Giê häc h«m nay c« trò chúng ta cùng tìm hiểu văn bản Tôi đi học của nhà văn Thanh Tịnh để thấy được tâm trạng cảm giác của tác giả trong buổi tựu trường.. Hoạt động của thầy và trò Hoạt[r]
Trang 1Tuần:
NS:
ND:
Bài 1:
Tiết 1
đọc hiểu văn bản – Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
A Mục tiêu bài học
- Qua bài học giúp học sinh cảm nhận tâm trạng hồi hộp cảm giác
bỡ ngỡ của nhân vật (tôi) ở buổi tựu - đầu tiên trong đời
- Thấy ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi 9 vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi với biểu cảm phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật (tôi) - kể chuyện liên * tới những kỷ niệm tựu
- của bản thân
B Chuẩn bị
+ Thầy: Nghiên cứu tài liệu, soạn bài
+ Trò: Đọc và trả lời câu hỏi SGK
C Tiến trình bài giảng
1 ổn định tổ chức - Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra: SGK, vở ghi, việc soạn bài của học sinh
3 Giới thiệu bài:
Trong cuộc đời của mỗi con - đều có nhiều kỷ niệm Có kỷ niệm chợt
đi cơn gió thoảng có những kỷ niệm còn đọng mãi trong tâm trí, không bao giờ quyên Với nhà văn Thanh Tịnh cũng vậy, theo dòng hồi *
qua truyện ngắn (Tôi đi học) chúng ta sẽ cùng tác giả trở về với những ngày đầu
tiên tuổi học trò để sống lại những kỷ niệm mơn man của buổi tựu -J để thấy ngòi bút nhẹ nhàng mà sâu lắng của Thanh Tịnh Giờ học hôm nay cô
trò chúng ta cùng tìm hiểu văn bản (Tôi đi học) của nhà văn Thanh Tịnh để thấy
tâm trạng cảm giác của tác giả trong buổi tựu -1
Hoạt động của thầy và trò Hoạt động 1: Tìm hiểu chung Nội dung
Gv Các em mở SGK NV8 yêu cầu học sinh tự giác
đọc phần chú thích SGK
H Hãy nêu những nét chính về tác giả và văn bản
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả: Thanh Tịnh (1911-1988)
Trang 2Gv Thanh tịnh (1911-1988) đã từng dạy học viết
báo làm văn làm thơ Sáng tác của Thanh Tịnh
đậm nét trữ tình toát lên vẻ đẹp đằm thắm nhẹ
nhàng mà sâu lắng… văn bản (Tôi đi học) đã thể
hiện rõ phong cách ấy của nhà văn, in
trong tập (Quê mẹ) sáng tác 1941
2 Văn bản: In trong tập (Quê mẹ) sáng tác 1941
Gv
Gv ^B dẫn đọc: Đây là văn bản viết theo
dòng hồi * của tác giả Đọc với giọng
chậm nhẹ hơi trầm buồn lắng sâu ….
GS đọc mẫu một đoạn
- Gọi 1 2 h/s đọc tiếp cho đến hết văn bản
3 Đọc:
Chậm nhẹ hơi trầm buồn lắng sâu…
H Chia văn bản (Tôi đi học) em thấy có những
nhân vật nào? Nhân vật nào là chính tại sao?
- Nhân vật (Tôi, mẹ, ông đốc, thầy giáo,
những cậu học trò) Nhân vật chính (Tôi) vì
kể nhiều nhất
4 Chú thích: SGK
H Văn bản viết theo 8 thức nào là
chính? Vì sao?
- k8 thức tự sự có nhân vật, có cốt truyện
Gv Văn bản tự sự có nhân vật, có cốt truyện ở lớp 6
các em đã học lên lớp 8 các em cũng
học văn bản tự sự ở mức độ cao hơn, tự sự
kết hợp với miêu tả và biểu cảm kết
hợp ntn trong văn tự sự giờ sau chúng ta sẽ học
H Kỷ niệm ngày đầu tiên đi học tác giả kể
theo trình tự nào?
- Kể theo thời gian của buổi tựu - tâm
trạng và cảm giác của (Tôi) trên - tới
- và khi ngồi trong lớp học
H Hãy tìm mỗi đoạn văn trong văn bản 8 ứng
với trình tự đó?
5 Bố cục
3 phần
H Trong ba phần trên phần nào gợi cảm xúc thân Từ đầu ngọn núi
Trang 3thuộc nhất trong bài? Vì sao?
- H/s tự bộc lộ
Tiếp theo cả ngày nữa
Phần còn lại
H Đọc văn bản (Tôi đi học) các em nhớ tới văn bản
nào đã học cũng nói về ngày khai -j
- Cổng - mở ra
H Nội dung của hai văn bản này khác nhau ntn?
“Cổng ….” Tâm trạng của - mẹ về
nhà - học B ngày tựu - đầu tiên
của con
- “Tôi đi học” tâm trạng của cậu học trò nhỏ
trong buổi tựu - đầu tiên
Gv Qua hai văn bản này ta thấy rằng ngày tựu
- đầu tiên là một kỷ niệm không thể nào
quên trong cuộc đời của mỗi con -1 Vởy
tâm trạng cảm giác của (tôi) diễn tả ntn?
Chúng ta cùng tìm hiểu
H Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản
Đọc lại phần một giải thích các chú giải
Nỗi nhớ buổi tựu - của tác giả khơi
nguồn từ thời điểm nào?
- Phát biểu và trả lời
- Thời điểm cuối thu lá rụng nhiều mây
mấy em nhỏ rụt rè (cảnh sinh hoạt)
II Tìm hiểu văn bản
1.Tâm trạng của (Tôi) trên CD! tới
Gv Cứ vào cuối thu đầu tháng 9 thời điểm khai
- thì kỷ niệm lại và về tràn đầy trong tâm
trí của tác giả
H Khi nhớ lại kỷ niệm cũ tâm trạng của nhân vật
(Tôi) diễn tả qua những từ ngữ nào?
- Phát hiện trả lời: nao nức, mơn man,
bừng, rộn rã
H Những từ này thuộc loại từ nào? Mà các em đã
học?
Trang 4- Từ láy
H Việc sử dụng từ láy có tác dụng gì?
- Có giá trị biểu cảm cao
- Miêu tả tâm trạng …
Gv Ngoài tác dụng diễn tả rõ nét cảm giác tâm trạng
của tôi những từ láy này còn có tác dụng rút
ngăn khoảng cách giữa hiện tại và quá khứ
chuyện xảy ra các từ láy trên chỉ trạng thái …
từ thanh hình … giờ sau chúng
ta sẽ tìm hiểu
H Nhân vật (Tôi) có ấn ntn về những cảm
giác trong sáng trong buổi tựu - …
mấy cành hoa 8 mỉm - …
H Trong câu văn trên tác giả đã sử dụng biện pháp
gì? Tác dụng?
- So sánh, nhân hóa
- Góp phần thể hiện rõ hơn tâm trạng vui sớng …
sự tơi đẹp trong sáng trong tâm hồn (Tôi)
Gv Trong tất cả chúng ta ngồi đây hẳn ai cũng có
một lần có những phút giây xao động, những
cảm giác bỡ ngỡ xen chút lo lắng vui B khi
lần đầu tiên làm một cậu học trò B vào
$ cửa kho tàng tri thức (nhân) nhân loại,
gặp gỡ bạn bè cùng trang lứa thầy cô
dìu dắt từng ngày Tất cả tâm trạng cảm xúc ấy
giờ đây chỉ là kỷ niệm đối với Thanh Tịnh
cứ vào cuối thu tác giả lại thấy mình trở
về tuổi thơ của tuổi cắp sách đến - với bao
hứng khởi, sung B … thấy lòng mình
nở hoa
Qua tìm hiểu phần đầu của Đ 1 ta thấy tác giả đã
sử dụng các từ láy, so sánh, nhân hóa
H Các biện pháp NT trên góp phần diễn tả tâm
trạng cảm giác gì của nhân vật (Tôi) khi trên
- Nghệ thuật: So sánh, nhân hóa, từ
Trang 5hức bỡ ngỡ
Gv Yêu cầu học sinh theo dõi đoạn tiếp theo
- Đọc đoạn (Buổi mai … nữa)
H Hình ảnh nào hiện lên rõ nét và sâu sắc nhất
trong lòng tác giả khi nhớ về buổi tựu -j
- Phát hiện trả lời (Mẹ âu yếm dắt tay tôi đi trên
con làng dài và hẹp)
H Con - làng có gì đặc biệt? Tại sao tác giả
lại có cảm nhận vậy?
+ Con - vừa quen vừa lạ
+ Quen đi lại lắm lần
+ Lạ: nhiều vật thay đổi, làng thay đổi
- Thay đổi: Nhận thức hành vi
Gv Con - này quen bởi (Tôi) đã đi lại nhiều lần
lạ vì hôm nay trong lòng (Tôi) có sự thay
đổi lớn lao Từ B đến nay có trong cuộc
đời Hôm nay tôi đi học B ngoặt, dấu hiệu
thay đổi trong nhận thức, tình cảm của một cậu
bé ngày đầu tiên tới - tự thấy mình đã lớn
lên con - làng không còn dài và hẹp nữa
cảnh vật đều thay đổi hình thơ mộng hơn và
đẹp hơn mọi ngày
H Ngoài sự thay đổi trên tác giả còn sự thay đổi
nào nữa, em hãy tìm chi tiết chứng tỏ điều đó?
(Tôi không lội … thằng Sơn nữa)
H Chi tiết này có ý nghĩa gì?
- Cho thấy nhận thức của cậu bé rất nghiêm túc
trong học hành
H Việc học hành gắn liền với sách vở bút B
bên mỗi học trò Những việc này nhân vật
tôi nhớ lại qua đoạn văn nào?
- Trong chiếc áo … trên ngọn núi.
H Trên - tới - (Tôi) còn có cảm xúc gì?
Trang 6- Trang trọng và đứng đắn
H Tại sao nhân vật (Tôi) lại có cảm xúc vậy?
- Quần áo mới, vở mới
H Chi tiết gì thắ chặt hai quyển vở trên tay và
muốn thử sức mình tự cầm bút B cho ta hiểu
gì về nhân vật (Tôi)
- Có ý thức học ngay từ đầu
- Muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập
- Muốn chững chạc các bạn không
thua kém bạn
Gv Lần đầu tiên nhân vật tôi 9 đến - đi học
B vào một thế giới mới lạ, tập làm
quen, làm - lớn … Khi nhớ lại ý nghĩa chỉ
có - thành thạo mới cầm nổi bút B tác
giả viết (ý nghĩa ấy … Ngọn núi).
H Hãy phát hiện và phát triển ý nghĩa của biện pháp
nghệ thuật đợc sử dụng trong câu văn trên
- Thảo luận nhóm (4 nhóm) đại diện trình bầy ý kiến
Gv ở câu văn trên tác giả sử dụng biện pháp so sánh
thể hiện ý nghĩa non nớt ngây thơ của cậu học
trò nhỏ đồng thời khắc sâu kỷ niệm của con
-1
H vậy cô trò chúng ta đã tìm hiểu xong đoạn 1
của văn bản em hãy khái quát
- Trên con - nhân vật (Tôi) có tâm trạng
cảm giác ntn trong buổi tựu - …
H/s thảo luận trình bày
Luyện tập
Hãy kể lại tâm trạng cảm giác của mình trên đờng tới trờng trong ngày đầu tiên đi học
* Hoạt động 3: Củng cố dặn dò
+ Củng cố: Tâm trạng cảm xúc của Tôi trong đoạn 1
+ Dăn dò: - Về học bài, đọc tìm hiểu nội dung phần còn lại
- Tìm một số bài hát, bài thơ nhỏ nói về chủ đề ngày
đầu tới -1 Đọc bài trong sách bình giảng NV8
Trang 7Tuần:
NS:
ND:
Bài 1:
Tiết 2
đọc hiểu văn bản – Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
A Mục tiêu bài học
- Qua giờ học tiếp tục cho học sinh cảm nhận tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật (Tôi) trong buổi tựu - đầu tiên của cuộc đời
- Thấy ngòi bút của Thanh Tịnh đậm nét (chất) trữ tình
- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức biểu cảm kết hợp giữa
8 thức tự sự với miêu tả và biểu cảm
B Chuẩn bị
+ Thầy: soạn giáo án, bảng phụ
+ Trò: Đọc và trả lời câu hỏi SGK
C Tiến trình bài giảng
1 ổn định tổ chức - Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra:
- Tâm trọng của nhân vật (Tôi) trên con - từ nhà tới - ntn?
3 Giới thiệu bài mới:
Giờ học B các em đã tìm hiểu phần 1 của văn bản Đó là tâm trạng cảm xúc của (Tôi) trên con - tới -1 Vậy TT cảm giác của nhân vật (Tôi) trên sân - và trong lớp học diễn tả ntn? Giờ học này chúng ta tìm hiểu tiếp
Hoạt động của thầy và trò Hoạt động 2: đọc hiểu văn bản Nội dung
H Cảnh trớc sân trờng làng Mĩ Lí lu lại trong
tâm trí tác giả có gì đặc biệt? Cảm tởng này có
ý nghĩa gì?
H Khi đứng ở sân - nhân vật tôi có cảm
nhận gì?
- Dày đặc cả -…
- - nào sạch sẽ vui 8 sáng sủa…
2 - ML trong vừa xinh xắn vừa oai
nghiêm cái đình làng Hoà ấp
2) Tâm trạng của nhân vật (Tôi) ở trên sân
Trang 8- Nhà trờng cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong
làng
H Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì
qua 2 câu văn trên 2 ý nghĩa của biện pháp đó
(S2)
So sánh diễn tả cảm xúc nghiêm trang
Gv Tác giả đã so sánh lớp học với đình làng nơi
thờ cúng thiêng liêng phải chăng nhân vật
(Tôi) cũng cảm nhận đằng sau ngôi
- kia có nhiều điều bí ẩn mà mình cần
tìm hiểu Phép so sánh này diễn tả cảm xúc
trang nghiêm của nhân vật tôi về lớp học
'2 - học)
H Theo dõi đoạn văn tiếp theo tìm những từ ngữ
diễn tả tâm trạng nhân vật (Tôi) khi nhìn thấy
các bạn
- Bỡ ngỡ, thèm vụng, B ao thầm, rụt rè, chơ
vơ, vụng về, lúng túng run run
H Trong đoạn văn chủ yếu tác giả dùng từ loại
nào? Tác dụng của từ loại đó?
h Khi tả những cậu học trò nhỏ lần đầu tiên đến
- tác gải đã dùng hình ảnh nào? Giấ trị
biểu đạt của hình ảnh đó?
Họ con chim non … sợ nhấn mạnh
tình cảm nhân vật (Tôi) miêu tả sinh động
cụ thể tình cảm của các em nhỏ lần đầu tới
-1
+ Từ láy: Bỡ ngỡ, vụng
về, lúng túng diễn tả tâm trạng
Gv Hồi trống khai giảng vẫn vang lên nh mọi năm
nhng với các cô cậu học trò lần đầu tiên đi học
nó mới vang rộn rã … làm sao bởi hòa với tiếng
trống trờng còn có cả (nhịp tim) tiếng trống
ngực thình thịch…
H Theo dõi đoạn văn (Ông đốc cả ngày nữa)
em hiểu (Ông đốc) là gì? Hình ảnh ông đốc
nhớ lại qua các chi tiết nào?
- Đọc danh sách, nói sẽ …
- Nhìn … với cặp mắt hiền từ
- 28 - … chờ chúng tôi
Trang 9H Từ đó cho ta thấy tác giả đã nhớ tới (Ông đốc)
với tình cảm ntn?
Quý trọng biết ơn
H Tâm trạng của nhân vật (Tôi) khi nghe ông
đốc đọc bản danh sách h/s mới miêu tả
qua những chi tiết nào?
- Tim ngừng đập
- Giật mình lúng túng
- Nặng nề ….
H Qua các chi tiết trên em thấy TT của nhân vật
lắng….
H Vì sao (Tôi) bất giác gục đầu vào lòng mẹ
(Tôi) nức nở khóc khi chuẩn bị B vào lớp
- Vì mới học, sợ hãi, vì sung B
Gv Nhân vật (Tôi) bất giác gục đầu vào lòng mẹ
(Tôi) nức nở khóc khi chuẩn bị B vào lớp
vì lo sợ phải tách rời mẹ để B vào nơi hoàn
toàn mới lạ khác hẳn với những lần đi chơi
theo chúng bạn suốt cả ngày ở ngoài đồng
khóc một phần vì sung B bởi đi học
những giọt B mắt * thành … chứ
không phải B mắt vời vĩnh B
H Em hãy nhớ và kể lại cảm xúc của chính mình
trong ngày đầu đi học
- H/s tự bộc lộ
H Nội dung chính của đoạn văn này là gì?
H Tìm những từ ngữ miêu tả những nét TT,
những cảm nhận của nhân vật tôi khi ngồi
trong lớp học
- Thấy mùi 8 lạ
- Hình gì treo - cũng lạ, hay
- bàn ghế …
- nhìn bạn … quen mà không xa lạ
- mắt …
- kỷ niệm … sống lại
3 Tâm trạng của nhân vật (Tôi) trong lớp học
Trang 10- vòng tay lên bàn …
H Nhận xét TT nhân vật (Tôi) khi trong lớp học
Điều đó cho ta thấy tình cảm nào của (Tôi) đối
với lớp học
- Tình cảm trong sáng gắn bó tha thiết
vừa xa lạ ngỡ ngàng vừa gần gũi thân quen
Gvở đoạn văn này chúng ta thấy nhân vật (Tôi)
đang vắt đầu * thành trong sự nhận thức
về học hành và một chút thoáng buồn khi dã
từ tuổi thơ ấu … là một kỷ niệm không bao
giờ quên
Gv Chuyển ý sang phần 2
Tạm biệt thế giới thần tiên chỉ biết nô đùa để
B vào tuổi học trò với bao K2 mới lạ đầy
hấp dẫn K và dẫn dắt các em vào thế giới
ấy là cha mẹ là thầy cô giáo …
H Những cảm nhận của nhân vật (Tôi khi hồi
* nhớ lại thái độ, cử chỉ của mẹ, của phụ
huynh khác của ông đốc, thầy giáo?)
H Qua đó em có suy nghĩ gì?
Gv Nếu ví các bạn nhỏ ngày đầu tiên đến -
những cách chim non đang chập chững rời
tổ để bay vào thế giới kỳ lạ … thì cha mẹ, thầy
cô… chính là những bàn tay này để … cánh
chim cất lên bay vào bầu trời rộng lớn Hòa
nhập vào thế giới kì diệu
Sự quan tâm và trách nhiệm đối với thế
hệ 8 lai
H Em hãy đọc lại những câu văn tác giả sử dụng
hình ảnh so sánh? Em có nhận xét gì về cách
sử dụng phép so sánh trong một bài văn tự sự
H Văn bản trên có sự kết hợp của các hình ảnh biểu
đạt nào?
H Những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng
tôi là những cảm giác nào?
H Hãy kể những văn bản tự sự học ở lớp 6 + 7
IV Tổng kết
a) Nội dung
- Cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi ngày đầu đến -
b) Nghệ thuật
- Kết hợp tự sự với miêu tả mà đặc biệt là biểu cảm làm cho truyện mang đậm chất thơ tạo nên sức truyền cảm nhẹ nhàng mà
Trang 11thấm thía
H Tình cảm nào bồi đắp khơi gợi khi em
đọc văn bản (Tôi đi học)
Bt1 Bt2
* Hoạt động 3: Củng cố, dặn dò
+ Củng cố:
- TT nhân vật tôi trong lớp học và trên sân - ntn?
- Viết đoạn văn nêu những ấn sâu sắc cảu bản thân ở buổi học đầu tiên
+ Dặn dò: - Về học bài
- Soạn bài (Trong lòng mẹ)
- Đọc nâng cao ngữ văn 8
... class="text_page_counter">Trang 11thấm thía
H Tình cảm bồi đắp khơi gợi em
đọc văn (Tôi học)
Bt1 Bt2
*...
H Em đọc lại câu văn tác giả sử dụng
hình ảnh so sánh? Em có nhận xét cách
sử dụng phép so sánh văn tự
H Văn có kết hợp hình ảnh biểu
đạt...
giác sáng buổi tựu - …
mấy cành hoa 8 mỉm - …
H Trong câu văn tác giả sử dụng biện pháp
gì? Tác dụng?
- So sánh,