Đối với mỗi quốc gia, chính sách thu hút đầu tư nước ngoài (Foreign Direct Investment FDI) là một trong những nội dung quan trọng của kinh tế đối ngoại góp phần phát triển kinh tế xã hội. Ở Việt Nam, chính sách thu hút FDI là một trong những dấu ấn đậm nét của chính sách đổi mới kinh tế, thể hiện quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về cơ chế mở cửa và hội nhập quốc tế. Đối với tỉnh Vĩnh Phúc...
Trang 1HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
VIỆN LÃNH ĐẠO HỌC VÀ CHÍNH SÁCH CÔNG
TIỂU LUẬN
MÔN: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHUYÊN NGÀNH
LÃNH ĐẠO HỌC
Đề tài: Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, giai đoạn
2021 - 2025
Học viên: Cao Lâm Ngọc Vân
Đơn vị công tác: Sở Ngoại vụ Vĩnh Phúc Lớp: Cao học Lãnh đạo học khóa 27
Vĩnh Phúc, tháng 01/2021
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Đối với mỗi quốc gia, chính sách thu hút đầu tư nước ngoài (Foreign Direct Investment - FDI) là một trong những nội dung quan trọng của kinh tế đối ngoại góp phần phát triển kinh tế - xã hội Ở Việt Nam, chính sách thu hút FDI là một trong những dấu ấn đậm nét của chính sách đổi mới kinh tế, thể hiện quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về cơ chế mở cửa và hội nhập quốc tế
Tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập từ ngày 01/01/1997 Là tỉnh thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, nằm trong 3 vùng quy hoạch: Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng Thủ đô Với khởi điểm là một tỉnh nghèo, thuần nông, cơ cấu kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, chiếm 53,2%, công nghiệp chỉ chiếm 13%, thu ngân sách chỉ khoảng 100 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người
144 USD Do vậy, Vĩnh Phúc có nhu cầu rất lớn về nguồn vốn để thực hiện công nghiệp hoá (CNH), hiện đại hoá (HĐH) trên địa bàn Với chủ trương phát triển công nghiệp làm nền tảng, thu hút vốn FDI và doanh nghiệp dân doanh là động lực quan trọng trong phát triển kinh tế, trên cơ sở chính sách thu hút đầu tư cởi
mở thông thoáng của Việt Nam và sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo chính sách đó của tỉnh Vĩnh Phúc, sau gần 25 năm tái lập, bằng sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng bộ và nhân dân trong tỉnh, bằng các cơ chế, chính sách ưu tiên phát triển công nghiệp, Vĩnh Phúc đã đạt được những kết quả quan trọng, trở thành một tỉnh thu hút đầu tư trực tiếp của nước ngoài với lượng lớn và đã mang lại hiệu quả tích cực
Tỉnh đã có những hướng đi mang tính đột phá để trở thành “điểm sáng” của
cả nước về thu hút đầu tư Toàn tỉnh hiện có 412 dự án FDI với số vốn đăng ký 6,1
tỷ USD Từ chỗ chỉ có một khu công nghiệp với quy mô 50 ha, đến nay Vĩnh Phúc
có 11 khu đã được thành lập với diện tích 2,3 nghìn ha Một số doanh nghiệp lớn vào đầu tư và sản xuất ra những sản phẩm chủ lực, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, đóng góp chủ yếu cho ngân sách và gia tăng xuất khẩu cho tỉnh như: Toyota, Honda, Piaggio, Deawoo bus, Tập đoàn Prime
Mặc dù thu hút FDI của tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian qua đã đạt được
Trang 3nhiều kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên các dự án FDI đa phần nhỏ lẻ, thiếu bền vững và chủ yếu là các doanh nghiệp vệ tinh Do đó trước yêu cầu CNH - HĐH đất nước, đòi hỏi tỉnh Vĩnh Phúc cần thực hiện tốt hơn nữa các chính sách thu hút FDI để FDI có tác dụng mạnh hơn đến phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững cả về kinh tế, xã hội và môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu phấn đấu trở thành thành phố Vĩnh Phúc vào những năm 20 của thế kỷ XXI và thực
hiện lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi về thăm Vĩnh Phúc, đó là “Phải
làm cho Vĩnh Phúc trở thành một trong những tỉnh giàu có, phồn vinh nhất ở miền Bắc nước ta”.
Xuất phát từ lý do trên, học viên chọn đề tài “Thực trạng và giải pháp
nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, giai đoạn 2021 - 2025” làm đề tài luận văn cao học của mình.
2 Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở lý luận về thưc hiện chính sách thu hút FDI và đánh giá thực trạng thu hút FDI trên dịa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm thu hút thêm nhiều dự án FDI vào tỉnh, từ đó góp phần phát triển kinh tế
-xã hội, nâng cao đời sống nhân dân trong những năm tiếp theo
3 Đối tượng nghiên cứu:
Thực trạng thu hút nguồn vốn FDI trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc
4 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
Cho đến nay, đã có một số công trình nghiên cứu về FDI dưới nhiều góc độ khác nhau được thể hiện dưới nhiều hình thức như: bài báo, bài đăng tạp chí, đề tài khoa học Một số công trình tiêu biểu liên quan đến vấn đề nghiên cứu như sau:
1 Mai Ngọc Cường (2000), Hoàn thiện chính sách và tổ chức thu hút FDI
ở Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội Trong nghiên cứu này tác giả đã
phân tích những chính sách trong nước có tác động mạnh đến quá trình thu hút FDI, cũng như đề xuất các biện pháp thu hút FDI Theo tác giả cần tiếp tục nghiên cứu và triển khai thực hiện phân cấp việc cấp phép đầu tư, giải quyết
Trang 4những vấn đề sở hữu, sử dụng đất đai, những ưu đãi và khuyến khích về tài chính, về chính sách tiền lương của người lao động làm việc trong các doanh nghiệp có vốn FDI Tuy nhiên những đề xuất này đã được giải quyết phần lớn trong Luật Đầu tư nước ngoài năm 2000, Luật Đất đai năm 2003
2 Phùng Xuân Nhạ, (2013), FDI tại Việt Nam: lý luận và thực tiễn, NXB Đại
học quốc gia Hà Nội, Hà Nội Cuốn sách đã đề cập tới khái niệm, hình thức FDI, nhiều lý thuyết luận giải về nguyên nhân hình thành FDI, bao gồm các lý thuyết truyền thống và các lý thuyết mới về quốc tế hóa sản xuất, phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới FDI, các chính sách, biện pháp thu hút FDI tại Việt Nam Trong cuốn sách, tác giả tập trung phân tích các luận cứ khoa học và làm rõ tác động của các chính sách cũng như kết quả hoạt động FDI ở Việt Nam trong hơn 20 năm qua, từ
đó đưa ra một số gợi ý điều chỉnh chính sách, biện pháp điều tiết các hoạt động thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI ở Việt Nam
3 Nguyễn Văn Tuấn, (2005), FDI với phát triển kinh tế ở Việt Nam, NXB
Tư pháp, Hà Nội Đây là một đề tài nghiên cứu có phạm vi rộng về lịch sử hình thành, phát triển của hoạt động FDI, trên cơ sở đó tác giả cũng đưa ra một số giải pháp nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn FDI đối với kinh tế Việt Nam Tuy nhiên, ở đề tài này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu, phân tích về vai trò của FDI đối với phát triển kinh tế Việt Nam chứ không đề cập đến việc tổ chức thực thi chính sách thu hút FDI ở các địa phương
4 Trần Xuân Tùng, (2005), FDI ở Việt Nam, thực trạng và giải pháp, NXB
Chính trị quốc gia, Hà Nội Trong tác phẩm này, tác giả đã phân tích vai trò, vị trí khách quan của FDI đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, nêu bật những thành công cũng như những hạn chế chủ yếu trong việc thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI trong tình hình hiện nay; trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy thu hút mạnh hơn và sử dụng có hiệu quả hơn nguồn ngoại lực quan trọng này
Nhìn chung, các công trình trên đã mang lại những kiến thức lý luận cơ bản về FDI; làm rõ tác động của nguồn vốn FDI tới nền kinh tế Việt Nam hiện nay, từ đó đưa ra những đề xuất, giải pháp thực tiễn mang tính dài hạn Tuy
Trang 5nhiên, nhận thấy chưa có công trình nghiên cứu sâu về tình hình thu hút FDI tại tỉnh Vĩnh Phúc Do vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống về vấn đề này là hết sức cần thiết nhằm bổ sung các giải pháp thúc đẩy thu hút đầu tư từ các quốc gia khác trên thế giới vào tỉnh Và đó là lý do để tôi lựa chọn chủ đề nói trên làm
đề tài luận văn của mình
5 Phương pháp nghiên cứu:
5.1 Phương pháp luận:
Luận văn được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác -Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng, Nhà nước về thu hút FDI, các lý thuyết về thực thi chính sách công
5.2 Phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình nghiên cứu, học viên kết hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu tiểu sử: Phương pháp nghiên cứu này được thực
hiện nhằm thu thập thông tin, hệ thống các khái niệm và luận điểm, cơ sở lý thuyết liên quan đến chất thu hút FDI, các tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước Luận văn cũng nghiên cứu tài liệu là các văn bản pháp luật, văn bản quy phạm pháp luật như Luật, Nghị quyết, Nghị định, Quyết định, Thông tư, Chỉ thị, Hướng dẫn…của các cơ quan Đảng và Nhà nước để làm căn cứ pháp lý cho việc phân tích các khái niệm liên quan đến đề tài Đồng thời, để làm cơ sở thực tiễn cho việc phân tích thực trạng thực hiện chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc, luận văn cũng sử dụng các tài liệu: Báo cáo thống kê tình hình thu hút FDI của tỉnh Vĩnh Phúc hàng năm; quá trình hình thành, phát triển, điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc … để phân tích, đánh giá tình hình chung về địa bàn và đối tượng nghiên cứu
- Phương pháp phỏng vấn: Trên cơ sở chuẩn bị một số câu hỏi phục vụ phỏng
vấn, đối thoại, trao đổi với các cán bộ, công chức làm việc trong cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể của tỉnh Vĩnh Phúc, những người làm công tác chuyên môn lâu năm, có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong thu hút FDI Nội dung phỏng vấn về
Trang 6thực trạng thu hút FDI, các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Xây dựng các bảng câu hỏi để thu
thập những nhận định sát thực, các ý kiến đóng góp phù hợp với thực tiễn
6 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hóa và phân tích cơ sở lý luận về chính sách thu hút FDI Tập trung những khái niệm và tiêu chí đánh giá, những yếu tố ảnh hưởng, các bước trong quá trình thu hút FDI Qua đó xây dựng khung lý thuyết về thực hiện chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc
- Phân tích thực trạng, đánh giá ưu điểm và hạn chế, chỉ ra nguyên nhân của ưu điểm và hạn chế trong thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn 2021 - 2025
7 Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu việc thực trạng thu hút FDI trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc
- Về thời gian: Phân tích, đánh giá việc thu hút FDI của tỉnh Vĩnh Phúc từ năm
2015 – 2020 và đề xuất những giải pháp cho giai đoạn 2021 – 2025