Giáo án Ngữ văn 7 - Tập 1

Tình yêu, tầm quan trọng của cha mẹ đối với sự lớn lên và trưởng thành của mỗi đứa con -> Sẽ vô cùng thiệt thòi nếu một ngày nào đó con phải xa mẹ “Cuộc chia tay ....” 1 lần nữa nói về đ[r]

Trang 1

Tuần 1

Bài 1 Tiết 1

Cổng trường mở ra

(Lí Lan)

A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- KT:Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của cha

mẹ đối với con cái

- KN:Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người

B Chuẩn bị:

- Đọc – nghiên cứu SGV – SGK – Vẽ tranh

- Soạn bài

C tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học :

1- ổn định tổ chức

2- Kiểm tra bài cũ:

“Cổng trường mở ra” là văn bản nhật dụng Thế nào là văn bản nhật dụng?

Kể tên những văn bản nhật dụng đã học lớp 6 Nội dung của văn bản này bàn tới vấn đề gì?

Kể tên những văn bản ở lớp 7 - Vấn đề đề cập ở những văn bản ấy?

3- Bài mới:

Trong cuộc đời học trò ngày khai trường đầu tiên luôn để lại dấu ấn , những kỉ niệm khó quyên trong tâm hồn : Một chút vui mừng , một chút lo âu , hồi hộp

…tâm trạmg thật xao xuyến khó tả Đó là tâm trạng của chúng ta còn mẹ ? Mẹ sẽ nghĩ gì khi con vào lớp một ? Khi cánh cổng trường lần đầu tiên mở ra để đón bước chân con ?

Hoạt động của thầy Hoạt động

của trò Kiến thức trọng tâm

Hướng dẫn HS đọc Chú ý giọng

Thì thầm, xa vắng, buồn

I Đọc hiểu chú thích

1 Đọc

? Văn bản vừa đọc kể chuyện gì?

Chuyện nhà trường? Chuyện đứa con

đến trường? Tâm tư người mẹ trước

ngày con vào lớp 1?

? Tâm tư của mẹ cụ thể là gì?

+ Nỗi lòng yêu thương của mẹ

+ Suy nghĩ của mẹ về vai trò của xã

Trang 2

hội và nhà trường trong giáo dục trẻ

em

? Hãy xác định phạm vi của hai phần

đó trên văn bản?

Học sinh trả

lời

2 Bố cục:2 phần

”Thế giới mà mẹ vừa bước vào”

- Còn lại

II Đọc hiểu chi tiết

Đọc lại đoạn 1

? Người mẹ nghĩ đến con trong

thời điểm nào?

1 Nỗi lòng của mẹ:

(Đêm trước ngày con vào lớp 1)

? Đêm ấy, cảm xúc của con thế

nào? (Tìm từ ngữ)

- Háo hức chuẩn bị quần áo mới cặp

mới,vở mới

- Hăng hái dọn dẹp đồ chơi , nhà

cửa cùng mẹ , cảm nhận được sự

quan trọng, ngày mai thức dậy cho

kịp giờ, không có mối bận tâm nào

khác

? Háo hức: nghĩa là gì ?

? Con là một cậu bé như thế nào?

- Rất vô tư

- (Không ngủ được) - Đắp mền, buông mùng

Không tập trung, không biết làm việc gì cả

- Trở mình luôn, cố ngủ mà không

ngủ được

? Theo em tại sao mà mẹ lại không

ngủ được ?

-> Hồi hộp, bồn chồn, xúc động:

Mẹ rất yêu thương con

? Cũng trong đêm ấy tâm trí mẹ đã

sống lại những kỷ niệm gì?

(Ngày đầu tiên mẹ đến trường)

- Mẹ sống lại kỷ niệm ngày tựu trường:

? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai

trường đã để lại dấu ấn trong tâm trí

+ Mẹ nhớ sự nôn nao, hồi hộp .nỗi chơi vơi, hốt hoảng khi

Trang 3

- Cứ nhắm mắt lại nghe tiếng đọc

bài trầm bổng

- Mẹ nhớ sự nôn nao hồi hộp khi

cùng bà ngoại đi tới gần ngôi trường

và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng

trường đóng lại

cổng trường đóng lại

? Qua những chi tiết trên em có cảm

nhận gì về tâm trạng của người mẹ

trước buổi tựu trường của con ?

-> Mẹ muốn truyền cho con, cậu học sinh lớp 1 những cung bậc tâm trạng đẹp đẽ của cuộc đời

Mẹ muốn nhẹ nhàng, cẩn thận và

tự nhiên ghi vào lòng con cái ấn tượng trong lòng một

Con người về cái ngày “Hôm nay tôi đi học” Để rồi bất cứ một ngày nào đó trong đời, khi nhớ lại, lòng con lại rạo

rực những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến

? Qua những chi tiết ấy, em hiểu

thêm gì về người mẹ?

Học sinh trả

lời

-> Mẹ giàu tình nhân ái

? Trong đêm không ngủ mẹ còn nghĩ

về điều gì?

- Mẹ nghĩ về ngày tựu trường ở

Nhật: họ rất quan tâm đến gd –

ngày khai trường là ngày lễ trọng đại

, các quan chức đều đến dự , người

lớn nghỉ việc đưa trẻ đến trường

2.Những suy của mẹ về vai trò của xã hội và nhà truờng trong giáo dục trẻ em.

- Mẹ nghĩ về ngày tựu trường ở Nhật

thảo luận trả lời

-> Ngày hội khai trường ấy đã thể hiện sự chăm sóc của người lớn, xã hội đối với trẻ em, với tương lai của Đất nước

? Kết thúc bài người mẹ nói : ““Đi đi

con, hãy can đảm lên, thế giới này là

của con, bước qua cánh cổng trường là

Trang 4

một thế giới kỳ diệu sẽ mở ra”

Là học sinh lớp 7, đã 7 lần bước qua

‘cánh cổng trường” như thế, em hiểu

thế giới kỳ diệu đó là gì?

-> Thế giới kỳ diệu: là những

điều mới mẻ, rộng lớn về tri thức văn hoá, cuộc sống, về đạo lý làm người, về tình thầy trò Bước qua cánh cổng trường

là bước từ thế giới bé bỏng, dại khờ vào một thế giới mới vững vàng, tự tin hơn

? Câu văn nào trong bài nói lên tầm

quan trọng của nhà trường đối với

thế hệ trẻ ?

-“Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm

trong GD sẽ ảnh hưởng đến cả một

thế hệ mai sau , và sai lầm một li có

thể đưa cả thế hệ ấy đi chệch cả

hàng dặm sau này”

? Từ đó em hiểu gì về vai trò của

nhà trường đối với cuộc đời của mỗi

con người ?

-> Nhấn mạnh vai trò, vị trí của nhà trường là nơi trau dồi tri thức , văn hoá và phát triển nhân cách tốt nhất của mỗi người

Cổng trường mở ra: Thế giới diệu kỳ của hiểu biết phong phú, của những tình cảm mới, con người mới sẽ mở ra, đến với con

? Cả văn bản có phải mẹ nói trực

tiếp với con? Mẹ đang tâm sự với ai?

Cách viết đó có tác dụng gì?

(Mẹ nói với chính mình bằng giọng

độc thoại -> Mẹ – nhân vật trữ tình

– dễ bộc lộ nội tâm său sắc, thể

hiện tình cảm sâu lắng)

Học sinh thảo luận trả lời

? Cách viết này có gì khác với cách

viết ở những văn bản nhật dụng đã

được làm quen ở lớp 6 -> Văn bản

biểu cảm

Học sinh trả

II Tổng kết:

Trang 5

? Nhận xét về nghệ thuật – nội

dung?

Học sinh trả

lời

1 Nghệ thuật:

- Giọng văn biểu cảm

- Ngôn ngữ độc thoại

2 Nội dung:

- Tấm lòng yêu thương, tình cảm sâu lắng của mẹ

- Vai trò của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người

III Luyên tập

Viết 1 đoạn văn về kỷ niệm ngày tựu trường

D Hướng dẫn các hoạt động nối tiếp :

- Học bài và làm bài tập

- soạn bài : Mẹ tôi

Tiết 2

Mẹ tôi

(“Những tấm lòng cao cả” - ét-môn-đô đơ Amixi)

- Cảm nhận và hiểu được tình cảm lớn lao cha mẹ dành cho con cái

- Biết được nghệ thuật biểu hiện thái độ, tình cảm và tâm trạng gián tiếp qua bức thư Ngôi kể thứ nhất, xưng “tôi”

B Chuẩn bị:

- Đọc “Những tấm lòng cao cả”

- Nghiên cứu SGK – SGV

- Soạn bài

1- ổn định tổ chức 2- Kiểm tra bài cũ:

Nêu nội dung – nghệ thuật của “Cổng trường mở ra”?

Chi tiết nào của “Cổng trường mở ra” em thích nhất? Vì sao?

Trang 6

3- Bài mới:

Trong cuộc đời của mỗi chúng ta người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao , thiêng liêng và cao cả , nhưng không phải bao giờ ta cũng ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc lỗi lầm ta mới nhận ra điều đó Bài văn “Mẹ tôi”sẽ cho ta một bài học như thế

GV hướng dẫn: giọng chậm,

nghiêm, tình cảm

Học sinh lắng nghe

I.Đọc - hiểu chú thích :

1 Đọc

? Văn bản được viết dưới dạng gì?

( Nhật ký – bức thư)

- Thư

2 Tác giả (1846 – 1908)

- Nhà văn I – ta – li –a

3 Chú thích (SGK, 11)

4 Văn bản nhật dụng

? Thư ai gửi cho ai? Để làm gì?

( Bố gửi cho con, giáo dục con sửa

lỗi)

Học sinh trả

lời

II Đọc hiểu chi tiết

? Tại sao vb là một bức thư mà lại

đặt nhan đề là “Mẹ tôi” ?

- Bài văn không xuất hiện trực tiếp

hình ảnh người mẹ nhưng qua bài

văn người đọc vẵn thấy hiện lên hình

ảnh người mẹ cao cả và lớn lao ,

dành tất cả tình yêu và sự hi sinh cho

con

? Văn bản kể về việc gì ? vì sao bố

phải viết thư cho En ri cô và cảm

xúc của En ri cô khi đọc thư của bố?

- Câu chuyện kể lại việc En ri cô

phạm lỗi với mẹ điều đó khiến mẹ

rất buồn và tức giận Ông đã viết

thư thể hiện thái độ nghiêm khắc

trước sự vô lễ của con , En ri cô vô

cùng xúc động khi đọc thư của bố

1 Hình ảnh người mẹ

cha)

Trang 7

- Đã thức suốt đêm canh chừng hơi

thở hổn hển của con

- Khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể

mất con

- Sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh

phúc để tránh cho con một giờ đau

đớn

- Có thể hi sinh tính mạng để cứu

sống con

? Qua những câu văn bố viết như thế

em hiểu mẹ cậu bé là người như thế

nào?

-> Hết lòng yêu thương,sẵn sàng

hi sinh cả tính mạng vì con

Đúng là “Đi suốt đời lòng mẹ vẫn

theo con”

? Mẹ yêu con, sẵn sàng hi sinh vì

con như vậy nhưng con lại thiếu lễ

độ đối với mẹ Trước lầm lỗi ấy của

con, bố cảm thấy như thế nào? (Tìm

câu văn thể hiện tâm trạng của bố)

- Sự hỗn láo của con như một nhát

dao đâm vào tim bố vậy

2 Thái độ của bố:

? Qua chi tiết trên em thấy tâm trạng

của người bố ntn ?

-> Quá đau đớn và thất vọng – Trái tim bố như rỉ máu

Bình: Bố đau đớn như vậy hẳn mẹ

cũng vô cùng đau đớn Nhát dao lỗi

lầm ấy đâm vào tim bố có thể đã làm

tan nát trái tim mẹ Bố hiểu như thế

và bố đưa ra với con những tình

huống giả định:

Khi con khôn lớn trưởng thành (Mẹ

không còn nữa) Con sẽ:

+ Mong ước thiết tha được nghe lại

tiếng nói của mẹ

+ Con sẽ vẫn thấy mình

+ Con sẽ cay đắng

+ Con sẽ không thể

+ Lương tâm con

Trang 8

+ Tâm hồn con

=> Tha thiết, nghiêm khắc mà sâu

sắc

? Bố chỉ cho con những điều đó để

làm gì?

-> Bố muốn cảnh tỉnh con, chỉ cho con thấy những thiệt thòi

Bố muốn con nhớ: “Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả”

GV: Lời của nói với En ri cô hay

chính là bức thông điệp dành cho

mọi người: Tình cảm cha mẹ – con

cái là một tình cảm thiêng liêng

? Bố đã yêu cầu En ri cô những gì ?

- Yêu cầu con:

+ Con không bao giờ được thốt ra một lời nói nặng với mẹ

+ Con phải xin lỗi mẹ

lệnh

? Em hiểu như thế nào về lời

khuyên?

Học sinh trả

lời

- Khuyên: Con hãy cầu xin … -> Xin mẹ bao dung, tha thứ, xin

mẹ xoá đi nỗi ân hận trong con Chiếc hôn làm dịu đi nỗi đau lòng mẹ

? Tại sao bố yêu cầu con làm như

thế với mẹ, còn với mình, bố lại từ

chối nụ hôn của con?

-> Đó là cách giáo dục cương quyết Ông từ chối tình cảm với

đứa con mà ông yêu thương bởi

ông muốn nó hiểu thế nào là yêu thương Có lẽ chỉ khi người ta mất

đi 1 điều gì đó người ta mới thấu hiểu giá trị của nó

? Tại sao người bố không nói tất cả

những điều đó với con mà lại phải

viết thư? Như thế liệu có quá vòng

vèo phiền toái?

(Nói được những điều không dễ nói

1 cách tỉ mỉ, cặn kẽ,còn có nhiều

thời gian để ngẫm nghĩ)

Trang 9

? Em hiểu như thế nào về người cha

và cách giáo dục con của ông?

-> Tế nhị, kín đáo, sâu sắc, dứt khoát

Yêu con

? Còn Ericô, sau lỗi lầm em thấy cậu

bé có thái độ như thế nào?

3 Tâm trạng Ericô

- Xúc động chân thành

- Quyết tâm sửa lỗi

? Điều gì khiến Ericô cảm thấy xúc

động? (Kỉ niệm với mẹ, Thái độ của

bố )

IIi Tổng kết

? Nhận xét về nghệ thuật – Nội

dung của văn bản?

1 Nghệ thuật:

-Văn giàu cảm xúc

-Giọng văn chân thành, tha thiết

2 Nội dung:

- Tình cảm yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả

* Ghi nhớ: SGK

Iv Luyện tập:

1 Thuộc một đoạn văn thể hiện vai trò lớn lao của người mẹ

2 Chọn đặt nhan đề khác cho văn bản

3 Đọc thêm

D Hướng dẫn hoạt động nỗi tiếp :

Trang 10

Bài

Tiết 3

Từ ghép

- Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Hiểu được nghĩa của các loại từ ghép

B Chuẩn bị:

- Đọc tài liệu Từ loại tiếng việt

Ngữ pháp Tiếng Việt (Giáo trình ĐHSPHNI)

- Nghiên cứu SGK – SGV – Soạn giáo án

- Đồ dùng: Kẻ bảng hệ thống từ Tiếng Việt

1- ổn định tổ chức

2- Kiểm tra bài cũ:

1 Như thế nào là từ ghép? Vẽ sơ đồ cấu tạo từ Tiếng Việt?

2 Cho ví dụ minh hoạ?

3- Bài mới:

1 Các loại từ ghép

a Từ ghép chính phụ

1 Bài tập 1:

HS đọc đoạn văn

? Tiếng nào là tiếng chính? Tiếng

nào là tiếng phụ? Tại sao?

Học sinh trả

lời

- Bà: Ngoại (Nội)

(Chính) (Phụ)

(Trước) (Sau)

- (Bà: Người đàn bà sinh ra bố, mẹ

hoặc những người có tầm tuổi, vai vế

với những người sinh ra bố mẹ

Ngoại: Người sinh ra mẹ

Trang 11

-> Ngoại làm rõ nghĩa cụ thể hơn cho

bà)

- Thơm phức (thoang thoảng)

(Chính) (Phụ)

(Trước) (Sau)

(Thơm: Chỉ chung một loại hương vị dễ

chịu

Phức: mức độ của hương vị nhiều

(Khác với “thoang thoảng” – mức độ

hương vị nhẹ)

? Vì sao em lại có cách phân biệt như

vậy ?

- Vì tiếng chính mang nét nghĩa chung

còn tiếng phụ bổ xung ý nghĩa cho

tiếng chính

+ Có tiếng chính - Tiếng phụ +Tiếng phụ bổ xung ý nghĩa cho tiếng chính

? Nhận xét gì về trật tự từ của từ

ghép chính phụ ?

+ Tiếng chính đứng trước - Tiếng phụ đứng sau

2 Bài tập 2

Đọc đoạn văn

b Từ ghép đẳng lập :

? Từ “Quần áo” “trầm bổng” có phân

ra từ chính – từ phụ không?

- Quần áo, Trầm bổng: Từ ghép

không có tiếng chính phụ, các tiếng

bình đẳng với nhau về ngữ pháp

+ Quần áo: đều chỉ trang phục

+ Trầm bổng: âm thanh thấp cao

? Vậy em hiểu thế nào là từ ghép

đẳng lập ?

- Là từ ghép có các tiếng bình

đẳng về mặt ngữ pháp (không phân ra tiếng chính tiếng phụ )

? Có mấy loại từ ghép?Đó là loại từ

nào?

Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ và

nhắc lại

* Ghi nhớ: SGK

2 Nghĩa của từ ghép

Trang 12

với bà ngoại ?

- Nghĩa của từ “Bà ngoại” cụ thể hơn

nghĩa của từ “Bà”

? Em hãy so sánh nghĩa của từ :

thơm với từ thơm phức ?

- Nghĩa của từ “Thơm phức” cụ thể

hơn nghĩa của từ “Thơm”

? Em có nhận xét gì về nghĩa của từ

ghép chính phụ ?

- có tính chất phân nghĩa Nghĩa của tiếng chính rộng hơn nghĩa của các tiếng tạo nên nó

Đọc

áo với nghĩa của mỗi tiếng quần ,

áo Nghĩa của từ trầm bổng với mỗi

- Nghĩa của từ ghép quần áo , trầm

bổng khái quát hơn nghĩa của các

tiếng tạo nên nó

+ quần áo : quần và áo nói chung

+ trầm bổng : (âm thanh )lúc trầm

lúc bổng , nghe rất êm tai

? Vậy em có nhận xét gì về nghĩa

của từ ghép đẳng lập ?

- Có tính chất hợp nghĩa Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của các tiếng tạo nên

nó

? Đặc điểm nghĩa của từ ghép chính

phụ – đẳng lập?

- Chính phụ: Phân nghĩa

- Đẳng lập: Hợp nghĩa

Học sinh trả

lời

III Luyện tập:

Bài tập 1:

-Các từ ghép chính phụ : suy nghĩ , lâu đời , xanh ngắt , nhà máy ,

Trang 13

nhà ăn , cười nụ

- Các từ ghép đẳng lập : chài lưới , cây cỏ , ẩm ướt , đầu đuôi

Bài tập 2:

Bút chì , thước kẻ , mưa rào , làm lụng , ăn cơm , trắng trẻo , vui vẻ , nhát gan

Bài tập 3 :

- Núi : sông (rừng )

- Mặt : (mũi ) mày

- Ham : (mê) muốn

- Xinh : đẹp (tươi)

- Học : hành (hỏi )

- TươI : cười.

Bài tập 4: Có thể nói “1 cuốn

sách”, “1 cuốn vở” và “sách” “vở’

là những danh từ chỉ sự vật tồn tại dưới dạng cá thể, có thể đếm

được Còn “sách vở” là từ ghép

đẳng lập có nghĩa TH chỉ chung cả loại nên không thể nói “1 cuốn sách vở”

Bài tâp 5, 6: Hướng dẫn học sinh

tra từ điển tìm hiểu nghĩa của từ để làm bài tập

Bài tập 7:

Máy hơi nước Than tổ ong Bánh đa nem

D.Hướngdẫncáchoạtđộngnốitiếp

- Hệ thống lại toàn bài

- làm bài tập

- soạn bài mới : LKTVB

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	264,94 KB