Tiểu luận môn Khoa học quản lý

Tiểu luận môn khoa học quản lý, thực trang và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại tỉnh Vĩnh Phúc

TIỂU LUẬN Môn: Khoa học quản lý

Đề tài: Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại trên

địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Học viên: Cao Lâm Ngọc Vân

Đơn vị công tác: Sở Ngoại vụ Vĩnh Phúc Lớp: Cao học Lãnh đạo học khóa 27

Vĩnh Phúc, tháng 12/2020

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Thế giới trong thế kỷ 21 có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp vàkhó lường với xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, vìvậy mỗi quốc gia cần phải khai thác được các kênh quan hệ quốc tế quan trọng,phù hợp với điều kiện của mình Điều này có nghĩa là, đối ngoại đã và đang làmột trong những công cụ quan trọng trong chính sách ngoại giao của mọi quốcgia trên thế giới Trong bối cảnh đó, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đặt ra cho lĩnhvực đối ngoại chủ trương “Đa dạng hóa, đa phương hóa trong quan hệ đối ngoại;chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên cótrách nhiệm của cộng đồng quốc tế”

Nhằm hiện thực hóa chủ trương này, trong những năm qua tỉnh VĩnhPhúc đã không ngừng đẩy mạnh thực hiện các hoạt động đối ngoại trên cả ba trụcột: đối ngoại Đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân, từ đó góp phầnthúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế của tỉnh, đưa hình ảnh của Vĩnh Phúc ra thếgiới và thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương

Vĩnh Phúc là tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cửa ngõ của Thủ

đô, gần sân bay Quốc tế Nội Bài, là cầu nối giữa các tỉnh phía Tây Bắc với HàNội và đồng bằng châu thổ sông Hồng, do vậy tỉnh có vai trò rất quan trọngtrong chiến lược phát triển kinh tế khu vực và quốc gia Bên cạnh việc phát huynhững tiềm năng, thế mạnh sẵn có của tỉnh, cùng với tăng cường hội nhập quốc

tế, lũy kế đến hết tháng 11/2020, Vĩnh Phúc đã thu hút được 447 dự án đầu tưtrực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment – FDI) với tổng vốn đăng ký6,039 tỷ USD Các dự án đầu tư FDI đến từ 18 quốc gia, vùng lãnh thổ, chủ yếuđầu tư vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo linh kiện điện tử, phụ tùng ô

tô, xe máy, cơ khí, trong đó, đứng đầu là Hàn Quốc với 207 dự án, tổng vốn đầu

tư 2,207 tỷ USD Tiếp đến là Nhật Bản 47 dự án, tổng vốn đầu tư 1,169 tỷ đồng;Đài Loan 37 dự án, vốn đầu tư trên 943 triệu USD Ngoài ra, hiện nay VĩnhPhúc đã có quan hệ hữu nghị với nhiều địa phương, đối tác quốc tế như 10 tỉnhcủa Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào; tỉnh Chungcheongbuk và Gyeonggy (Hàn

Quốc); tỉnh Akita (Nhật Bản); tỉnh Vân Nam, Liễu Châu (Trung Quốc);Kidapawan (Philippines); bang Oregon (Mỹ); Đại sứ quán các nước tại ViệtNam (Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Nga, Pháp, Irsael…); các tổ chức, doanhnghiệp nước ngoài có văn phòng đại diện tại Việt Nam… Đây là điều kiện thuậnlợi cho phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của tỉnh

Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước về các hoạt động đối ngoại của tỉnhcòn bộc lộ nhiều hạn chế như hoạt động hợp tác kinh tế quốc tế, xúc tiến thươngmại, đầu tư ra nước ngoài chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh của tỉnh;quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại còn nhiều bất cập như thiếu văn bảnhướng dẫn, quy định chưa được điều chỉnh, bổ sung kịp thời; một số chức năngquản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại còn chồng chéo giữa các sở, ngành;chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn ngoại vụ thuộc tỉnh chưa được bổsung kịp thời cho phù hợp với tình hình mới; đội ngũ cán bộ làm công tác đốingoại còn thiếu, kiến thức hội nhập, trình độ ngoại ngữ, kỹ năng đối ngoại củamột số cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu; điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí, phươngtiện phục vụ cho quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại cũng còn nhiều khókhăn…

Do vậy, việc kiểm điểm đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về hoạtđộng đối ngoại trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc là rất quan trọng và cần thiết, là cơ

sở để đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả và hoàn thiệnquản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của địa phương, từ đó góp phần thúcđẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Là một cán bộ đang công tác tại SởNgoại vụ Vĩnh Phúc – cơ quan tham mưu cho tỉnh về công tác đối ngoại, bảnthân tôi đã có nhiều năm trực tiếp tham mưu và triển khai thực hiện các hoạtđộng đối ngoại của địa phương Vì vậy, tôi quyết định lựa chọn đề tài “Thựctrạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác đối ngoạitrên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc” làm tiểu luận của môn Khoa học Quản lý nhằm làm

rõ hơn về mặt lý luận quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của tỉnh và kiểmđiểm đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của VĩnhPhúc trong thời gian qua và đề xuất giải pháp hoàn thiện cho thời gian tới

2 Mục đích:

Trên cơ sở lý luận khoa học quản lý và quản lý nhà nước về hoạt động đốingoại, thực trang quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của tỉnh Vĩnh Phúc,tôi sẽ đề xuất một số giải pháp đẩy mạnh hiệu quả quản lý nhà nước về hoạtđộng đối ngoại trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu là quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại củatỉnh Vĩnh Phúc

4 Dự kiến kết quả nghiên cứu:

Trước hết, tiểu luận này giúp bản thân tôi dành thời gian nghiên cứu sâuhơn về khoa học quản lý, quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại, từ đó giúptôi nâng cao nhận thức, các kỹ năng quản lý và làm tốt hơn nhiệm vụ tham mưucho cấp trên về quản lý hoạt động đối ngoại trên địa bàn tỉnh

Kết quả của tiểu luận còn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ,công chức, viên chức của Sở Ngoại vụ, các cán bộ làm công tác đối ngoại củacác sở, ban, ngành, huyện, thành phố trong tỉnh

5 Kết cấu của tiểu luận:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, tiểu luận gồm ba chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận

- Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại trên địabàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2016 – 2020

- Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt độngđối ngoại trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2021 – 2025

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

1 Hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh:

1.1 Khái niệm:

Hoạt động đối ngoại cấp tỉnh là việc Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phốtrực thuộc Trung ương (gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) thực hiện nhiệm

vụ đối ngoại ở địa phương trên cơ sở các quy định của cơ quan nhà nước cấptrên và thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về đối ngoại trên địa bàn địaphương

1.2 Nội dung:

Nội dung hoạt động đối ngoại của Ủy ban nhân dân tỉnh được quy định tạiQuyết định số 67/2011/QĐ-TTg ngày 12/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ, cụthể bao gồm:

1 Các hoạt động hợp tác, giao lưu với nước ngoài về chính trị, kinh tế,văn hóa, xã hội

2 Tổ chức và quản lý các đoàn đi công tác nước ngoài (đoàn ra) và đóntiếp các đoàn nước ngoài vào Việt Nam (đoàn vào)

3 Tiếp nhận các hình thức khen thưởng của nhà nước, tổ chức, cá nhânnước ngoài tặng

4 Kiến nghị tặng, xét tặng các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước, cấptỉnh cho những tập thể, cá nhân người nước ngoài đã và đang làm việc tại địaphương có thành tích xuất sắc được địa phương công nhận

5 Tổ chức và quản lý hội nghị, hội thảo quốc tế

6 Ký kết và thực hiện các thỏa thuận quốc tế

7 Hoạt động đối ngoại liên quan đến công tác quản lý biên giới lãnh thổquốc gia

8 Quản lý hoạt động của các tổ chức, cá nhân nước ngoài ở địa phương

9 Công tác ngoại giao kinh tế; công tác quản lý, vận động viện trợ phichính phủ nước ngoài

10 Công tác văn hóa đối ngoại

11 Công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài

12 Thông tin tuyên truyền đối ngoại và quản lý hoạt động thông tin, báochí của phóng viên nước ngoài tại địa phương

13 Theo dõi, tổng hợp thông tin về tình hình quốc tế và khu vực có tácđộng đến địa phương.

2 Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh:

Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại là việc các cơ quan nhà nướcthực hiện quyền lực của Nhà nước để điều hành xã hội về hoạt động đối ngoạithông qua các văn bản quy phạm pháp luật về đối ngoại

2.2 Chủ thể quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại cấp tỉnh:

Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diệncho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địaphương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhànước cấp trên

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dântỉnh, do Hội đồng nhân dân tỉnh bầu ra để thực hiện nhiệm vụ quản lý hànhchính nhà nước ở địa phương và chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật,các văn bản của các cơ quan Nhà nước cấp trên và Nghị quyết của Hội đồngnhân dân tỉnh

Tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong các cơ quan chuyênmôn trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Sở Ngoại vụ là cơ quan đặc thù được

tổ chức ở một số địa phương, có nhiệm vụ tham mưu giúp Ủy ban nhân dân tỉnhquản lý nhà nước về công tác ngoại vụ và công tác biên giới lãnh thổ quốc gia(gọi chung là công tác đối ngoại) trên địa bàn của địa phương mình Chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Ngoại vụ được quy định cụ thể tại Thông tư liêntịch số 02/2015/TTLT-BNG-BNV ngày 28/6/2015 của Bộ Ngoại giao và Bộ Nội

vụ về việc hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của SởNgoại vụ thuộc Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

2.3 Nguyên tắc quản lý hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh:

1 Bảo đảm tuân thủ các quy định của Hiến pháp và pháp luật của Nhànước trong hoạt động đối ngoại

2 Bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý tập trung củaNhà nước đối với hoạt động đối ngoại địa phương, sự phối hợp nhịp nhàng giữaTrung ương và địa phương

3 Phối hợp chặt chẽ giữa hoạt động đối ngoại của Đảng, ngoại giao Nhànước và ngoại giao nhân dân; giữa chính trị đối ngoại, kinh tế đối ngoại, văn hóađối ngoại và công tác người Việt Nam ở nước ngoài; giữa hoạt động đối ngoại

và hoạt động quốc phòng, an ninh; giữa thông tin đối ngoại và thông tin trongnước

4 Hoạt động đối ngoại được thực hiện theo chương trình hàng năm đãđược duyệt; bảo đảm nghiêm túc chế độ báo cáo, xin ý kiến theo quy định hiệnhành

5 Phân công, phân nhiệm rõ ràng, đề cao trách nhiệm và vai trò chủ độngcủa cơ quan các cấp ở địa phương trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụđối ngoại theo quy định; bảo đảm sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ và thực hànhtiết kiệm, chống lãng phí trong hoạt động đối ngoại

2.4 Vai trò và đặc điểm quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh:

2.4.1 Vai trò của quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh:

Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của các tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương có một số vai trò sau đây:

Một là, quán triệt các đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật củaĐảng và Nhà nước về công tác đối ngoại

Hai là, căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương để xây dựng chươngtrình, nhiệm vụ đối ngoại cụ thể nhằm mở rộng hợp tác, hội nhập quốc tế, từ đó

góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Ba là, thúc đẩy sự phát triển của đối ngoại nhân dân nhằm phát huy sứcmạnh mềm của đất nước, hỗ trợ cho đối ngoại Đảng và ngoại giao nhà nướctrong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

2.4.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính

lý của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân tỉnh, các Sở, ngành, huyện,thị xã, thành phố thuộc tỉnh; việc công nhận các danh hiệu, hình thức khenthưởng cho các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, cá nhân có hoạt động viện trợcho tỉnh; cho phép tổ chức một số hội nghị, hội thảo với đối tác, doanh nghiệpnước ngoài…

- Là hoạt động quản lý mang tính liên tục do công tác đối ngoại cấp tỉnh

là nhiệm vụ diễn ra thường xuyên, liên tục, mang tính hệ thống

- Chính quyền cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoạikhông chỉ đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật và còn có thể điều chỉnhcác hoạt động cho phù hợp với thực tiễn của địa phương do vậy quản lý nhànước về công tác đối ngoại mang tính tổ chức và điều chỉnh tích cực

- Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh đượctriển khai trên cơ sở phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội không chỉ của

chính địa phương đó mà còn đóng góp cho công tác đối ngoại và công cuộc xâydựng, bảo vệ Tổ quốc của đất nước.

2.5 Sự cần thiết của quản lý nhà nước về công tác đối ngoại cấp tỉnh:

Là một bộ phận của công tác đối ngoại, quản lý nhà nước về công tác đốingoại tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đóng vai trò quan trọngtrong quá trình hội nhập quốc tế, nâng cao vị thế của đất nước nói chung và củacác địa phương nói riêng Vì vậy, các tỉnh, thành phố cần xác định được tầmquan trọng to lớn của công tác quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại cấptỉnh, triển khai hiệu quả các hoạt động đối ngoại với những hình thức, nội dung

đa dạng, phong phú, đồng thời không ngừng mở rộng hợp tác quốc tế nhằmtranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài để phục vụ cho sự phát triển của địaphương

2.6 Nội dung quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh:

Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của các tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương có những nội dung như sau:

- Xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế quản lý nhà nước về hoạt độngđối ngoại của chính quyền cấp tỉnh Căn cứ vào các chủ trương, chính sách củaĐảng và Nhà nước về công tác đối ngoại, địa phương sẽ ban hành, hoàn thiệncác quy định về đối ngoại phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương Điềunày góp phần xây dựng hệ thống pháp luật hoàn thiện về công tác đối ngoại củachính quyền từ Trung ương đến địa phương

- Xây dựng và kiện toàn đội ngũ cán bộ, công chức và cơ quan chuyênmôn thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của địa phương

- Thực hiện thanh tra, kiểm tra quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoạitại địa phương, gồm các hoạt động: thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách,pháp luật, các nhiệm vụ đối ngoại được giao; việc tuân thủ các quy định về kýkết và thực hiện thỏa thuận quốc tế…

- Công tác phối hợp của các sở, ban, ngành, đoàn thể và các huyện, thành,thị xã thuộc tỉnh trong quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại

- Đảm bảo cơ sở vật chất, kinh phí phục vụ công tác quản lý nhà nước vềhoạt động đối ngoại trên địa bàn tỉnh, thành phố.

- Nghị định số 107/2020/NĐ-CP ngày 14/9/2020 của Chính phủ về sử đổi,

bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2014/NĐ-CP ngày 04/4/2014 củaChính phủ về quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dântỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;

- Quyết định số 67/2011/QĐ-TTg ngày 12/12/2011 của Thủ tướng Chínhphủ về việc ban hành Quy chế quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại của

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;

- Thông tư liên tịch số 02/2015/TTLT-BNG-BNV ngày 28/6/2015 của BộNgoại giao và Bộ Nội vụ về việc hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và

cơ cấu tổ chức của Sở Ngoại vụ thuộc Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương

II THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC:

1 Giới thiệu chung về tỉnh Vĩnh Phúc:

Tỉnh Vĩnh Phúc được thành lập từ năm 1950 trên cơ sở sáp nhập hai tỉnhVĩnh Yên và Phúc Yên; đến năm 1968 sáp nhập với tỉnh Phú Thọ thành tỉnhVĩnh Phú; từ ngày 01/01/1997 tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập

Vĩnh Phúc có diện tích tự nhiên 1.235,87 km2 (theo niên giám thống kênăm 2018), phía Bắc giáp tỉnh Tuyên Quang và Thái Nguyên, phía Tây giáp tỉnhPhú Thọ, phía Nam giáp Hà Nội, phía Đông giáp huyện Sóc Sơn và Đông Anh -

Hà Nội, dân số khoảng 1,2 triệu người, có 41 dân tộc sinh sống trên địa bàn tỉnhnhư: Kinh, Sán Dìu, Nùng, Dao, Cao Lan, Mường Tỉnh có 09 đơn vị hànhchính: hai thành phố (Vĩnh Yên, Phúc Yên) và 7 huyện (Tam Dương, Tam Đảo,Yên Lạc, Vĩnh Tường, Lập Thạch, Sông Lô, Bình Xuyên); 136 xã, phường, thịtrấn.

Vĩnh Phúc là tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cửa ngõ của Thủ

đô, gần sân bay Quốc tế Nội Bài, là cầu nối giữa các tỉnh phía Tây Bắc với HàNội và đồng bằng châu thổ sông Hồng, do vậy tỉnh có vai trò rất quan trọngtrong chiến lược phát triển kinh tế khu vực và quốc gia

Sau hơn 20 năm tái lập, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, Hội đồng nhândân, Ủy ban nhân dân tỉnh, Vĩnh Phúc đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng

và đáng tự hào Từ một địa phương thuần nông trở thành tỉnh có giá trị sản xuấtcông nghiệp lớn, là nơi có nhà máy sản xuất, lắp ráp ô-tô, xe máy đầu tiên củavùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước Hệ thống hạ tầng kỹ thuật được đầu

tư, nâng cấp theo hướng hiện đại Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thông tin

có nhiều chuyển biến; an ninh quốc phòng được tăng cường, trật tự an toàn xãhội được giữ vững; tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 15,37%/năm; thungân sách tăng nhanh, từ 100 tỷ đồng năm 1997 lên gần 32 nghìn tỷ đồng năm2019

Công tác xúc tiến, thu hút đầu tư trực tiếp trong nước và nước ngoài đượctỉnh đặc biệt quan tâm với lợi thế về vị trí địa lý, môi trường đầu tư lành mạnh,việc triển khai, thực hiện đồng bộ các giải pháp để thu hút đầu tư với nhữngchương trình, hoạt động xúc tiến đầu tư cụ thể, hiệu quả tại nhiều nước trên thếgiới đến hết tháng 11/2020, Vĩnh Phúc đã thu hút được 447 dự án FDI của 18quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng vốn đăng ký 6,039 tỷ USD, trong đó cónhiều tập đoàn hàng đầu thế giới như: Honda, Toyota, Piaggio Vĩnh Phúcluôn là một trong những điểm sáng thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam,được các doanh nghiệp nước ngoài đánh giá cao và là điểm đến hấp dẫn các nhàđầu tư