Ebook Kỹ thuật trồng ngô cao sản: Phần 2

Sau đó, tiến hành kiểm tra để thải loại ngô có những hình thái không phù hợp vối giông chuẩn... Tuy nhiên, cần lưu ý những vấn đề sau:.[r]

Chương ba

K Ỹ T H U Ậ T C H Ă M S Ó C C Á C G I O N G N G Ô

1 Kỹ thuật cơ bản để sản xuất ngô laí giống

Bên cạnh việc nhập nội nhiều giống ngô lai, Nhà nưốc ta còn chủ trương đầu tư, tạo điều kiện cho các địa phương tự sản xuất giông ngô lai, nhằm chủ động có giống tốt, giá thành thấp, cung cấp kịp thời cho sản xuất để hạn chế việc mua giốhg ngô lai từ nước ngoài Nói chung, ngô là loại cây trồng cạn, rộng hàng, rấ t

dễ chăm sóc, do vậy, việc sản xuất ngô giống, điều kiện tiên quyết là phải thâm canh ngay từ đầu

Đất trồng ngô lai giống cần chọn loại đất tơi xốp, đất thịt, nhẹ, có thành phần cơ giới trung bình, giữ và tiêu thoát nước dễ dàng, có độ màu mỡ càng cao càng tốt, không bị ngập úng, đặc biệt, cần gần nguồn nước tưối Bón phân với sô" lượng và chất lượng cao hơn 10 - 15% so với sản xuất ngô đại trà

N hững khâu kỹ thuật quan trọng đ ể sản xu ấ t ngô lai giống

- Kiểm tra chặt chẽ nguồn h ạ t bô" mẹ Nếu gieo trồng lần đầu, chưa có kinh nghiệm, thì người nông dân nên có sự giúp đỡ của các chuyên gia, hoặc cán bộ khuyến nông Chú trọng các tiêu chuẩn như độ th u ầ n giông, độ sạch của h ạ t phải từ 99% trỏ lên, độ nảy mầm ít n h ất 80% sô" hạt, h ạ t quá bé chỉ được dưới 5%

Loại bỏ hết các hạt khác giống khi nhận biết được qua

m àu sắc, hình dạng

- BỐ- trí ruộng giông Trên cơ sở loại đất đạt chuẩn về nhu cầu dinh dưõng, thì quan trọng là chọn vị trí cho ruộng giống có đủ độ xa để cách ly vối các diện tích ngô đại trà Độ xa cách ly nhằm đảm bảo cho ngô giống dòng

mẹ khi trổ cờ, phun râu không bị phấn hoa đực từ ruộng ngô khác bay tới lai tạp Đây là khâu hết sức quan trọng Trong điều kiện thời tiết, độ xa cách ly ít nhất được khuyến cáo là 400 - 500m đốì vối ruộng nhân hạt giống ngô bô" mẹ, 200 - 300m đối vói ruộng sản xuất hạt lai F l Nếu xung quanh ruộng giông không có hàng rào cản che chắn như những hàng cây chắn gió, thì độ xa cách ly càng phải lớn Tuy nhiên, để đảm bảo độ an toàn cao cho ngô giống không bị lai tạp, thì rất cần tạo hàng rào cản như trồng cây cao tầng, xen với cây thấp tầng hoặc che chắn bằng nilông, kết hợp với trồng các hàng cây ngô bô"xung quanh

Ngoài yếu tô" độ xa cách ly, còn cần điều tiết để ruộng ngô giống trổ cờ, phun râu lệch tối thiểu 1 tháng

so vói các ruộng ngô bình thường xung quanh Có nghĩa là, xuống giống lệch thòi điểm giữa ngô giống và ngô đại trà

- Tạo sự trùng khớp thời điểm trổ cờ, phun râu của

2 dòng bô" và mẹ Muôn như thê", phải tự biết chắc chắn (hoặc được cán bộ chuyên sâu giúp đỡ) về thời gian sinh trưỏng của cả 2 dòng bô" mẹ, rồi chọn thòi điểm xuống giông cho mỗi dòng, để khi các ngô của dòng mẹ phun râu, thì cũng là các ngày dòng bô" trổ

cò, tung phấn Đây là khâu có tính chất quyết định, vì

độ trùng khớp này càng chuẩn, th ì năng su ất và chất lượng h ạ t giống càng cao

Tùy theo từng giống ngô, người ta sẽ xác định khoảng cách thời gian gieo hạt, cũng như tỷ lệ các hàng của 2 dòng bô" mẹ Chẳng hạn, đối với giống LVN10, thì dòng mẹ gieo sau dòng bô" 3 - 4 ngày, với tỷ lệ 1 hàng dòng bô", 4 hàng dòng mẹ Giông LVN17 với những con sô" tương ứng là 5 ngày và 1:3; giông LS6 gieo cùng ngày

và tỷ lệ 2:5; giông Bioseed9681 gieo cùng ngày và tỷ lệ 2:6, giông P l l cứ 2 hàng dòng bô", có 6 hàng dòng mẹ, trong đó, hàng bô" 1, gieo sau các hàng mẹ 2 ngày và sau

đó 3 ngày, mới gieo hàng bô" 2

- Chăm sóc và các khâu kỹ th u ật cần thiết:

Sau khi h ạt giông nhú mầm, cần tích cực chăm sóc ruộng giông như xới xáo, giữ ẩm, làm cỏ Đặc biệt, chú trọng phòng chông chuột, ỏ miền Bắc cần quan tâm trừ sâu xám Cần kết hợp nhiều biện pháp để xử lý các dịch hại cho ngô Cây ngô giông sẽ trải qua các giai đoạn cần được chú ý để tác động các khâu kỹ th u ật đặc biệt như xoáy nõn, trổ cờ (bắt đầu và kết thúc), phun râu (bắt đầu và kết thúc)

Từ khi cây ngô giông có một sô" lá thật, cần luôn kiểm tra để phát hiện và trừ bỏ các cây lẫn giông Căn

cứ vào hình dạng, hoặc các đặc điểm thực vật khác, ỏ các hàng dòng mẹ, phải kiểm tra kỹ những cây cha khử hết bao phấn

Ngắt bỏ cò (hoa đực) và th ụ phấn hỗ trợ ở các cây dòng mẹ cũng là khâu có vai trò lốn đô"i với năng suất, chất lượng h ạt giông Các bưốc thực hiện như sau:

Ớ từng cây dòng mẹ, nếu cờ lộ ra 1/3 chiều dài, thì nhẹ nhàng một tay giữ ngọn cây, một tay khéo léo rú t cờ

ra, không làm rách lá, gẫy cây

+ Ngắt bỏ cờ vào buổi sáng, trưóc 9 giò là phù hợp nhất + Không để sót bao phấn, không để bao phấn kịp nở

và cũng không rút bỏ khi cò còn quá non, dẫn đến dễ bị sót bao phấn, đứt lá ngọn

Ớ ruộng giông vụ xuân, nên tiến hành 5 - 6 lần và

vụ đông 6 - 8 lần

Đồng thời, tiến hành thụ phấn hỗ trợ thêm (lấy phấn hoa đực ở cây dòng bố) cho các cây dòng mẹ khoảng 2 - 3 lần khi cây ngô phun râu

Thu hoạch ngô giống

- Ngô lai giốhg vụ xuân cho thu hoạch vào tháng 6,

vụ đông vào tháng 1 năm sau Việc thu hoạch phải được

ưu tiên để tiến hành kịp thòi Tốt nhất là thu hoạch vào các ngày nắng, khô Trên ruộng giống, cho thu ngô ỏ các dòng bô" trước, và để riêng làm ngô thịt, chú ý không để lẫn với dòng mẹ Ổ dòng mẹ, nếu 80% sô" ngô có lá chuyển màu vàng và chân hạt ngô có màu đen, thì cho thu hoạch riêng Sau đó, tiến hành kiểm tra để thải loại ngô có những hình thái không phù hợp vối giông chuẩn Sô" còn lại, chọn bắp ngô to, thẳng, hạt có kích cỡ, màu sắc đồng đều và có hình dạng đẹp để làm giống Loại bỏ những bắp có hạt khác màu, hoặc chín ép, dị dạng và bị sâu bệnh

- Tiếp theo, tiến hành làm khô bắp ngô Thường bắp ngô có độ ẩm cao hơn 20%, phải sấy trong 30 - 40 giờ, ở nhiệt độ 36 - 38°c cho độ ẩm bắp ngô còn 18 - 20% Lúc này, tách h ạt khỏi lõi và đem sàng để lấy các hạt đồng đều Cuốỉ cùng, đem sấy hạt đạt yêu cầu để có độ ẩm 9 - 10% và đem đóng gói, bảo quản, rồi tiêu thụ làm giông Giông vụ xuân đem trồng vụ thu đông, vụ đông; giông

vụ đông gieo trồng vụ xuân và vụ hè thu Giống được sản xuất vụ đông xuân ỏ phía Nam, đem gieo trồng vụ

hè thu và vụ thu đông

2 Kỹ thuật trồng một số giống ngô

Kỹ thuật trồng giống ngô lai BIOSEED 9696

- Đặc tính:

+ Ngắn ngày (110 ngày ở Lâm Đồng)

+ Năng suất cao

+ H ạt màu cam, ngô đá

+ Chống chịu sâu bệnh tốt

+ Thân to, cứng, chắc, rễ nhiều, ăn sâu

Mỗi bắp có 14 - 18 hàng

- Thòi vụ:

Cây ngô có thể trồng được quanh năm, trong mùa khô lẫn mùa mưa Tuy nhiên, cần lưu ý những vấn đề sau:

- Phải có đủ nước tưói trong mùa khô

- Không bị ngập úng trong mùa mưa

- Chăm sóc đất:

+ Trên đất lúa mùa nổi, không cần làm đất

+ Trên đất rẫy, hoặc ruộng cần cày bừa, hoặc xối sâu

từ 15 - 25cm

+ Trong vụ hè thu và thu đông, cần đào mương, xẻ rãnh để thoát nước

- Mật độ gieo và lượng giông cho lha:

Lượng giông cần cho 1 ha: 15kg

+ Trồng theo khoảng cách 75x25cm, mỗi lỗ gieo 1 hạt + Để phòng ngừa côn trùng cắn phá cây ngô, lúc còn non, có thể xử lý đất bằng các loại thuốc hột như basudin 10H, íuradan 3H vối liều lượng 1 - l,5kg/công (hoặc trộn thuốc vối tro để lấp hạt lúc gieo)

- Bón phân (lượng phân cho lha):

+ Urê: 300kg

+ DAP: 100 - 150kg (hoặc 300kg supe lân)

+ KC1: 50 khoảng lOOkg

- Cách bón:

+ Bón lót toàn bộ phân DAP (hoặc supe lan ) + phân KC1 lúc gieo hạt (trộn đều vào trong đất, cách hàng ngô

từ 5 - 7cm)

+ Bón thúc lần 1: Lượng phân urê lúc 1 5 - 2 0 ngày sau khi gieo (lúc ngô cao đến đầu gốĩ)

+ Bón thúc lần 2: Lượng phân urê còn lại + KCL lúc ngô sắp trổ cò (40 ngày sau khi gieo)

- Tưới nước:

Tưới nước tùy theo yêu cầu của cây ngô Không để ngô bị khô hạn, hay ngập úng Khi ngô đã lón, thì có thể

áp dụng phương pháp tưói thấm hoặc tưới tràn

Chú ý: Giai đoạn 20 ngày trưốc khi ngô phun râu, và

20 ngày sau khi ngô phun râu, không để ruộng ngô bị thiếu nước

- Làm cỏ:

Giữ ruộng ngô sạch cỏ để hạn chế sự cạnh tranh của

cỏ dại Làm cỏ lần đầu trong 1 5 - 2 0 ngày sau khi gieo,

và lần hai trong 35- 4 0 ngày sau khi gieo

- Phòng trừ sâu bệnh:

+ Phòng trừ rầy mềm bằng cách xịt các loại thuốc thông thường như methyl parathion 50ND, azodrin 50DD, padan 95SP

+ Phòng trừ sâu đục thân, đục trái bằng cách bỏ các loại thuốc hột như íuradan 3H, basudin 10H lên ngọn cây ngô Bỏ 2 lần vào lúc 20 - 25 ngày trước khi gieo và 40 - 50 ngày sau khi gieo Mỗi lần bỏ từ 3 - 5 hạt trên cây

+ Đối vói bệnh đốm vằn, chỉ nên phun thuốc khi bệnh có chiều hướng lây lan Dùng 1 trong 2 loại thuốc validacin 3DD hoặc anvil 5S

- Đốĩ với bệnh rỉ lá: dùng thuốc zineb 75 BHN phun khi phát hiện có bệnh

Kỹ thuật trồng giống ngô lai siêu ngọt Sugar 75 của Mỹ Giống ngô lai Sugar 75 có sức sinh trưởng khoẻ,

phát triển nhanh, thời gian thu hoạch sốm, có thể trồng nhiều vụ trong năm, cho bắp to, tỷ lệ đóng bắp cao, chắc, đều hạt H ạt có hàm lượng đường cao, phù hợp cho

ăn tươi, làm nguyên liệu chế biến thực phẩm đóng hộp

Kỹ th u ật trồng:

- Thời vụ: Giống ngô này có thể trồng được quanh năm, nhưng nên tránh nhiệt độ cao (trên 32°C) khi ngô

trổ cò, phun râu Trồng vào mùa mưa, nên chọn chân đất cao, dễ thoát nước

- Đất trồng: Đất trồng ngô ngọt lai F l Sugar 75 phải cách ly không gian ít nhất 300m, so với các ruộng trồng ngô giốhg khác Cách ly thời gian ngô bắt đầu trổ cò vói ruộng khác giông ít nhất 15 ngày, để hạn chế sự giao phấn tự do

- Khoảng cách trồng: Mật độ trồng khoảng 1.500 cây/sào Cây cách cây 20 - 25cm, hàng cách hàng 70cm Nên ngâm ủ hạt giông cho nảy mầm, rồi gieo mỗi lỗ 1 hạt và gieo thêm vào bầu khoảng 10 - 15% để dự phòng trồng giặm

- Bón phân: Lượng phân bón tùy thuộc loại đất Bón cho 1 sào: (500 - 700kg) phân chuồng - 20kg urê- 30kg supe lân - 13kg kali Nơi nào đất có độ pH thấp, bón thêm 30kg vôi bột để khử chua

- Bón lót toàn bộ phân chuồng, lân và vôi trưốc khi gieo Vụ đông, trên đất lúa nên giữ lại 1/2 lượng phân lân để tưới lúc ngô xuất hiện hiện tượng lá huyết dụ ớ lần 1, nên cuốc thành rãnh cách hàng ngô 5 - lOcm, sâu 5cm, rải phân đều rồi lấp lại Lượng phân còn lại chia làm 2 lần để bón thúc

- Bón thúc lần 1, khi ngô có 3 - 4 lá (bón 1/2 đạm - 1/2 kali); bón thúc lần 2 khi ngô có 7 - 9 lá, toàn bộ sô" phân còn lại

- Tưới nước: Tùy theo cách tưới, độ ẩm của đất, thời

vụ mà có chế độ tưới phù hợp Nên tưới đủ nước vào thời

kỳ cây đang lớn, trổ cò và nuôi ngô

- Tỉa trái: Trước khi ngô trổ cờ, phun râu, cần thiết phải tỉa chồi triệt để (100%) vào khoảng 3 tuần trưổc khi

gieo Trên mỗi cây, chỉ để lại 2 bắp Những cây sinh trưởng kém, nên tỉa bót bắp nhỏ, chỉ giữ lại mỗi cây 1 bắp

Kỹ thuật trồng giống ngô bao tử

Ngô rau là cây có giá trị cao, cả trong tiêu dùng và xuất khẩu Nó có chất lượng dinh dưỡng cao, có nhiều vitamin E, các chất khoáng và protein Là loại rau an toàn, do thu hoạch vào giai đoạn ngô non (bao tử) - giai đoạn sinh trưỏng mạnh nhất, ít bị sâu bệnh, nên không phải dùng thuốíc bảo vệ thực vật Phần ăn được bọc kín trong lá bi, nên tồn dư chất độc do nấm không có và hàm lượng N 0 3 trong sản phẩm cũng rấ t thấp

Ngoài ra, thân lá và lá bi khi thu hoạch còn rất xanh non, là nguồn thức ăn xanh giàu dinh dưỡng cho chăn nuôi đại gia súc (nhất là bò sữa), cá Ổ nước ta, đã trồng ngô rau ở nhiều nơi, giá trị thu được gấp 2 - 4 lần trồng lúa Ngô rau thích nghi rộng, có thể trồng quanh năm trên các loại đất tận dụng 2 vụ, đất mạ Đặc biệt, trồng vụ đông muộn (vụ mà ngô h ạt không thể trồng được), có thể giải quyết vấn đề công ăn việc làm trong mùa nông nhàn, lại có thức ăn xanh cho chăn nuôi trong mùa đông giá rét

- Thòi vụ trồng:

Yêu cầu về nhiệt độ của ngô rau là trên 18°c (từ tháng

2 - 1 1 dương lịch), tuy nhiên có 2 vụ thích hợp nhất:

+ Vụ xuân: Gieo tháng 2, th u hoạch tháng 4

+ Vụ đông: Gieo tháng 9, thu hoạch tháng 11

Thòi gian cho mỗi vụ khoảng 70 - 80 ngày

- Giống:

Sử dụng các giống có năng suất cao, phẩm chất tốt,

có khả năng kháng sâu bệnh như baby corn nhập nội,

hoặc có thể dùng các giống sau: DK49, 9088, TSB2, pacific 11, LVN23

- Làm đất:

Nên trồng ỏ nơi đất cao, tưối tiêu chủ động, xa nguồn nước thải, khu công nghiệp, đường quốc lộ Đất được cày bừa nhỏ, tơi xốp, sạch cỏ dại, lên luông ruộng 70cm, cao 15 - 20cm

- Mật độ khoảng cách:

Có thể gieo hạt trực tiếp hoặc gieo trong bầu, sau đó đưa ra trồng để khắc phục tính phức tạp của mùa vụ Ngô được trồng thành 2 hàng, trên luống với khoảng cách:

+ Hàng X hàng: 45 - 50cm

+ Cây X cây: 12 - 15cm

+ Mật độ khoảng 130.000 - 160.000 cây/ha

- Phân bón:

Ngô rau cần nguyên tô' đạm hơn lân và kali, riêng phân chuồng bón càng nhiều càng tốt, không dùng phân tươi, nên sử dụng phân hữu cơ, lượng phân bón theo định mức sau:

+ Phân chuồng: 8 - 10 tấn/ha

+ Đạm: 330 - 350kg

+ Supe lân: 370 - 400kg

+ Kali: 80kg

+ Cách bón:

+Bón lót toàn bộ phân chuồng + 100% lân + 30% đạm + 30% kali

- Bón thúc:

• Lần 1: Sau khi gieo 10 - 15 ngày, dùng 20% đạm + 20% kali

• Lần 2: Sau khi gieo 25 - 30 ngày, dùng 30% đạm + 40% kali

• Lần 3: Sau khi gieo 35 - 40 ngày, dùng 20% đạm + 10% kali

Bón cách gốc 5cm, lần 2 vun cao để chống đổ (nhất

là vụ xuân hè), khi bón phân, kết hợp xới xáo, làm cỏ

- Chăm sóc:

+ Như ngô hạt, nếu ngô sinh trưỏng kém, hoặc gặp hạn có thể phun phân qua lá

+ Tưới nưốc: Dùng nưóc sạch, nưóc sông, hồ lưu thông để tưối Không dùng nước thải công nghiệp chưa được xử lý, nưốc bẩn ao tù, cần giữ ẩm thường xuyên cho đến lúc thu hoạch

+ R út cờ: Đây là biện pháp kỹ th u ậ t rấ t quan trọng

với ngô rau Đặc biệt, đem lại hiệu quả cao, tập trung

dinh dưỡng cho ngô p h á t triển n h an h , r ú t n g ắn thòi gian sinh trưởng, tă n g trọng lượng ngô non Thường sau khi gieo từ 45 - 50 ngày, hoặc trước khi tung phấn là tiến hành rú t cò

+ Sâu bệnh: Ngô rau thu hoạch nhanh vào giai đoạn cây sinh trưởng mạnh nhất, nên ít sâu bệnh phá hoại Tuy nhiên, cũng phải chú ý một sô" sâu bệnh chính: sâu xám, sâu cắn lá, đục thân, rệp, bệnh khô vằn, héo xanh, đốm lá Nên áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp IPM, tránh dùng thuôc độc hại Tốt nhất, nên áp dụng các biện pháp canh tác

• Luân canh với cây họ đậu

• Thu dọn tàn dư cây sau thu hoạch ;>

• Chọn giống chống bệnh

• Có thể xử lý h ạt giống trưóc khi gieo bằng thuốc TMD85 BTN (0,2 - 0,3kg/tạ hạt giống)