thua kém bạn

? Qua những cảm nhận của nhân

vật''tôi''em thấy n/vật này có những đức

tính gì ?

? Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có < thạo

nghĩ ấy … ngọn núi'' Hãy phát hiện và

1< )

- Cảnh thiên nhiên: lá rụng nhiều, mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt: mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến 1< )

 Sự liên 9 R đồng tự nhiên giữa hiện tại và quá khứ của bản thân

* HS phát hiện qua các từ ngữ:

nao nao, mơn man,  bừng, rộn rã

- Diễn tả cụ thể tâm trạng khi nhớ lại

đó là những cảm giác trong sáng nảy

nở trong lòng

- Thời gian : cuối thu, gió lạnh

- Không gian: con < làng dài, hẹp

* HS thảo luận nhóm - phát biểu:

- Đó là sự đổi khác trong tình cảm và

con < làng k0

1+ nữa

- Báo hiệu sự đổi thay trong nhận thức, thấy mình lớn lên

- Đó là câu bé có chí học ngay từ đầu, muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập

phải thấy  đây là 1 cậu bé rất yêu thích việc học, yêu bạn bè và mái

1< )

- Nghệ thuật: so sánh  đề cao sự học của con <)

Lop6.net

phân tích ý nghĩa của biện pháp nghệ

thuật trong câu văn đó ?

4 Luyện tập - củng cố: ( 5' )

? Mỗi khi đến ngày khai giảng năm học mới, em có những cảm nhận gì về ngày

đầu tiên đi học của mình ? Hãy kể lại một kỉ niệm đáng nhớ nhất của em trong ngày đó ?

5 H$ dẫn về nhà: ( 2' )

dung còn lại

- Nắm chắc phần VB đã phân tích

- Làm bài tập số 2 - phần l/tập 1+ ở nhà

-Tiết 2 : Văn Bản : Tôi đi học ( TT )

A/ Mục tiêu: Sau tiết học , H/S có thể:

-Cảm nhận  tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của n/vật 'tôi'' ở buổi tựu 1<

Lop6.net

đầu tiên trong đời.

- Thấy  ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi 0 vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

B/ Chuẩn bị: - H/S : Đọc , soạn bài và chuẩn bị bài 1+ ở nhà

- G/V: Máy chiếu hoặc bảng phụ ; phiếu học tập

C/ Hoạt động trên lớp:

1 Tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số : 8 : 8 :

2 Kiểm tra bài cũ: ( 5 ' )

- GV sử dụng máy chiếu hoặc bảng phụ:

? VB ''tôi đi học '' thuộc kiểu Vb nào?

? ý nào nói đúng nhất tác dụng của biện pháp tu từ so sánh  sử dụng trong câu văn:

mấy cành hoa R mỉm < giữa bầu trời quang đãng'' ?

A Tô đậm vẻ đẹp của những cành hoa R nở giữa bầu trời quang

B Tô đậm cảm giác trong trẻo, R sáng của n/vật '' tôi'' trong ngày đến 1< đầu

tiên

D Cho < đọc thấy những kỉ niệm trong buổi sáng đến 1< đầu tiên luôn ám

ảnh n/vật ''tôi''

3 Bài mới : Giới thiệu bài ( 1' )

3 Tìm hiểu văn bản: (tiếp)

b)Cảm nhận của nhân vật ''tôi'' lúc ở

sân

- GV y/cầu HS quan sát phần VB tiếp theo

và cho biết:

? Cảnh 1+ sân 1< làng Mĩ Lí F lại

trong tâm trí t/giả có gì nổi bật ?

? Cảnh   nhớ lại đó có ý nghĩa

gì ?

* GV chốt:

- Ngày hội khai 1< có không khí nhộn

nhịp

- Nhân dân có tinh thần hiếu học

? Lần đầu tới 1< t/giả đã có cảm nhận

ý nghĩa của nghệ thuật đó ?

 GV gợi ý cho HS : t/giả so sánh 1<

học với đình làng  nơi thờ cúng tế lễ…

* GV chốt:

 Phép so sánh làm nổi bật cảm xúc trang

nghiêm của t/giả về mái 1< )

? Khi tả những học trò lần đầu đến 1< 

22 '

* HS phát hiện - trả lời:

- Rất đông <

- < nào cũng đẹp

* HS thảo luận nhóm - phát biểu:

- Phản ánh không khí ngày hội khai

1< ở + ta

- Thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân

* HS phát hiện qua câu văn:

jj 1< Mĩ Lí trông vừa xinh xắn, Hoà ấp''

 Phép so sánh diễn tả cảm xúc trang nghiêm cho thấy 1< là nơi thiêng liêng cất giấu bao điều bí ẩn

* HS phát hiện - thảo luận theo Lop6.net

t/giả dùng h/ả nào ? cho biết cái hay và ý

nghĩa của h/ả đó ?

* GV chốt:

 thể hiện cảm nhận về sức hấp dẫn của

nhà 1< )

? H/ả mái 1< gắn liền với H/ả ông đốc

H/ả ông đốc  nhớ lại qua những chi

tiết nào? Cảm nhận của ''tôi'' về ông đốc

ntn ?

* GV chốt:

- Cảm nhận về thầy Hiệu 19 rất yêu

quý HS

? Em nghĩ gì về tiếng khóc của các cậu

học trò nhỏ khi sắp hàng, vào lớp ?

* GV chốt:

- Lo sợ và sung 3+ vì đã 19 thành,

lần đầu  tự mình học tập

c)Cảm nhận của ''tôi'' trong lớp học:

* GV y/c HS theo dõi phần cuối VB và cho

biết:

? Những cảm giác mà n/v ''tôi'' nhận 

khi 4+ vào lớp họclà gì ?

* GV  lên bảng phụ hoặc máy chiếu

đoạn văn đó để HS quan sát

? Những cảm giác đó cho thấy tình cảm

nào của n/v ''tôi'' đối với lớp học của mình?

* GV chốt:

- K0 cảm thấy xa lạ với lớp học, bạn bè

? Đoạn cuối VB có 2 chi tiết:

- '' Một con chim … bay cao Tôi  mắt

phấn … đánh vần đọc '' cho em biết thêm

điều gì về n/v ''tôi'' ?

* GV chốt: Buồn khi phảitừ giã tuổi thơ.

Bắt đầu 19 thành trong nhận thức và

việc học hành

4 Tổng kết: ( ghi nhớ: SGK - 9 )

? Em thấy trong VB '' Tôi đi học '' có sự

nào ?

A Tự sự, m/tả, biểu cảm

B Tự sự, m/tả, nghị luận

C Tự sự, biểu cảm, nghị luận

5'

nhóm và làm ra phiếu học tập:

bên bờ tổ … e sợ ''

 Miêu tả sinh động h/ả và tâm trạng các em nhỏ lần đầu tới 1<

 Đề cao sức hấp dẫn của nhà 1< )

 Thể hiện khát vọng bay bổng của t/giả

* HS phát hiện qua SGK:

- Đọc danh sách HS

- nói, nhìn … yêu quý HS.

-Khóc vì sợ, vì sung 3+  những giọt + mắt báo hiệu sự 19 thành

* HS phát hiện qua các chi tiết :

… xa lạ chút nào.''

- Tình cảm trong sáng tha thiết

- Ko cảm thấy xa lạ với lớp học, bạn

bè vì bắt đầu ý thức những thứ đó sẽ gắn bó với mình

- Buồn khi phải từ giã tuổi thơ

- Bắt đầu 19 thành trong nhận thức và việc học hành

- yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ, yêu cả sự học hành

* HS thảo luận và lựa chọn đáp án :

 Đáp án : A

Lop6.net

? Nội dung chính của VB '' Tôi đi học '' là

gì ?

* GV gọi 1 HS đọc '' ghi nhớ ''

III/ Luyện tập:

* GV gọi HS đọc bài tập 2 phần l/tập đã

làm ở nhà

- GV nhận xét, góp ý

5'

* HS dựa vào ghi nhớ trả lời:

 Kỉ niệm trong sáng của ngày đầu tiên đến 1< )

* 1 HS đọc ( ghi nhớ ) - SGK - 9

- HS làm bài tập 2: ( tại lớp )

- Về nhà : làm bài tập 1

4 Củng cố: ( 4' )

- GV dùng bảng phụ hoặc máy chiếu:

? Nhận xét nào nói đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm?

A Truyện  bố cục theo dòng hồi 9  cảm nghĩ của n/v ''tôi'' theo trình tự thời

gian của buổi tựu 1< )

C Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các h/ả so sánh giàu

chất trữ tình

D Cả A, B, C đều đúng

 Đáp án : D

5 H$ dẫn về nhà: ( 2' )

- Học thuộc phần '' ghi nhớ '' để nắm chắc ND và NT của Vb

- Làm BT1 phần l/tập ( SGK ) và BT 1,2,3 ( sách bài tập )

 Soạn VB : Trong lòng mẹ ( Nguyên Hồng )

Tiết 3 : Tiếng việt cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A/ Mục tiêu: Sau tiết học, HS có thể :

- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học, rèn luyện  duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái

chung và cái riêng

B/ Chuẩn bị : Máy chiếu hoặc bảng phụ.

C/ Hoạt động trên lớp :

2 Kiểm tra bài cũ: ( 3' )

? ở lớp 7 các em đã học về 2 mối quan hệ về nghĩa của từ đó là những mối quan

hệ nào ?

 HS trả lời : Đó là quan hệ đồng nghĩa và quan hệ trái nghĩa

3 Bài mới: Giới thiệu bài ( 1' )

Lop6.net

GV nhắc lại mqhệ đồng nghĩa và trái nghĩa của từ ngữ đã học ở lớp 7 và giới thiệu chủ đề bài học mới

I/ Từ ngữ nghĩa rộng từ ngữ nghĩa hẹp (15 ’' )

1 Ví dụ:

- GV treo bảng phụ hoặc  lên máy chiếu

sơ đồ của SGK

câu hỏi mục a,b,c và rút ra nhận xét về nghĩa

của 1 từ ngữ, từ ngữ có nghĩa rộng và từ ngữ

có nghĩa hẹp

2 Nhận xét :

* GV chốt:

- Nghĩa của 1 từ ngữ có thể rộng hơn hoặc

hẹp hơn nghĩa của từ khác

+ Từ có nghĩa rộng: phạm vi nghĩa của từ

ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của 1 số từ

ngữ khác

+ Từ ngữ có nghĩa hẹp: phạm vi nghĩa của từ

ngữ đó  bao hàm trong phạm vi nghĩa

của 1 từ ngữ khác

+ Một từ ngữ có thể có nghĩa rộng đối với

những từ ngữ này đồng thời có thể có nghĩa

hẹp đối với 1 từ ngữ khác

3 Kết luận : ( ghi nhớ: SGK -10 )

SGV để biểu diễn mqh bao hàm này bằng

bảng phụ hoặc máy chiếu

 GV nhấn mạnh : Một từ ngữ có thể vừa có

nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng

hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là R đối

II / Luyện tập : (20’')

1) Bài tập 1: Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái

quát của nghĩa từ ngữ trong 2 nhóm từ

 GV gọi 1 HS đọc BT và nêu y/cầu cụ thể

Sau đó gọi 2 HS lên bảng trình bày

2) Bài tập 2,3,4:

* GV chia lớp thánh 3 nhóm, y/cầu mỗi

nhóm thực hiện 1 bài tập theo y/cầu của SGK

- HS quan sát VD từ bảng phụ hoặc máy chiếu

* HS trả lời các câu hỏi ở mục a,b,c:

a Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ : thú, chim, cá. vì

phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của 3 từ thú, chim, cá

b Các từ : thú, chim, cá có phạm vi

c Các từ : thú, chim, cá có phạm vi

hú, sáo, cá rô, cá thu và có phạm vi

nghĩa hẹp hơn từ động vật

* HS quan sát sơ đồ vòng tròn và rút

ra kết luận đã  nêu ở phần ( ghi nhớ: SGK - 10 )

* 2 HS lên bảng thực hiện y/cầu lập



a) Y phục

quần áo quần đùi quần dài áo dài áo sơ mi b) Vũ khí

súng bom súng 1< đại bác bom 3 càng bi

* HS thảo luận , làm việc theo nhóm

và trình bày kết quả ra phiếu học tập Lop6.net

sau đó trả lờ ra phiếu học tập

* GV thu phiếu và xử lí phiếu ngay tại lớp

3) Bài tập 7 : ( SBT )

? Điền chữ vào chỗ có dấu ( … ) để các chữ

hàng ngang tạo thành từ có nghĩa hẹp, hàng

dọc có nghĩa rộng ?

 GV sử dụng bảng phụ hoặc máy chiếu -

y/cầu cả lớp thi giải nhanh, giải đúng bài tập

- Thực vật :

… … …

- Động vật

… … … …

* Yêu cầu cần đạt :

- Nhóm 1: Bài 2

a) Chất đốt b) Nghệ thuật c) Thức ăn d) Nhìn

e) Đánh

- Nhóm 2: Bài 3

a) Xe đạp , xe máy , xe hơi … b) Sắt , đồng , nhôm …

c) Chuối , na , cam … d) Họ nội , họ ngoại , bác … e) Xách , khiêng , gánh …

- Nhóm 3 : Bài 4

a) Thuốc lào b) Thủ quỹ c) Bút điện d) Hoa tai

* HS thi giải nhanh theo 2 bên , mỗi bên 1 trò chơi

- Bên thứ nhất ( trái ) + Điền đúng hàng dọc là từ : CÂY + hàng ngang : CAM , DÂU , MÂY

- Bên thứ hai : ( phải ) + Điền đúng hàng dọc là từ : CHIM + hàng ngang : CÔNG , tu hú , ri , chào mào

4 Củng cố: ( 3' )

? Khi nào 1 từ ngữ  coi là có nghĩa rộng, hẹp ? Tính chất rộng , hẹp của nghĩa

từ ngữ có phải là tuyệt đối không ?

5 H$ dẫn về nhà: ( 2' )

- Học thuộc phần '' ghi nhớ '' để nắm chắc ND của bài học

- Làm hoàn thiện từ BT1  4 vào vở bài tập

- Trả lời các câu hỏi mục I, II tiết TLV : Tính thống nhất về chủ đề của VB

 Xem 1+ tiết tiếng Việt : "H@ từ vựng

-Lop6.net

Tiết 4 : Tập làm văn tính thống nhất về chủ đề

Soạn :……… của văn bản

A/ Mục tiêu: Sau tiết học, HS có thể :

- Nắm  chủ đề của VB , tính thống nhất về chủ đề của VB

- Biết viết một VB đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định và duy trì đối  trình bày , chọn lựa sắp xếp các phần sao cho VB tập trung nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình

B/ Chuẩn bị : * HS : Đọc , soạn bài và chuẩn bị bài 1+ ở nhà

* GV : Máy chiếu hoặc bảng phụ, phiếu học tập

C/ Hoạt động trên lớp :

2 Kiểm tra bài cũ: ( 3' )

- Kiểm tra việc chuẩn bị bài mới ở nhà theo y/cầu của GV đã giao

3 Bài mới: Giới thiệu bài ( 1' )

GV giới thiệu bài bằng cách đặt câu hỏi ôn lại kiến thức cũ đã học :

? ở lớp 6 em đã  tìm hiểu về VB Em hãy nhắc lại VB là gì ?

 VB là chuỗi lời nói miệng hoặc viết có chủ đề thống nhất, liên kết mạch lạc,

 Vậy chủ đề là gì ? tính thống nhất về chủ đề của VB  thực hiện ntn ? ta sẽ đi

tìm hiểu …

I/ Chủ đề của văn bản : (8 ’' )

1 Ví dụ :

- GV y/cầu HS trả lời các câu hỏi ở mục I

sau khi đã tự tìm hiểu ở nhà

? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc

nào trong thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

9 ấy gợi lên những ấn  gì trong

lòng tác giả?

 GV nhấn mạnh : Nội dung trả lời 2 câu

hỏi trên chính là chủ đề của VB “ Tôi đi

học”

? Hãy phát biểu chủ đề của VB này ?

2 Nhận xét :

? Từ các nhận thức trên, em hãy cho biết

chủ đề của VB là gì ?

* GV chốt:

- Chủ đề của VB là đối  và vấn đề

chính mà VB biểu đạt

* HS suy nghĩ - phát biểu :

- Kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

- ấn  sâu sắc khó quên về nỗi niềm bâng khuâng, những rung động nhẹ nhàng trong sáng

* HS dựa vào phần chuẩn bị ở nhà hoặc thảo luận theo nhóm ( bàn ) và trả lời :

- VB “ Tôi đi học ” tô đậm cảm giác trong sáng , nảy nở trong lòng n/vật

“ Tôi ” ở buổi đến 1< đầu tiên

- Chủ đề của VB là đối  và vấn đề chủ yếu mà VB biểu đạt

* 1 HS đọc ( ghi nhớ - ý 1 ) Lop6.net

- Rất đông <

- < đẹp

* HS thảo luận nhóm - phát biểu:

- Phản ánh khơng khí ngày hội khai

1< + ta

- Thể tinh thần hiếu học. .. ''

20 ''

- HS đọc thích ()

- HS khác trình bày tác giả:

+ Thanh Tịnh (1911 - 1 988 ) quê Huế dạy học, viết báo ,văn Ông tác giả nhiều tập truyện ngắn,...

- Đó đổi khác tình cảm

con < làng k0

1+

- Báo hiệu đổi thay nhận thức, thấy lớn lên

- Đó câu bé có chí học từ đầu, muốn tự đảm nhiệm việc học