MỞ ĐẦUVăn hoá đã và đang thâm nhập sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, tạo ra các giá trị tốt đẹp để con người tiến dần tới cái Chân Thiện Mỹ. Trong bối cảnh quá trình toàn cầu hoá ngày càng gia tăng, kinh tế và văn hoá có thể được xem là hai nguồn lực lớn nhất quy định hành vi của con người. Mối quan hệ giữa kinh tế và văn hoá cũng như văn hoá và phát triển không chỉ thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu mà còn của nhiều chính phủ và các tổ chức quốc tế. Ở nước ta, trong mối quan hệ này, Đảng Cộng sản Việt Nam cũng khẳng định, kinh tế phát triển là cơ sở để xây dựng và phát triển nền văn hóa. Đồng thời, Đảng ta đã đưa ra quan điểm “Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội”. Sự phát triển kinh tế phải hướng tới cái đúng, cái tốt, cái đẹp để phục vụ con người, phục vụ nhân dân. Mặt khác, cần khai thác văn hóa như một động lực, như một nguồn lực để phát triển kinh tế. Do đó, bất cứ một lĩnh vực nào mà văn hoá khi đã thâm nhập vào, thấm sâu vào sẽ tạo ra hệ giá trị tinh thần tạo thành động lực của sự phát triển.Một trong những vấn đề cần quan tâm đó là cân bằng giữa phát triển kinh tế và văn hóa. Kinh tế là nền tảng vật chất quan trọng và văn hóa là cơ sở, nền tảng tinh thần của xã hội. Kinh tế dù phát triển tới mức nào mà xem nhẹ yếu tố văn hóa thì suy cho cùng cũng là sự phát triển khập khiễng bởi như trong Nghị quyết Trung ương V khóa VIII đã khẳng định: Kinh tế và văn hóa là hai chân của sự phát triển, chúng ta không thể đi chân ngắn, chân dài, chân cao, chân thấp, không chỉ chăm lo phát triển nền tảng vật chất(kinh tế) của xã hội mà không chăm lo phát triển nền tảng tinh thần(văn hóa) của xã hội. Điều đó đòi hỏi mỗi quốc gia cần phải kết hợp hài hòa giữa hai mặt kinh tế và văn hóa để tạo động lực cho sự phát triển bền vững.Chính vì những lý do ấy tôi đã lựa chọn đề tài: “Xây dựng nền văn hoá trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay” đề làm tiểu luận kết thúc môn học của mình.
Trang 1MỞ ĐẦU
Văn hoá đã và đang thâm nhập sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội,tạo ra các giá trị tốt đẹp để con người tiến dần tới cái Chân - Thiện - Mỹ Trongbối cảnh quá trình toàn cầu hoá ngày càng gia tăng, kinh tế và văn hoá có thểđược xem là hai nguồn lực lớn nhất quy định hành vi của con người Mốiquan hệ giữa kinh tế và văn hoá cũng như văn hoá và phát triển không chỉ thuhút sự quan tâm của giới nghiên cứu mà còn của nhiều chính phủ và các tổchức quốc tế Ở nước ta, trong mối quan hệ này, Đảng Cộng sản Việt Namcũng khẳng định, kinh tế phát triển là cơ sở để xây dựng và phát triển nền vănhóa Đồng thời, Đảng ta đã đưa ra quan điểm “Văn hoá là nền tảng tinh thầncủa xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xãhội” Sự phát triển kinh tế phải hướng tới cái đúng, cái tốt, cái đẹp để phục vụcon người, phục vụ nhân dân Mặt khác, cần khai thác văn hóa như một độnglực, như một nguồn lực để phát triển kinh tế Do đó, bất cứ một lĩnh vực nào
mà văn hoá khi đã thâm nhập vào, thấm sâu vào sẽ tạo ra hệ giá trị tinh thần tạothành động lực của sự phát triển
Một trong những vấn đề cần quan tâm đó là cân bằng giữa phát triển kinh
tế và văn hóa Kinh tế là nền tảng vật chất quan trọng và văn hóa là cơ sở, nềntảng tinh thần của xã hội Kinh tế dù phát triển tới mức nào mà xem nhẹ yếu tốvăn hóa thì suy cho cùng cũng là sự phát triển khập khiễng bởi như trong Nghị
quyết Trung ương V khóa VIII đã khẳng định: Kinh tế và văn hóa là hai chân của sự phát triển, chúng ta không thể đi chân ngắn, chân dài, chân cao, chân thấp, không chỉ chăm lo phát triển nền tảng vật chất(kinh tế) của xã hội mà không chăm lo phát triển nền tảng tinh thần(văn hóa) của xã hội Điều đó đòi
hỏi mỗi quốc gia cần phải kết hợp hài hòa giữa hai mặt kinh tế và văn hóa để tạođộng lực cho sự phát triển bền vững
Trang 2Chính vì những lý do ấy tôi đã lựa chọn đề tài: “Xây dựng nền văn hoá
trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay” đề làm tiểu
luận kết thúc môn học của mình
NỘI DUNG Chương 1: Một số lý luận chung về văn hóa 1.1 Định nghĩa văn hoá
Văn hóa theo tiếng Latinh là “cultus” nghĩa là sự trồng trọt Danh từ
“cultus” được hiểu theo hai nghĩa khác nhau “cultusagri” là trồng trọt ngoài đồng (trồng cây) và “cultusannimi” là trồng tinh thần, trồng người.
Như vậy theo nghĩa gốc của từ “văn hóa” thì đó là làm cho sự vật, hiệntượng gì đó sinh sôi, nảy nở, phát triển theo chiều hướng tốt đẹp
Theo ngôn ngữ tiếng Trung “văn” là những cái tốt đẹp của cuộc sống đã được đúc kết, “hóa” là đem cái đã được đúc kết ấy hóa thân trở lại cuộc sống,
làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn
Năm 1871, Edward Burnett Taylor – một nhà dân tộc học, nhân chủnghọc người Anh trong tác phẩm “Primitive culture” (Văn hóa nguyên thủy)
đưa ra định nghĩa đầu tiên về văn hóa: Văn hóa là phức thể bao gồm tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán cùng những khái niệm
và thói quen khác mà con người như một thành viên của xã hội đạt được với
tư cách là một thành viên trong xã hội.
Cho đến nay, đã có hàng trăm định nghĩa khác nhau về văn hóa Chúngtôi xin trích dẫn một số định nghĩa về văn hóa tiêu biểu:
Định nghĩa văn hóa của UNESSCO: “Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại Qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống giá trị, các truyền thống và các thị hiếu, những yếu tố xác định đặc tính riêng của dân tộc”.
Bàn về văn hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đưa ra định nghĩa về văn
hóa trong phần cuối của “ Nhật ký trong tù” năm 1943 như sau:
Trang 3“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật nhằm cung cấp cho sinh hoạt về ăn, mặc và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó là loài người đã sản sinh nhằm đáp ứng những nhu cầu của cuộc sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”
Văn hóa dưới góc nhìn của nhà nghiên cứu Lê Văn Quán là:”những tri thức khoa học văn hóa, sự hiểu biết, trình độ học vấn, trình độ tiếp thu và vận dụng những kiến thức khoa học Hệ thống kiến thức được con người sang tạo
và tiếp thu, tích lũy, bổ sung và luôn luôn đổi mới qua các thế hệ thông qua lao động, sản xuất, đấu tranh giữa con người với tự nhiên và xã hội Qua đó con người tiếp xúc, giao tiếp với nhau, hình thành nên những tập tục, những cách đối nhân xử thế nhất định Sự hiểu biết được sử dụng làm nền tảng và định hướng cho nếp sống, nếp suy nghĩ, đạo lý, tâm hồn và hoạt động của mỗi dân tộc đạt tới chân, thiện, mỹ trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với môi trường xã hội và tự nhiên”.
Có thể nói văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do conngười sáng tạo, tích lũy, trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong hoạtđộng sản xuất, nếp suy nghĩ, cách sống và sự tương tác giữa con người với tựnhiên và xã hội Những giá trị này được cộng đồng chấp nhận, vận hành trong
xã hội Từ những nhận định trên có thể rút ra một số nhận xét như sau:
Thứ nhất: văn hóa bao gồm văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần chứkhông chỉ đơn thuần là văn hóa tư tưởng hay văn hóa nghệ thuật
Thứ hai: văn hóa là sự sáng tạo của con người hướng tới chân, thiện, mỹ
Do đó nó là dấu hiệu tộc loại để phân biệt con người với động vật
Thứ ba: nói tới văn hóa là nói tới hệ thống với chức năng tổ chức xã hội,tính giao tiếp với chức năng điều tiết xã hội, tính lịch sử với chức năng, tínhnhân bản với chức năng giao tiếp
Trang 4Thứ tư: văn hóa về bản chất là quá trình phát triển mang tính người, làcái đặc trưng cho một cộng đồng dân tộc.
Từ những định nghĩa và nội dung xem xét trên ta có thể đưa ra định
nghĩa văn hóa như sau : Văn hoá là hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần được sáng tạo, tích luỹ trong lịch sử nhờ qua trình hoạt động thực tiễn của con người Các giá trị này được cộng đồng chấp nhận, vận hành trong đời sống xã hội và liên tiếp truyền lại cho thế hệ sau Văn hoá thể hiên trình độ phát triển và những đặc tính riêng mỗi dân tộc.
Văn hóa đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển Văn hoá chính làyếu tố then chốt trong chính sách phát triển một quốc gia, là nguồn gốc bắt rễcủa sự phát triển Văn hoá là nền tảng để xây dựng một đời sống tinh thầnlành mạnh, đồng thời cũng là động lực của sự phát triển Đánh giá về vai tròcủa văn hóa, nguyên Tổng giám đốc Unessco- ông F Mayor đã từng nói đại ý
như sau: văn hóa như một nguồn cổ xuý trực tiếp cho phát triển và ngược lại
phát triển cần thừa nhận văn hoá giữ một vị trí trung tâm, một vai trò điều tiết
xã hội
1.2 Vai trò của văn hóa trong phát triển kinh tế
Thứ nhất, văn hoá ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế thông qua sự thúc
đẩy các giá trị được chia sẻ trong cộng đồng Các giá trị đó cũng quy địnhcách thức mà các thành viên của cộng đồng thực hiện trong các quá trình sảnxuất mang tính kinh tế Chẳng hạn như nếu các giá trị văn hoá này khiến việc
ra quyết định trở nên có hiệu quả hơn, đưa đến những sự cải tiến đa dạng vànhanh chóng hơn và đưa đến những ứng xử đối với sự thay đổi một cách nhạybén hơn thì năng suất kinh tế và tính năng động của cộng đồng cũng đượcphản ánh qua hiệu quả kinh tế cao hơn (trong trường hợp của một doanhnghiệp) hay qua tỷ lệ tăng trưởng lớn hơn (trong trường hợp của một nền kinh
tế quốc gia)
Thứ hai, văn hoá có thể ảnh hưởng đến tính công bằng - chẳng hạn như
bằng việc ghi nhớ những nguyên tắc đạo đức như sự quan tâm đến mọi người
Trang 5hay sự thiết lập các cơ chế để những khúc mắc có thể được bày tỏ Nhìnchung, ảnh hưởng của văn hoá đến tính công bằng sẽ được xem xét trong cácquyết định phân phối nguồn lực của cộng đồng đến việc đạt được thành quảcho tất cả các thành viên một cách công bằng.
Thứ ba, văn hoá có thể được xem như là có ảnh hưởng hay thậm chí
quyết định đến mục tiêu kinh tế và xã hội của cộng đồng Ở cấp độ một cộngđồng nhỏ như một công ty, văn hoá doanh nghiệp có thể là sự quan tâm đếnngười lao động và điều kiện lao động của họ Những giá trị này có thể làmgiảm lợi nhuận hay những mục tiêu kinh tế khác trong mục tiêu chung củacông ty Ở cấp độ toàn xã hội, giá trị văn hoá có thể hoàn toàn hài hoà với sựtheo đuổi các thành tựu vật chất, tăng thành tựu kinh tế vĩ mô Mặt khác, vănhoá cũng có thể kiềm chế sự theo đuổi các thành tựu vật chất để ưu tiên chocác mục tiêu phi vật chất liên quan đến chất lượng mọi mặt của cuộc sống, do
đó ảnh hưởng đến tốc độ và chiều hướng của tăng trưởng kinh tế Qua ba conđường này, ảnh hưởng của văn hoá đến hành vi cá nhân sẽ được phản ánhtrong hiệu quả mang tính tập thể Vì vậy, chẳng hạn như, ở mức độ tổng thểchúng ta có thể quan sát ảnh hưởng của văn hoá đến thành tựu kinh tế vĩ môliên quan đến các chỉ số năng suất như tỷ lệ tăng trưởng GDP bình quân đầungười, tỷ lệ thay đổi công nghệ, mức độ việc làm, tỷ lệ và chiều hướng biếnđổi cấu trúc … và liên quan đến các chỉ số bình đẳng như phân phối thu nhập,
an sinh xã hội (đặc biệt các chương trình chăm sóc cho người già yếu, bệnhtật), cung cấp các dịch vụ cộng đồng và (phản ánh mối quan tâm tới bìnhđẳng giữa các thế hệ) sự sẵn sàng để thực hiện các chương trình đầu tư côngdài hạn mà không thể đem đến lợi ích trực tiếp đối với thế hệ hiện nay
Trang 6Chương 2: Vấn đề phát triển văn hoá trong thời kỳ công nghiệp hoá,
hiện đại hoá ở nước ta hiện nay 2.1 Văn hóa với tiềm năng hoạt động sáng tạo của con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế
Kế thừa những tư tưởng Văn hoá của Hồ Chí Minh trong giai đoạncông nghiệp hoá, hiện đại hoá của xu thế hội nhập như hiện nay Chúng tanhận thấy rằng vấn đề văn hoá và con người là một trong những vấn đề đượcquan tâm nhiều nhất Tuy nhiênvănhoátrrongxuthếhội nhập với bản chất vàtiềm năng nó thúc đẩy con người phát triển với những tiềm năng sáng tạocủa bản thân Văn hoá là "bản tính thứ hai" của loài người, nơi chứa đựngtoàn bộ tinh hoa trí tuệ, phẩm chất, năng lực, ý chí, khát vọng và niềm tincủa con người, nói tổng quát, đó là toàn bộ sức mạnh bản chất Người Quátrình tạo ra thiên nhiên thứ hai thực chất cũng là quá trình loài người khôngngừng tự nâng cao và hoàn thiện chính mình trong suốt chiều dài lịch sử.Văn hoá luôn hiện thân trong mọi lĩnh vực hoạt động sống của xã hội, nóquy định phong cách tư duy, phương thức hành động, lối sống, nó cũng quyđịnh hiệu quả và chất lượng hoạt động sáng tạo của mỗi cá nhân Sức mạnhquy định đó nằm trong nhân lõi tinh tuý được kết tụ thành tiềm năng sángtạo to lớn của văn hoá
Từ giữa thế kỷ XIX, C.Mác đã dự báo rằng, với sự phát triển của khoahọc và kỹ thuật, phần lao động sống ngày càng giảm, phần lao động bằng máymóc tăng lên, lao động thủ công được thay thế bằng các thao tác tự động, trítuệ con người được dùng cho việc chiếm lĩnh kỹ năng lao động, kỹ năng điềukhiển máy móc Và ngày nay, ở các nước phát triển, trong các ngành côngnghiệp chủ đạo, người lao động lẽ ra phải tập trung hơn vào việc phát triểnnhững phẩm chất và các năng lực toàn điện của bản thân để sáng tạo ra vănhoá và sử dụng văn hoá cho việc nâng cao hoạt động sống thì dường như họchỉ tận dụng thời gian và sức lực cho việc học tập để nâng cao tay nghề
Trang 7Chạy theo xu hướng phát triển của kỹ thuật, công nghệ chỉ vì lợi ích vậtchất trước mắt thực chất là đánh mất văn hoá với tư cách là mục tiêu và độnglực phát triển cá nhân và xã hội Trong thời đại khoa học công nghệ, thời đạitrí tuệ, văn hoá càng giữ vai trò đặc biệt trong việc cung cấp tiềm năng sángtạo cho người lao động Chỉ trên nền văn hoá, chỉ khi chiếm lĩnh được vănhoá nhân loại, người ta mới có thể phát triển khả năng hoạt động, nhất là đốivới sự phát triển các năng lực sáng tạo của cá nhân Phải tận dụng văn hoá với
tư cách là nguồn năng lượng nhân loại, là tiềm năng sáng tạo trong mọi hoạtđộng sống của con người
Rõ ràng, bản thân chúng ta, tri thức, trí tuệ, tư duy và tình cảm củachúng ta chính là sản phẩm của văn hoá, sản phẩm của toàn bộ tiềm năngsáng tạo kết tụ trong mỗi nền văn hoá và toàn bộ văn hoá loài người
Chiếm lĩnh văn hoá là con đường và phương pháp tối ưu trong chiếnlược xây dựng và phát triển con người nói chung, phát triển năng lực hoạtđộng sáng tạo của cá nhân nói riêng đối với nền giáo dục đào tạo của chúng tahiện nay Chiếm lĩnh văn hoá không đơn thuần là nắm lấy toàn bộ tri thức,kinh nghiệm, phương thức hoạt động hay nguyên tắc tư duy Vấn đề quantrọng là phải biến tri thức, kinh nghiệm văn hoá thành phẩm chất và sức mạnhbên trong, thành tính tích cực gợi mở và phát huy cách suy nghĩ cách hànhđộng sáng tạo của mỗi con người trong cuộc sống Sự nghiệp giáo dục đào tạonhững con người tích cực và sáng tạo cần phải theo hướng vươn tới cái bêntrong của văn hoá, tới sự thức tỉnh con người vươn tới khát vọng chiếm lĩnhnghề nghiệp và sự nghiệp Điều có ý nghĩa quan trọng đối với giáo dục - đàotạo là xây dựng được hệ thống và nội dung phù hợp, có khả năng tác độngmạnh mẽ đến cội nguồn sâu xa nhất của thế giới bên trong con người, để pháthuy những tiềm năng sáng tạo con người đặc biệt trong xu thế hội nhập quốc
tế ngày nay
Trang 82.1.2 Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội với việc giữ gìn bản sắc văn hoá trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
2.1.1 Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội.
Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Hồ Chí Minh không những làngười luôn quan tâm đến vấn đề văn hoá, mà còn là người đặt cơ sở cho mộtnền văn hoá của dân tộc.Không những thể hiện tư tưởng của người qua nhữngbài nói bài viết mà còn được thể hiện thông qua chính bản thân của Hồ ChíMinh gắn liền với hoạt động cách mạng của mình
Ngay từ rất sớm chủ tịch Hồ Chí Minh từng định nghĩa về văn hóa: "Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa"
Khái niệm về văn hóa đó của Bác được xác lập từ đầu những năm 40củathếkỷtrước, nghĩalà hơn 40 năm trước khi UNESCO đưa ra khái niệm vềvăn hóa mà nhân loại hiện đang sử dụng Trong quan niệm của Bác, văn hóagắn với lẽ sinh tồn và mục đích của cuộc sống Văn hóa là toàn bộ những sángtạo, những phát minh không chỉ đáp ứng những nhu cầu tinh thần mà còn cảnhững nhu cầu vật chất của con người Một nhận thức như vậy không cho phépcoi văn hóa như một thứ giải trí, một thứ gia vị, cũng không cho phép coi vănhóa như một hoạt động lơ lửng trên không, không cho phép coi văn hóa là cáiđuôi của các hoạt động kinh tế và chính trị Bác Hồ đã từng nói: Một dân tộc cóthể bị áp bức bóc lột, bị suy kiệt về vật chất, nhưng sức sống của dân tộc đóvẫn còn, và chỉ chờ có thời cơ là dân tộc đó sẽ vùng dậy Cái sức sống đó chính
là ở những giá trị văn hóa, những truyền thống văn hóa tốt đẹp.Lịch sử hàngnghìn năm dựng nước và giữ nước của nước ta đã minh chứng điều đó Trongcác cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc, trong các cuộc đụng đầu khôngcân sức về tiềm năng kinh tế, về vũ khí, với các thế lực ngoại xâm, cuối cùngdân tộc ta đã giành chiến thắng Chính các tướng lĩnh Mỹ đã thừa nhận: họ thất
Trang 9bại vì họ vấp phải một dân tộc có truyền thống lịch sử lâu đời Gần đây, Giáo
sư, Tiến sĩ Tin-pho thuộc Học viện Không quân Mỹ, trong bài viết về chiếntranh của Mỹ ở Việt Nam trước đây, cũng khẳng định: máy bay cực kỳ hiện đạicủa không lực Hoa Kỳ đã vấp phải một cơn gió ngang cực mạnh, bị cơn gióngang đó quật đổ xuống Cơn gió ngang đó là những giá trị văn hóa của dân tộcViệt Nam
Như vậy, văn hóa là cội nguồn của đời sống một dân tộc.Nó là nền tảngtinh thần của xã hội.Nó tạo nên cốt cách, tâm hồn, tạo nên lực cố kết giữa cácthành viên trong xã hội, tạo nên sức mạnh nội lực của một dân tộc.Nó là
"nguyên khí" của một quốc gia
Vấn đề đặt ra hiện nay khi quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh và quanđiểm của Ðảng ta về văn hóa là làm sao giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữacác lĩnh vực văn hóa, kinh tế và chính trị Ðó là ba lĩnh vực then chốt trongđời sống một quốc gia Trong quỹ đạo của tư duy cũ, do nhận thức chưa thấuđáo mối quan hệ giữa vật chất và tinh thần, có lúc, có nơi đã tuyệt đối hóa vaitrò của vật chất Hiện nay dấu vết của quan niệm đó không phải không còn,thậm trí còn trầm trọng do tác động của mặt trái của kinh tế thị trường Cóngười nghĩ một cách đơn giản: có kinh tế là có tất cả Ðể phát triển kinh tế,vấn đề nâng cao nguồn lực con người, việc áp dụng khoa học - công nghệ vàosản xuất, việc sử dụng kịp thời các thông tin về kinh tế và về công nghệ, nghệthuật quản lý và uy tín đối với khách hàng là cực kỳ quan trọng Các nhân tố
đó không phải tự nhiên mà có, như những tài nguyên từ trong lòng đất Tráilại, phải biết sử dụng các thành tựu của văn hóa
Sự tăng trưởng kinh tế không có mục tiêu tự thân Nếu tăng trưởng kinh
tế mà dẫn đến việc phá hoại môi trường sinh thái, làm xấu đi môi trường nhânvăn, thì sự tăng trưởng đó sẽ dẫn đến những bất ổn trong xã hội Những bất
ổn đó sẽ phá hủy cả một nền kinh tế
Vấn đề đặt ra trong công tác lý luận và hoạt động thực tiễn hiện nay làphải khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, là động lực và mục tiêu của sự
Trang 10phát triển kinh tế - xã hội Từ quan điểm đó, phải hình thành những chủtrương, chính sách thích hợp nhằm xây dựng và phát triển nền tảng tinh thầncủa xã hội, nhằm ngăn chặn nguy cơ suy thoái về đời sống tinh thần đang diễn
ra trong mỗi quốc gia, trên phạm vi toàn cầu Quán triệt quan điểm đó thựcchất là quán triệt quan điểm coi trọng con người, coi con người là chủ thểsáng tạo ra mọi của cải trong xã hội, và mọi của cải trong xã hội phải trở vềphục vụ con người
Trong những năm chiến tranh ác liệt, giữa muôn vàn khó khăn của đấtnước do chiến tranh gây nên, Bác Hồ vẫn đặc biệt quan tâm sự nghiệp giáodục, vẫn phát động phong trào thi đua dạy thật tốt, học thật tốt Ðó là những
tư tưởng lớn, những bài học lớn mà chúng ta có thể rút ra trong sự nghiệp xâydựng và phát triển nền văn hóa ở nước ta hiện nay
Gần đây, Hội nghị Trung ương 10 đã đi tới một kết luận cực kỳ quan trọngphải gắn kết nhiệm vụ trung tâm phát triển kinh tế, nhiệm vụ then chốt chỉnh đốn
và xây dựng Ðảng với nhiệm vụ xây dựng nền tảng tinh thần là văn hóa Kếtluận đó thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.Trong tư tưởng củaNgười, sự nghiệp kháng chiến, cứu nước không thể tách rời sự nghiệp xây dựng,phát triển văn hóa, bởi vì văn hóa là nền tảng tinh thần, là động lực và mục tiêucủa cuộc kháng chiến
Qua 20 năm đổi mới, thực tế chứng minh rằng đất nước ta đã thu đượcnhững thành tựu to lớn và rất quan trọng trên tất cả các lĩnh vực Những thànhtựu đó bắt nguồn từ sự đổi mới tư duy, phát triển về lý luận và nhận thức củaÐảng Những giá trị trong nền tảng tinh thần của đất nước là nguyên nhânquan trọng tạo nên những thành tựu trong 20 năm qua Nhưng cũng phải thấyrằng, cùng với những thành tựu to lớn, rất quan trọng đã đạt được, chúng tađang phải đối diện những thách thức, trong đó có nhiều vấn đề văn hóa, xãhội, bức xúc Ðây là điều mà toàn xã hội đều quan tâm Việc tiếp tục triểnkhai Nghị quyết T.Ư 5 khóa VIII về "Xây dựng và phát triển nền văn hóa ViệtNam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc", Nghị quyết T.Ư 6 (lần 2) khóa VIII
Trang 11"Về một số vấn đề cơ bản và cấp bách trong công tác xây dựng Ðảng hiệnnay" chính là nhằm mục tiêu xây dựng và phát triển nền tảng tinh thần, vănhóa của dân tộc Nền tảng tinh thần có được củng cố thì sự phát triển kinh tế -
xã hội với bền vững, mới đi đúng theo định hướng của tư tưởng Hồ Chí Minh
2.1.3 Giữ gìn bản sắc văn hoá trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
C.Mác đã từng khẳng định một cách đúng đắn rằng, một xã hội chỉ cóthể phát triển cao với một nền đại công nghiệp Lý tưởng cao đẹp của toànĐảng, toàn dân, toàn quân ta là xây dựng Việt Nam thành một nước xã hộichủ nghĩa giàu mạnh và văn minh Để thực hiện lý tưởng đó, Nghị quyết Đạihội lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra: từ nay đến năm 2020chúng ta phải phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp hiệnđại
Hồ Chí Minh cũng từng khẳng định rằng: “Muốn tiến lên chủ nghĩa xãhội thì phải phát triển kinh tế và văn hoá Vì sao không nói phát triển văn hoá
và kinh tế? Tục ngữ có câu: có thực mới vực được đạo; vì thế kinh tế phải đitrước Phát triển kinh tế và văn hoá để nâng cao đời sống vật chất và văn hoácủa nhân dân” Trong thời đại ngày nay muốn làm được điều đó thì chúng taphải tiến hành công nghiệp hoá bởi vì "Mục tiêu công nghiệp hoá - hiện đạihoá là xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất - kỹthuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp vớitrình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao,quốc phòng, an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng vănminh xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội”
Như vậy, công nghiệp hoá không phải chỉ là phát triển nền công nghiệp,
mà là phát triển mọi lĩnh vực từ sản xuất vật chất và dịch vụ của nền kinh tế,cho đến các khâu trang thiết bị, phương pháp quản lý, tác phong lao động, kỹnăng sản xuất…