Mục tiêu cần đạt - Kiến thức : Tiếp tục tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản qua việc tìm ph©n tÝch nh÷ng tõ ng÷ h×nh ¶nh cô thÓ trong v¨n b¶n.. -Kỹ năng :Từ đó có kỹ năng triể[r]
Trang 1Tuần : 1
Tiết : 1
Ngày soạn : 15/ 8/2010 Ngày dạy : 17/08/2010
Chủ đề 1
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
- Kiến thức : Học sinh nắm chắc tính thống nhất về chủ đề của văn bản , là sự liên kết chặt chẽ, gắn bó hoà hợp của các bộ phận của tác phẩm : nhan đề, lời đề từ, từ ngữ, câu
- Kỹ năng : Có kỹ năng phát hiện chủ đề văn bản qua tìm hiểu các bộ phận của văn bản
* TT : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiiện : thế nào ?
II Chuẩn bị
- SGK, tài liệu tham khảo, giáo án
III Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức: 1 ’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
GV kiểm tra sự chuẩn bị sách vở của hs.
3.Bài mới:2’
22’
? Em hãy cho biết chủ đề
của văn bản là gì
? Mỗi tác phẩm có mắy chủ
đề
- Một văn bản có nhiều chủ
đề gọi là đa chủ đề
GV lấy ví dụ: “Nhật kí
trong tù”
? Những khổ cực đoạ đầy
của thân tù
khuất
+ Lòng yêu TN
+ Lòng yêu :\ ?
? Tìm chủ đề của bài thơ
“Bánh trôi :\ W – Hồ
vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
Có thể có một hoặc nhiều chủ đề
- Đọc bài thơ
- Thảo luận nhóm
- Trình bày nhận xét
I Tính thống nhất về chủ
đề của văn bản
1 Chủ đề của văn bản.
a Bánh trôi
- Lòng tự hào về một loại bánh ngon của dân tộc
- Ca ngợi vẻ đẹp của
Trang 2Gv đọc bài thơ (ghi bảng
phụ)
Gv nhận xét, kết luận
? Tìm chủ đề của văn bản
Có ý kiến cho rằng bài thơ
có một chủ đề:
10’
Tình bạn chân thành, thuỷ
chung Có ý kiến cho rằng
có hai chủ đề:
- Tình bạn đẹp, chân thành
- Cuộc đời thanh bạch của
một nhà nho
ý kiến của em : thế nào
?
Gv nhận xét chốt ý
? Văn bản này có mấy chủ
đề ?
? Tính thống nhất về chủ đề
của văn bản là gì
Nhận xét
? Tính thống nhất về chủ đề
trong “cuộc chia tay .”
':4 thể hiện : thế nào ?
qua nhan đề, cốt truyện,
tình tiết trong truyện ?
Bổ sung
2 anh em về chia tay cô
giáo, các bạn -> chia tay,
H/s đọc bài thơ
H/s tự do phát biểu
Nhận xét
H/s thảo luận
- Trình bày
- Có hai chủ đề
+ Sự đau khổ của tuổi thơ L:\ bi kịch gia
đình
anh em, bạn bè trong bi kịch đó
H/s nêu
H/s tìm các chi tiết
+ Thuỷ và Thành đau khổ khóc suốt đêm
+ Sáng sớm Thành đau buồn ra $:; ngồi một mình, em gái theo ra
+ Hai anh em chia đồ chơi
- Cảm thông với thân
trong xã hội cũ
b “Bạn đến chơi nhà”
(Nguyễn Khuyến)
c Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”
(Khánh Hoài)
2.Tính thống nhất về chủ
đề của văn bản.
- Thể hiện ở nhan đề
- Cốt truyện
- Nhân vật
- Diễn biến
=> gắn bó chặt chẽ, hoà hợp thành một chỉnh thể
Trang 3anh nhìn theo em khóc.
=> chủ đề
+ L:\ lúc lên xe, Thuỷ đổi lại cho anh hai
đồ chơi: 2 con búp bê
- Các phần của văn bản
4/ Củng cố:3 ’
Em hiểu thế nào là chủ đề của văn bản ?
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là gì ?
5 / Hướng dẫn về nhà: 2’
- Nắm vững lí thuyết
- Làm BT – văn bản “Rừng cọ quê tôi” – trang 10,11 Ngữ văn 8
- Tìm hiểu lại “Tôi đi học” – các hình ảnh so sánh trong văn bản
Trang 4
Tuần : 2
Tiết : 2
Ngày soạn : 20/8/2010 Ngày dạy : 24/08/2010
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
- Kiến thức : Tiếp tục tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản qua việc tìm phân tích những từ ngữ hình ảnh cụ thể trong văn bản
-Kỹ năng :Từ đó có kỹ năng triển khai một đề bài thành dàn ý có tính mạch lạc
* TT : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiện ở một số văn bản
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án
III Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức1’
2 KTBC 5’
- KT bài tập về nhà
3 Bài mới 2’
12’ Yêu cầu HS đọc lại văn bản
? Phân tích bố cục văn bản
Nội dung từng phần
Gv nhận xét kết luận
P1: Giới thiệu khẳng định vẻ
đẹp của rừng cọ
P2:Đ2: Tả cây cọ
Đ3: rừng cọ với tuổi thơ tác
giả
Đ4: Lợi ích của nó
P3: Khẳng định tình yêu của
? Chủ đề của văn bản là gì
Gv chốt
? Tìm các từ các câu tiêu biểu
thể hiện chủ đề
Gv bổ sung
H/s đọc văn bản
Chia làm 3 phần
P1 :Đoạn 1
P2: Đoạn 2,3,4
P3: Đoạn 5
- Thảo luận
- Trình bày
- Nhận xét
H/s nêu
Bổ sung
- H/s Thảo luận
- Trình bày
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
1 Rừng cọ quê tôi
Nguyễn Thái Văn ( Văn 8)
- Chủ đề:
Rừng cọ là vẻ đẹp của vùng sông Thao
Tình yêu mến quê nhà + Rừng cọ quê tôi + Rừng cọ trập trùng
Trang 510’
? Tìm những hình ảnh so sánh
trong văn bản và nêu tác dụng
của hình ảnh đó đối với chủ
đề của văn bản, nó đã hỗ trợ
cho tính thống nhất về chủ đề
của văn bản : thế nào ?
Gv nhận xét
=> Làm nổi bật hình ảnh cây
cọ -> vẻ đẹp của rừng cọ
quê
Nhận xét bổ sung
Gv ':( ra các ý -> kết luận
tìm hình ảnh so sánh và nêu
tác dụng
Gọi các nhóm trình bày
Gv nhận xét bổ sung
? Có bạn triển khai đề bài
a, Chú em cho em một chiếc
cặp khi em sắp vào học lớp 8
Chiếc cặp đã gợi nhớ kỷ niệm
lầm đầu tiên đi học lớp 1
b Cách đây 8 năm, ngày đầu
tiên đi học cấp 1, bà nội em
':( em đi vì bố mẹ em đi
công tác xa
c, Bà đã già nên không kịp đi
phố mua cặp mới cho em, em
đựng sách trong một cái túi
vải rất to của bà, trông rất
ngộ
- Nhận xét
H/s tìm
Bổ sung
+Búp cọ – thanh k +Lá cọ -> rừng tay vẫy
- > rừng mặt trời
Thảo luận -> tìm những hình ảnh so sánh
Trình bày
Tôi quên thế nào :
mấy cành hoa :] ?
ý nghĩ ấy : một làn mây -:\ ngang trên ngọn núi
H/s nêu nhận xét
Trình bày
trên có thể chấp nhận ':4 ?
+
2 “Tôi đi học”
Hình ảnh so sánh -> làm nổi bật tâm trạng, suy nghĩ nhân vật
“Tôi” làm cho những
kỉ niệm rõ rệt, sâu sắc hợn
3 Triển khai đề bài.
“Kể lại kỉ niệm ngày
đầu tiên đi học lớp 1 của em”
Cảm giác, tâm trạng của em, hồi hộp, lo lắng, bỡ ngỡ
Trang 6không khi : ngày hội em
không chạy nhảy nô nghịch
: những lần khác đứng
nghiêm chỉnh
của bạn về đề đã cho có đúng
triển khai của em ?
=> Đề triển khai có thể chấp
nhận
Theo em có thể kể về kỉ
bà, bố, mẹ) ':( em đến
4.Củng cố 3 ’
? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiện : thế nào ?
5 Hướng dẫn về nhà 2 ’
- Lập dàn ý cho bài tập trên lớp
Trang 7
Tuần : 3
Tiết : 3
Ngày soạn : 30/8/2010 Ngày dạy : 31/08/2010
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
-Kiến thức: Hiểu rõ tính thống nhất về chủ đề biểu đạt chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
-Kỹ năng: Có kỹ năng lựa chọn điều chỉnh các từ, ý cho sát yêu cầu của đề
* TT: Làm bài tập
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án, bảng phụ
Iii Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức: 2’
2 KTBC 5 ’
- Kiểm tra cách triển khai đề đã cho “Kể lại kỉ niệm ngày dầu tiên đi học lớp 1”
3 Bài mới:1 ’
HS
Ghi bảng
10’
12’
Gv đọc lại
? Theo em ý nào làm cho bài viết
lạc đề ?
Gv kết luận: b, d
? Tìm những ý lạc chủ đề trong bài
tập ?
? Em hãy sắp xếp điều chỉnh lại ?
Gv nhận xét ':( ra đáp án, bảng
phụ
1, Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các
em nhỏ núp :\ nón mẹ lần đầu
xốn xang
học, thấy lạ cảnh vật thay đổi
3, Muốn thử sức
thay đổi
H/s đọc bài tập Thảo luận nhóm Các nhóm trình bày kết quả thảo luận
Thảo luận nhanh
Trình bày, bổ sung
ý lạc chủ đề: (c,g)
Có nhiều ý hợp
do cách diễn đạt
:( tốt nên thiếu
sự tập trung vào chủ đề : b, e
Bài 2(SGK- NV 8 tr14) Loại ý b, d
Bài 3 (trang 14)
Sắp xếp các ý theo một : tự hợp lí sẽ là: a, b,
c, d, e
Trang 8bạn mới
? Để chứng minh cho luận điểm:
“sách có lợi ích rất lớn đối với con
sau (Gv sử dụng bảng phụ)
mọi lĩnh vực của đời sống
':4 những vấn đề lớn của đời
sống, nắm bắt ':4 quy luật tự
nhiên
sống hay, sống đẹp
g Sách đem lại sự : giãn thoải
lao động mệt nhọc
? Trong những ý trên ý nào không
đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
? Vì sao ?
+ Kết luận: ý (d) không đảm bảo
tính thống nhất về chủ đề – phục
vụ cho lao động: Nguồn gốc của
sách
? Góp ý cho cách triển khai đề:
“Kể lại kỉ niệm ngày dầu tiên đi
học lớp 1 của em”
+ Chú ý các ý lôgíc, mạch lạc
H/s sắp xếp lại các ý
H/s thảo luận
Trong các ý trên ý
d không đảm bảo tính thống nhất về chủ đề vì nó giải thích nguồn gốc của sách còn các ý trên nói về lợi ích của sách
Trình bày: ý d Giải thích
Nhận xét
Trình bày cách triển khai đề về nhà
Cả lớp góp ý, hoàn thiện cho bài cá
nhân
Bài tập bổ sung
Kết luận:
ý d không đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
Bài tập bổ sung
4 Củng cố: 3’
? Nhấn mạnh các yếu tố thể hiện tính thống nhất về chủ đề của văn bản
5 Hướng dẫn về nhà: 2’ - Viết bài dựa trên các ý đã sửa.
Trang 9
Tuần : 4
Tiết : 4
Ngày soạn : 2/9/2010 Ngày dạy : 7/9/2010
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
-Kiến thức: Học sinh nắm vững bố cục của văn bản, cấu trúc của bố cục văn bản, cách xây dựng đoạn trong văn bản
-Kỹ năng: Có kỹ năng tìm, phát hiện bố cục văn bản, biết viết đoạn văn theo các cách khác nhau, xác định ':4 chủ đề, câu chủ đề, từ ngữ chủ đề
*TT : Cách sắp xếp nội dung phần thân bài
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án, bảng phụ
III.Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức : 2’
2 KTBC 5’
? Bố cục của văn bản là gì
? Thế nào là đoạn văn
3 Bài mới : 1’
10’
10’
? Bố cục văn bản là gì ?
? Một bài thơ tứ tuyệt gồm 4 phần
Đó là những phần nào ?
Gv phân tích bài “Bánh trôi :\ W?
? Một bài thơ thất ngôn bát cú gồm
mấy phần ?
? Nhiệm vụ của từng phần
Gv kết luận
đen và Dê trắng cùng qua một
chiếc cầu hẹp Dê đen đi đằng này
lại Dê trắng đi đằng kia sang Con
nào cũng muốn tranh sang L:\ ,
nào Chúng húc nhau cả hai đều
rơi tõm xuống suối ”
Tổ chức sắp xếp các phần các đoạn hợp lí -> thể hiện chủ đề
- Khai – chuyển
- Thừa – hợp
4 phần: đề, thực , luận, kết
3 phần: MB, TB, KB
H/s nêu nhận xét
H/s đọc
I Lí thuyết
1 Bố cục văn bản.
2 Cấu trúc của văn bản.
Văn bản gồm 3 phần
- MB: nêu chủ đề
- TB: Trình bày chủ
đề
- KB: Tổng kết
Trang 10? Văn bản có thể chia thành mấy
phần chỉ rõ nội dung của từng
phần ?
Gv nhận xét bổ sung
3 phần: giới thiệu nhân vật, PT
truyện, kết thúc
? Đặt đầu đề cho văn bản?
Gv: Hai con dê trên một cái cầu
? Nội dung phần TB ':4 sắp xếp
: thế nào ?
- Chú ý sử dụng;
+ Từ ngữ chỉ mốc thì gian: L:\
hết, sau đó, cuối cùng
+ Chú ý sử dụng từ ngữ chỉ quan
hệ nhân quả Từ ngữ chỉ tầm quan
trọng: đ2 quan trọng đầu tiên, sau
đó
? Cho đề văn: Hãy giải thích câu
tục ngữ “Uống :\ nhớ nguồn’
Một bạn H/s triển khai dàn ý phần
TB : sau:
a Tại sao (phải) “uống :\ W phải
“nhớ nguồn” ? Lí lẽ dẫn chứng
b.Nên hiểu câu tục ngữ : thế
nào ? LL – DC
c Nhớ nguồn ta phải làm gì ? LL
– DC
? Em hãy nêu nhận xét về trình tự
sắp xếp của dàn ý trên ? Theo em
nên sửa ntn ?
Gv nhận xét, kết luận; sắp xếp:
b,a,c
H/s thảo luận
Chia làm ba phần MB: Dê đen cầu hẹp
TB: Dê đen con nào
KB: Còn lại H/s đặt Nhận xét
Theo trình tự thời gian
Theo trình tự không gian
H/s thảo luận trình bày nhận xét
Giải thích nghĩa câu tục ngữ nghĩa đen là: Uống
:\ , nhớ nguồn
nghĩa bóng: Khi ta
phải biết ơn và nhớ đến công lao của những
quả
Nhớ nguồn là phải nhớ
ơn tổ tiên
dựng đất :\ ngày càng giầu đẹp
3 Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài.
+ Theo thứ tự thời gian
+ Theo tâm lí cảm xúc
+ Theo quan hệ khách quan đt
+ Theo lôgíc chủ
BT: Giải thích câu tục ngữ “uống :\ nhớ nguồn” Dàn ý
a Nên hiểu câu tục ngữ ntn ?
b Tại sao uống :\ -> nhớ nguồn
c Nhớ nguồn ta phải làm gì
4 Củng cố: 3’ ? Thế nào là bố cục văn bản ?
? Cách sắp xếp bố trí nội dung phần thân bài : thế nào ?
5 Hướng dẫn về nhà: 2’
- Học nắm chắc kiến thức bài học
- Tập viết đoạn văn cho dàn ý ở trên lớp
Trang 11Tuần : 5
Tiết : 5
Ngày soạn : 20/ 9/2010 Ngày dạy : 21/ 9/2010
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
-Kiến thức:Học sinh nắm vững bố cục của văn bản, cấu trúc của bố cục văn bản, cách xây dựng đoạn trong văn bản
Kỹ năng: Có kỹ năng.tìm, phát hiện bố cục văn bản, biết viết đoạn văn theo các cách khác nhau, xác định ':4 chủ đề, câu chủ đề, từ ngữ chủ đề
* TT : Cách trình bày nội dung đoạn văn
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án, bảng phụ
III Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức :1’
2 KTBC : 5 ’
? Bố cục của văn bản là gì ? Thế nào là đoạn văn
3 Bài mới 2 ’
5’
10’
? Thế nào là đoạn văn
Gv nhấn mạnh: Là đơn vị trực
tiếp tạo nên văn bản bắt đầu từ
chỗ viết hoa lùi đầu dòng, kết
thúc bằng dấu chấm xuống dòng
đối hoàn chỉnh
Đoạn văn có thể gồm một câu
Từ ngữ chủ đề là gì ?
Các chỉ từ, đại từ, các từ đồng
nghĩa
? Thế nào gọi là câu chủ đề
( Câu then chốt)
Nhận xét: Câu chủ đề nêu rõ đề
tài, chủ đề
Cho ví dụ trên bảng phụ
Trần Đăng Khoa rất biết yêu
Là bộ phận của văn bản
Do nhiều câu ( 1 câu) tạo thành
đối hoàn chỉnh
Các từ ngữ ':4 lặp lại nhiều lần -> duy trì đối
H/s nêu
Thảo luận nhóm
Trình bày Câu chủ đề: Trần Đăng Khoa rất biết yêu
I Cách xây dựng đoạn văn trong văn bản
1.Thế nào là đoạn văn
- Là một bộ phận của văn bản là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản
2.Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn.
- Từ ngữ chủ đề: Từ ngữ ':4 lặp đi lặp lại
- Câu chủ đề: Mang nội dung khái quát đủ chủ vị đứng đầu hoặc cuối đoạn văn
Trang 125’
học và mời bác về nhà mình
? Xác định câu chủ đề và từ ngữ
chủ đề trong đoạn văn trên
Gv nhận xét
Có mấy cách trình bày nội dung
trong đoạn văn ?
niệm
Gv ':( ra -:4 đồ các cách trình
bày đoạn văn (dùng bảng phụ)
Gv giảng giải
(1) (2) (3)
(2) (3) (1)
(1) (2) (3)
Cho câu chủ đề ( câu mở đoạn)
sau: “Lớp 8 A là một tập thể đoàn
kết”
Gv nhận xét
Chuyển đoạn văn vừa viết sang
đoạn quy nạp
Xác định từ ngữ chủ đề, câu chủ
đề
Từ ngữ chủ đề: Trần
Đăng Khoa, yêu
gặp
H/s nêu H/s vẽ -:4 đồ Nhận xét
(1) (2) (3)
H/s viết
Đọc L:\ lớp
Nhận xét
H/s viết
Nêu cách chuyển
3 Cách trình bày nội dung đoạn văn
- Diễn dịch
- Quy nạp
- Song hành
- Móc xích
4 Bài tập
Bài tập 1:
D Củng cố.(3 phút)
? Thế nào là bố cục văn bản ?
? Thế nào là đoạn văn ?
E Hướng dẫn về nhà.(2 phút)
- Học nắm chắc nội dung bài học
- Tập viết đoạn văn
Trang 13Tuần : 6
Tiết : 6
Ngày soạn : 27/ 9/2010 Ngày dạy : 28 / 9/2010
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
-Kiến thức: Học sinh có kỹ năng xây dựng đoạn văn theo các cách, phát hiện các cách trình bày đoạn văn
-Kỹ năng: Có ý thức xác định câu chủ đề , trình bày đoạn mạch lạc , chặt chẽ, tạo sức thuyết phục
* TT : Làm bài tập
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án, bảng phụ
III Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức 1’
2 KTBC 5 ’ ? Thế nào là đoạn văn
? Có mấy cách trình bày nội dung đoạn văn
3 Bài mới 1 ’
bảng
12’ ? Cho các đoạn văn sau, hãy xác
định cách trình bày nội dung
trong đoạn văn đó
a, Chẳng có nơi nào : sông
Thao quê tôi, rừng cọ trập trùng
Thân cọ cao vút Búp cọ dài :
thanh kiếm sắc Lá cọ tròn xoè
ra nhiều phiến nhọn dài
b, Rừng của chúng ta có rất
nhiều loại gỗ quý.Ví dụ :
Pơmu, đinh, lim, táu
,lát lànhững loại cây gỗ có giá
trị xuất khẩu cao Hoặc tam thất
quế, hồi là những cây :4 liệu
quý
c ,Làng xóm ta d:( kia lam lũ
quanh năm mà vẫn quanh năm
đói rách Làng xóm ta ngày nay
Thảo luận nhóm
Đoạn a trình bày theo cách diễn dịch
Câu chủ đề là câu 1
Các câu 2 ,3, 4 trình bày
rõ về : Thân cọ búp cọ ,lá cọ.để làm nổi bật rừng cọ trập trùng
Đoạn b: Đoạn diễn dịch
Câu chủ đề câu 1
Đoạn c: Đoạn quy nạp
Đoạn văn gồm 4 câu Câu 1: Làng xóm ta đói rách
Bài tập 2:
Đoạn a trình bày theo cách diễn dịch
Đoạn văn gồm có 4 câu
Đoạn b: Đoạn diễn dịch
Đoạn c: Đoạn quy nạp
Đoạn văn gồm 4 câu