E.TỔNG KẾT RÚT KINH NGHIỆM: *Củng cố: -Viết 2-3 câu văn có tính liên kết câu -Gv đánh giá tiết học *Hướng dẫn học sinh tự học: Về nhà học bài cũ và soạn bài “Cuộc chia tay của những con [r]
Trang 1TIẾT 1
Ngày soạn: 17/8/2011
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA.
(Lý Lan)
A MỤC TIấU:
I.CHUẨN KIẾN THỨC KỶ NĂNG:
1.Kiến thức: Giỳp HS cảm nhận và hiểu được tỡnh cảm thiờng liờng, đẹp đẽ của cha mẹ
đối với con cỏi Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
2.Kỹ năng: Rốn luyện cỏch đọc và nắm nội dung nghệ thuật của truyện.
3.Thỏi độ: Giỏo dục tỡnh yờu thương cha mẹ, thầy cụ và bạn bố.
II.NÂNG CAO MỞ RỘNG
B.PHƯƠNG PHÁP:
C.CHUẨN BỊ:
+Giỏo viờn: Tranh ảnh về ngày tựu trường.
+Học sinh: Soạn bài
D.TIẾN TRèNH LấN LỚP
1.Ổn định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ: (2’) KT việc chuẩn bị của HS
3.Bài mới:
Đặt vấn đề: (1’) Ai trong chỳng ta cũng đó trải qua ngày đầu tiờn đi học Vậy tõm trạng
của mỗi người trong thời điểm đú như thế nào? Bờn cạnh những người đi học, tõm trạng của cỏc bậc phụ huynh ra sao? Hụm nay ta vào tỡm hiểu bài để nắm rừ nội dung truyện
HOẠT ĐỘNG 1
Đây là văn bản trích từ báo “ Người yêu trẻ” số 166- TP
Hồ Chí Minh ngày 1.9.2000
? Văn bản thuộc thể loại nào?
Là văn bản có nội dung gần gũi với đời sống con người và
cộng đồng xã hội hiện đại
Văn bản này đã thể hiện một cách xúc động tấm lòng yêu
thương, tình cảm thiết tha sâu nặng và niềm tin bao la của
người mẹ hiền đối với đứa con Đồng thời nói lên vai trò to
lớn của nhà trường đối với tuổi thơ, đôíu với mỗi con
người Ngày khai trường là ngày có dấu ấn sâu đậm nhất
trong mỗi con người, mở ra mộ chân trời mới với tuổi thơ
HOẠT ĐỘNG 2
? Hãy tóm tắt văn bản bằng một câu ngắn gọn?
Văn bản ghi lại tâm trạng của người mẹ trong đêm trước
ngày khai trường của con
I- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
1.Tác giả: Lí lan 2.Tác phẩm:
- Đây là văn bản nhật dụng
II-Phân tích:
Trang 2? Trong đêm trước ngày khai trường tâm trạng của mẹ và
của con có gì khác nhau?
Ngủ dễ dàng, gương mặt
thanh thoát của con
nghiêng trên gối mềm, đôi
môi hé mở
- Không ngủ được
- Không tập trung vào được việc gì
- Mẹ trăn trọc
- Mẹ nhớ nôn nao, hồi hộp khi cùng …
? Em có nhận xét gì về tâm trạng của mẹ ?
- Cảm xúc nôn nao hồi hộp, xao xuyến
- Con vô tư hồn nhiên
? Vì sao mẹ lại trằn trọc không ngủ được? ( BT trắc
nghiệm)
- Mẹ mừng vì đã thấy con khôn lớn, ngày mai con vào lớp 1
- Mẹ vui sướng vì con đã đi học, tin tưởng vào con sẽ học
giỏi chăm ngoan và sẽ trở thành người công dân có ích cho
Tổ Quốc
? Trong đêm không ngủ đó mẹ con làm gì cho con ?
- Đắp mền, buông mùng, lượm đồ chơi, nhìn con ngủ, xem
lại những thứ đã chuẩn bị cho con
? Mẹ tâm sự với ai ? Với chính mình vào đêm trước
ngày khai trường
? Theo em cách viết như vậy có tác dụng gì?
Nổi bật tâm trạng, khắc sâu được tâm tư tình cảm và
những điều sâu kín trong lòng mà mẹ khó nói ra bằng lời
Đây chính là phương thức biểu đạt trong văn biểu cảm
? Mẹ hồi hộp vui sướng vì ngày mai con vào lớp 1 Điều đó
gợi cho mẹ nhớ tới kỷ niệm nào ? Ngày mẹ đi học.
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ trong đoạn văn trên?
Rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến ( từ láy)
? Theo em tác giả dùng từ láy liên tiếp như vậy có tác dụng
gì ?
Gợi cảm xúc chất chứa trong lòng mẹ, nhớ về ngày đi
học, nhớ về bà, nhớ về mái trường xưa
? Qua đó em tháy mẹ là người ntn?
Yêu thương, giầu đức hy sinh, tình cảm và tâm hồn
trong sáng, sâu sắc Đó là biểu hiện chung của nhg bà mẹ
VN, đáng quý và đáng trân trọng
HS theo dõi tiếp đoạn 2.
- Mẹ hồi hộp, vui sướng và
hy vọng
-Mẹ yêu thương con vô cùng, chăm lo chu đáo cho con
Trang 3? Câu văn nào trong đoạn nói đến vai trò của nhà trường
đối với thế hệ trẻ?
“ Ai cũng biết rằng sau này”
? Câu văn đó khẳng định diều gì?
? Theo em văn bản vừa phân tích, đoạn văn nào có nội
dung thâu tóm toàn bộ văn bản? “ Đi đi con mở ra”
? Em đã 7 năm bước qua cổng trường, vậy điều kỳ diệu ấy
là gì?
( HS thảo luận nhóm)
- Nhà trường là cái nôi trang bị cho em về kiến thức, đạo
đức, tình cảm, hy vọng
- Nhà trường là thế giới tuổi thơ
HOẠT ĐỘNG 3
? Qua phân tích em cảm nhận được điều gì từ văn bản?
HS đọc ghi nhớ
Bài tập 1: Hs thảo luận:
Em có thể tán thành ý kiến trên, ngày đầu tiên bước vào
lớp 1, ai cũng có sự thay đổi lớn trong tâm hồn, ai cũng
thấy mình bỗng dưng trở thành ng lơn, ng quan
trọng Tâm trạng của ai cũng náo nức, hồi hộp, chờ
mong
-Nhà trường có vai trò quan trọng rong đời sống của mỗi con người
III.Tổng kết:
+Ghi nhớ:
VI Luyện tập:
E.TỔNG KẾT RÚT KINH NGHIỆM:
*Củng cố:
? Nêu nội dung chính của văn bản?
*Hướng dẫn học sinh tự học:
- Đọc kỹ văn bản, nắm chắc nội dung, Nt của Vb
- Sưu tầm nhg bài ca dao, câu thơ nói về tình thầy trò, cha mẹ và nhà trường
- Soạn bài: Mẹ tôi
TIẾT 2
Ngày soạn:20/8
A MỤC TIấU:
I.CHUẨN KIẾN THỨC KỶ NĂNG:
1 Kiến thức: Cảm nhận được tỡnh cảm thiờng liờng sõu nặng của cha mẹ đối với con cỏi
Khụng được chà đạp lờn tỡnh cảm đú
Trang 42.Kĩ năng: Cảm thụ tỏc phẩm văn chương.
3 Thỏi độ: Giỏo dục tỡnh cảm yờu thương và kớnh trọng cha mẹ
B.PHƯƠNG PHÁP
C.CHUẨN BỊ:
+Giỏo viờn: Soạn giỏo ỏn, tranh ảnh về tỏc giả
+Học sinh: Đọc bài và trả lời cỏc cõu hỏi trong sỏch giỏo khoa
II.NÂNG CAO MỞ RỘNG:
D.TIẾN TRèNH LấN LỚP:
I.Ổn định tổ chức:
II.Kiểm tra bài cũ: ? Hãy tóm tắt văn bản bằng một câu ngắn gọn?
Văn bản ghi lại tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con
? Trong đêm trước ngày khai trường tâm trạng của mẹ và của con có gì khác nhau?
III.Bài mới:
HOẠT ĐỘNG 1
? Em hóy giới thiệu 1 vài nột về tỏc giả?
?Tỏc giả thường viết về đề tài gỡ?
? Em hóy nờu xuất xứ của văn bản Mẹ tụi?
+GV: Hướng dẫn đọc : Nhẹ nhàng, tha thiết,
thể hiện được những tõm tư tỡnh cảm buồn khổ
của người cha trước lỗi lầm của con và sự trõn
trọng của ụng với vợ mỡnh Khi đọc lời
khuyờn: Dứt khoỏt, mạnh mẽ thể hiện thỏi độ
nghiờm khắc
+GV gọi hs đọc chỳ thớch
? Ta cú thể chia văn bản làm mấy phần? í
nghĩa của từng phần?
HOẠT ĐỘNG 2
Theo dừi phần đầu văn bản , em thấy En ri cụ
đó mắc lỗi gỡ?
? Em cú suy nghĩ gỡ về lỗi lầm của En ri cụ?
? Tỡm những chi tiết núi về thỏi độ của người
bố đối với En ri cụ?
I Tỡm hiểu chung
1.Tỏc giả: ( 1846- 1908 )
- Là nhà văn í
- Thường viết về đề tài thiếu nhi và nhà trường về những tấm lũng nhõn hậu
2.Tỏc phẩm:
- Là văn bản nhật dụng viết về người mẹ
- In trong tập truyện : “Những tấm lũng cao cả”
3 Đọc:
5 Bố cục : 2 phần
+ Đoạn đầu : Lớ do bố viết thư +Cũn lại : Nội dung bức thư
II Phõn tớch:
1 Lỗi lầm của En ri cụ :
- Vụ lễ với mẹ trước mặt cụ giỏo
=> Đõy là việc làm sai trỏi, xỳc phạm tới mẹ
2 Thỏi độ của bố:
- Sự hỗn lỏo của con như một nhỏt dao
Trang 5? Để diễn tả được tâm trạng của người bố, tác
giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào? Tác
dụng của các biện pháp nghệ thuật đó?
? Những chi tiết trên đã thể hiện được thái độ
gì của người bố?
? Em có đồng tình với người bố không ? ( Hs
tự bộc lộ )
- Trong thư người bố đã gợi lại những việc
làm, những tình cảm của mẹ dành cho En ri cô
Em hãy tìm những chi tiết, hình ảnh nói về
người mẹ?
- Khi nói về hình ảnh người mẹ tác giả đã sử
dụng phương thức biểu đạt nào? Phương thức
đó có tác dụng gì?
- Qua lời kể của người cha, em cảm nhận
được điều gì về người mẹ?
? Người bố đã khuyên En ri cô những gì?
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng câu văn
ở đoạn này? Tác dụng của cách dùng đó?
? Qua bức thư, em thấy bố của En ri cô là
người như thế nào?
? Tại sao người cha không nói trực tiếp với
đâm vào tim bố vậy!
- Bố không nén được cơn tức giận đối với con
- Con mà xúc phạm đến mẹ con ư?
Phương thức biểu cảm được diễn đạt bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn làm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh động, dễ đi vào lòng người
Thể hiện thái độ buồn bã, đau đớn
và tức giận
3 Hình ảnh người mẹ:
- Mẹ đã phải thức suốt đêm .có thể mất con
- Người mẹ sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc hi sinh tính mạng để cứu sống con
Phương thức tự sự kết hợp với miêu tả làm nổi bật tình cảm của người mẹ
Là người mẹ hết lòng yêu thương con, sẵn sàng quên mình vì con
4 Lời khuyên của bố:
- Không bao giờ được thốt ra những lời nói nặng với mẹ Con phải xin lỗi mẹ,
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để cho chiếc hôn ấy xoá đi cái dấu vết vong
ân bội nghĩa trên trán con
Sử dụng câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên rõ ràng, dứt khoát
Là người bố nghiêm khắc nhưng đầy tình thương yêu sâu sắc
Trang 6con mà lại viết thư ? (Tỡnh cảm sõu sắc thường
tế nhị và kớn đỏo, nhiều khi khụng núi trực tiếp
được Viết thư tức là chỉ núi riờng cho người
mắc lỗi biết, vừa giữ được kớn đỏo, vừa khụng
làm người mắc lỗi mất lũng tự trọng Đõy
chớnh là bài học về cỏch ứng xử trong gia đỡnh,
ở trường và ngoài xó hội)
HOẠT ĐỘNG 4
? Nhà văn đó gửi tới chỳng ta thụng điệp gỡ?
-Hs đọc ghi nhớ
- Viết thư để biểu cảm ( tự sự- miờu tả- biểu cảm )dễ đi vào lũng người
III Tổng kết:
Ghi nhớ : sgk
E.TỔNG KẾT RÚT KINH NGHIỆM:
*Củng cố:
- Sau khi học xong văn bản này, em rỳt ra được bài học gỡ ?
-Liờn hệ với bản thõn xem em đó cú lần nào lỡ gõy chuyện gỡ đú khiến bố mẹ buồn phiền Nếu cú thỡ bài văn này gợi cho em điều gỡ?
*Hướng dẫn học sinh tự học:-Soạn bài mới bài “Từ ghộp”
TIẾT 3
Ngày soạn : 23/8
TỪ GHẫP
A MỤC TIấU:
I.CHUẨN KIẾN THỨC KỶ NĂNG:
1.Kiến thức: Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghộp: Từ ghộp chớnh phụ và từ ghộp đẳng
lập
2 Kĩ năng: Hiểu được ý nghĩa của cỏc loại từ ghộp
3.Thỏi độ: Yờu mến sự giàu đẹp của Tiếng Việt.
II.NÂNG CAO MỞ RỘNG
B PHƯƠNG PHÁP:
C.CHUẨN BỊ:
+Giỏo viờn: Bảng phụ Những điều cần lưu ý :
Học về từ ghộp khụng phải chỉ để nhận diện một từ nào đú là từ ghộp chớnh phụ hay từ ghộp đẳng lập mà điều quan trọng là hiểu được cơ chế tạo nghĩa của cỏc loại từ ghộp
+Học sinh: Bài soạn
D.TIẾN TRèNH LấN LỚP:
I.Ổn định tổ chức:
II.Kiểm tra bài cũ:
Trang 7Kiểm tra sự chuẩn bị đồ dùng, sách vở của HS
III.Bài mới:
Giới thiệu bài:
HOẠT ĐỘNG 1 -GV:Ghi 2 từ in đậm lên bảng
? Trong 2 từ đó, tiếng nào là tiếng chính, tiếng
nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng
chính?
? Em có nhận xét gì về trật tự của những tiếng
chính trong những từ ấy?
?- Theo em từ ghép chính phụ có cấu tạo như
thế nào?
- Tìm từ ghép chính phụ có tiếng chính Bà,
thơm? ( Bà cô, bà bác, bà dì; thơm lừng, thơm
ngát )
-HS đọc Ví dụ 2 - Chú ý các từ trầm bổng,
quần áo
? Các tiếng trong 2 từ ghép trên có phân ra
thành tiếng chính, tiếng phụ không ?
? Vậy 2 tiếng này có quan hệ với nhau như thế
nào?
? Khi đảo vị trí của các tiếng thì nghĩa của từ
có thay đổi không ?
? Từ ghép đẳng lập có cấu tạo như thế nào?
- Tìm một vài từ ghép đẳng lập chỉ các sự vật
xung quanh chúng ta ? ( Bàn ghế, sách vở, mũ
nón )
? So sánh từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng
lập, chúng giống và khác nhau ở điểm nào ?
? Từ ghép được phân loại như thế nào ? - ?
Thế nào là từ ghép chính phụ, thế nào là từ
ghép đẳng lập ?
HOẠT ĐỘNG 2
? So sánh nghĩa của từ bà ngoại với nghĩa của
từ bà?
I Các loại từ ghép:
*Ví dụ 1
Bà ngoại Thơm phức
Tc Tp
Tc Tp
- Tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính quan hệ chính phụ
Từ ghép chính phụ.Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau
*Ví dụ 2: - Trầm bổng -Quần áo
- 2 tiếng ngang bằng nhau quan hệ bình đẳng Từ ghép đẳng lập
Từ ghép đẳng lập: Có các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp ( không phân ra tiếng chính, tiếng phụ )
* Ghi nhớ 1: sgk
II Nghĩa của từ ghép:
1 Nghĩa của từ ghép chính phụ :
+ Bà : chỉ người phụ nữ cao tuổi nghĩa rộng
+Bà ngoại : chỉ người phụ nữ cao tuổi
đẻ ra mẹ nghĩa hẹp
Trang 8? Nghĩa của từ thơm phức với nghĩa của tiếng
thơm?
? Từ ghép chính phụ có nghĩa như thế nào?
? So sánh nghĩa của từ quần áo với nghĩa của
mỗi tiếng quần và áo?
+ Quần áo : chỉ quần áo nói chung -> hợp
nghĩa, có nghĩa khái quát hơn Quần, áo : chỉ
riêng từng loại
-Trầm bổng với trầm và bổng?
+ Trầm bổng : Miêu tả âm thanh lúc thấp, lúc
cao nghe rất êm tai => nghĩa chung, khái quát
Trầm, bổng : chỉ âm thanh riêng từng loại
? Từ ghép đẳng lập có nghĩa như thế nào ?
? Có mấy loại từ ghép? Nêu định nghĩa của
mỗi loại?
-Hs đọc ghi nhớ
HOẠT ĐỘNG 3
GV : Gọi 2 hs lên bảng làm bt
- Phân loại từ ghép đẳng lập, chính phụ?
- Vì sao em lại xếp như vậy ?
GV treo bảng phụ - hs lên điền từ
- Điền thêm tiếng để tạo từ ghép chính phụ ?
GV treo bảng phụ - hs lên điền từ
- Điền thêm tiếng để tạo từ ghép đẳng lập ?
Gọi hs trả lời
- Trả lời tại sao ?
+Thơm : có mùi như hương của hoa,
dễ chịu nghĩa rộng +Thơm phức : có mùi bốc lên mạnh, hấp dẫn nghĩa hẹp
- Tiếng phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính và có tính chất phân nghĩa
2 Nghĩa của từ ghép đẳng lập :
Có tính chất hợp nghĩa và có nghĩa khái quát hơn nghĩa của tiếng tạo nên
nó
III Tổng kết: Ghi nhớ1,2 sgk
IV Luyện tập:
* Bài 1( 15 ):
- Từ ghép đẳng lập : Suy nghĩ, chài lưới, cây cỏ, ẩm ướt, đầu đuôi
- Từ ghép chính phụ: Xanh ngắt,nhà máy, nhà ăn, nụ cười
* Bài 2 ( 15 ):
- Bút mực ( bi, máy, chì )
- Thước kẻ (vẽ, may, đo độ )
* Bài 3: ( 15 )
- Núi rừng ( sông, đồi )
- Mặt mũi ( mày,… )
E.TỔNG KẾT RÚT KINH NGHIỆM:
*Củng cố:
- Tìm 3 từ ghép chính phụ và 3 từ ghép đẳng lập Cho biết nghĩa của nó
Trang 9*Hướng dẫn học sinh tự học :
- Về nhà học bài cũ và chuẩn bị bài “liên kết trong văn bản”
TIẾT 4
Ngày soạn :
LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
A MỤC TIÊU:
I.CHUẨN KIẾN THỨC KỶ NĂNG:
1 Kiến thức: Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết Sự liên
kết ấy cần được thể hiện trên cả 2 mặt : Hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
2 Kĩ năng: Vận dụng những kiến thức đã học để bước đầu XD được những văn bản có
tính liên kết
3.Thái độ: Yêu thích môn học, yêu cái hay của Tiếng Việt.
II.NÂNG CAO MỞ RỘNG:
B.PHƯƠNG PHÁP
Tìm hiểu ví dụ + Vấn đáp
C.CHUẨN BỊ:
+Giáo viên:Soạn giáo án, bảng phụ, nghiên cứu tài liệu
+Học sinh: Soạn bài theo hướng dẫn ở SGK
D.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
I Ổn định tổ chức:
II Kiểm tra bài cũ:
III Bài mới :
HOẠT ĐỘNG 1 +GV : Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi
trong sgk
? Nếu En Ri Cô chưa hiểu ý bố thì hãy cho
biết vì sao? ( vì giữa các câu còn chưa có
sự liên kết )
? Muốn cho đoạn văn có thể hiểu được thì
nó phải có tính chất gì ? ( liên kết )
? Thế nào là liên kết?
+ GV : liên kết là 1 trong những tính chất
quan trọng nhất của văn bản
* BT1 : Tôi đến trường Em Thu bị ngã
I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản :
1 Tính liên kết của văn bản :
- Ví dụ :
- Đoạn văn khó hiểu vì giữa các câu văn không có mối quan hệ gì với nhau
- Liên kết: là sự nối kết các câu, các đoạn trong văn bản 1 cách tự nhiên, hợp lí, làm cho văn bản trở nên có nghĩa, dễ hiểu
Trang 10? Ở đây nêu mấy thông tin? Những thông
tin này như thế nào với nhau? ( 2 thông tin
- không liên quan với nhau )
? Em hãy sửa lại câu văn để 2 thông tin
này gắn kết với nhau? ( Trên đường tới
trường, tôi thấy em Thu bị ngã )
+HS đọc VD ( sgk - 18 )
? Sự sắp xếp ý giữa câu 1 và câu 2 có gì
bất hợp lí? Vì sao ?
( Chưa có sự nối kết với nhau - vì chưa có
tính liên kết )
? Làm thế nào để xoá bỏ được sự bất hợp
lí đó?
? Giữa câu 1,2,3 có sự liên kết với nhau
chưa? Vì sao?
+ GV : Những từ : còn bây giờ, con là
những từ, tổ hợp từ được sử dụng làm
phương tiện liên kết trong đoạn văn
? So sánh đoạn văn khi chưa dùng phương
tiện liên kết và khi dùng phương tiện liên
kết?
+Chưa dùng : câu văn rời rạc, khó hiểu
Khi dùng: câu văn rõ ràng, mạch lạc, dễ
hiểu
? Một văn bản muốn có tính liên kết trước
hết phải có điều kiện gì? Cùng với điều
kiện ấy, các câu trong văn bản phải sử
dụng các phương tiện gì?
-Thế nào là tính liên kết trong văn bản?
Nêu các phương tiện liên kết trong văn
bản
- HS đọc ghi nhớ
HOẠT ĐỘNG 2
- Đọc đoạn văn và sắp xếp câu văn theo
thứ tự hợp lí để tạo thành 1 đoạn văn có
tính liên kết chặt chẽ
? Vì sao lại sắp xếp như vậy?
(sắp xếp như vậy thì đoạn văn mới rõ
ràng, dễ hiểu.)
? Các câu văn dưới đây đã có tính liên kết
2 Phương tiện liên kết trong văn bản :
- Ví dụ :
- Thêm cụm từ : còn bây giờ
- Từ : Đứa trẻ phải thay băng từ : con
- Muốn tạo được tính liên kết trong văn bản cần phải sử dụng những phương tiện liên kết về hình thức và nội dung
II Tổng kết:
* Ghi nhớ : SGK
III Luyện tập :
* Bài 1 ( SGK) :
Sơ đồ câu hợp lí : 1 - 4 - 2 - 5 - 3
* Bài 2 ( 19 ) :