Giáo án Ngữ văn tuần 17

4.Cách biểu hiện tình cảm, cảm xúc trong tác phẩm trữ tình: Tình cảm, cảm xúc có khi được biểu hiện một cách trực tiếp song thường được biểu hiện một cách gián tiếp.Phân tích, bình giá v[r]

GANV7T17 TIẾT: 64 - 66 NS:26/11/ 2010 ND:29 –

05/12

SÀI GỊN TƠI YÊU (TỰ HỌC CĨ HƯỚNG DẪN)

I.Mục tiêu

- Thấy được vẻ đẹp của cảnh sắc, thiên nhiên con người và tình cảm đậm đà sâu sắc của tác giả với Sài Gịn

- Nắm được nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả

II Kiến thức chuẩn:

1 Kiến thức:

- Những nét đẹp riêng của thành phơ` Sài Gịn:thiên nhiên, khí hậu, cảnh quan và phong cách con người

- Nghệ thuật biểu cảm nồng nhệt, chân thành của tác giả

2 Kĩ năng

- Đọc – hiểu văn bnả tùy bút cĩ sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Biểu hiện tình cảm, cảm xúc về một sự việc, qua những hiểu biết cụ thể

III.Hướng dẫn – thực hiện:

HỌAT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ NỘI DUNG

HOẠT ĐỘNG 1:Khởi động

- Ổn định tổ chức:

-Kiểm tra bài cũ:

-Vài nét về tác giả Thạch Lam ?

-Thế nào là tuỳ bút , nhắc lại ghi

nhớ?

-Giới thiệu bài: “Sài Gịn – Hịn

Ngọc Viễn Đơng – nay đã trở thành

Thành Phố mang tên Bác Nhưng cái

tên Sài Gịn vẫn cịn in đậm trong trái

tim những người dân Thành Phố Đã

cĩ nhiều tác phẩm viết về Sài Gịn

với bao tình cảm yêyu thương trân

trọng, tự hào Đã cĩ bao người dù đi

đâu xa vẫn nhớ về thành phố yêu

thương Trong tiết học này chúng ta

cùng tìm hiểu về Sài Gịn qua văn

bản Sài Gịn tơi yêu

Hoạt động 2:Hướng dẫn tự học

-Đọc và tìm hiểu chung về văn bản

- Giáo viên đọc mẫu đoạn đầu

1 - Gọi vài học sinh đọc tiếp phần

-Lắng nghe

-Thảo luận tìm hiểu bài:

-Khởi động

- Thành phố Sài Gịn cĩ lịch sử hơn

300 năm HIện nay Sái Gịn ( Thành phố Hồ Chí Minh )đã trở thnh2 trung tâm kinh tế lớn nhất của nước ta

Hướng dẫn tự học

- Tác giả: Minh Hương -Tác phẩm: Văn bản trích trong

bài “Nhớ Sài Gịn”

còn lại Chú ý sắc thái biểu cảm ở

mỗi đoạn

2 - Học sinh đọc chú thích, giải

thích từ khó, từ địa phương

3 - Tìm hiểu đại ý và bố cục của

bài

- Qua bài văn tác giả đã cảm nhận

Sài Gòn về những phương diện nào (

thiên nhiên, khí hậu thời tiết, cuộc

sống sinh hoạt của thành phố, cư dân

và phẩm chất con người Sài Gòn )

- Bố cục của bài văn như thế nào? 3

phần

Đoạn 1 : đầu … “tông chi họ

hàng”: nêu lên ấn tượng chung về Sài

Gòn và tình yêu của mình với Thành

Phố ấy

Đoạn 2 : tiếp theo … “leo lên hơn

5 triệu” : cảm nhận và bình luận về

phong cách con người Sài Gòn

Đoạn 3 : đoạn còn lại :

khẳng định tình yêu đối với thành

phố ấy

-Học sinh đọc lại đoạn 1

- Trong đoạn mở đầu, tác giả đã bày

tỏ những tình cảm gì với Sài Gòn và

có những cảm nhận nào với thiên

nhiên và cuộc sống nơi đây?

-Tìm những chi tiết nói lên điều đó?

-Tác giả đã cảm nhận về Thành phố

Sài Gòn như thế nào?

- Ở đây tác giả sử dụng nghệ thuật

gì?

- Điệp từ, điệp cấu trúc câu trong

đoạn văn này nhằm mục đích gì?

-Đọc và thảo luận đoạn 1

- Bố cục:Chia làm ba phần:

1.Những ấn tượng chung, bao quát về Sài Gòn

2.Đặc điểm cư dân và phong cách nười Sài Gòn

3.Sài Gon đô thịhiền hòa - đất lành

- Chủ đề:Tình cảm mến yêu tya

thiết và nồng nàn và những ấn tượng nhiều mặt của tác giả về Sài Gòn trên các phương diện:thên nhiên, thời tiết, khí hậu, cuộc sống sinh hoạt của thành phố, cư dân và phong cách nười Sài Gòn.

I Tìm hiểu văn bản :

1.Nội dung:

a Sự cảm nhận thiên nhiên, khí hậu và tình cảm của tác giả với Thành Phố Sài Gòn :

a Nắng sớm buổi chiều lộng gió, cây mưa nhiệt đới bất ngờ

- Thời gian ui ui bỗng trong vắt lại như thủy tinh

- Đêm khuya thưa thớt tiếng ồn, phố phường náo động … buổi sáng tinh sương với hàng không khí mát dịu

Cảm nhận tinh tế về sự đổi thay nhanh chóng đột ngột của thời tiết với những nét riêng biệt không kém nhịp sống đa dạng của Sài Gòn

b Tôi yêu … tôi yêu … yêu cả cái tĩnh lặng của buổi sáng tinh sương với làm không khí mát dịu

Tình yêu nồng nhiệt thiết tha đối với Sài Gòn

2 Phong cách con người Sài Gòn :

- Cởi mở, bộc trực, chân thành, tự

- Đọc đoạn 2

-Cho biết phong cách người Sài

Gòn như thế nào?

H.Nhận xét những đặc điểm về

nghệ thuật?

- Hoạt động 3: Ý nghỉa văn bản:

-Hướng dẫn HS tổng kết văn bản.

Hoạt động 4: Luyện tập

Hoạt động 05:Hướng dẫn tự học:

- Tự tìm hiểu thêm về cá đặc địềm

thiên niên, cuộc sống, kiến trúc của

ba thành phố lớn đại diện cho ba

miền của nước ta

- Viết bài văn ngắn nêu rõ những

nét độc đáo ở quê hương em, hoặc ở

địa phương mà em từng gắn bó

-Đọc và phân tích đoạn 2

- Thực hiện theo yêu cầu của Giáo Viên

-Các nhóm thảo luận tổng kết văn bản

-Thực hành các bài luyhện tập

-Lắng nghe và thực hành theo yêu cầu của GV

nhiên

 Tạo sức sống và nét đẹp của thành phố Sài Gòn

 Tác giả nhận xét, chứng minh bằng những sự hiểu biết cụ thể sâu sắc về người Sài Gòn của tác giả, tình cảm thấm sâu vào lời kể

2.Nghệ thuật:

- Tạo bố cục văn bản theo mạch cảm xúc về thành phố Sài Gòn

- Sử dụng ngôn ngữ đậm đà màu sắc Nam Bộ

- Lối viết nhiệt tình, có chỗ hóm hỉnh, trẻ trung

Ý nghỉa văn bản:

1.Nội dung:Văn bản là lời bày tỏ tình yêu tha thiết, bền chặt của tác giả đối với thành phố Sài Gòn.

2.Nghệ thuật:

-Tạo bố cục văn bản theo mạch cảm xúc về thành phố Sài Gòn

- Sử dụng ngôn ngữ đậm đà

III.Luyện tập:

-Chọn một trong hai bài ở phần luyện tập – SGK để làm ở nhà Có thể làm thêm bàì tập 4, tr 91, btnv 7 t1

Hướng dẫn tự học:

-Xem lại cá nội dung đã phân tích ở trên

-Học thuộc phần ghi nhớ -Xem lại các nội dung đã phân tích -Soạn trước bài “ Ôn tập tác phẩm trữ tình.”

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG TỪ

I Mục tiêu:

- Tự thấy được nhươc điểm cảu bản tbân trong việc sử dụng từ

- Nhận biết và sửa chữa được những lỗi về sử dụn từ

- Có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực

II Kiến thức chuẩn:

1 Kiến thức:

- Kiến thức về âm, chính tả, ngữ pháp, đặc điểm, ý nghĩa của từ

- chuẩn mực sử dụng từ

- Một số lỗi dùng từ thường gặp và cách chữa

2 Kĩ năng:

- Vận dụng các kiến thức đã học về từ để lựa chọn, sử dụng từ đúng chuẩn mực

III.Hướng dẫn – thực hiện:

HOẠT ĐỘNG 1:Khởi động

- Ổn định tổ chức

- Kiểm tra bài cũ:

- Em hãy nêu chuẩn mực cần phải có

khi sử dụng từ trong tiếng việt?

-Giới thiệu bài : Ở tiết trước các em

đã được học về chuẩn mực sử dụng

từ Chuẩn mực sử dụng từ giúp

chúng ta định hướng và sử dụng từ

đúng khi nói, khi viết, nâng cao kỹ

năng sử dụng từ Tiết học hôm nay,

các em sẽ vận dụng các kiến thức đã

học để tự đánh giá, tự rút kinh

nghiệm qua các bài làm của chính

mình để có thể sử dụng thật chính

xác ngôn ngữ của từ Tiếng Việt

Hoạt động 2:Hình thành kiến

thức

Hướng dẫn HS luyện tập:

Giáo viên nhắc lại cho học sinh

những kiến thức đã học ở tiết trước

-Em nào có thể nhắc lại các chuẩn

-Lắng nghe

-Ghi tựa bài -Thảo luận tìm hiểu bài:

-Tái hiện kiến thức

-Khởi động

- Tiến hành luyện tập 1.Ôn lại kiến thức về sử dụng từ:

 có 5 chuẩn mực sử dụng từ : +Đúng âm, đúng chính tả

mực sử dụng từ ?

-Các em đã nắm được chuẩn mực sử

dụng từ, từ đầu năm đến nay các em

đã làm 2 bài tập làm văn Hãy lấy các

bài tập làm văn đã viết, ghi lại các từ

các em đã sử dung sai về âm và về

chính tả

-Chia lớp thành 4 nhĩm, cho các em

trao đổi bài tập làm văn với nhau rồi

yêu cầu các em đọc bài làm của

mình Sau đĩ cho các em thảo luận,

cử đại diện lên sửa bài và nhận xét về

các lỗi dùng từ

Hoạt động 03:Hướng dẫn tự học:

- Đối chiếu nhữn lỗi do dùng từ sai

đã tìm được ở lớp với một bài làm ( ở

mơn học khác) của bản thân để sửa

lại cho đúng

- Chuaj6n3 bị cá kiến thức tổng hợp

về tiếng Việt để chuẩn bị cho bài “

Ơn tập tiếng Việt,”

-2 học sinh lên bảng sửa bài làm của mình

-04 nhĩm thực hành bài tập

-Lắng nghe và thực hành

theo yêu cầu của GV

+ Đúng nghĩa + Đúng sắc thái biểu cảm, hợp tình huống giao tiếp

+ Đúng tính chất ngữ pháp của từ + Khơng lạm dụng từ địaphương, từ Hán Việt

-GV và HS cùng đánh giá sau khi các nhĩm báo cáo

- Nhĩm 1:Lỗi dùng từ khơng đúng nghĩa

-Nhĩm 2 :Lỗi dùng từ khơng đúng tính chất ngữ pháp

-Nhĩm 3 :Lỗi khơng đúng sắc thái biểu cảm

-Nhĩm 4 : Lỗi khơng phù hợp với tình huống giao tiếp

* Giáo viên nhận xét rồi, gĩp ý rồi cho điểm để động viên tinh thần học tập của học sinh.

III Hướng dẫn tự học:

- Học sinh nhắc lại chuẩn mực cần phảii cĩ khi sử dụng từ trong Tiếng Việt

- Xem lại các bài tập

-Soạn bài tiếp theo

Tiết:66

ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH

I.Mục tiêu:

- Hệ thống hĩa những tác phẩm trữ tình dân gian, trung đại, hiện đại đã học trong

học kì I lớp 7, từ đĩ hiểu rõ hơn, sâu hơn giá trị nội dung, nghệ thuật của chúng

II.Kiến thức chuẩn:

1 Kiến thức:

- Khái niệm tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình

- Một số đặc điểm chủ yếu của thơ trữ tình

- Một số thể thơ đã học

- Giá trị nội dung, nghệ thuật của một số tác phẩm trữ tình đã học

2 Kĩ năng:

- Rèn các kĩ năng ghi nhớ, hệ thống hĩa, tổng hợp, phân tích, chứng minh

- Cảm nhận, phân tích tác phẩm trữ tình

III.Hướng dẫn – thực hiện:

HOẠT ĐỘNG 1:Khởi động

- Ổn định tổ chức:

- Kiểm tra bài cũ:

-Giới thiệu về tác giả Vũ

Băøng và tác phẩm “mùa

xuân của tôi”?, Qua bài

văn, em cảm nhận được gì

đậm nét nhất về cảnh sắc

mùa xuân miền Bắc và ngòi

bút tài hoa, tinh tế của tác

giả?

-Giới thiệu bài: Tiết học

giúp chúng ta name được

khái niệm về trữ tình.

Hoạt động 2:Hình thành

kiến thức

-Hướng dẫn ơn tập:

- Nêu khái niệm vế tác phẩm

trữ tình, thơ trữ tình?

- Phân tích khái niệm ca dao

trữ tình?

-Lắng nghe

-Ghi tựa bài -Thảo luận tìm hiểu bài:

-Các nhĩm kiểm tra lẫn nhau

khái niệm vế tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình

- Thực hiện theo yêu cầu của Giáo Viên

-Khởi động

I Hình thành kiến thức

-Tiến hành ơn tập

1 khái niệm vế tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình

Tác phẩm trữ tình là văn bnả biểu hiện tình cảm, cảm xúc cảu tác giả trước cuộc sống,Thơ là thể loại văn học phù hợp để biểu hiện tình cảm, cảm xúc, tuy nhiên củng cĩ thơ tự

sự, truyện thơ.Văn xuơi phù hợp vơik1 kể chuyện, tuy nhiên cũng cĩ những loại văn xuơi trữ tình hoặc mang nặng tính chất trữ tình như tùy bút

2.Khái niệm ca dao trữ tình:

Ca dao trữ tình là loại thơ biểu hiện những tình cảm, nguyện vọng tha thiết và chính đáng, vốn được lưu

- Tình cảm trong thơ trữ tình

được bikểu hiện nhữ thế nào?

- Phân tích cách biểu hiện tình

cảm, cảm xúc trong thơ trữ

tình.

-Kiểm tra và đánh giá sự chuẩn

bị của học sinh cho việc xác

định tác giả của các tác phẩm đã

học

- Hãy nêu tên tác giả của các tác

phẩm sau :

+ Cảm nghĩ trong đêm thanh

tĩnh ( tĩnh dạ trứ )

+ Phò giá về kinh ( tụng giá

hòan kinh sư )

+ Tiếng gà trưa

+ Cảnh Khuya

+ Ngẫu nhiên viết nhân buổi

mới về quê

+ Bạn đến chơi nhà

+ Buổi chiếu đứng ở phủ thiên

trường trông ra (thiên trường

vãn vọng)

+ Bài ca nhà tranh bị gió thu

phá (mao ốc vị thu phong sở

- Thực hiện theo yêu cầu của Giáo Viên

- Thực hiện theo yêu cầu của Giáo Viên

-Thực hành luyện tập

hành trong dân gian

3.Tình cảm trong thơ trữ tình:

Thơ của thi nhâ n biểu hiện tình cảm

cá nhân song ở những bài thơ có giá trị, tình cảm của tác giả boa giờ cũng

có tính chất đại diện cho những tình cảm tiến bộ, mang màu sắc nhân bản đậm nét: tình yêu qauê hương đất nước, tình cảm gia đình, tình bạn, tình yêu,

4.Cách biểu hiện tình cảm, cảm xúc trong tác phẩm trữ tình:

Tình cảm, cảm xúc có khi được biểu hiện một cách trực tiếp song thường được biểu hiện một cách gián tiếp.Phân tích, bình giá và thưởng thức thơ trữ tình không được thoát li văn bản song không thể chỉ dừng ở

bề mặt của ngôn từ văn bản.Phải thông qua ngôn từ giàu tính chất khơi gợi, những cảnh vật, sự việc được miêu tả, tường thuật, đôi khi qua cả những lập luận, mà suy nghĩ mới đồng cảm được với tác giả và lĩnh hội được đúng và đầy đủ và đấy

đủ ý vị cảu bài thơ

5.Nêu tên tác giả :

-Lý Bạch

- Trần Quang khải

-Xuân Quỳnh

- Hồ Chí Minh

- Hạ Chi Chương

- Nguyễn Khuyến -Trần Nhân Tông -Đỗ Phủ

phá ca).

-Sắp xếp lại tên để các tác phẩm

khớp với nội dung tư tưởng,

tình cảm được biểu hiện

-Sau đó sắp xếp lại các tên tác

phẩm khớp với thể thơ.

-Các nhóm sắp xếp lại tên các tác phẩm khớp vớí nội dung tư tưởng, tình cảm được biểu hiện

-GV và HS cùng đánh giá sau khi các nhóm đã sắp xếp.

Tác phẩm Nội dung tưởng, tình cảm được thể hiện

Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

Tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả.

Qua đèo ngang lẻ thầm lặng giữa núi đèo hoang sơ. Nỗi nhớ thương quá khứ đi đôivới nỗi buồn đơn Ngẫu nhiên viết nhân

buổi mới về quê lúc trở về quê Tình cảm quê hương chân thành pha chút xót xa

Sông núi nước Nam Ý thức độc lập tự chủ và quyết tâm tiêu diệt

địch.

Tiếng gà trưa niệm đẹp của tuổi thơ. Tình cảm gia đình, quê hương qua những kỷ Bài ca côn sơn Nhân cách thanh cao và sự giao hòa với thiên

nhiên

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh Tình cảm quê hương sâu lắng trong khoảnh khắc đêm vắng.

Cảnh Khuya Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước sâu lắng và phong thái ung dung lạc quan.

Sắp xếp lại các tên tác phẩm khớp với thể thơ.

Sau phút chia ly Song thất lục bát

Qua đèo ngang Bát cú đường luật

Bài ca côn sơn Lục bát

Tiếng gà trưa - Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh Các thể thơ khác Sông núi nước Nam Thất ngôn tứ tuyệt

-Hãy tìm những ý kiến mà em cho là

không chính xác (SGK, tr 181)

-Điền vào chỗ trống trong những câu

sau

-a Khác với các tác phẩm …

-b Thể thơ …

-c Một số thủ pháp nghệ thuật … so

sánh, điệp ngữ, ẩn dụ …

-Thảo luận, cho biết đáp án

-Tổ chức thi đua nhóm điền vào chỗ trống

- Đáp án :a, e, i, k -Điền vào chỗ trống:

-a ( Tập thể, truyền miệng ) -b ( lục bát )

-c ( so sánh Điệp ngữ, ẩn dụ…) -Gọi học sinh đọc ghi nhớ :Sgk( giáo viên tóm tắt các ý chính của mục ghi nhớ ) thơ là gì? Văn xuôi

-GV củng cố và dặn dò:

- Viết đoạn cảm nhận vềmột bài thơ,

một đoạn, một câu trong một văn

bản tác phẩm trữ tình mà em yêu

thích nhất

- Chuẩn bị cá nội dujng cần thiết cho

tiết Ôn tập tác phẩm trữ tình ( tt)

-Lắng nghe và thực hành

theo yêu cầu của GV là gì? Thơ trữ tình là gì?Hoạt động 3 - GV củng cố và

dặn dò:

-Thế nào là thơ trữ tình?

-Em hiểu thế nào là ca dao tục ngữ?

-Xem lại các nội dung đã ôn tập trên

-Soạn trước bài “ Ôn tập tác phẩm

trữ tình.”( tt )

Duyệt của tổ trưởng Ngày 27/ 11/ 2010

Lê Lĩnh Nam