GIÁO ÁN THEO CHỦ ĐỀ LỊCH SỬ 9.doc

- Sự phát triển không đều của các nước đế quốc, mâu thuẫn giữa các đế quốc về thuộc địa ngày càng gay gắt ( trước tiên là giữa đế quốc Anh với đế quốc Đức) là [r]

BÀI 13 CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT

( 1 tiết)

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

Sau khi học xong chuyên đề, học sinh:

- Học sinh nắm được chiến tranh thế giới thứ nhất làcách giải quyết >< giữa đế quốc với đế quốc vì bảnchất của đế quốc là gây chiến tranh xâm lược Bọn

đế quốc ở cả hai phe đều phải chịu trách nhiệm vấn

đề này

- Các giai đoạn của cuộc chiến tranh cũng như quy

mô, tính chất và những hậu quả tác hại của nó với xãhội loài người

- Chỉ có đảng Bôn sê vich của Nga, đứng đầu làLênin, đứng vững trước thử thách của chiến tranh vàlãnh đạo giai cấp vô sản cùng các dân tộc trong đếquốc Nga thực hiện khẩu hiệu “Biến chiến tranh đếquốc thành nội chiến cách mạng” giành hòa bình vàcải tạo xã hội

2 Tư tưởng :

Giáo dục tư tưởng đấu tranh chống chiến tranh đếquốc bảo vệ hòa bình, ủng hộ cuộc đấu tranh củanhân dân các nước vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội

3 Kĩ năng :

- Phân biệt được các khái niệm: “chiến tranh đếquốc”, “chiến tranh cách mạng”, “chiến tranh chínhnghĩa”, “chiến tranh phi nghĩa”

- Biết trình bày diễn biến cơ bản của chiến tranh trênbản đồ thế giới

- Bước đầu biết đánh giá một số vấn đề về lịch sử,như nguyên nhân sâu xa, nguyên nhân trực tiếp….

- Năng lực chuyên biệt:

+ Thực hành bộ môn lịch sử: khai thác kênh hình

có liên quan đến nội dung chuyên đề; vẽ sơ đồ tư duy;

sử dụng lược đồ, dựa vào thông tin SGK, bản đồ đểtổng hợp những yếu tố cơ bản về diễn biến chiến tranhthế giới thứ nhất

+ Phân tích mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động giữacác sự kiện lịch sử với nhau: quyền lợi kinh tế, tranhgiành thuộc địa, mâu thuẫn chính trị dẫn đến chiếntranh

+ Đánh giá hậu quả, tính chất của cuộc chiếntranh

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC

SINH

Chuẩn bị của giáo viên

Bản đồ chiến tranh thế giới thư nhất, bảng thống kêkết quả của chiến tranh Thanh ảnh và những mẫuchuyện lịch sử về chiến tranh thế giới thứ nhất và cáctài liệu sưu tầm có liên quan đến bài giảng nếu có

- Các tư liệu tham khảo khác

1 Chuẩn bị của học sinh

- Xem bài trước ở nhà.

- Sưu tầm các tranh ảnh có liên quan đến chiếntranh thế giới thứ nhất.

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP

1 Mục tiêu:

Với việc quan sát video clip về chiến tranh thếgiới thứ nhất HS có thể nắm được nguyên nhân cơ bảndẫn đến cuộc chiến tranh Tuy nhiên, các em chưa cóthể biết đầy đủ và chi tiết về nguyên nhân sâu sa vànguyên nhân trực tiếp; diễn biến chính các giai đoạn;hậu quả của cuộc chiến tranh tàn khóc như thế nào Từ

đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìmhiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiếnthức mới của bài học

2 Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Hãy quan sát đoạnvideo clip về chiến tranh thế giới thứ nhất và thảo luậnmột số vấn đề dưới đây:

+ Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc chiến tranh thếgiới thứ nhất bùng nổ?

3 Gợi ý sản phẩm: Mỗi HS có thể trình bày sản

phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn 01 sảnphẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bàimới

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I Nguyên nhân của chiến tranh

Hoạt động 1:Tìm hiểu về nguyên nhân

(Quá trình quan sát biểu đồ, bản đồ về hệ thống thuộc địa, xong các em liên hệ kiến thức cũ bài 6).

THÔNG TIN SỐ 1 (SGK trang70)

- HS hoàn thành phiếu học tập số 01

- PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nguyên nhân của chiến tranh

- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêucầu.

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến cáccác HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các emgặp khó khăn

- Sự tranh  giành thị trường thuộcđịa  giữa  các đế quốc với nhau

Nguyên

nhân - Sự hình thành hai khối quân sự đốilập, kình địch nhau

tiếp - Duyên cớ: 28/6/1914 Hoàng thânthừa kế ngôi vua Áo-Hung bị ám sát

tại Bô-xni-a (Xéc bi)

- GV nhận xét, chốt ý sau đó đặt câu hỏi:

+ Yếu tố nào quyết định quan trọng nhất dẫn đến

chiến tranh đế quốc? (Đây là câu hỏi mang tính tư duy

tổng hợp, có thể dùng cho đối tượng học sinh khá,giỏi.)

- Sau khi HS trả lời, GV nhận xét và chốt ý:thuộc địa

- GV mở rộng kiến thức để học sinh thấy đó làđúng:

Vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, trên thế giới

đã có nhiều cuộc chiến tranh cục bộ diễn ranhư:

Thời gian Chiến tranh Kết quả

1894- 1895  Chiến tranhTrung-Nhật Nhật chiếm Đài Loan,Triều Tiên, Mãn Châu,

1899-1902 Chiến tranhAnh -Bô ơ Anh chiếm Nam Phi

1904-1905 Chiến tranhNga-Nhật Nhật thống trị Triều Tiên,Mãn Châu và một số đảo

ở nam Xa-kha-linĐây là cuộc chiến tranh giữa các nước đế quốc vềvấn đề thuộc địa và nó chứng tỏ rằng vấn đề thuộc

địa giữa các nước đế quốc khó có thể đều hòađược và cuộc chiến tranh thế giới diễn ra là đềukhông thể tránh khỏi Người ta thường ví rằngnhững cuộc chiến tranh này được xem như làkhúc dạo đầu bản hòa tấu đẩm máu đó là chiếntranh thế giới lần thứ nhất Trong cuộc đua tranhgiành thuộc địa có thể nói Đức là nước hung hãnnhất bởi vì Đức có tiềm lực mạnh về kinh tế vàquân sự nhưng lại có quá ít thuộc địa trong tay.Trong khi đó, phần lớn thuộc địa nằm trong tayAnh và Pháp Chính vì vậy, có thể nói mâu thuẫngiữa Anh và Đức đó là hai mâu thuẫn đối đầu cơbản nhất của khu vực châu Âu lúc bấy giờ Vàonhững năm 80 của thế kỉ XIX, giới cầm quyềnĐức đã lên kế hoạch, vạch cho mình kế hoạch tấncông Anh và Pháp để tranh giành thuộc địa củaAnh và Pháp tại châu Á và châu Phi vì thế vàokhoảng thời gian này Đức đã không ngừng lôi kéoÁo-Hung và Italia đứng về phía mình hình thànhcho mình một phe mới gọi là phe liên minh 1882(Đức, Áo-Hung, Italia nhưng sau đó Italia khôngtheo phe này 1907), đối lập phe Liên minh là pheHiệp ước (Anh, Pháp, Nga) Vậy châm ngòi chocuộc chiến tranh bùng nổ đó là sự kiện 28/6/1914thái tử Áo-Hung Ferdinand bị một phần tử Xéc- bi

bị ám sát ở vùng đất Bô-xni-a Dựa ngay vào cớ

đó, Đức đã hùng hổ buộc ngay Áo-Hung phải gâychiến với Xéc-bi bởi vì Xéc-bi là vùng Đức đượcphe Hiệp ước ủng hộ và thế chiến tranh thế giới

lần thứ nhất được châm ngòi (lúc đầu chỉ có 5nước tuy nhiên dần dần lôi kéo 38 nước tham gia

và lôi kéo cả những thuộc địa của các nước đếquốc tham gia vào đây (trong cuộc chiến tranhAnh đã huy động 40 vạn người ở Ấn Độ, Phápcũng chiêu mộ 30 vạn lính ở các thuộc địa kháctrong đó có Việt Nam) cuộc chiến này diễn rakhắp trên thế giới

II DIỄN BIẾN CHÍNH CỦA CHIẾN SỰ

Hoạt động 2: Tìm hiểu diễn biến chính của cuộc chiến tranh giai đoạn thứ 1 (1914-1916)

* Mục tiêu: Học sinh liệt kê tất cả các sự kiện ở 2

mặt trận Đông Âu và Tây Âu

* Phương thức: HS hoạt động nhóm, mỗi nhóm

gồm 4 HS đọc đoạn thông tin số 2 (SGK trang 71) đểhoàn thành phiếu học tập số 02

TƯ LIỆU SỐ 2 (SGK trang 71)

KIẾN THỨC CỦA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP 2

Cùng lúc ở phíaĐông; Nga tấn côngĐông Phổ.

Đức chiếm được

Bỉ, một phần nướcPháp uy hiếp thủ đôPa-ri

Cứu nguy cho ri

Pa-1915 Đức, Áo - Hung dồntoàn lực tấn công

Nga

 Hai bên ở vào thếcầm cự trên mộtMặt trận dài 1200km

1916

Đức chuyển mụctiêu về phía Tây tấncông pháo đài Véc-đoong

Đức không hạ đượcVéc-đoong, 2 bênthiệt hại nặng

Những năm đầu Đức, Áo - Hung giữ thế chủđộng tấn công Từ cuối 1916 trở đi Đức, Áo -Hung chuyển sang thế phòng ngự ở cả hai mặttrận Đông Âu, Tây Âu

- GV nhận xét, chốt ý

Hoạt động 3: Tìm hiểu diễn biến chính của cuộc chiến tranh giai đoạn thứ 2 (1017-1918)

* Phương thức: HS hoạt động nhóm, mỗi nhóm

gồm 4 HS đọc đoạn thông tin số 3 (SGK trang 72) đểhoàn thành phiếu học tập số 03

TƯ LIỆU SỐ 3 (SGK trang 72)

KIẾN THỨC CỦA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP 3

KIẾN THỨC CỦA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP 3

2/1917 Cách mạng dân chủtư sản ở Nga thành

công

Chính phủ tưsản lâm thời ởNga vẫn tiếptục chiếntranh

2/4/1917

 Mĩ tuyên chiến vớiĐức, tham gia vàochiến tranh cùngphe Hiệp ước

Có lợi hơncho phe Hiệpước

Trong năm 1917chiến sự diễn ratrên cả 2 Mặt trậnĐông và Tây Âu

Hai bên ở vàothế cầm cự

7/11/1917  Cách mạng tháng10 Nga thành công viết thành lậpChính phủ Xô

3/3/1918 Chính phủ Xô viếtký với Đức Hiệp

ước Bơ-rét Li-tốp

 Nga rút khỏichiến tranh

Đầu 1918 Đức tiếp tục tấn côngPháp Một lần nữaPa-ri bị uy hiếp7/1918 Mĩ đổ bộ vào châu  Đồng minh

Âu, chớp thời cơAnh - Pháp phảncông.

của Đức đầuhàng: Bungari29/9, Thổ Nhĩ

Kỳ 30/10, Áo Hung 2/11

-9/11/1918 bùng nổCách mạng Đức Nền quân chủbị lật đổ1/11/1918 hàng Chính phủ Đức đầu kết thúcChiến tranh

- GV nhận xét, chốt ý sau đó đặt câu hỏi :

+ Vì sao Nga rút khỏi chiến tranh trong khi đóChính phủ tư sản lâm thời vẫn tiếp tục đeo đuổi? (Đây

là câu hỏi mang tính tư duy và khó khi các em chưahọc ở bài 15, có thể dùng cho đối tượng học sinh khá,giỏi.)

- Sau khi HS trả lời, GV nhận xét và chốt ý:10/1917 CMT10 Nga thành công Nga cần cóthời gian xây dựng chính quyền mới nên đãquyết định kí Hiệp ước Bret-Litôp 3/3/1918theo Hiệp ước này Nga quyết định rút khỏi cuộcchiến tranh mà các em sẽ tìm hiểu sâu hơn ở bài15

+ Vì sao Mĩ không ngã về phe liên minh mà lạitham chiến về phe Hiệp ước? (Đây là câu hỏi mangtính tư duy và khó, có thể dùng cho đối tượng học sinhkhá, giỏi.)

- Sau khi HS trả lời, GV nhận xét và chốt ý: Từnăm 4/1917, Mĩ bắt đầu chính thức tham chiến, thật

ra ngay từ đầu cuộc chiến tranh thế giới bùng nổ Mĩkhông tham chiến mà chỉ đóng vai trò là tư bản lái

súng bán vũ khí cho các nước tham chiến Mục tiêucủa Mĩ là sau khi kết thúc chiến tranh sẽ thu chomình lợi nhuận trở thành nước tư bản giàu mạnhnhất Tuy nhiên, vào năm 1917 phong trào cáchmạng thế giới lan rộng cùng lúc bấy giờ ưu thếchiến tranh lại nghiêng về phe Hiệp ước nên Mĩquyết định tham chiến về phe Hiệp ước để chia phầnsau khi thắng trận đồng thời để ngăn chặn phongtrào cách mạng thế giới.

- Tác động của Mĩ khi tham chiến về phe Hiệpước? (Đây là câu hỏi mang tính tư duy, có thể dùngcho đối tượng học sinh khá, giỏi.)

Sau khi HS trả lời, GV nhận xét và chốt ý: nhanhchóng kết thúc chiến tranh

III KẾT CỤC CỦA CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT

Hoạt động 4: Tìm hiểu về hậu quả và tính chất của chiến tranh

* Mục tiêu:

- Các giai đoạn của cuộc chiến tranh cũng nhưquy mô, tính chất và những hậu quả tác hại của nó với

xã hội loài người

- Giáo dục HS yêu chuộng hòa bình, bảo vệ môitrường, bảo vệ Trái Đất ngôi nhà chung

* Phương thức: GV sử dụng phương pháp

hỏi-đáp để khai thác nội dung

- Chiến tranh thế giới thứ nhất đã gây nên nhữnghậu quả như thế nào?

- Em có nhận xét gì về cuộc chiến tranh thế giớithứ nhất?

- Tính chất của cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất

- Tính chất: là cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa,Cách mạng tháng Mười Nga thành công đánh dấubước chuyển lớn trong cục diện thế giới

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

1 Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn

thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạtđộng hình thành kiến thức về: các giai đoạn hình thành

và phát triển của xã hội loài người và nguyên nhân tan

rã xã hội nguyên thủy

2 Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS: làm việc cá nhân trảlời các câu hỏi trắc nghiệm và tự luận Trong quá trìnhlàm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo:

Câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Ý nào sau đây không phải là nguyên nhân dẫnđến chiến tranh thế giới thứ nhất là

A sự phát triển không đồng đều của tư bản chủ nghĩa

B. mâu thuẫn giữa các nước về vấn đề thuộc địa.

C. sự hình thành 2 khối quân sự kình địch nhau

D. do hậu quả cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới

Câu 2 Phe Liên minh khi mới thành lập năm 1882

gồm những quốc gia nào?  

Câu 4 Vì sao gọi cuộc chiến tranh năm 1914-1918 là

Chiến tranh thế giới?

A Chiến tranh xảy ra giữa nhiều nước đế quốc

B Nhiều vũ khí hiện đại được sử dụng trong chiến tranh

C Chiến tranh đã lôi kéo khoảng 38 nước và nhiều thuộc địa tham gia

D Hàng chục triệu người lao động bị thương vong vì lợi ích của giai cấp tư sản

Câu hỏi tự luận

Em hãy vẽ sơ đồ tư duy về chiến tranh thế giớithứ nhất (1914-1918)

Gợi ý sản phẩm:

1 Gợi ý sơ đồ minh họa

Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918)

TÍNH CHẤT HẬU QUẢ

GIAI ĐOẠN 2 (1917-1918)

GIAI ĐOẠN 1 (1914-1916) TRỰC TIẾP

GIÁN TIẾP

KẾT CỤC CHIẾN TRANH DIỄN BIẾN

NGUYÊN NHÂN

CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914-1918)

Francois Ferdinand bị ám sát.

Lược đồ Chiến tranh thế giới thứ nhất

Mỹ tham chiến cùng  phe Hiệp ước

Cách mạng tháng 10 Nga thành công

Nga rút khỏi cuộc chiến

Cách mạng Đức bùng nổ 9/11/1918

Châu âu năm 1914