- Gi¸o viªn cho häc sinh xem nh÷ng bøc tranh phong cảnh của các hoạ sĩ trong nước và thế giới bài vẽ của học sinh năm trước để các em cảm thụ vẻ đẹp và nhận biết được cảnh sắc mïa hÌ II.[r]
Trang 1Ngày soạn: 10/ 08 / 2011
Ngày giảng: / / 2011
Bài 1 - tiết 1: vẽ trang trí
trang trí quạt giấy
i mục tiêu bài học.
- Học sinh hiểu về ý nghĩa và các hình thức trang trí quạt giấy.
- Biết cách trang trí phù hợp với hình dáng của mỗi loại quạt giấy
- Trang trí được quạt giấy bằng các hoạ tiết đã học và vẽ màu tự do
ii Chuẩn bị.
a Đồ dùng dạy học.
1 Giáo viên.
- Một vài quạt giấy và một số loại quạt khác có hình dáng và kiểu trang trí
khác nhau
- Hình vẽ gợi ý các bước tiến hành trang trí quạt giấy
- Bài vẽ của học sinh năm trước
2 Học sinh.
- Sưu tầm hình ảnh các loại quạt giấy để tham khảo.
- Giấy vẽ, bút chì, com pa, màu vẽ
b phương pháp dạy - học:
- Phương pháp nêu vấn đề.
- Phương pháp làm việc theo nhóm
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp đánh giá
- Phương pháp luyện tập
iii tiến trình dạy - học
1 kiểm tra
- Kiểm tra lại toàn bộ kiến thức cũ.
2.bai moi
Hoạt động của giáo viên
và học sinh
Nội dung giáo viên ghi bảng
học sinh ghi vở
I Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh quan
sát, nhận xét.
I Quan sát, nhận xét.
Trang 2- Giáo viên gọi học sinh đọc bài (phần I -
SGK).
? Quạt giấy có công dụng như thế nào?
+ Dùng trong đời sống hàng ngày
+ Dùng trong biểu diễn nghệ thuật
+ Dùng để trang trí
? Có mấy loại quạt thường được trang trí?
(Có hai loại quạt: Quạt giấy và quạt lan)
- Giáo viên cho học sinh quan sát quạt mẫu có
hình dáng khác nhau
? Quạt giấy có hình dáng như thế nào?
(Có dáng nửa hình tròn, được làm bằng nan
tre và bồi giấy hai mặt)
? Hoạ tiết trang trí trên quạt giấy được lấy từ
đâu?
(Từ thiên nhiên, cỏ cây, hoa lá, chim thú,
người )
? Màu sắc của quạt như thế nào?
(Có nhiều màu sắc phong phú: Xanh, đỏ, tím,
vàng )
II Hoạt động: Hướng dẫn học sinh tạo
dáng và trang trí quạt giấy.
1 Tạo dáng.
- Vẽ hai nửa đường tròn đồng tâm có kích
thước và bán kính khác nhau
II Tạo dáng và trang trí quạt giấy.
1 Tạo dáng
- Vẽ hai nửa đường tròn đồng tâm có kích thước và bán kính khác nhau
- Tạo dáng và vẽ nan quạt
2 Trang trí.
- Vẽ phác các mảng chính
- Vẽ hoạ tiết
- Vẽ màu
III Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh làm
bài.
- Giáo viên cho học sinh xem bài vẽ quạt giấy
của học sinh các năm trước
- Giáo viên gợi ý
+ Tìm mảng hình trang trí
+ Tìm hoạ tiết phù hợp với các hình mảng
+ Tìm màu theo ý thích
IV Hoạt động 4: Đánh giá kết quả học tập.
- Cuối giờ, giáo viên cho học sinh treo một số
bài để cả lớp nhận xét theo gợi ý của giáo viên
- Tạo dáng và vẽ nan quạt
2 Trang trí.
- Vẽ phác các mảng chính
- Vẽ hoạ tiết
- Vẽ màu
III Thực hành:
- Trang trí một quạt giấy có bán kính là:
Trang 3+ Bố cục
+ Hình vẽ
+ Cách vẽ màu
- Giáo viên gợi ý cho học sinh tự đánh giá xếp
loại theo ý thích
- Giáo viên nhận xét, xếp loại động viên và
khích lệ học sinh
* Bài tập về nhà:
- Hoàn thành bài vẽ (nếu chưa xong).
- Xem trước bài 2 và chuẩn bị một số tư liệu cho bài 2
Ngày soạn: 10/ 08 / 2011
Ngày giảng: / / 2011
Bài 2 - tiết 2: thường thức mĩ thuật
sơ lược về mĩ thuật thời lê
(từ thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVIII)
i mục tiêu bài học.
- Học sinh hiểu khái quát về mĩ thuật thời Lê - Thời kì hưng thịnh của mĩ
thuật Việt Nam
- Nắm được kiến thức cơ bản, trọng tâm của mĩ thuật thời Lê
- Biết trân trọng giá trị nghệ thuật dân tộc và có ý thức bảo vệ các di tích lịch sử văn hoá của quê hương
ii Chuẩn bị.
a Tài liệu tham khảo.
- Nguyễn Quốc Toản: Phương pháp giảng dạy mĩ thuật (giáo trình đào tạo
Giáo viên THCS hệ CĐSP) NXB Giáo dục1998 - phần phương pháp giảng dạy
các phân môn
- Chu Quang Trứ, Phạm Thị Chỉnh, Nguyễn Thái Lai: Lược sử mĩ thuật và
Trang 4mĩ thuật học.
- Nguyễn Quân, Phan Cẩm Thượng: Mĩ thuật của người Việt, NXB Mĩ Thuật 1989
- Phan Cẩm Thượng: Chùa Bút Tháp, NXB Mĩ Thuật 1999
- Đất qua lửa, NXB Kim Đồng 2000
b Đồ dùng dạy học.
1 Giáo viên.
- Một số ảnh về công trình kiến trúc, tượng, phù điêu trang trí thời Lê (ở bộ
ĐDDH MT8).
- Sưu tầm ảnh chùa Bút Tháp, tháp chuông chùa Keo ( Thái Bình) chùa
Thiên Mụ (Huế), chùa Phổ Minh ( Nam Định) Tượng phật bà Quan Âm nghìn
mắt nghìn tay
- Sưu tầm ảnh về chạm khắc gỗ, hình vẽ trang trí, đồ gốm liên quan đến
mĩ thuật thời Lê
2 Học sinh.
- Sưu tầm các bài viết, tranh, ảnh liên quan đến mĩ thuật thời Lê.
iii tiến trình dạy - học
1 kiểm tra đầu giờ:
- Nhắ lại phương pháp tạo dáng và trang trí quạt giấy?
2 bài mới.
Hoạt động của giáo viên
và học sinh
Nội dung giáo viên ghi bảng
học sinh ghi vở
I Hoạt động 1 Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu vài nét về bối cảnh xã hội thời Lê.
- Giáo viên gọi học sinh đọc bài (phần I -
SGK).
? Em hãy nêu vài nét về bối cảnh xã hội
thời Lê?
(Sau 10 năm kháng chiến chống quân Minh
thắng lợi, trong giai đoạn đầu, nhà Lê đã xây
dựng nhà nước phong kiến trung ương tập
quyền hoàn thiện với nhiều chính sách kinh tế,
I Vài nét về bối cảnh lịch sử.
- Sau 10 năm kháng chiến
chống quân Minh thắng lợi, trong giai đoạn đầu, nhà Lê đã xây dựng nhà nước phong kiến
Trang 5quân sự, chính trị, ngoại giao, văn hoá tích
cực tiến bộ, tạo nên xã hội thái bình, thịnh
trị).
- Thời kì này tuy có bị ảnh hưởng tư tưởng
Nho giáo và văn hoá Trung Hoa nhưng mĩ
trung ương tập quyền hoàn thiện với nhiều chính sách kinh tế, quân sự, chính trị, ngoại giao, văn hoá tích cực tiến bộ
- Thời kì này tuy có bị ảnh hưởng tư tưởng Nho giáo và văn
thuật Việt Nam vẫn đạt được những đỉnh cao,
mang đậm đà bản sắc dân tộc
II Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu vài nét về mĩ thuật thời Lê.
- Giáo viên gọi học sinh đọc bài (phần II -
SGK).
- Giáo viên sử dụng ĐDDH kết hợp với gợi ý:
+ Mĩ thuật thời Lê vừa thừa kế tinh hoa của mĩ
thuật thời Lý - Trần, vừa giàu tính dân gian
(Điêu khắc đá, chạm khắc trang trí dân gian,
đồ gốm )
+ Mĩ thuật thời Lê đã để lại nhiều tác phẩm có
giá trị: Các công trình kiến trúc, điêu khắc,
tượng phật
?Mĩ thuật thời Lê đã phát triển như thế nào?
- Phát triển với quy mô to lớn, đồ sộ
1 Về nghệ thuật kiến trúc.
- Gồm 2 loại hình:
+ Kiến trúc cung đình
+ Kiến trúc tôn giáo
a, Kiến trúc cung đình.
* Kiến trúc Thăng Long
- Vẫn giữ nguyên lối sắp xếp như thành Thăng
Long thời Lý - Trần
- Hoàng thành đã xây dựng và sửa chữa nhiều
công trình kiến trúc to lớn như: Điện Kính
hoá Trung Hoa nhưng mĩ thuật Việt Nam vẫn đạt được những
đỉnh cao, mang đậm đà bản sắc dân tộc
II Sơ lược về kiến trúc thời Lê.
1 Về nghệ thuật kiến trúc
a, Kiến trúc cung đình.
* Kiến trúc Thăng Long
- Sau khi lên ngôi vua, Lê Lợi cho xây tiếp nhiều cung điện to lớn như: Điện Kính Thiên, Cần Chánh, Vạn Thọ
Trang 6Thiên, Cần Chánh, Vạn Thọ
- Bên ngoài Hoàng thành đã xây dựng những
công trình khác đẹp như: Đình Quảng Văn ở
ngoài cửa Đại Hưng (cửa phía nam) cầu
Ngoạn Thiền để vào Hoàng thành
* Kiến trúc Lam Kinh:
- Lam Kinh được xây dựng từ năm 1433 Đây
là nơi tụ họp sinh sống của họ hàng thân thích
nhà vua Xung quanh điện là khu lăng tẩm của
các vua và hoàng hậu nhà Lê
- Khu điện Lam Kinh được xây dựng theo thế
tựa núi nhìn sông, bốn bề nước non xanh biếc,
rừng rậm
- Hiện nay vẫn còn bia Vĩnh Lăng ghi công
Lê Thái Tổ và lăng của các vua Lê với nhiều
tác phẩm điêu khắc đá
* Kiến trúc tôn giáo:
? Kiến trúc tôn giáo thời Lê có đặc điểm gì?
- Nhà Lê đề cao Nho Giáo nên những miếu
thờ Khổng Tử, trường dạy Nho học được xây
dựng nhiều
- Từ năm 1593 - 1788 là thời kì trở lại nắm
chính quyền trên danh nghĩa của nhà Lê (sau
nội chiến giữa nhà Lê và nhà Mạc).
? Hãy kể tên những công trình kiến trúc tiêu
biểu thời Lê ?
- Chùa Keo (Thái Bình).
- Chùa Mía (Hà Tây).
- Chùa Bút Tháp (Bắc Ninh).
- Chùa Thánh, chùa Kim Sơn, chùa Thanh
Long Bảo Khánh (Hội An).
- Chùa Từ Đàm (Huế)
2 Về nghệ thuật điêu khắc, chạm khắc
trang trí.
* Kiến trúc Lam Kinh:
- Năm 1433, nhà Lê cho xây
dựng khu Lam Kinh tại quê hương Thọ Xuân - Thanh Hoá
- Nhà Lê đề cao Nho Giáo nên những miếu thờ Khổng Tử, trường dạy Nho học được xây dựng nhiều
* Công trình kiến trúc tiêu biểu:
- Chùa Keo (Thái Bình).
- Chùa Mía (Hà Tây).
- Chùa Bút Tháp (Bắc Ninh).
- Chùa Thánh, chùa Kim Sơn, chùa Thanh Long Bảo Khánh (Hội An).
- Chùa Từ Đàm (Huế)
2 Nghệ thuật điêu khắc, chạm khắc trang trí.
Trang 7? Thông qua các hình trong SGK, ta nhận
thấy các tác phẩm điêu khắc, chạm khắc
thường gắn với loại hình nghệ thuật nào?
(Nghệ thuật kiến trúc).
? Bằng những chất liệu gì là chủ yếu?
(Đá và gỗ).
a, Điêu khắc.
- Các pho tượng bằng đá tạc người, lân, ngựa,
tê giác hoặc hổ, voi ở khu lăng miếu Lam
Kinh đều nhỏ và được tạc rất gần với nghệ
thuật dân gian
- Tượng rồng tạc ở thành bậc điện Kính Thiên
(1467) và điện Lam Kinh (1433 - 1448) có
kích thước lớn, lượn suốt từ bậc trên cùng
xuống bậc dưới cùng, dài khoảng 9 mét Với
khối hình tròn trịa, đầu rồng có bờm tóc uốn
mượt phủ sau gáy, có sừng và tai nhỏ, mũi sư
tử trên thân có nhiều dải mây, khúc uốn lượn
- Các tượng phật bằng gỗ như: Tượng phật bà
Quan Âm nghìn mắt nghìn tay (chùa Bút
Tháp - Bắc Ninh) phật nhập Nát Bàn (chùa
Phổ Minh - Nam Định).
b, Chạm khắc trang trí.
- Có nhiều hình chạm khắc trang trí trên đá
Đó là bậc cửa trước một số công trình kiến
trúc lớn, trên bia ở các lăng tẩm, đền miếu,
chùa chiền Hình chạm khắc chỗ nổi, chỗ
chìm, với độ nông sâu, cao thấp khác nhau
nhưng đều uyển chuyển, sắc sảo với những nét
uốn lượn dứt khoát và rõ ràng
- ở chùa Bút Tháp (Bắc Ninh) hiện có 58 bức
chạm khắc
? Hình ảnh chủ yếu trên những bức chạm
khắc trang trí là gì?
a, Điêu khắc.
- Nghệ thuật điêu khắc tạc đá các con vật, người rất gần với nghệ thuật dân gian
- Tượng rồng có kích thước lớn, lượn suốt từ bậc trên cùng xuống bậc dưới cùng, dài khoảng 9 mét
b, Chạm khắc trang trí.
- Nghệ thuật chạm khắc trang trí thời Lê rất tinh xảo
- ở chùa Bút Tháp (Bắc Ninh)
hiện có 58 bức chạm khắc
Trang 8- Đánh cờ, chọi gà, chèo thuyền, uống rượu,
nam nữ vui chơi => Nghệ thuật diễn tả hóm
hỉnh, ý nhị về nội dung đề tài
3 Về đồ gốm.
? Gốm thời Lê có những đặc điểm gì khác
với gốm thời Lý - Trần?
- Kế thừa truyền thống thời Lý - Trần, thời Lê
chế tạo được nhiều loại gốm quý hiếm như:
Gốm men ngọc tinh tế, gốm hoa nâu giản dị
mà chắc khoẻ
- Phát triển gốm hoa lam phủ men trắng, vẽ
trang trí men xanh
? Đề tài trang trí trên gốm là gì?
(Các loại hoa sen, cúc, chanh hoặc hoa văn
hình muông thú, cỏ cây quen thuộc trong cuộc
sống).
(Bố cục hình thể theo một tỷ lệ cân đối và
chính xác).
III Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu về đặc điểm của mĩ thuật thời Lê.
? Mĩ thuật thời Lê có những đặc điểm gì?
- Nghệ thuật chạm khắc, gốm và tranh dân
gian đã đạt đến mức điêu luyện và giàu tính
dân tộc
IV Hoạt động 4: Đánh giá kết quả học tập.
? Kể tên các công trình kiến trúc tiêu biểu
thời Lê ?
? Hãy kể tên một số tác phẩm điêu khắc và
chạm khắc trang trí tiêu biểu thời Lê?
? Gốm thời Lê có đặc điểm gì khác với gốm
thời Lý - Trần?
3 Nghệ thuật gốm.
- Gốm thời Lê kế thừa truyền thống thời Lý - Trần nhưng rất
độc đáo mang đậm chất dân gian
III Đặc điểm mĩ thuật thời Lê.
- Nghệ thuật chạm khắc, gốm và tranh dân gian đã đạt đến mức
điêu luyện và giàu tính dân tộc.
* Bài tập về nhà:
- Học thuộc bài
- Sưu tầm một số bài viết, tranh
ảnh liên quan đến mĩ thuật thời Lê
- Chuẩn bị: Giấy vẽ, bút chì, màu vẽ
Trang 9Ngày soạn: 20/ 08 / 2011
Ngày giảng: / / 2011
Bài 3 - tiết 3 : Vẽ tranh
đề tài phong cảnh mùa hè
i mục tiêu bài học.
- Học sinh hiểu được cách vẽ tranh phong cảnh mùa hè.
- Vẽ được một số bức tranh phong cảnh mùa hè theo ý thích
- Thêm yêu mến cảnh đẹp của quê hương đất nước
ii Chuẩn bị.
1 Giáo viên.
- Sưu tầm một số tranh của các hoạ sĩ trong và ngoài nước vẽ về phong cảnh mùa hè
- Tranh ảnh của học sinh năm trước
- Bộ tranh ĐDDH MT 8 (bài vẽ tranh phong cảnh mùa hè).
- Sưu tầm tranh phong cảnh các mùa khác để so sánh.
2 Học sinh.
- Bảng vẽ bằng gỗ hoặc bìa các tông cứng.
- Bút chì, màu vẽ, giấy vẽ
iii tiến trình dạy – học
1 kiểm tra đầu giờ.
- Hãy kể tên những công trình kiến trúc tiêu biểu thời Lê?
- Gốm thời Lê có đặc điểm gì khac với gốm thời Lý - Trần?
2 bài mới.
Hoạt động của giáo viên
và học sinh
Nội dung giáo viên ghi bảng
học sinh ghi vở
I Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm và
chọn nội dung đề tài.
- Giáo viên gọi học sinh đọc bài (phần I -
SGK).
- Giáo viên cho học sinh quan sát một số tranh
vẽ và ảnh chụp về các mùa khác nhau: Xuân -
Hạ - Thu - Đông
? Phong cảnh mùa hè khác với cảnh sắc
I Tìm và chọn nội dung đề tài.
Trang 10mùa đông, xuân, thu như thế nào?
(Khác về đường nét và màu sắc)
?Em được biết phong cảnh mùa hè ở những
nơi đâu?
(Thành phố, thôn quê, sùgn trung du, miền
núi, miền biển, hải đảo )
=> Phong cảnh mùa hè ở những nơi này đều
có những nét riêng về không gian, hình khối,
màu sắc và thay đổi theo thời gian sáng, trưa
chiều, tối
- Giáo viên cho học sinh xem những bức tranh
phong cảnh của các hoạ sĩ (trong nước và thế
giới) bài vẽ của học sinh năm trước để các em
cảm thụ vẻ đẹp và nhận biết được cảnh sắc
mùa hè
II Hoạt động 2: Hướng dẫn hoc sinh cách
vẽ tranh.
- Giáo viên gọi học sinh đọc bài (phần II -
SGK).
? Vẽ tranh phong cảnh cần phải tuân theo
những quy tắc nào?
(Bố cục, hình vẽ, màu sắc, đậm nhạt).
? Tranh phong cảnh thường vẽ trực tiếp hay
nhớ lại để vẽ?
(Có thể vẽ trực tiếp hoặc vẽ từ những kí hoạ
ghi chép cảnh thật).
- Giáo viên hướng dẫn học sinh cách vẽ tranh
phong cảnh mùa hè (hướng dẫn học sinh tìm
được không gian và màu sắc thể hiện đặc
điểm của mùa hè: Nắng, hoa, lá, cỏ cây ).
+ Bước 1: Chọn cảnh và cắt cảnh
II Cách vẽ tranh.
- Chọn cảnh và cắt cảnh.
Trang 11+ Bước 2: Tìm bố cục (mảng chính, phụ).
- Tìm bố cục
+ Bước 3: Vẽ hình (vẽ hình ảnh chính, hình
ảnh phụ).
- Bước 4: Vẽ màu theo ý thích
- Vẽ hình
- Vẽ màu theo ý thích
Trang 12III Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh làm
bài.
- Giáo viên yêu cầu: Vẽ trực tiếp ở ngoài trời
hay vẽ tại lớp cần thực hiện qua các bước:
+ Phác bố cục
+ Vẽ chi tiết
+ Vẽ màu
- Giáo viên gợi ý cho học sinh về:
+ Cách chọn cảnh, cắt cảnh
+ Cách bố cục trên giấy
+ Cách vẽ hình
III Bài tập.
- Vẽ một bức tranh phong cảnh mùa hè
+ Cách vẽ màu
IV Hoạt động 4: Đánh giá kết quả học tập.
? Nêu lại cách vẽ tranh phong cảnh mùa
hè?
(Học sinh trả lời => Giáo viên nhận xét).
- Cuối giờ học giáo viên cho khoảng 5 - 6 học
sinh treo bài lên bảng và gợi ý cho học sinh
nhận xét bài của bạn về:
+ Bố cục bài vẽ
+ Hình vẽ
+ Màu sắc
+ Đặc biệt chú trọng tới nét đặc trưng không
gian và sắc thái của mùa hè
* Bài tập về nhà:
- Vẽ một bức tranh phong cảnh tuỳ theo ý thích
- Quan sát chậu cảnh và chuẩn
bị giấy vẽ, màu vẽ, bút chì
.