CHIỀU TỐI (MỘ) HỒ CHÍ MINH 1. Kết quả cần đạt: Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của Hồ Chí Minh: dù hoàn cảnh khắc nghiệt đến đâu luôn hướng về sự sống và ánh sáng. Cảm nhận được bút pháp tả cảnh ngụ tình vừa cổ điển vừa hiện đại của bài thơ. Rèn luyện kĩ năng phân tích tâm trạng trong thơ trữ tình. 2. Thái độ, hành động, phẩm chất: Rèn luyện cho học sinh thái độ yêu thiên nhiên và cuộc sống. Rèn luyện tinh thần lạc quan, có ý chí vượt lên hoàn cảnh, niềm tin vào tương lai. 3. Phương pháp: Giáo viên: Kỹ thuật đặt câu hỏi, kỹ thuật chia nhóm, kỹ thuật “trình bày 1 phút” Học sinh: Học theo cá nhân và theo nhóm 4. Năng lực: Năng lực tự học Năng lực giải quyết vấn đề Năng lực hợp tác Năng lực giao tiếp Năng lực sử dụng ngôn ngữ
Trang 1CHIỀU TỐI (MỘ)
HỒ CHÍ MINH
1 Kết quả cần đạt:
- Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của Hồ Chí Minh: dù hoàn cảnh khắc nghiệt đến đâu luôn hướng về sự sống
và ánh sáng
- Cảm nhận được bút pháp tả cảnh ngụ tình vừa cổ điển vừa hiện đại của bài thơ
- Rèn luyện kĩ năng phân tích tâm trạng trong thơ trữ tình
2 Thái độ, hành động, phẩm chất:
- Rèn luyện cho học sinh thái độ yêu thiên nhiên và cuộc sống
- Rèn luyện tinh thần lạc quan, có ý chí vượt lên hoàn cảnh, niềm tin vào tương lai
3 Phương pháp:
- Giáo viên: Kỹ thuật đặt câu hỏi, kỹ thuật chia nhóm, kỹ thuật “trình bày 1 phút”
- Học sinh: Học theo cá nhân và theo nhóm
4 Năng lực:
- Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực hợp tác
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
Hoạt động của
GV
-Đặt câu hỏi
-Đặt câu hỏi: So sánh
phần phiên âm, dịch
- Dựa vào kiến thức đã học và tiểu dẫn trong SGK
- Trả lời câu hỏi
- Học sinh tự đọc văn bản, xung phong trả lời
I.Đọc hiểu văn bản
1/Tác giả:
- Hồ Chí Minh (1890 – 1969)
- Quê: Nam Đàn – Nghệ An
- Nhà lãnh tụ kiệt xuất, nhà thơ lớn
2/Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác
- Trích trong tập thơ “Nhật kí trong tù”- tập thơ được Bác sáng tác trong thời gian bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam từ mùa thu
1942 – 1943 tại Quảng Tây – Trung Quốc
- Tập thơ gồm 134 bài được viết bằng chữ Hán
- “Chiều tối” là bài thơ thứ 31, được sáng tác trên đường chuyển lao của Hồ Chí Minh từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo vào cuối thu năm 1942
- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
b Bố cục văn bản:
- 2 phần: hai câu đầu (bức tranh thiên nhiên); hai câu cuối (bức tranh sinh hoạt của con người)
3/ Hạn chế của bản dịch:
-Câu 2: “cô vân”, “mạn mạn”
Trang 2nghĩa với phần dịch
thơ, hãy chỉ ra hạn chế
của bản dịch
-Đặt câu hỏi: Em có
nhận xét gì về sự
tương đồng giữa cảnh
vật và con người trong
hai câu thơ?
-GV chốt ý và cho HS
ghi bài
-GV đặt câu hỏi:
+ Em hãy đọc hai câu
thơ sau và chọn ra
những hình ảnh tiêu
biểu (làm việc nhóm)
-Học sinh đọc hai câu đầu và suy nghĩ trả lời
-HS ghi bài
-HS làm việc nhóm, đọc hai câu thơ và suy nghĩ trả lời
- Câu 3: “sơn thôn thiếu nữ”
- Câu 4: nhịp thơ
II Làm văn
1/Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên lúc chiều tà( 2
câu đầu)
“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ”
- “Quyện điểu”: con chim mỏi (nhân hóa) + Cánh chim sau một ngày rong ruổi, trong giờ khắc của ngày tàn đang về rừng tìm nơi tổ
ấm
“Cô vân mạn mạn độ thiên không”
- Cô vân: chòm mây cô đơn + Áng mây cô đơn, lẻ loi đang trôi chầm chậm giữa bầu trời cao rộng
+ Đây là chòm mây mang tâm trạng, có hồn người, cô đơn, lẻ loi và lặng lẽ
- Mạn mạn: chậm chậm, trôi nổi, lững lờ + Giữa bầu trời mênh mông, cánh chim và chòm mây càng cô đơn lẻ loi
-Thiên nhiên với con người: đều cô đơn, mệt mỏi, mong muốn tìm được tổ ấm Cảnh vật gợi liên tưởng đến người tù nhân mất tự do, đang bị
áp giải và không biết đâu là chốn nghỉ ngơi…
[Hai câu thơ mang vẻ đẹp cổ điển, tả ít gợi nhiều, thiên nhiên buổi chiều được gợi lên đẹp nhưng đượm buồn Câu thơ biểu hiện lòng yêu thiên nhiên và tinh thần lạc quan trong hoàn cảnh khó khăn,gian khổ
2/Bức tranh đời sống: (2 câu sau)
“Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng”
- Cô em…xay ngô: Cảnh con người lao động
bình dị, gần gũi, trẻ trung , khoẻ mạnh, đầy sức sống, chăm chỉ cần mẩn trong công việc
+ Con người là trung tâm của bức tranh thiên nhiên làm xua tan đi cảm giác buồn bã, không khí lạnh lẽo, cảm giác mệt mỏi
- Điệp vòng: “ma bao túc” – “bao túc ma”:
Trang 3+ Nêu những cảm
nhận của em về vẻ đẹp
tâm hồn của nhà thơ
-GV chốt ý, cho HS
ghi bài
-HS xung phong trả lời
-HS ghi bài
-HS trình bày 1 phút
+ Diễn tả vòng quay của chiếc cối xay ngô; + Nhịp điệu lao động hăng say;
-Nhãn tự “Hồng”:
+ Ánh sáng của lửa + Ánh sáng soi đường + Niềm tin lạc quan
=> Cảm giác cái nóng ấm bao trùm bài thơ, xua tan đêm đen lạnh lẽo, rực lên sắc màu tha thiết tin yêu cuộc sống, hi vọng vào tương lai Cách mạng
-Bài thơ có sự vận động:
+ Không gian: từ thiên nhiên đến cuộc sống + Thời gian: chiều sang đêm tối, nhưng là đêm tối ấm áp
Vận động từ nỗi buồn đến niềm vui, niềm tin, lạc quan yêu đời
[Hai câu thơ thể hiện lòng yêu thương con người, yêu cuộc sống ở Bác đồng thời thấy được tinh thần lạc quan luôn hướng về sự sống, ánh sáng và tương lai
III.Tổng kết:
-Giá trị nội dung: Thấy được lòng yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu cuộc sống, ý chí vượt lên hoàn cảnh khắc nghiệt của nhà thơ chiến sĩ Hồ Chí Minh
-Giá trị nghệ thuật: Sự kết hợp giữa vẻ đẹp cổ điển và tính hiện đại
IV Bài tập thực hành:
1/ Suy nghĩ của em về ý chí, nghị lực vượt lên hoàn cảnh khó khăn của các bạn trẻ hiện nay 2/ Kể một tấm gương có ý chí, nghị lực vượt qua khó khăn mà em biết
Dặn dò: ôn lại bài, soạn bài “Từ ấy” của Tố Hữu
D Rút kinh nghiệm:
………
………
………