Sau bài học, HS cần: - Biết được nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí, 1 trong những nhân tố quan trọng tạo tiền đề cho sự hình thành sản xuất tư bản chủ nghĩa.. - Thấy đư[r]
Trang 1Tuần 1 _ Tiết 1 - 2
Ngày soạn:
Phần I: KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
Ngày dạy:
Tiết 1 - Bài 1: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI
PHONG KIẾN CHÂU ÂU ( Thời sơ, trung kì trung đại )
I/ Mục tiêu
Sau bài học, HS cần:
- Nắm được quá trình hình thành xã hội phong kiến châu Âu
- Hiểu khái niệm “lãnh địa phong kiến”, đặc trưng của kinh tế lãnh địa phong kiến
- Biết nguyên nhân xuất hiện thành thị trung đại Phân biệt giữa nền kinh tế lãnh địa và nền kinh tế thành thị
- Thấy được sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người chuyển từ xã hội chiếm hữu nô lệ sang xã hội phong kiến
- Rèn luyện kĩ năng so sánh lịch sử
II/ Chuẩn bị
- GV: bản đồ châu Âu thời phong kiến…
- HS: soạn và học bài
III/ Tiến trình dạy - học
1/ Ổn định
2/ Kiểm tra bài cũ
3/ Bài mới
Hoạt động GV Hoạt động HS Ghi bảng
- Yêu cầu HS đọc phần
kênh chữ
- Giảng (chỉ trên lược đồ):
từ thiên kỉ I TCN, các
quốc gia cổ đại phương
Tây Hi Lạp và Rô-ma phát
triển mạnh đến thế kỉ V, từ
phương Bắc người
Giéc-man tràn xuống và tiêu
diệt các quốc gia này, lập
nên nhiều vương quốc
mới
? Sau đó người Giéc-man
đã làm gì?
? Những việc làm ấy làm
- Đọc phần 1 SGK
- Quan sát bản đồ và theo dõi để nắm kiến thức
- Chia ruộng đất, phong tước vị cho nhau
- Bộ máy nhà nước chiếm
1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu
- Hoàn cảnh lịch sử: cuối thế kỉ V, người Gíec-man tiêu diệt các quốc gia cổ đại Hi Lạp và Rô-ma
- Biến đổi xã hội: xuất hiện các giai cấp mới lãnh chúa và nông nô
Trang 2cho xã hội phương Tây
biến đổi như thế nào?
? Lãnh chúa là những
người như thế nào?
? Nông nô do những tầng
lớp nào hình thành?
? Quan hệ giữa lãnh chúa
với nông nô như thế nào?
? Em hiểu như thế nào là
“lãnh địa”, “lãnh chúa”,
“nông nô”?
? Hãy miêu tả và nêu nhận
xét về lãnh địa phong kiến
qua H1?
?Trình bày đời sống, sinh
hoạt trong lãnh địa?
? Nền kinh tế lãnh địa có
đặc điểm gì?
? Phân biệt sự khác nhau
giữa xã hội cổ đại với xã
hội phong kiến?
- Yêu cầu HS đọc phần
kênh chữ
? Đặc điểm của thành thị
là gì?
? Thành thị trung đại xuất
hiện như thế nào?
? Cư dân thành thị gồm
những ai? Họ làm những
hữu nô lệ sụp đổ Các tầng lớp mới xuất hiện: lãnh chúa và nông nô
- Vừa có ruộng đất vừa có tước vị
- Nô lệ và nông dân
- Lãnh địa là vùng đất rộng lớn do quý tộc phong kiến chiếm được, lãnh chúa là người đứng đầu lãnh địa, nông nô phụ thuộc lãnh chúa phải nộp
tô thuế
- Tường cao, hào sâu, đồ
sộ, kiên cố, có đầy đủ nhà cửa, trang trại, nhà thờ như
1 đất nước thu nhỏ
- Lãnh chúa giàu có nhờ bóc lột nặng nề từ nông
nô, nông nô hết sức khổ cực, nghèo đói
- Khác nhau về giai cấp
- Đọc phần 3 SGK
- Là nơi giao lưu buôn bán, tập trung đông dân cư
- Do hàng hoá nhiều → cần trao đổi buôn bán → lập xưởng sản xuất, mở rộng thành thị trấn → thành thị trung đại ra đời
- Thợ thủ công và thương nhân, họ sản xuất và buôn
- Nông nô phụ thuộc lãnh chúa → xã hội phong kiến hình thành
2/ Lãnh địa phong kiến
- Lãnh địa là vùng đất rộng lớn do lãnh chúa làm chủ trong đó có lâu đài và thành quách
- Đời sống trong lãnh địa: lãnh chúa xa hoa, đầy đủ, nông nô nghèo khổ
- Đặc điểm kinh tế: tự cấp
tự túc không trao đổi với bên ngoài
3/ Sự xuất hiện các thành thị trung đại
a Nguyên nhân:
Cuối thế kỉ XI, sản xuất phát triển → hàng hoá dư thừa được đưa đi bán → thị trấn xuất hiện → thành thị trung đại ra đời
b Tổ chức
Trang 34/ Củng cố.
- Xã hội phong kiến châu Âu được hình thành như thế nào?
- Vì sao lại có sự xuất hiện thành thị trung đại? Kinh tế thành thị có gì mới?
5/ Dặn dò
Học bài, xem bài mới
IV/ Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
Ngày soạn:
Tiết 2 - Bài 2 : SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ SỰ
HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
I/ Mục tiêu
Sau bài học, HS cần:
- Biết được nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí, 1 trong
những nhân tố quan trọng tạo tiền đề cho sự hình thành sản xuất tư bản chủ
nghĩa
- Thấy được tính tất yếu, tính quy luậtcủa quá trình phát triển từ xã hội phong kiến lên xã hội tư bản chủ nghĩa ở châu Âu
- Bồi dưỡng kĩ năng quan sát bản đồ
II/ Chuẩn bị
- GV: bản đồ thế giới, tranh ảnh và các câu chuyện về các cuộc phát kiến địa lí…
- HS: soạn và học bài
III/ Tiến trình dạy - học
nghề gì?
? Thành thị ra đời có ý
nghĩa gì?
? Miêu tả cuộc sống thành
thị qua H2 SGK
bán, trao đổi hàng hoá
- Thúc đẩy sản xuất và buôn bán phát triển → tác động đến sự phát triển của
xã hội phong kiến
- Đông người, sầm uất, hoạt động chủ yếu là buôn bán và trao đổi hàng hoá
- Bộ mặt thành thị: phố xá, nhà cửa…
- Tầng lớp: thợ thủ công
và thương nhân
- Vai trò: thúc đẩy xã hội phong kiến phát triển
Trang 41/ Ổn định.
2/ Kiểm tra bài cũ
- Xã hội phong kiến châu Âu hình thành như thế nào?
- Nền kinh tế lãnh địa có gì khác nền kinh tế thị trường?
3/ Bài mới
Hoạt động GV Hoạt động HS Ghi bảng
- Yêu cầu HS đọc phần
kênh chữ
? Vì sao có các cuộc phát
kiến địa lí?
? Các cuộc phát kiến địa lí
phát triển nhờ những điều
kiện nào?
? Mô tả lại con tàu
Caraven qua H3?
? Kể tên các cuộc phát
- Đọc phấn 1 SGK
- Do sản xuất phát triển, các thương nhân, thợ thủ công cần thị trường và nguyên liệu
- Khoa học kĩ thuật phát triển: đóng được những tàu lớn, có la bàn…
- To lớn, có nhiều buồm,
có bánh lái…
- Trình bày trên bản đồ:
1 Những cuộc phát kiến địa lí
- Nguyên nhân: sản xuất phát triển → cần nguyên liệu, cần thị trường
- Các cuộc phát kiến địa lí tiêu biểu: Điaxơ,
Côlômbô, Vascôđơ Gama
Trang 5kiến địa lí lớn và nêu sơ
lược về các cuộc hành
trình đó trên bản đồ?
? Hệ quả của các cuộc
phát kiến địa lí là gì?
? Các cuộc phát kiến địa lí
có ý nghĩa gì?
- Giảng: các cuộc phát
kiến địa lí đã giúp cho
việc giao lưu kinh tế, văn
hoá được đẩy mạnh Qúa
trình tích luỹ tư bản cũng
dần dần hình thành
? Qúa trình tích luỹ tư bản
là gì?
- Yêu cầu HS đọc kênh
chữ
? Quý tộc và thương nhân
châu Âu tích luỹ vốn và
giải quyết nhân công bằng
cách nào?
? Tại sao quý tộc phong
kiến không tiếp tục sử
dụng nông nô để lao
động?
? Với nguồn vốn và lao
động có được, quý tộc và
thương nhân châu đã làm
gì?
? Những việc làm đó tác
động gì đến xã hội?
+ 1487 Điaxơ vòng qua cực nam của châu Phi
+ 1492 Côlômbô tìm ra châu Mĩ
+ 1498 Vascôđơ Gama đến Ấn Độ
+ 1519 – 1522 Magienlan
đi vòng quanh Trái Đất
- Tìm ra những con đường mới để nối liền các châu lục, đem về nhiều nguồn lợi cho giai cấp tư sản châu Âu
- Là cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật, thúc đẩy thương nghiệp phát triển
- Chú ý lắng nghe
- Đọc phần 2 SGK
- Cướp bóc tài nguyên từ thuộc địa, buôn bán nô lệ
da đen, đuổi nông nô ra khỏi lãnh địa → không có việc làm → làm thuê
- Để sử dụng nô lệ da đen
→ thu lợi nhiều hơn
- Lập xưởng sản xuất quy
mô lớn, ;các công ty thương mại, các đồn điền rộng lớn
- Hình thức kinh doanh tư bản thay thế chế độ tự cấp
tự túc, các giai cấp mới
Magienlan
- Kết quả: tìm ra những con đường mới, đem lại nhiều nguồn lợi
- Ý nghĩa: là cuộc cách mạng về giao thông và tri thức, thúc đẩy thương nghiệp phát triển
2/ Sự hình thành chủ nghĩa
tư bản
- Qúa trình tích luỹ tư bản
là quá trình tạo vốn và người làm thuê
- Về kinh tế: hình thức kinh doanh tư bản ra đời
- Về xã hội: các giai cấp mới hình thành: tư sản và
vô sản
- Về chính trị: giai cấp tư sản mâu thuẫn với quý tộc
Trang 64/ Củng cố.
- Các cuộc phát kiến địa lí đã tác động đến xã hội châu Âu như thế nào ?
- Trình bày quá trình hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa?
5/ Dặn dò
Học bài, xem bài mới
IV/ Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
………
………
Tuần 2 _ Tiết 3 - 4 Ngày soạn: Ngày dạy:
Tiết 3 - Bài 3: CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG PHONG KIẾN THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI I/ Mục tiêu Sau bài học, HS cần nắm được: - Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào Văn hoá Phục hưng - Nguyên nhân dẫn đến phong trào cải cách tôn giáo và những tác động của phong trào này đến xã hội phong kiến châu Âu bấy giờ - Nhận thức được sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người II/ Chuẩn bị - GV: bản đồ châu Âu, tranh ảnh về thời kì Văn hoá Phục hưng… ? Giai cấp tư sản và vô sản hình thành từ những tầng lớp nào? ? Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa được hình thành như thế nào? hình thành: tư sản và vô sản - Tư sản: quý tộc, thương nhân và các chủ đồn điền; vô sản: những người làm thuê bị bóc lột thậm tệ → đấu tranh chống phong kiến - Quan hệ sản xuất tư bản: tư sản bóc lột kiệt quệ vô sản Duyệt của tổ trưởng ………
………
………
………
Trang 7- HS: soạn và học bài.
III/ Tiến trình dạy - học
1/ Ổn định
2/ Kiểm tra bài cũ
- Kể tên các cuộc phát kiến địa lí tiêu biểu và nêu hệ quả của các cuộc phát
kiến đó đến xã hội châu Âu?
- Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu đã diễn ra như thế nào?
3/ Bài mới
Hoạt động GV Hoạt động HS Ghi bảng
- Yêu cầu HS đọc kênh
chữ
? Chế độ phong kiến của
châu Âu tồn tại bao lâu?
Đến thế kỉ XV nó bộc lộ
những hạn chế gì?
- Giảng: trong suốt hơn
1000 năm đêm trường
trung cổ chế độ phong
kiến đã kìm hãm sự phát
triển của xã hội Toàn xã
hội chỉ có trường học để
đào tạo giáo sĩ, những di
sản nền văn hoá cổ đại bị
phá huỷ, trừ nhà thờ và tu
viện → giai cấp tư sản đấu
tranh chống lại sự rang
buộc của tư tưởng phong
kiến
? Phục hưng là gì?
- Đọc phần 2 SGK
- Từ thế kỉ V → thế kỉ
XV, kìm hãm xã hội phát triển
- Chú ý theo dõi
- Khôi phục lại giá trị của
1 Phong trào Văn hoá Phục hưng
a Nguyên nhân
- Chế độ phong kiến kìm hãm sự phát triển của xã hội
- Giai cấp tư sản có thế lực kinh tế nhưng không có địa vị xã hội
Trang 8? Tại sao giai cấp tư sản
lại chọn văn hoá làm cuộc
mở đường cho đấu tranh
chống phong kiến?
? Kể tên một số nhà văn
hoá, khoa học mà em biết?
? Thành tựu nổi bật của
phong trào Văn hoá Phục
hưng là gì?
? Qua tác phẩm của mình,
các tác giả thời Phục hưng
muốn nói gì?
- Yêu cầu HS đọc kênh
chữ
? Nguyên nhân nào dẫn
đến phong trào cải cách
tôn giáo?
? Trình bày nội dung tư
tưởng cuộc cải cách của
Lu thơ?
- Giảng: giai cấp phong
kiến châu Âu dựa vào giáo
hội để thống trị nhân dân
về mặt tinh thần, giáo hội
có thế lực kinh tế hùng
hậu, có nhiều ruộng đất,
bóc lột nhân dân như các
lãnh chúa phong kiến
nền văn hoá Hi Lạp và Rôma cổ, sang tạo nền văn hoá mới của giai cấp tư sản
- Giai cấp tư sản có thế lực kinh tế nhưng không có địa vị xã hội → đấu tranh chống phong kiến trên nhiều lĩnh vực khác nhau, bắt đầu là lĩnh vực văn hoá Những giá trị văn hoá
cổ đại là tinh hoa của nhân loại, việc khôi phục nó sẽ tác động tập hợp đông đảo dân chúng để chống lại phong kiến
- Lê-ô-na-đơ-vanh-xi, Ra-bơ-le, Đê-cac-tơ, Cô-pec-nic, Sêch-pia…
- Khoa học kĩ thuật tiến bộ vượt bậc; sự phong phú về văn học; nghệ thuật thành công rực rỡ
- Phê phán xã hội phong kiến và giáo hội; đề cao giá trị con người; mở đường cho sự phát triển của văn hoá nhân loại
- Đọc phần 2 SGK
- Giáo hội cản trở sự phát triển của giai cấp tư sản đang lên
- Phủ nhận vai trò của giáo hội; bãi bỏ lễ nghi phiền toái; quay về giáo lí Ki tô nguyên thuỷ
- Chú ý theo dõi
→ Phong trào Văn hoá Phục hưng
b Nội dung tư tưởng
- Phê phán xã hội phong kiến và giáo hội
- Đề cao giá trị con người
2 / Phong trào cải cách tôn giáo
a Nguyên nhân: giáo hội bóc lột nhân nhân và cản trở sự phát triển của giai cấp tư sản
b Nội dung
- Phủ nhận vai trò thống trị của giáo hội
- Bãi bỏ lễ nghi phiền toái
Trang 94/ Củng cố.
- Giai cấp tư sản chống phong kiến trên những lĩnh vực nào? Tại sao lại có cuộc đấu tranh đó?
- Ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hưng?
- Cuộc cải cách tôn giáo tác động đến xã hội châu Âu như thế nào?
5/ Dặn dò
Học bài, xem bài mới
IV/ Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
Ngày soạn: Ngày dạy:
Tiết 4 - Bài 4 : TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
I/ Mục tiêu
Sau bài học, HS cần biết:
- Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các triều đại phong kiến của Trung Quốc
- Những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học kĩ thuật của Trung Quốc
- Nhận thức được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn ở phương Đông,
là nước láng giềng với Việt Nam, ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình lịch sử của Việt Nam
- Lập niên biểu các triều đại phong kiến Trung Quốc
II/ Chuẩn bị
- GV: bản đồ Trung Quốc thời phong kiến, các tư liệu liên quan đến bài
học…
- HS: soạn và học bài
Giáo hội còn ngăn cấm sự
phát triển của khoa học tự
nhiên, mọi tư tưởng tiến
bộ đều bị cấm đoán
? Phong cải cách tôn giáo
đã phát triển như thế nào?
? Tác động của phong trào
cải cách tôn giáo đến xã
hội?
- Lan rộng sang nhiều nước Tây Âu: Anh, Pháp, Thuỵ Sĩ
- Tôn giáo bị phân hoá:
Tin lành và Ki tô giáo → tác động mạnh đến cuộc đấu tranh vũ trang của giai cấp tư sản chống phong kiến
- Quay về giáo lí nguyên thuỷ
c Tác động đến xã hội
- Góp phần thúc đẩy các cuộc khởi nghĩa của nông dân
- Đạo Ki tô bị phân hoá
Trang 10III/ Tiến trình dạy - học.
1/ Ổn định
2/ Kiểm tra bài cũ
- Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc đấu tranh của giai tư sản chống phong kiến
ở châu Âu? Nêu thành tựu và ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hưng?
- Phong trào cải cách tôn giáo ảnh hưởng đến xã hội châu Âu như thế nào?
3/ Bài mới
- Yêu cầu HS đọc kênh
chữ
- Sử dụng bản đồ giảng: từ
2000 năm trước công
nguyên, người Trung
Quốc đã xây dựng đất
nước bên lưu vực sông
Hoàng Hà, với những
thành tựu văn minh rực rỡ
thời cổ đại, Trung Quốc
đóng góp lớn cho sự phát
triển nhân loại
? Sản xuất thời Xuân thu
Chiến Quốc có gì tiến bộ?
? Sản xuất phát triển tác
động đến xã hội như thế
nào?
? Địa chủ và tá điền là giai
cấp như thế nào?
- Kết luận
- Yêu cầu HS đọc kênh
chữ
? Trình bày những nét
chính trong chính sách đối
nội của nhà Tần?
- Đọc phần 1 SGK
- Chú ý theo dõi
- Công cụ bằng sắt ra đời
→ kĩ thuật canh tác phát triển, mở rộng diện tích gieo trồng → năng suất phát triển
- Xuất hiện giai cấp mới:
địa chủ và tá điền
- Địa chủ là giai cấp thống trị trong xã hội phong kiến vốn là những quý tộc cũ và nông dân giàu có, có nhiều ruộng đất; tá điền là nông dân bị mất ruộng phải nhận ruộng của địa chủ để làm và nộp địa tô
- Đọc phần 2 SGK
1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc
- Những biến đổi trong sản xuất: công cụ bằng sắt ra đời → diện tích gieo trồng tăng → năng suất tăng
- Biến đổi xã hội: giai cấp mới hình thành: địa chủ và
tá điền
→ Quan hệ sản xuất phong kiến hình thành 2/ Xã hội Trung Quốc thời Tần – Hán
a Thời Tần
- Chia đất nước thành các quận, huyện trực tiếp cử quan lại đến cai trị
Trang 11? Chính sách đối ngoại
như thế nào?
? Kể tên các công trình mà
Tần Thuỷ Hoàng bắt nông
dân xây dựng?
? Em có nhận xét gì về các
tượng gốm ở H8?
- Giảng: chính sách tàn
bạo, bắt lao dịch nặng nề
đã khiến nông dân nổi dậy
lật đổ nhà Tần và nhà Hán
được thành lập
? Nhà Hán đã ban hành
những chính sách gì?
? So sánh thời gian tồn tại
của nhà Tần với nhà Hán?
Vì sao lại có sự chênh lệch
đó?
? Tác động của các chính
sách đó đối với xã hội?
? Chính sách đối nội của
nhà Đường có gì đáng chú
ý?
? Tác dụng của các chính
sách đó?
? Trình bày chính sách đối
ngoại của nhà Đường?
? Sự phồn thịnh của Trung
Quốc được bộc lộ ở những
- Đem quân đánh chiếm các nước láng giềng
- Vạn lí trường thành, cung A Phòng, lăng Li Sơn
- Rất cầu kì, giống người thật, số lượng lớn… thể hiện uy quyền của Tần Thuỷ Hoàng
- Chú ý theo dõi
- Nhà Tần 15 năm, nhà Hán 426 năm Vì nhà Hán ban hành các chính sách phù hợp với dân
- Kinh tế phát triển, xã hội
ổn định → thế nước vững vàng
- Kinh tế phát triển → đất nước phồn vinh
- Mở rộng lãnh thổ bằng cách tiến hành chiến tranh
- Đất nước ổn định , kinh
tế phát triển, bờ cõi được
- Ban hành chế độ đo lường, tiền tệ
- Bắt nhân dân lao dịch
b Nhà Hán
- Xoá bỏ chế độ pháp luật
hà khắc
- Giảm tô thuế, sưu dịch
- Khuyến khích sản xuất
- Tiến hành chiến tranh bán đảo Triều Tiên và các nước phía nam
3/ Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường
a Đối nội
- Cử người cai quản các địa phương
- Mở rộng khoa thi chọn nhân tài
- Giảm thuế, chia ruộng đất cho nông dân
b Đối ngoại: tiến hành chiến tranh xâm lược, mở rộng bờ cõi, trở thành đất nước cường thịnh nhất