Phân tích các chỉ tiêu môi trường

Ứng với nhu cầu xã hội ngày càng đòi hỏi chất lượng phân tích càng cao và yêu cầu của khách hàng cũng ngày càng đa dạng, kiểm soát và bảo đảm chất lượng sản xuất của phép phân tich QAQC là nhằm mục đích tăng độ tin cậy của khách hàng đối với kết quả phân tich. Mục đích của phép phân tích là tìm ra một cách định tính và định lượng thành phần của các chất có trong môi trường.

Trang 1

VIỆN KHOA HỌC CƠN G N GHỆ & QUẢN LÝ MƠI TRƯỜN G

ThS ĐINH HẢ I HÀ

TP.HỒ CHÍ MINH, thá ng 02 năm 2009

(Cập nhật lần 3)

Trang 2

LỜ I NÓ I ĐẦ U

Kinh tế càng phát triển kéo theo ô nhiễm môi trường ngày càng nhiều Nếu nhưchúng ta không có những chính sách phát triển bền vững – phát triển kinh tế đi đôivới bảo vệ môi trường thì thế hệ tương lai của chúng ta sẽ phải gánh chịu nhữnghậu quả nặng nề như thiên tai, lũ lụt do thay đổi khí hậu toàn cầu, các căn bệnh ungthư ngày càng nhiều do các chất thải độc hại được thải ra môi trường một cách tùytiện, sự suy giảm tầng ozon Hiện nay có rất nhiều nhà máy, khu công nghiệp hàngngày thải ra môi trường hàng trăm khối nước thải gây ô nhiễm môi trường Nhằmđánh giá mức độ ô nhiễm do các hoạt động này gây nên từ đó đưa ra hướng xửlýthích hợp, sách Phương Pháp Phân Tích Các Chỉ Tiêu Môi Trường cung cấp cáckiến thức cho người kỹ sư môi trường khả năng đánh giá chất lượng nguồn nước vàđất tại khu vực đó

Ngoài ra sách Phương Pháp Phân Tích Các Chỉ Tiêu Môi Trường còn có thể sửdụng cho môn học Thực Hành Hóa Kỹ Thuật Môi Trường và Thực Hành MôiTrường Đất dùng cho sinh viên thuộc các chuyên ngành như Công nghệ Môi trường,Quản lý Môi trường, Khoa học Môi trường trong các trường Cao đẳng và Đại họctrong cả nước cũng như cho các cán bộ thuộc các trung tâm nghiên cứu, phân tíchchất lượng nước và đất, các phòng thí nghiệm của các khu công nghiệp…

Rất mong nhận được ý kiến đóng góp để lần xuất bản sau được hoàn thiện hơn Mọi

ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉhaihak6@yahoo.com

Sách này cĩ thể tả i tạ i www.ebook.edu.vn

Xin chân thành cảm ơn

Tá c giả

Trang 3

MỤC LỤC

Chương 1 : Mở đầu 5

Bà i 1:La…y ma‰u vaŒ baŽo quaŽn ma‰u 5

Bà i 2:Dung d•ch chua˜n 16

Chương 2: Phâ n tích cá c thô ng số vậ t lý 22

Bà i 3:pH, EC, ¡o¢ ma£n 22

Bà i 4:Cha…t ra¦n 23

Bà i 5:¨o¢ ¡u©c 25

Bà i 6:¨o¢ maŒu 26

Chương 3: Phâ n tích cá c thô ng số thể tích 28

Bà i 7:Chloride 28

Bà i 8:¨o¢ acid 30

Bà i 9:¨o¢ kie°m 32

Bà i 10:¨o¢ c±²ng to˜ng co¢ng 34

Bà i 11:¨o¢ c±²ng calci 38

Bà i 12:Nitrogen µ organic 39

Chương 4: Phâ n tích cá c thô ng số trắc quang 42

Bà i 13:Sa¦t 42

Bà i 14:Nitrogen µ nitrite (N-NO2-) 45

Bà i 15:Nitrogen-nitrate (NO3-) 48

Bà i 16:Nitrogen µ ammonia (NH3) 50

Bà i 17:Phosphate 54

Bà i 18:Sunfat 57

Bà i 19:Mangan 59

Bà i 20:Chlorine µCl2 61

Chương 5: Phâ n tích cá c thô ng số sinh hoá 62

Bà i 21:Oxi hoŒa tan (DO) 62

Bà i 22:Nhu ca°u oxy sinh ho©c (biological oxygen demand µ BOD) 65

Bà i 23:Nhu ca°u oxi ho²a ho©c (chemical oxygen demand µ COD) 68

Chương 6: Phương phá p phâ n tích cá c chỉ tiê u mô i trườ ng đấ t 71

Bà i 24:Chua˜n b• ma‰u ¡a…t 71

Bà i 25:Xa²c ¡•nh tÄ tro©ng, dung tro©ng vaŒ ¡o¢ xo…p ¡a…t 72

Bà i 26:PhaÅn tỈch ha©t ke…t ¡a…t 74

Bà i 27: Đ ộ chua củ a đ ấ t 78

Bà i 28:PhaÅn tỈch to˜ng so… muo…i tan, clo 81

Bà i 29:PhaÅn tỈch muŒn trong ¡a…t 82

Trang 4

Bà i 30:PhaÅn tỈch N to˜ng so… trong ¡a…t 86

Bà i 31:PhaÅn tỈch Si, R2O3trong ¡a…t 89

Bà i 32:PhaÅn tỈch Al3+trao ¡o˜i trong ¡a…t 95

Bà i 33:Xa²c ¡•nh ca²c da©ng to°n ta©i cuŽa sa¦t trong ¡a…t 97

Bà i 34:Xa²c ¡•nh pH ¡a…t 99

Bà i 35:PhaÅn tỈch CaO, MgO trong ¡a…t 102

Chương 7: Phương phá p phâ n tích cá c chỉ tiê u mô i trườ ng khí 106

Bà i 36:Xa²c ¡•nh acid HCl - ph±Êng pha²p ha…p thu© baËng n±Ê²c ca…t 106

Bà i 37:Xa²c ¡•nh CO2- ph±Êng pha²p ha…p thu© CO2baËng Ba(OH)2 107

Bà i 38:Xa²c ¡•nh sunfur dioxit (SO2) 109

Bà i 39:Xa²c ¡•nh Dioxyt nitÊ (NO2) 111

Bà i 40:Xa²c ¡•nh Ammoniac 114

Bà i 41:Xa²c ¡•nh Hydrosunfua 116

Trang 5

CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦ U BÀ I 1: LẤ Y MẪ U VÀ BẢ O QUẢ N MẪ U 1.1 Giớ i thiệ u chung

ÌÍng vÊ²i nhu ca°u cuŽa xaỴ ho¢i ngaŒy caŒng ¡oŒi hoŽi cha…t l±Ê©ng phaÅn tỈch caŒng cao vaŒ yeÅuca°u cuŽa kha²ch haŒng cuỴng ngaŒy caŒng ¡a da©ng, kie˜m soa²t vaŒ baŽo ¡aŽm cha…t l±Ê©ng cuŽaphe²p phaÅn tỈch QAQC (Quanlity Assurance and Quanlity Control) laŒ nhaËm mu©c ¡ỈchtaÐng ¡o¢ tin ca¢y cuŽa kha²ch haŒng ¡o…i vÊ²i ke…t quaŽ cuŽa phe²p phaÅn tỈch ChỈnh vĐ va¢ymaŒ yeÅu ca°u ve° cha…t l±Ê©ng cuŽa phe²p phaÅn tỈch ¡a£t ra haŒng ¡a°u

Mu©c ¡Ỉch cuŽa phe²p phaÅn tỈch laŒ tĐm ra mo¢t ca²ch ¡•nh tỈnh vaŒ ¡•nh l±Ê©ng thaŒnh pha°ncuŽa ca²c cha…t co² trong moÅi tr±ÊŒng Trong phaÅn tỈch moÅi tr±ÊŒng co² mo¢t so… mu©c tieÅu cu©the˜:

• Đ ể chuẩ n bị mộ t ngân hàng dữ liệ u nhằ m xác đ ị nh xu hư ớ ng sự biế n đ ổ i mộ t

hợ p chấ t nào đ ĩ trong mơi trư ờ ng

• Xác đ ị nh chính xác thành phầ n và nồ ng đ ộ củ a mộ t mẫ u mơi trư ờ ng nào đ ĩnhằ m đ ư a ra giả i pháp cơng nghệ và xử lý nĩ

Vớ i đ à phát triể n này thì hàng loạ t các máy mĩc, thiế t bị phân tích kỹ thuậ t cao ra đ ờ igĩp phầ n tă ng đ ộ chính xác củ a mộ t phép phân tích Tuy nhiên sai số củ a mộ t phépphân tích cĩ thể đ ế n từ nhiề u nguồ n: lấ y mẫ u, vậ n chuyể n và bả o quả n mẫ u, chọ n lự aphư ơ ng pháp phân tích, bả n thân ngư ờ i phân tích, khơng hiệ u chỉ nh thiế t bị hợ p lý, xử

lý và báo cáo số liệ u khơng chính xác

1.2 Lấ y mẫ u, vậ n chuyể n và bả o quả n mẫ u

Cha…t l±Ê©ng cuŽa mo¢t phe²p phaÅn tỈch phu© thuo¢c ra…t nhie°u vaŒo quy trĐnh la…y ma‰u Theotho…ng keÅ co² tÊ²i 66% sai so… cuŽa ke…t quaŽ phaÅn tỈch ¡e…n t±Œ vie¢c la…y ma‰u sai ¨o¢ tinca¢y cuŽa mo¢t ke…t quaŽ phaÅn tỈch phu© thuo¢c vaŒo chie…n l±Ê©c la…y ma‰u, ke… hoa©ch la…y ma‰uvaŒ sÊ ¡o° la…y ma‰u

Trong phaÅn tỈch moÅi tr±ÊŒng ng±ÊŒi ta phaÅn bie¢t laŒm 4 loa©i ma‰u, ±²ng vÊ²i mo‰i loa©i seỴco² sÊ ¡o° la…y ma‰u t±Êng ±²ng

Loa©i 1: ma‰u ¡a©i die¢n (Representative) laŒ loa©i ma‰u mang nhie°u tỈnh cha…t ¨e˜ baŽo

¡aŽm ¡±Ê©c tỈnh ¡a©i die¢n cuŽa ma‰u moÅi tr±ÊŒng ng±ÊŒi ta phaŽi xem xe²t tra©ng tha²i to°nta©i cuŽa ma‰u ngoaŒi moÅi tr±ÊŒng ¡o²

VỈ du©: ma‰u ¡o°ng the˜ (n±Ê²c soÅng, ho°Õ )

Ma‰u d• the˜ (cha…t thaŽi ra¦n)

Ma‰u tƯnh (n±Ê²c trong ao, ho°)

Ma‰u ¡o¢ng (n±Ê²c soÅng, bie˜n)

Loa©i 2: ma‰u cho©n l±©a (Selective) hoaŒn toaŒn phu©c thuo¢c vaŒo ke… hoa©ch la…y ma‰u.Chu²ng ta cho©n l±©a ma‰u sao cho thoŽa maỴn mo¢t tỈnh cha…t thỈch hÊ©p naŒo ¡o² maŒchu²ng ta d±© ¡•nh vaŒ boŽ qua ca²c chi tie…t kha²c

Loa©i 3: ma‰u ba…t kyŒ (Random) khi tỈnh ¡a©i die¢n khoÅng ¡aŽm baŽo, la…y ba…t kyŒ nh±ngphaŽi xem xe²t cho thoŽa maỴn mo¢t so… tieÅu chỈ, nhu ca°u ¡e° ra

Loa©i 4: ma‰u ho‰n hÊ©p (Composite) hay coŒn go©i laŒ ma‰u tro¢n (mixed)

Trang 6

1.2.1 Thờ i gian lưu mẫ u

Là khoả ng thờ i gian cự c đ ạ i từ thờ i đ iể m lấ y mẫ u đ ế n lúc đ o mẫ u mà mẫ u khơng cĩ sựbiế n đ ổ i đ áng kể nào, về mặ t nguyên tắ c nên đ o mẫ u càng nhanh càng tố t sau khi lấ y

mẫ u Trong quá trình vậ n chuyể n và lư u mẫ u mọ i thao tác đ ề u phả i đ ư ợ c ghi nhậ n

1.2.2 Mộ t số tính chấ t củ a mẫ u phâ n tích

Khi xaÅy d±©ng chie…n l±Ê©c la…y ma‰u phaŽi xem xe²t ¡e…n ca²c ye…u to… nh±: ¡o¢ bay hÊi, tỈnhnha©y vÊ²i a²nh sa²ng ma£t trÊŒi, tỈnh be°n v±Ỵng ve° nhie¢t, tỈnh phaŽn ±²ng ho²a ho©cÕ

Mo©i nguyeÅn nhaÅn ve° s±© nhie‰m ba˜n cuŽa ma‰u phaŽi ¡±Ê©c xem xe²t ca˜n tha¢n: s±© hoŒa tancuŽa mo¢t so… cha…t, cuŽa va¢t ch±²a ma‰u vaŒo ma‰u, thaŒnh pha°n moÅi tr±ÊŒng beÅn ngoaŒi (bu©i,ho²a cha…t kha²c), ¡a£c bie¢t cha…t de‰ bay hÊi

Mo¢t vaŒi nguyeÅn nhaÅn gaÅy bie…n ¡o˜i ma‰u:

- Vi khua˜n, taŽo vaŒ ca²cvi sinh va¢t kha²c co² the˜ tieÅu thu© mo¢t so… thaŒnh pha°n co² trongma‰u, chu²ng cuỴng co² the˜ laŒm bie…n ¡o˜i baŽn cha…t cuŽa ca²c thaŒnh pha°n vaŒ ta©o ra ca²cthaŒnh pha°n mÊ²i Hoa©t ¡o¢ng sinh ho©c naŒy gaÅy aŽnh h±ÊŽng ¡e…n, thỈ du© haŒm l±Ê©ngoxi hoŒa tan, cacbondioxit, ca²c hÊ©p cha…t nitÊ, photpho vaŒ ¡oÅi khi co² caŽ silic

- Mo¢t so… hÊ©p cha…t co² the˜ b• oxy hoa² bÊŽi oxy hoaŒ tan trong ma‰u hoa£c oxy khoÅngkhỈ (thỈ du© nh± ca²c hÊ©p cha…t h±Ỵu cÊ, sa¦t II, sunfua)

- Mo¢t so… cha…t ke…t tuŽa vỈ du© nh± CaCO3, Al(OH)3, Mg(PO4)2, hoa£c bay hÊi vỈ du©nh± oxy, thuyŽ ngaÅn, xianua

- pH, ¡o¢ da‰n ¡ie¢n, haŒm l±Ê©ng ca²cbon¡ioxit co² the˜ b• thay ¡o˜i do ha…p thu©cacbon¡ioxit t±Œ khoÅng khỈ

- Ca²c kim loa©i hoaŒ tan hoa£c ÊŽ da©ng keo cuỴng nh± mo¢t so… hÊ©p cha…t h±Ỵu cÊ co² the˜ b•ha…p phu© khoÅng thua¢n ngh•ch leÅn bĐnh ch±²a hoa£c leÅn ca²c ha©t ra¦n co² trong ma‰u

- Ca²c saŽn pha˜m polyme hoa² co² b• depolyme hoa², ng±Ê©c la©i, ca²c hÊ©p cha…t ¡Ên giaŽnco² the˜ b• polyme hoa²

1.2.3 Điề u kiệ n lưu trữ mẫ u, mục đích phâ n tích

Mo‰i mo¢t ma‰u ca°n phaŽi co² che… ¡o¢ baŽo quaŽn thỈch hÊ©p, mu©c ¡Ỉch laŒ ta©o ra moÅi tr±ÊŒngl±u tr±Ỵ to…t laŒm ha©n che… to…i thie˜u phaŽn ±²ng ho²a ho©c, sinh ho©c ¡o…i vÊ²i ma‰u Ha°u he…tca²c phaŽn ±²ng enzyme xaŽy ra ÊŽ nhie¢t ¡o¢ 20-30oC (nhie¢t ¡o¢ phoŒng) neÅn l±u tr±Ỵ ma‰utrong ¡ie°u kie¢n la©nh vaŒ trong khoÅng gian to…i ¨oÅi khi ¡e˜ l±u ma‰u phaŽi theÅm vaŒonh±Ỵng cha…t trÊ© nh± cha…t cho…ng oxy ho²a, cho…ng keo tu©

1.2.4 Tiề n xử lý mẫ u

Mu©c ¡Ỉch cuŽa phe²p phaÅn tỈch laŒ ma‰u ta ¡o phaŽi phuŒ hÊ©p vÊ²i tỈnh ¡a©i die¢n cuŽa ma‰umoÅi tr±ÊŒng Tr±Ê²c khi ¡o th±ÊŒng co² mo¢t so… coÅng ¡oa©n phaŽi thao ta²c vÊ²i ma‰u ¡e˜ phuŒhÊ©p vÊ²i thie…t b• ¡o vaŒ ph±Êng pha²p ¡o nh±: la¦c, pha loaỴng, coÅ ¡a£c, nghie°n, ca¦t, lo©c,tro¢nÕ

1.2.5 Lựa chọn phương phá p phâ n tích

Khi caÅn nha¦c l±©a cho©n ph±Êng pha²p phaÅn tỈch th±ÊŒng d±©a vaŒo mo¢t so… gÊ©i y² sau ¡aÅy:Nh±Ỵng ph±Êng pha²p phaÅn tỈch maŒ ta t±© xaÅy d±©ng neÅn

Trang 7

Nh±Ỵng ph±Êng pha²p ¡±Ê©c coÅng bo… trong nh±Ỵng ta©p chỈ khoa ho©c chuyeÅn ngaŒnhNh±Ỵng ph±Êng pha²p do ca²c to˜ ch±²c th±Êng ma©i cung ca…p

Nh±Ỵng ph±Êng pha²p ¡±Ê©c cung ca…p trong sa²ch chuyeÅn ngaŒnh

Nh±Ỵng ph±Êng pha²p do ca²c to˜ ch±²c tieÅu chua˜n ho²a coÅng bo… (ISO, TCVNÕ )

1.2.6 Cá c yế u tố cầ n câ n nhắc khi lựa chọn phương phá p phâ n tích

Giớ i hạn phá t hiệ n (LOD – Limit of detection):laŒ l±Ê©ng nhoŽ nha…t cuŽa mo¢tcha…t ca°n phaÅn tỈch trong ma‰u moÅi tr±ÊŒng maŒ ph±Êng pha²p, thie…t b• naŒo ¡o² co²the˜ pha²t hie¢n ¡±Ê©c

Độ nhạy củ a phương phá p phâ n tích (Sensitivity):bie˜u th• s±© thay ¡o˜i kỈ hie¢ucuŽa ph±Êng pha²p hay cuŽa ma²y khi co² s±© thay ¡o˜i ve° no°ng ¡o¢ cuŽa cha…t ca°nphaÅn tỈch trong ma‰u ¨o¢ nha©y cuŽa ph±Êng pha²p phaÅn tỈch chỈnh laŒ ¡o¢ do…c cuŽa

¡±ÊŒng chua˜n

Hình 1 1Ph±Êng trĐnh ¡±ÊŒng chua˜n

Độ chính xá c củ a phương phá p phâ n tích (Accuracy): laŒ ¡o¢ le¢ch gi±Ỵa gia² tr•

¡o ¡±Ê©c vÊ²i gia² tr• ¡±Ê©c xa²c ¡•nh thoÅng qua ¡±ÊŒng chua˜n Bie˜u th• sai so… cuŽat±Œng phe²p ¡o trong t±Œng ph±Êng pha²p hay thie…t b• s±Ž du©ng

Độ đú ng (Precision):laŒ ¡o¢ le¢ch gi±Ỵa gia² tr• ¡o ¡±Ê©c vÊ²i gia² tr• th±©c cuŽa ma‰u

Độ lặp lại (Reproducibility):laŒ gia² tr• tuye¢t ¡o…i cuŽa ¡o¢ le¢ch chua˜n cuŽa mo¢tphe²p ¡o trong cuŒng ¡ie°u kie¢n ¡o La¢p la©i thỈ nghie¢m nhie°u la°n ¡e˜ tin t±ÊŽnghÊn

1.2.7 Cá c yế u tố mô i trườ ng phò ng thí nghiệ m cầ n câ n nhắc

- AÍnh sa²ng ma£t trÊŒi, nhie¢t ¡o¢, bu©i, ¡o¢ rung ¡o¢ng, ca²c tr±ÊŒng ¡ie¢n t±ŒÕ

-Ph±Êng ca²ch thie…t ke… phoŒng thỈ nghie¢m: ¡o¢ thong thoa²ng, ¡o¢ a˜mÕ

-Ph±Êng ca²ch ¡•nh v• thie…t b• ¡o: vie¢c bo… trỈ ca²c thie…t b•, ho²a cha…tÕ

-Ph±Êng ca²ch l±©a cho©n ca²c du©ng cu©:

• ¨o…i vÊ²i thie…t b• phaŽi ¡±Ê©c kie˜m tra xem va¢n haŒnh co² to…t khoÅng, phaŽi hie¢uchÄnh thie…t b• th±ÊŒng xuyeÅn, baŽo trĐ, kie˜m tra tỈnh sa©ch

• ¨o…i vÊ²i ho²a cha…t phaŽi kie˜m tra cha…t l±Ê©ng ho²a cha…t ¡o², ¡ie°u kie¢n baŽo quaŽnho²a cha…t

• ¨o…i vÊ²i ca²c va¢t du©ng kha²c: kie˜m tra ¡o¢ sa©ch ca²c va¢t du©ng tr±Ê²c khi ¡o

á y=ax+b

a=tgá

Trang 8

1.2.8 Phương thứ c bả o quả n mẫ u

Ph±Êng th±²c baŽo quaŽn ma‰u n±Ê²c theo chÄ tieÅu phaÅn tỈch ¡±Ê©c trĐnh baŒy trong baŽngsau:

Bả ng 1.1Ph±Êng th±²c baŽo quaŽn ma‰u n±Ê²c

Chỉ tiê u phâ n tích Phương thứ c bả o quả n Thờ i gian tồ n

trữ tố i đa

¨o¢ c±²ng (hardness) KhoÅng ca°n thie…t

Ca²ch baŽo quaŽn vaŒ thÊŒi gian l±u tr±Ỵ treÅn chÄ co² tỈnh h±Ê²ng da‰n, vie¢c phaÅn tỈch th±©chie¢n caŒng sÊ²m caŒng to…t

1.3 Đo mẫ u

1.3.1 Cá c nguyê n nhâ n dẫ n đế n kế t quả sai khi đo mẫ u

-NaÐng l±©c cuŽa ng±ÊŒi phaÅn tỈch, ph±Êng pha²p chua˜n ¡o¢, tie…n haŒnh thỈ nghie¢m khoÅngtheo trĐnh t±©, s±© nhie‰m ba˜n trong lu²c ¡o, ca²c nhie‰u: laŒ s±© hie¢n die¢n cuŽa ca²c thaŒnhpha°n kha²c trong ma‰u moÅi tr±ÊŒng maŒ co² the˜ gaÅy ra aŽnh h±ÊŽng ¡e…n mu©c ¡Ỉch ¡o cuŽacha…t ca°n phaÅn tỈch, ve° ma£t nguyeÅn ta¦c thĐ nhie‰u ca°n ¡±Ê©c loa©i boŽ ÊŽ coÅng ¡oa©n tie°nx±Ž ly² ma‰u

-Sai so… do ca²c phaŽn ±²ng oxy ho²a

-Sai so… thie…t b•: thie…t b• hoa©t ¡o¢ng khoÅng ¡u²ng nh± mong ¡Ê©i, khoÅng hie¢u chÄnh, ma‰u

¡o khoÅng phuŒ hÊ©p vÊ²i thie…t b• ¡o²

-Sai so… do la…y ma‰u

Trang 9

-S±© ma…t ma²t vaŒ phaÅn huŽy trong lu²c ¡o: b• phaÅn huŽy do phaŽn ±²ng oxy ho²a, nhie¢t ¡o¢,bay hÊi, b• ha…p thu© treÅn be° ma£t cuŽa ca²c va¢t du©ng phaÅn tỈch.

1.3.2 Kiể m tra tính thích hợp củ a phương phá p phâ n tích

La¢p la©i thỈ nghie¢m nhaËm mu©c ¡Ỉch giu²p cho ng±ÊŒi phaÅn tỈch tin t±ÊŽng ph±Êng pha²p

¡ang th±©c hie¢n laŒ ¡u²ng, ¡ie°u naŒy co² nghƯa laŒ ng±ÊŒi phaÅn tỈch ¡ang tie…n haŒnh ¡u²ngtrĐnh t±© phaÅn tỈch

ThỈ nghie¢m thu ho°i (Recovery test): khi baŽn cha…t cuŽa cha…t ca°n phaÅn tỈch trong moÅitr±ÊŒng ta ¡aỴ xa²c ¡•nh roỴ ta seỴ laŒm thỈ nghie¢m thu ho°i baËng ca²ch theÅm vaŒo ma‰u ¡o²mo¢t l±Ê©ng xa²c ¡•nh ¡u²ng cha…t ca°n thie…t ¡o², ta seỴ ¡o ma‰u tr±Ê²c vaŒ sau khi them, s±©kha²c bie¢t gi±Ỵa hai la°n ¡o seỴ cho ta thoÅng tin ve° s±© hie¢n die¢n cuŽa ma‰u khi so sa²nhvÊ²i ¡±ÊŒng chua˜n

¨o ma‰u khoÅng (blank): laŒ ma‰u khoÅng ch±²a cha…t ca°n phaÅn tỈch

DuŒng nh±Ỵng ph±Êng pha²p kha²c nhau ¡e˜ ¡o

Thay ¡o˜i ¡a°u doŒ

YeÅu ca°u ve° naÐng l±©c: mo¢t so… yeÅu ca°u chung vÊ²i ng±ÊŒi phaÅn tỈch laŒ tỈnh ca˜ntha¢n, ngaÐn na¦p, go©n gang, kyŽ lua¢t cao

Trước khi phân tích: phaŽi hie˜u roỴ mu©c ¡Ỉch cuŽa ph±Êng pha²p ¡o, l•ch s±Ž cuŽa ma‰u,

¡•nh ra ke… hoa©ch cho phe²p ¡o

Trong lúc phân tích: quan sa²t ca˜n tha¢n, ghi nha¢n ca²c hie¢n t±Ê©ng xaŽy ra trong qua²trĐnh ¡o, ca²c s±© co… ba…t th±ÊŒng xaŽy ra Kie˜m tra la©i ca²c ¡ie°u kie¢n phoŒng thỈ nghie¢m,lau chuŒi thie…t b•, ghi nha¢n so… lie¢u trong qua² trĐnh ¡o

Sau khi phân tích:quaŽn ly² d±Ỵ lie¢u ¡o ¡±Ê©c mo¢t ca²ch phuŒ hÊ©p, chÄ ra ngay nh±Ỵng saiso…, ma‰u neÅn ¡±Ê©c l±u gi±Ỵ mo¢t thÊŒi gian cho ¡e…n khi ke…t quaŽ ¡±Ê©c tin t±ÊŽng, sa¦p xe…pla©i khu v±©c thỈ nghie¢m ¡e˜ sần saŒng cho phe²p ¡o tie…p theo

1.4 Cá c phương phá p ứ ng dụng trong phâ n tích mô i trườ ng

1.4.1 Phương phá p phâ n tích bằng quang hó a

¡o¢ng so²ng NaÐng l±Ê©ng cuŽa proton E tÄ le¢ thua¢n vÊ²i ta°n so… dao ¡o¢ng cuŽa so²ng

PhaÅn loa©i b±²c xa©:

B±²c xa© tia γ Ỵ: b±Ê²c so²ng λ = 0,005-1,5AO

B±²c xa© tia X: b±Ê²c so²ng λ = 0,1-1005AO

Trang 10

B±²c xa© ha…p thu tia c±©c tỈm naËm trong vuŒng chaÅn khoÅng: b±Ê²c so²ng λ = 10-180nm thu

¡±Ê©c do s±© kỈch hoa©t nh±Ỵng electron ngoaŒi cuŒng ÌÍng du©ng trong phaÅn tỈch moÅitr±ÊŒng ¡o…i vÊ²i ma‰u khỈ

B±²c xa© trong vuŒng c±©c tỈm: λ = 180-780nm, a²nh sa²ng nhĐn tha…y ¡±Ê©c

B±²c xa© ho°ng ngoa©i IR: λ = 0,78-300Đm ¡±Ê©c pha²t ra do nh±Ỵng dao ¡o¢ng rung vaŒquay cuŽa phaÅn t±Ž PhaÅn tỈch ca…u tru²c cuŽa nh±Ỵng phaÅn t±Ž ph±²c ta©p nha…t laŒ nh±ỴngphaÅn t±Ž h±Ỵu cÊ

Nh±Ỵng vuŒng coŒn la©i: laŒ vi so²ng, so²ng radio

Khi b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ pha²t ra truye°n qua moÅi tr±ÊŒng va¢t cha…t seỴ co² mo¢t so… hie¢n t±Ê©ngxaŽy ra:

Hie¢n t±Ê©ng ha…p thu b±²c xa©: ma‰u moÅi tr±ÊŒng seỴ ha…p thu mo¢t pha°n naÐngl±Ê©ng b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ Ke…t quaŽ laŒ naÐng l±Ê©ng b±²c xa© seỴ b• ye…u ¡i, laŒm caÐnc±² phaÅn tỈch ¡•nh tỈnh vaŒ ¡•nh l±Ê©ng ma‰u moÅi tr±ÊŒng

Hie¢n t±Ê©ng truye°n suo…t: laŒm ma‰u O ¡e˜ ¡ie°u chÄnh ma²y phaÅn tỈch

Hie¢n t±Ê©ng ta²n xa©: khi b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ truye°n ¡e…n be° ma£t cuŽa mo¢t va¢t the˜ra¦n, b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ b• ¡o˜i ph±Êng truye°n ra nh±Ỵng h±Ê²ng kha²c nhau.Hie¢n t±Ê©ng nhie‰u xa© (diffraction): khi cho b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ qua mo¢t khehe©p, b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ seỴ ¡±Ê©c phaÅn ta²n ra thaŒnh nhie°u chuŒm tia kha²c nhauvÊ²i nh±Ỵng b±Ê²c so²ng nha…t ¡•nh maŒ co² pha©m vi he©p hÊn

Hie¢n t±Ê©ng khu²c xa© (refraction): cho b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ qua hai moÅi tr±ÊŒngkha²c nhau, b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ seỴ b• thay ¡o˜i ph±Êng truye°n theo mo¢t quy lua¢tnha…t ¡•nh

Hie¢n t±Ê©ng phaŽn xa©: ¡o˜i ph±Êng truye°n a²nh sa²ng

Ca…u ta©o thie…t b• quang ho©c µ spectrophotometer

Hình 1.2SÊ ¡o° ca…u ta©o cuŽa Spectrophotometer

1 Nguo°n pha²t ra b±²c xa© ¡ie¢n t±Œ (Radiation Source): laŒ du©ng cu© pha²t ra b±²c xa© trongmo¢t vuŒng b±Ê²c so²ng maŒ ta mong muo…n

2 Du©ng cu© ch±²a ma‰u (Sample Compartment) hay coŒn go©i laŒ Curvet co² nhie°u hĐnhda©ng nh± troŒn, vuoÅng

Hình 1.3Cuvet ¡±©ng ma‰u

Trang 11

3 Thie…t b• tro¢n vaŒ ta²ch so²ng (Wave length selection): co² ch±²c naÐng thu he©p b±²c xa©

¡ie¢n t±Œ, taÐng c±ÊŒng c±ÊŒng ¡o¢ cuŽa b±²c xa© ta©i v• trÆ thu he©p (khuye…ch ¡a©i b±²c xa© leÅn

vÑ sau khi qua 2 seÎ b• ye…u ¡i) Trong th±©c te… ma²y quang pho˜ 3 co² the˜ laŒ bo¢ lo©c(fifter) hoa£c ma²y ¡Ên sa¦c (monochromater)

Hình 1.4

4 Detector: ghi nha¢n tÆn hie¢u vaŒ chuye˜n ho²a tÆn hie¢u naÐng l±Ê©ng a²nh sa²ng thaŒnh tÆnhie¢u ¡ie¢n (te… baŒo quang ¡ie¢n)

Hình 1.5Te… baŒo quang ¡ie¢n

5 Thie…t b• ¡ie°u tuye…n tÆn hie¢u (Data/Signal pressesing): hie˜n th• d±Î lie¢u d±Ê²i da©ngso… ho²a

Pho˜ ha…p thu phaÅn t±Ž (Motercular uv-vis)

VuŒng ±²ng du©ng 180-3000nm

Mo¢t so… kha²i nie¢m chung lieÅn quan ¡e…n quang pho˜ ha…p thu: khi ca²c phaÅn t±Ž cuŽa ma‰umoÅi tr±ÊŒng nha¢n ¡±Ê©c mo¢t pha°n naÐng l±Ê©ng b±²c xa© no² seÎ chuye˜n leÅn tra©ng tha²i kÆchthÆch vaŒ to°n ta©i ÊŽ tra©ng tha²i naŒy ra…t nga¦n (10-7µ 10-8s) ¨e˜ giaŽi thÆch hie¢n t±Ê©ng ha…pthu naŒy ng±ÊŒi ta dung mo¢t so… kha²i nie¢m:

-¨o¢ truye°n suo…t (Transmittance) %T = P/POx 100%

-¨o¢ ha…p thu (Absorbance) A = -logT = -log P/PO= log PO/P

-¨o¢ ha…p thu phaÅn t±Ž (Molar Absorptivity) vaŒ ¡•nh lua¢t Beer

A=abc

A: ¡o¢ ha…p thu cuŽa va¢t cha…t

A

e

Trang 12

b: chie°u daŒy Curvet

c: no°ng ¡o¢ va¢t cha…t trong moÅi tr±ÊŒng naŒo ¡o²

a: haËng so… phu© thuo¢c tỈnh cha…t moÅi tr±ÊŒng

¨•nh lua¢t Beer ¡u²ng vÊ²i ma‰u loaỴng C#0.01M (do nh±Ỵng phaÅn t±Ž cuŽa moÅi tr±ÊŒng

¡a¢m ¡a£c co² khoaŽng ca²ch ga°n nhau, de‰ va cha©m da‰n tÊ²i khoÅng coŒn cÊ ho¢i ha…p thunaÐng l±Ê©ng b±²c xa©)

ÌÍng du©ng cu© the˜: chua˜n ¡o¢ quang ho©c, SÊ©i quang (go°m hai sÊ©i daÅy truye°n b±²c xa©

¡ie¢n t±Œ)

Hình 1.6SÊ©i quang

1.4.2 Phương phá p phâ n tích sắc ký

Đại cương về phương phá p sắc ký

Đặc điể m củ a phương phá p sắc ký

Ph±Êng pha²p sa¦c ky² do nhaŒ ba²c ho©c ng±ÊŒi Nga Mikhail Tswett (1872-1919)pha²t minh vaŒo naÐm 1903 Oỉng ¡aỴ duŒng co¢t ch±²a oxit nhoÅm ta²ch ca²c pigment cuŽa la²caÅy xanh thaŒnh ca²c vuŒng maŒu rieÅng bie¢t vaŒ oÅng ¡aỴ ¡a£t teÅn cho ph±Êng pha²p naŒy laŒsa¦c ky² (chromatography)

Hình 1.7ThỈ nghie¢m cuŽa nhaŒ ba²c ho©c Mikhail Tswett

Trang 13

Sa¦c ky² laŒ mo¢t ph±Êng pha²p duŒng ¡e˜ phaÅn ta²ch nh±Ỵng thaŒnh pha°n ga°n gio…ng nhautrong mo¢t ma‰u moÅi tr±ÊŒng ph±²c hÊ©p Trong kyỴ thua¢t sa¦c ky², ma‰u ¡±Ê©c hoŒa tan vaŒotrong pha ¡o¢ng (mobile sample) co² the˜ laŒ mo¢t doŒng khỈ, cha…t loŽng hay laŒ mo¢t doŒngcha…t loŽng sieÅu tÊ²i ha©n (nhie¢t ¡o¢, a²p sua…t co… ¡•nh) Pha ¡o¢ng naŒy ¡±Ê©c ¡a˜y qua mo¢tpha tƯnh maŒ khoÅng tro¢n la‰n pha ¡o¢ng Pha tƯnh co² the˜ co… ¡•nh treÅn mo¢t co¢t hoa£c treÅnbe° ma£t cuŽa cha…t ra¦n ThaŒnh pha°n cuŽa hai pha ¡±Ê©c cho©n l±©a sao cho ca²c thaŒnh pha°nkha²c nhau cuŽa ma‰u moÅi tr±ÊŒng seỴ phaÅn bo… la‰n nhau gi±Ỵa pha ¡o¢ng vaŒ pha tƯnh Ca²cthaŒnh pha°n ¡±Ê©c l±u gi±Ỵ ma©nh hÊn bÊŽi pha tƯnh seỴ chuye˜n ¡o¢ng mo¢t ca²ch cha¢mcha©p hÊn so vÊ²i doŒng pha ¡o¢ng, vaŒ ng±Ê©c la©i nh±Ỵng thaŒnh pha°n ¡±Ê©c l±u gi±Ỵ bÊŽi phatƯnh ye…u hÊn seỴ chuye˜n ¡o¢ng nhanh hÊn Ke…t quaŽ laŒ nh±Ỵng thaŒnh pha°n kha²c nhau seỴ

¡±Ê©c ta²ch rÊŒi ra

Bả ng 1.2PhaÅn loa©i ca²c da©ng sa¦c ky²

Loại Phương phá p Pha tĩnh Trạng thá i câ n bằng

Sa¦c ky² loŽng

(pha ¡o¢ng laŒ

-Sa¦c ky² loŽng-lieÅnke…t pha -Nh±Ỵng pha°n t±Žh±Ỵu cÊ lieÅn ke…t treÅn

be° ma£t cha…t ra¦n

-S±© phaÅn bo… gi±Ỵacha…t loŽng vaŒ be° ma£tlieÅn ke…t pha ¡o²-Sa¦c ky² loŽng-ra¦n

(sa¦c ky² ha…p thu)

-Nh±Ỵng ha©t nho°ihoa£c cha…t ra¦n

-Ha…p phu©

-Sa¦c ky² trao ¡o˜i

-Sa¦c ky² ngoa©i cÊỴ -nh±Ỵng ha©t nho°i co²

khoe²t lo‰

Sa¦c ky² khỈ

(pha ¡o¢ng laŒ

cha…t khỈ)

-Sa¦c ky² khỈ-loŽng -Nh±Ỵng cha…t loŽng

¡±Ê©c ha…p thu© treÅnbe° ma£t cha…t ra¦n

-S±© phaÅn bo… gi±ỴakhỈ vaŒ loŽng

-Sa¦c ky² lieÅn ke…tpha

-Nh±Ỵng phaÅn t±Žh±Ỵu cÊ ¡Ỉnh treÅn be°

ma£t cha…t ra¦n

-S±© phaÅn bo… gi±ỴakhỈ vaŒ be° ma£t lieÅnke…t pha ¡o²

-Sa¦c ky² khỈ-ra¦n -Cha…t ra¦n -Ha…p phu© va¢t ly² ¡Ên

thua°nSa¦c ky² doŒng

tÊ²i ha©n

-Nh±Ỵng phaÅn t±Žh±Ỵu cÊ ¡Ỉnh treÅn be°

ma£t cha…t ra¦n

-S±© phaÅn bo… gi±ỴadoŒng tÊ²i ha©n vaŒ be°ma£t lieÅn ke…t pha

Trang 14

Hình 1.8MoÅ hĐnh ma²y sa¦c ky² loŽng

Cá c đại lượng cơ bả n trong sắc ký

Mo¢t qua² trĐnh sa¦c ky² ¡±Ê©c ¡a£c tr±ng bÊŽi ra…t nhie°u ca²c ¡a©i l±Ê©ng ¡a£c tr±ng thuŽy

¡o¢ng ho©c cuŽa co¢t sa¦c ky², ca²c ¡a©i l±Ê©ng ¡a£c tr±ng cho s±© l±u gi±Ỵ, ¡a©i l±Ê©ng ¡a£c tr±ngcho s±© phaÅn ta²ch vaŒ mo¢t so… ¡a©i l±Ê©ng kha²c Trong pha°n naŒy chu²ng toÅi chÄ ¡e° ca¢p tÊ²imo¢t so… ¡a©i l±Ê©ng ¡a£c tr±ng quan tro©ng cuŽa mo¢t qua² trĐnh sa¦c ky²

Hình 1.9 Sa¦c ky² ¡o°

Trong đó :

- tR1, tR2: ThÊŒi gian l±u cuŽa ca…u t±Ž th±² nha…t vaŒ th±² 2

- tM: ThÊŒi gian l±u che…t

- w1, w2: Be° ro¢ng ¡a²y cuŽa muỴi sa¦c ky²

Trang 15

1.4.3 Phương phá p phâ n tích khố i lượng

Ph±Êng pha²p phaÅn tỈch kho…i l±Ê©ng laŒ mo¢t ph±Êng pha²p cuŽa phaÅn tỈch ¡•nh l±Ê©ng d±©atreÅn s±© ¡o chỈnh xa²c kho…i l±Ê©ng cuŽa cha…t ca°n xa²c ¡•nh, hoa£c cuŽa thaŒnh pha°n no²

¡±Ê©c ta²ch ra ÊŽ tra©ng tha²i tinh khie…t ho²a ho©c, hoa£c d±Ê²i hÊ©p cha…t thỈch hÊ©p (th±ÊŒngca²c thaŒnh pha°n naŒy khoÅng ¡o˜i vaŒ bie…t chỈnh xa²c)

Trong ph±Êng pha²p naŒy ng±ÊŒi ta th±ÊŒng caÅn mo¢t l±Ê©ng ma‰u chỈnh xa²c (¡±Ê©c go©i laŒl±Ê©ng caÅn) ca°n phaÅn tỈch, ro°i hoŒa tan no² thaŒnh dung d•ch Ne…u ¡o…i t±Ê©ng laŒ dungd•ch thĐ la…y mo¢t the˜ tỈch chỈnh xa²c cuŽa no² Sau ¡o² ke…t tuŽa hÊ©p pha°n ca°n xa²c ¡•nhd±Ê²i da©ng mo¢t hÊ©p cha…t ra…t Ỉt tan, ¡oÅi khi d±Ê²i da©ng ¡Ên cha…t Lo©c r±Ža, sa…y vaŒ nung

¡e˜ chuye˜n thaŒnh mo¢t hÊ©p cha…t be°n co² thaŒnh pha°n ho²a ho©c xa²c ¡•nh (t±²c laŒ co² coÅngth±²c ho²a ho©c ÊŽ mo¢t da©ng nha…t ¡•nh) ¡±Ê©c go©i laŒ da©ng caÅn Cuo…i cuŒng ¡em caÅn ke…ttuŽa ¡aỴ ¡±Ê©c sa…y hoa£c nung ¡o² traÅn caÅn phaÅn tỈch, d±©a vaŒo kho…i l±Ê©ng cuŽa no² ¡e˜ tỈnhhaŒm l±Ê©ng cha…t ca°n xa²c ¡•nh

VỈ du©:

-ë˜ xa²c ¡•nh haŒm l±Ê©ng cuŽa sa¦t co² trong ma‰u qua£ng, ng±ÊŒi ta caÅn chỈnh xa²c mo¢tl±Ê©ng ma‰u qua£ng vaŒ chuyeñ hoaŒn toaŒn sa¦t ve° da©ng Fe3+, ke…t tuŽa Fe3+ d±Ê²i da©ngFe(OH)3.xH2O Lo©c, r±Ža vaŒ nung ke…t naŒy ¡e…n kho…i l±Ê©ng khoÅng ¡o˜i ¡e˜ chuyeñ ke…ttuŽa hoaŒn toaŒn ve° da©ng Fe2O3 Cuo…i cuŒng caÅn l±Ê©ng ke…t tuŽa sau khi nung naŒy vaŒ tỈnh

ra haŒm l±Ê©ng cuŽa sa¦t

-Xa²c ¡•nh ¡o¢ a˜m cuŽa ma‰u ¡a…t, xa²c ¡•nh cha…t ra¦n lÊ l±Žng trong ma‰u n±Ê²c

1.4.4 Phương phá p chuẩ n độ thể tích

Ph±Êng pha²p naŒy th±ÊŒng duŒng ¡e˜ xa²c ¡•nh no°ng ¡o¢ cuŽa mo¢t cha…t baËng ca²ch duŒngmo¢t cha…t kha²c ¡aỴ bie…t no°ng ¡o¢ ke…t hÊ©p vÊ²i chÄ th• thỈch hÊ©p d±©a treÅn l±Ê©ng the˜ tỈchdung d•ch phaŽn ±²ng ta©i ¡ie˜m ¡o˜i maŒu cuŽa chÄ th•

AÍp du©ng ¡•nh lua¢t baŽo toaŒn ¡±Ê©ng l±Ê©ng: Ca²c cha…t phaŽn ±²ng vÊ²i nhau theo ca²cl±Ê©ng tyŽ le¢ vÊ²i ¡±Êng l±Ê©ng cuŽa mo‰i cha…t trong phaŽn ±²ng ¡o²

C N1 x V 1 = C N2 x V 2

Trong ¡o²: CNlaŒ no°ng ¡o¢ ¡±Êng l±Ê©ng

V laŒ the˜ tỈch dung d•ch

TuŒy thuo¢c vaŒo loa©i phaŽn ±²ng duŒng laŒm cÊ sÊŽ cho mo‰i ph±Êng pha²p maŒ ph±Êng pha²pthe˜ tỈch ¡±Ê©c ¡a£t teÅn theo ¡o² Ca²c ph±Êng pha²p phaÅn tỈch the˜ tỈch chia laŒm 4 loa©id±©a vaŒo phaŽn ±²ng maŒ chu²ng duŒng ¡e˜ xa²c ¡•nh ¡ie˜m t±Êng ¡±Êng :

Ph±Êng pha²p ke…t tuŽa: co² phaŽn ±²ng ta©o thaŒnh hÊ©p cha…t Ỉt tan ( ke…t tuŽa)

Ph±Êng pha²p trung hoŒa : co² phaŽn ±²ng acid - baz

Ph±Êng pha²p oxy ho²a kh±Ž: co² phaŽn ±²ng gi±Ỵa ca²c cha…t kh±Ž vaŒ cha…t oxy hoa²

Ph±Êng pha²p Complecxon: co² phaŽn ±²ng ta©o ph±²c gi±Ỵa ion kim loa©i vÊ²i complexon

Trang 16

BÀ I 2: DUNG DỊCH CHUẨ N

1 Đại Cương

Trong qua² trĐnh phaÅn tỈch n±Ê²c vaŒ n±Ê²c thaŽi th±ÊŒng ga£p nhie°u dung d•chchua˜n maŒ no°ng ¡o¢ ghi d±Ê²i hĐnh th±²c so… h±Ỵu tÄ thay vĐ so… tha¢p phaÅn hay so… nguyeÅn.S±© vie¢c treÅn ¡±Ê©c giaŽi thỈch bÊŽi hai ly² do:

Ke…t quaŽ ba²o ca²o: Ca²c so… lie¢u ¡±Ê©c yeÅu ca°u ghi the… naŒo ¡e˜ ng±ÊŒi thie…t ke…(th±ÊŒng laŒ nh±Ỵng ng±ÊŒi khoÅng chuyeÅn moÅn trong ngaŒnh ho²a) de‰ hĐnh dung Do ¡o²

¡Ên v• th±ÊŒng s±Ž du©ng laŒ mg/l, ¡Ên v• naŒy ¡±Ê©c duŒng pho˜ ca¢p

TỈnh toa²n: ¨o…i vÊ²i ng±ÊŒi laŒm coÅng ta²c xe²t nghie¢m, coÅng th±²c caŒng de‰ daŒng,de‰ nhÊ² caŒng giaŽm thÊŒi gian tỈnh toa²n, caŒng tra²nh ¡±Ê©c nh±Ỵng nha°m la‰n co² the˜ xaŽyra

T±Œ hai ly² do treÅn, vie¢c cho©n no°ng ¡o¢ dung d•ch chuañ ¡±Ê©c tie…n haŒnh nh± mo¢t thoÅngle¢ sao cho: 1 lỈt dung d•ch ¡•nh phaÅn luoÅn luoÅn t±Êng ±²ng vÊ²i 1g cha…t ca°n ¡•nhl±Ê©ng ïe°u naŒy cuỴng co² nghƯa 1ml dung d•ch chuañ seỴ t±Êng ±²ng vÊ²i 1mg cha…t ca°n

¡•nh l±Ê©ng RoỴ raŒng vie¢c pha che… dung d•ch chuañ khoÅng phu© thuo¢c vaŒo baŽn cha…tchuañ maŒ tuŒy thuo¢c vaŒo kho…i l±Ê©ng ¡±Êng l±Ê©ng (KL¨L) cha…t ca°n chuañ

Thí dụ phả n ứ ng KLĐL

Chấ t cầ n chuẩ n

Dung dịch chuẩ n

Nồ ng độ dung dịch chuẩ n

¡o¢ dung d•ch chua˜n seỴ ¡±Ê©c hie¢u chÄnh vÊ²i mu©c ¡Ỉch to…i giaŽn vie¢c tỈnh toa²n Lu²c ¡o²1ml dung d•ch chua˜n khi duŒng seỴ t±Êng ±²ng vÊ²i 1mg/l oxy

Trang 17

2 Chuẩ n bị dung dịch chuẩ n

KhoÅng phaŽi xa²c ¡•nh la©i no°ng ¡o¢ dung d•ch chuañ sau khi pha che…, ho²a cha…tchuañ phaŽi co² ¡o¢ tinh khie…t cao vaŒ vie¢c caÅn ca²c loa©i ho²a cha…t ca°n cañ tha¢n, ¡u²ngtheo kho…i l±Ê©ng tỈnh toa²n Sau khi ro²t vaŒo ca²c bĐnh ¡•nh m±²c co² the˜ tỈch rieÅng bie¢t,vie¢c ¡ong ¡o pha che… ¡oŒi hoŽi m±²c ¡o¢ chỈnh xa²c cao Th±©c te… nhie°u tr±ÊŒng hÊpkhoÅng co² so… lie¢u ve° ¡o¢ tinh khie…t hoa£c kho² ¡o l±ÊŒng chỈnh xa²c vĐ ho²a cha…t de‰ bayhÊi, hu²t a˜m, bie…n cha…t nhanh trong khoÅng khỈ Dung d•ch sau khi pha xong phaŽi ¡•nhl±Ê©ng la©i vÊ²i mo¢t dung d•ch chuañ cÊ sÊŽ maŒ no°ng ¡o¢ ¡aỴ bie…t roỴ vaŒ ¡aŽm baŽo

3 Định chuẩ n mộ t dung dịch vớ i mộ t dung dịch chuẩ n cơ sở

3.1 Pha chế và xá c định lại nồ ng độ dung dịch NaOH N/50

Dung d•ch NaOH th±ÊŒng ¡±Ê©c s±Ž du©ng trong phe²p ¡•nh phaÅn ¡o¢ acid d±Ê²ida©ng CaCO3co² phaÅn t±Ž l±Ê©ng M=100, ¡±Êng l±Ê©ng gam = 50 Do ¡o² no°ng ¡o¢ yeÅuca°u laŒ N/50 Tuy nhieÅn NaOH th±Êng ma©i th±ÊŒng ÊŽ da©ng vieÅn kho² caÅn chỈnh xa²c,

¡o¢ hu²t a˜m cao, de‰ bie…n cha…t do CO2trong khoÅng khỈ VĐ the… dung d•ch NaOH N/50th±ÊŒng ¡±Ê©c pha loaỴng t±Œ dung d•ch chua˜n co² no°ng ¡o¢ NaOH 1N ¡e˜ co² ¡o¢ chỈnh xa²ccao

Dung d•ch cÊ sÊŽ laŒ H2SO4N/10

3.1.1 Thiế t bị và dụng cụ

CaÅn kyỴ thua¢t sai so… ç0.01g

NaOH tinh khie…t da©ng vieÅn

Dung d•ch chua˜n cÊ sÊŽ H2SO4N/10

3.1.3 Thực hà nh

a.Tính sơ khở i

NaOH tinh khie…t co² phaÅn t±Ž gam M=40 trung hoŒa 1,008g H+, so… ¡±Êng l±Ê©nggam =1

¨e˜ pha che… 01 lỈt dung d•ch NaOH 1N, kho…i l±Ê©ng NaOH tỈnh ¡±Ê©c laŒM/1=40/1=40g

¨e˜ loa©i boŽ ca²c ye…u to… co² the˜ laŒm giaŽm no°ng ¡o¢ th±©c te…, he¢ so… an toaŒn ¡±Ê©c taÐng 5%Kho…i l±Ê©ng NaOH ca°n thie…t : 40è1,05 =42g

b Cá ch là m

DuŒng becher caÅn 42g NaOH vieÅn baËng caÅn kyỴ thua¢t

HoŒa tan l±Ê©ng NaOH trong 500ml n±Ê²c ca…t, ro²t vaŒo bĐnh ¡•nh m±²c 1000ml.Tra²n sa©ch becher nhie°u la°n vÊ²i n±Ê²c ca…t Nha¢p chung n±Ê²c r±Ža vaŒo bĐnh ¡•nh m±²c

TheÅm n±Ê²c ca…t cho ¡uŽ 1000ml

Trang 18

DuŒng pipet hu²t 5ml dung d•ch treÅn ra erlen ¡•nh phaÅn baËng dung d•ch chua˜n

H2SO4N/10 ChÄ th• maŒu phenolphathalein ¡o˜i t±Œ ho°ng nha©t sang ma…t maŒu No°ng ¡o¢NaOH pha che… theo coÅng th±²c:

N1V1=N2V2(2)

Trong ¡o²

N1: No°ng ¡o¢ dung d•ch acid chua˜n cÊ sÊŽ N/10

V1: The˜ tỈch dung d•ch H2SO4N/10 ¡aỴ duŒng (ml)

N2: No°ng ¡o¢ dung d•ch NaOH pha che…

V2: The˜ tỈch dung d•ch NaOH trỈch ra ¡e˜ ¡•nh phaÅn (ml)

Ke…t quaŽ tỈnh ¡±Ê©c th±ÊŒng lÊ²n hÊn no°ng ¡o¢ mong muo…n A²p du©ng coÅng th±²c (2)tỈnh l±Ê©ng n±Ê²c ca°n ¡e˜ pha loaỴng dung d•ch NaOH treÅn thaŒnh 1000ml dung d•chNaOH 1N

T±Œ dung d•ch NaOH 1N v±Œa co², pha che… 1000ml dung d•ch NaOH N/50

3.2 Pha chế và xá c định lại nồ ng độ dung dịch H 2 SO 4 N/50

Dung d•ch acid sulfuric th±ÊŒng ¡±Ê©c s±Ž du©ng trong ph±Êng pha²p ¡•nh phaÅn ¡o¢kie°m d±Ê²i da©ng CaCO3, do ¡o² no°ng ¡o¢ yeÅu ca°u laŒ N/50 ¨a£c tỈnh cuŽa acid sulfuric

¡a¢m ¡a£c laŒ de‰ hu²t a˜m, kho² ¡o l±ÊŒng vaŒ de‰ gaÅy phoŽng, do ¡o² dung d•ch H2SO4N/50th±ÊŒng ¡±Ê©c pha loaỴng t±Œ dung d•ch H2SO41N l±u tr±Ỵ Dung d•ch chua˜n laŒ NaOH1N vaŒ NaOH n/50 ¡aỴ pha loaỴng trong pha°n treÅn

3.2.1 Thiế t bị và dụng cụ

Xem la©i pha°n 2

V: The˜ tỈch acid sulfuric ¡a¢m ¡a£c tỈnh toa²n (ml)

M: PhaÅn t±Ž gam acid sulfuric (g)

N: No°ng ¡o¢ muo…n pha

b: Tr• so… ¡±Êng l±Ê©ng

p: ¨o¢ tinh khie…t (%)

d: Kho…i l±Ê©ng rieÅng (g/cm3)

T±Êng t±© nh± treÅn he¢ so… an toaŒn ¡±Ê©c taÐng theÅm 2%

The˜ tỈch acid sulfuric ¡a¢m ¡a£c ca°n thie…t: V(ml)=vè1,02

Trang 19

DuŒng pipet trỈch dung d•ch treÅn ra erlen ¨•nh phaÅn baËng dung d•ch NaOH 1N

¡aỴ pha che… trong giai ¡oa©n treÅn ChÄ th• maŒu phenolphthalein chuye˜n t±Œ khoÅng maŒusang maŒu ho°ng nha©t be°n No°ng ¡o¢ dung d•ch H2SO4¡±Ê©c tỈnh t±Œ coÅng th±²c (2)

Pha loaỴng dung d•ch treÅn thaŒnh 1000ml H2SO4

VÊ²i dung d•ch H2SO41N v±Œa co², pha che… 1000ml H2SO4N/50

3.3 Dung dịch chuẩ n Fe

3.3.1 Dung dịch lưu trữ sắt

¨o˜ 20ml H2SO4 ¡a¢m ¡a£c vaŒo 50ml n±Ê²c ca…t vaŒ theÅm vaŒo 1,404Fe(NH4)2(SO4)2.6H2O Pha thaŒnh 1000ml vÊ²i n±Ê²c ca…t (1,00ml = 200 g Fe)

3.3.2 Dung dịch chuẩ n :chua˜n b• mo‰i khi s±Ž du©ng

La…y 50ml dung d•ch l±u tr±Ỵ sa¦t cho vaŒo bĐnh ¡•nh m±²c 1000ml, theÅm n±Ê²c ca…ttÊ²i va©ch ¡•nh m±²c (1,00ml = 10,00 g Fe)

3.4 Dung dịch chuẩ n N-NO 3 : (1ml = 2 g N-NO 3 )

3.4.1 Dung dịch N-NO 3 lưu trữ : (1ml = 2 g N-NO 3 )

HoŒa tan 0,7218g Anhydrous Potassium Nitrate KNO3+ n±Ê²c ca…t = 1 lỈt

3.4.2 Dung dịch N-NO 3 chuẩ n: (1ml = 0,002mg = 2 g N-NO 3 ).

Pha loaỴng 10ml dung d•ch l±u tr±Ỵ thaŒnh 500ml ¡e˜ co² 1ml dung d•ch chua˜n =

3.7 Dung dịch sulfate chuẩ n: (1,00 ml= 100 g SO 4 2- )

La…y chỈnh xa²c 10,4 ml H2SO40.0200N chua˜n + n±Ê²c ca…t = 100ml hoa£c147,9

mg NaSO4khan +n±Ê²c ca…t pha thaŒnh 1000 ml

Trang 20

4 Cô ng thứ c tính pha dung dịch theo cá c nồ ng độ

4.1 Đố i vớ i chấ t rắn

- Pha theo no°ng ¡o¢ mol CM(mol/lit):

mct=

P

V M

C M A Pha 1001000

Trong ¡o²:

mctkho…i l±Ê©ng ma‰u ca°n caÅn pha, g

CMno°ng ¡o¢ hoa² cha…t ca°n pha, mol/lỈt

MAphaÅn t±Ž l±Ê©ng cuŽa cha…t ca°n pha,

VPhathe˜ tỈch ma‰u ca°n pha, ml

P laŒ ¡o¢ tinh khie…t cuŽa hoa² cha…t

- Pha theo no°ng ¡o¢ ¡±Êng l±Ê©ng CN(N):

mct=

P

V Đ

CN Pha 100 1000

.

Trong ¡o²:

CNno°ng ¡o¢ ¡±Êng l±Ê©ng hoa² cha…t ca°n pha, N

¨ so… ¡±Êng l±Ê©ng cuŽa hoa² cha…t ca°n pha

P laŒ ¡o¢ tinh khie…t cuŽa hoa² cha…t

- Pha theo no°ng ¡o¢ ppm:

mct=

P M

M V C

ịnh dạngxá cđ

dạngcân pha

10

*

3Trong ¡o²:

CppmlaŒ so… mg cha…t tan trong mo¢t lỈt

VPhathe˜ tỈch ma‰u ca°n pha, lỈt

P laŒ ¡o¢ tinh khie…t cuŽa hoa² cha…t.%

Mda©ng can: phaÅn t±Ž l±Ê©ng cuŽa da©ng caÅn

Mda©ng xa²c ¡•nh: phaÅn t±Ž l±Ê©ng cuŽa da©ng ca°n xa²c ¡•nh

- Pha no°ng ¡o¢ %:

mct=

P

d V

.100(%)

Trong ¡o²:

C% no°ng ¡o¢ pha°n traÐm cuŽa dung d•ch ca°n pha

d laŒ tÄ tro©ng cuŽa dung d•ch, vÊ²i dung d•ch loaỴng xem d 1

Vphathe˜ tỈch dung d•ch ca°n pha, ml

P ¡o¢ tinh khie…t cuŽa hoa² cha…t

Trang 21

4.2 Đố i vớ i chấ t lỏ ng

- Pha theo no°ng ¡o¢ mol C M (mol/lit)

V đđ =

d P

V M

C M Pha

.10

Trong ¡o²:

V¡¡the˜ tỈch hoa² cha…t ¡a¢m ¡a£c ca°n hu²t ¡e˜ pha (ml)

CMno°ng ¡o¢ hoa² cha…t ca°n pha (mol/lỈt)VPhathe˜ tỈch ma‰u ca°n pha (ml)

P ¡o¢ tinh khie…t cuŽa hoa² cha…t ca°n pha, (vd p = 99)

d laŒ kho…i l±Ê©ng rieÅng cuŽa dung d•ch ca°n pha (g/ml)

- Pha theo no°ng ¡o¢ ¡±Êng l±Ê©ng C N (N)

V¡¡=

d P

V

C N Pha

10

.

Trong ¡o²:

V¡¡the˜ tỈch hoa² cha…t ¡a¢m ¡a£c ca°n hu²t ¡e˜ pha, ml

CNno°ng ¡o¢ ¡±Êng l±Ê©ng hoa² cha…t ca°n pha, N

P ¡o¢ tinh khie…t cuŽa hoa² cha…t ca°n pha

d laŒ kho…i l±Ê©ng rieÅng cuŽa dung d•ch ca°n pha

d C

1 1

2 2

Trong ¡o²:

C1: no°ng ¡o¢ pha°n traÐm cuŽa dung d•ch co² no°ng ¡o¢ cao ban ¡a°u (P)

C2: no°ng ¡o¢ pha°n traÐm cuŽa dung d•ch ca°n pha

V¡¡: the˜ tỈch dung d•ch co² no°ng ¡o¢ cao ban ¡a°u ml

Vphathe˜ tỈch dung d•ch ca°n pha, ml

VÊ²i ca²c dung d•ch co² no°ng ¡o¢ xa…p xÄ nhau, co² the˜ xem d1 d2

Trang 22

CHƯƠNG 2 PHÂ N TÍCH CÁ C THÔ NG SỐ VẬ T LÝ BÀ I 3: pH, EC, ĐỘ MẶ N

1 Ý nghĩa mô i trườ ng độ pH

pH laŒ mo¢t thua¢t ng±Ỵ chÄ ¡o¢ acid hay bazÊ cuŽa mo¢t dung d•ch, pH aŽnh h±ÊŽng ¡e…n ca²cqua² trĐnh sinh ho©c trong n±Ê²c vaŒ co² aŽnh h±ÊŽng ¡e…n s±© aÐn moŒn, hoŒa tan ca²c va¢t lie¢u.Trong kyỴ thua¢t moÅi tr±ÊŒng, pH ¡±Ê©c quan taÅm trong ca²c lƯnh v±©c nh± qua² trĐnh keotu©, qua² trĐnh laŒm me°m n±Ê²c, qua² trĐnh kh±Ž truŒng, o˜n ¡•nh n±Ê²cÕ

Trong x±Ž ly² n±Ê²c thaŽi baËng ph±Êng pha²p sinh ho©c, chÄ tieÅu pH ¡±Ê©c duy trĐ tronggiÊ²i ha©n to…i ±u ¡e˜ sinh va¢t pha²t trie˜n, th±ÊŒng 6.5-7.5

H2O ↔ H++ OH

-pH = -lg[H+]

pH + pOH = 14

2 Thực hà nh

Trong pha°n naŒy sinh vieÅn seỴ th±©c ta¢p s±Ž du©ng ma²y ¡o pH

- La¦c ¡e°u ma‰u tr±Ê²c khi ¡o˜ ra co…c 100ml ¡e˜ ¡o

- R±Ža sa©ch ¡ie¢n c±©c baËng bĐnh tia

- Ba¢t ma²y, nhu²ng ¡ie¢n c±©c vaŒo ma‰u ca°n ¡o

- ¨Ê©i cho gia² tr• pH treÅn ma²y o˜n ¡•nh ¡o©c ke…t quaŽ

- R±Ža sa©ch ¡ie¢n c±©c baËng n±Ê²c ca…t, ngaÅm ¡ie¢n c±©c vaŒo dd baŽo quaŽn ¡ie¢n c±©c

3 EC, độ mặn

Gia²o vieÅn h±Ê²ng da‰n sinh vieÅn s±Ž du©ng ma²y ¡o

4 Câ u hỏ i

¨Ên v• ¡o EC vaŒ ¡o¢ ma£n laŒ gĐ?

Trang 23

BÀ I 4: CHẤ T RẮ N

1 Giớ i thiệ u chung

1.1 Ý nghĩa mô i trườ ng

Cha…t ra¦n trong n±Ê²c bao go°m cha…t ra¦n to°n ta©i ÊŽ da©ng lÊ l±Žng vaŒ da©ng hoŒa tan Trongn±Ê²c co² haŒm l±Ê©ng cha…t ra¦n cao gaÅy caŽm quan khoÅng to…t vaŒ ca²c be¢nh ¡±ÊŒng ruo¢tcho con ng±ÊŒi

1.2 Cá c định nghĩa

Cha…t ra¦n to˜ng co¢ng (TS) = Cha…t ra¦n lÊ l±Žng (SS) + Cha…t ra¦n hoŒa tan (TDS)

Cha…t ra¦n o˜n ¡•nh (thaŒnh pha°n laŒ ca²c cha…t voÅ cÊ): laŒ pha°n coŒn la©i cuŽa cha…t ra¦n to˜ngco¢ng sau khi ¡o…t ÊŽ 550OC

Cha…t ra¦n khoÅng o˜n ¡•nh hay coŒn go©i laŒ cha…t ra¦n bay hÊi (VS - thaŒnh pha°n laŒ ca²c cha…t

h±Ỵu cÊ): laŒ l±Ê©ng cha…t ra¦n to˜ng co¢ng ma…t ¡i sau khi ¡o…t ÊŽ 550OC

2 Thực hà nh

2.1 Xá c định chấ t rắn tổ ng cộ ng (Total Soilds)

- Chua˜n b• co…c s±² ¡aỴ sa…y khoÅ ÊŽ 100oC trong 1h, đ ể nguộ i trong bĐnh hu²t ẩ m đ ế n nhiệ t

đ ộ phoŒng, caÅn co…c xa²c ¡•nh kho…i l±Ê©ng co…c ban ¡a°u mo(mg)

- Cho©n the˜ tỈch ma‰u sao cho l±Ê©ng ca£n naËm trong khoaŽng 2,5-200mg, la¦c ¡e°u ma‰utr±Ê²c khi s±Ž du©ng

- Cho ma‰u vaŒo co…c sa…y ÊŽ 100oC ¡e˜ laŒm bay hÊi n±Ê²c

- ¨e˜ nguo¢i trong bĐnh hu²t a˜m ¡e…n nhie¢t ¡o¢ phoŒng

- CaÅn xa²c ¡•nh kho…i l±Ê©ng m1(mg)

Chấ t rắn tổ ng cộ ng(mg/l) = (m 1 – m o )x1000/Vmẫ u(ml)

2.2 Xá c định chấ t rắn bay hơi (VS – Volatile Solids)

- Tie…p tu©c lấ y co…c ÊŽ treÅn ¡em nung ÊŽ 550OC

Chấ t rắn bay hơi (mg/l) = (m 1 – m 2 )x1000/Vmẫ u(ml)

2.3 Xá c định chấ t rắn lơ lử ng (Suspended Soilds) bằng phương phá p khố i lượng

- Chua˜n b• gia…y lo©c sÊ©i thuŽy tinh ¡aỴ sa…y khoÅ ÊŽ 100oC trong 1h, caÅn gia…y lo©c xa²c ¡•nhkho…i l±Ê©ng ban ¡a°u m3(mg)

- Lo©c mo¢t the˜ tỈch ma‰u phuŒ hÊ©p qua gia…y lo©c (ma‰u ¡aỴ tro¢n ¡e°u tr±Ê²c khi lo©c)

- Sa…y gia…y lo©c ÊŽ 100oC ¡e˜ laŒm bay hÊi n±Ê²c

Chấ t rắn lơ lử ng (mg/l) = (m 4 – m 3 )x1000/Vmẫ u(ml) 2.4 Xá c định chấ t rắn lơ lử ng (SS) bằng phương phá p đo quang

La¦c ¡e°u ma‰u trong bĐnh, la…y 50ml ma‰u vaŒo co…c 100ml

Ba¢t ma²y, vaŒo maỴ ch±Êng trĐnh 630-Enter

Trang 24

ChÄnh b±Ê²c so²ng ve° 810nm

Cho n±Ê²c ca…t vaŒo Curet ¡e…n va©ch tra¦ng, đ ặ t v°o buồ ng đ o, đ ậ y nắ p, nha…n Zero chomaŒn hĐnh xua…t hie¢n 0.SUSP.SOLIDS

Cho ma‰u vaŒo Curvet, ba…m read ¡o©c gia² tr• ¡o

2.5 Xá c định chấ t rắn hò a tan (TDS)

Gia²o vieÅn h±Ê²ng da‰n sinh vieÅn s±Ž du©ng ma²y ¡o

1 GiaŽi thỈch ta°m quan tro©ng cuŽa vie¢c phaÅn tỈch cha…t ra¦n trong ca²c lƯnh v±©c:

a HaŒm l±Ê©ng cha…t ra¦n hoŒa tan vaŒ vie¢c ca…p n±Ê²c ¡oÅ th•

b Cha…t ra¦n to˜ng co¢ng vaŒ cha…t ra¦n bay hÊi ¡o…i vÊ²i n±Ê²c thaŽi vaŒ buŒn la¦ng

c Cha…t la¦ng ¡±Ê©c vaŒ n±Ê²c thaŽi sinh hoa©t

2.D±© ¡oa²n ke…t quaŽ phaÅn tỈch vaŒ gia² tr• th±©c khi xa²c ¡•nh haŒm l±Ê©ng cha…t ra¦n trongca²c ¡ie°u kie¢n sau:

a Co…c nung coŒn a˜m

b Xa²c ¡•nh to˜ng cha…t ra¦n bay hÊi khi tÄ le¢ magan carbonate ch±²a trong ma‰u cao

Trang 25

BÀ I 5: ĐỘ ĐỤC

¨o¢ ¡u©c cuŽa n±Ê²c ba¦t nguo°n t±Œ s±© hie¢n h±Ỵu cuŽa voÅ so… va¢t the˜ li ti ÊŽ tra©ng tha²i huye°nphuŒ nh± ¡a…t se²t, va¢t cha…t h±Ỵu cÊ vaŒ voÅ cÊ, vi sinh va¢t go°m ca²c loa©i phieÅu sinh ¡o¢ngva¢t

1.2 Nguyê n tắc

NguyeÅn ta¦c cÊ baŽn cuŽa ph±Êng pha²p naŒy d±©a treÅn s±© ha…p thu a²nh sa²ng cuŽa ca²c ca£n

lÊ l±Žng co² trong dung d•ch

1.3 Cá c trở ngại

Ca£n lÊ²n co² khaŽ naÐng la¦ng nhanh, curvet ba˜n, co² bo©t khỈ trong ma‰u, ¡o¢ maŒu tha¢t cuŽama‰u laŒ nh±Ỵng nguyeÅn nhaÅn aŽnh h±ÊŽng tÊ²i ke…t quaŽ ¡o¢ ¡u©c

A) XÁ C ĐỊNH ĐỘ ĐỤC BẰ NG PHƯƠNG PHÁ P DỰNG ĐƯỜ NG CHUẨ N

2 Dụng cụ, thiế t bị và hó a chấ t

2.1 Dụng cụ và thiế t bị :

Ma²y Spectrophotometer

Pipet 5ml, 25ml

2.2 Hó a chấ t :

Dung dịch lưu trữ4000FTU(s±Ž du©ng trong mo¢t tha²ng)

+ Dung d•ch 1: hoŒa tan 1g hydrazine sulfate (NH2.H2SO4) trong 100ml n±Ê²cca…t

+Dung d•ch 2: hoŒa tan 10g hexamethylenetetramine (C6H12N4) trong 100mln±Ê²c ca…t

+ HoŒa 5,0ml dung d•ch 1 vaŒ 5,0 ml dung d•ch 2 Pha loaỴng thaŒnh 100ml vÊ²in±Ê²c ca…t, sau ¡o² ¡e˜ yeÅn 24 giÊŒ ÊŽ nhie¢t ¡o¢ 25 3oC Dung d•ch naŒy co² ¡o¢ ¡u©c laŒ4000FTU La¦c ¡e°u khi s±Ž du©ng

- N±Ê²c duŒng pha loaỴng khoÅng maŒu

Dung dị ch chuẩn 400 N TU: Lấ y 100 ml dung dị ch lư u trữ đ ộ đ ụ c 4000 NTU pha

lỗng vớ i nư ớ c cấ t, đ ị nh mứ c thành 1000 ml

3 Thực hà nh

3.1 Lậ p đườ ng chuẩ n

Pha che… dung d•ch chuañ: pha loaỴng t±Œ dung d•ch chuañ ¡e˜ co² ¡o¢ ¡u©c chuañ theobaŽng sau :

Vdung d•ch chua˜n (ml)

¨o ¡o¢ ha…p thu cuŽa ca²c dung d•ch chua˜n treÅn ma²y spectrophotometer ÊŽ b±Ê²c so²ng450nm

Trang 26

4 Cá ch tính

T±Œ ¡o¢ maŒu vaŒ ¡o¢ ha…p thu cuŽa dung d•ch chua˜n,veỴ giaŽn ¡o° A = f(C), s±Ž du©ng ph±Êngpha²p bĐnh ph±Êng c±©c tie˜u ¡e˜ la¢p ph±Êng trĐnh y = ax + b T±Œ gia² tr• ¡o¢ ha…p thu AmcuŽa ma‰u, tỈnh no°ng ¡o¢ Cm Ne…u tr• so… AmcuŽa ma‰u v±Ê©t qua² ca²c tr• so… cuŽa dung d•chchua˜n, phaŽi pha loaỴng ma‰u ¡e…n no°ng ¡o¢ thỈch hÊ©p

B) XÁ C ĐỊNH ĐỘ ĐỤC BẰ NG CHƯƠNG TRÌNH CÀ I SẴ N TRÊ N MÁ Y

S±Ž du©ng ma²y spectrophotometer HACH-DR 2010

La¦c ¡e°u ma‰u trong bĐnh, la…y 50ml ma‰u vaŒo co…c 100ml

Cho n±Ê²c ca…t vaŒo Curet ¡e…n va©ch tra¦ng, nha…n Zero cho maŒn hĐnh xua…t hie¢n0.FAUTURBIDITY

5 Câ u hỏ i

1 NguyeÅn nhaÅn ta©o ¡o¢ ¡u©c cho:

DoŒng soÅng, doŒng soÅng b• oÅ nhie‰m, n±Ê²c thaŽi sinh hoa©t?

2 Co² s±© lieÅn quan naŒo gi±Ỵa ca²c ¡Ên v• ¡o ¡o¢ ¡u©c: mgSiO2/l, FTU, NTU?

BÀ I 6: ĐỘ MÀ U

MaŒu cuŽa n±Ê²c thieÅn nhieÅn do muŒn, phieÅu sinh va¢t, ca²c saŽn pha˜m t±Œ s±© phaÅn huŽycha…t h±Ỵu cÊ ta©o ra Tuy nhieÅn mo¢t so… ion kim loa©i hay n±Ê²c thaŽi coÅng nghie¢p cuỴnglaŒ nguyeÅn nhaÅn gaÅy cho n±Ê²c co² maŒu Theo tho²i quen chu²ng ta nghƯ maŒu cuŽa n±Ê²claŒ maŒu quan sa²t ¡±Ê©c ngay sau khi la…y ma‰u Th±©c ra ¡aÅy chÄ laŒ maŒu bie˜u kie…n go°mmo¢t pha°n t±Œ cha…t ca²c cha…t hoŒa tan vaŒ pha°n coŒn la©i do cha…t huye°n phuŒ ta©o thaŒnh VĐva¢y maŒu bie˜u kie…n ¡±Ê©c xa²c ¡•nh ngay treÅn ma‰u nguyeÅn thuŽy maŒ khoÅng ca°n loa©i boŽcha…t lÊ l±Žng NgoaŒi ra coŒn co² ¡o¢ maŒu th±©c cuŽa ma‰u ¨o¢ maŒu th±©c ¡±Ê©c xa²c ¡•nhtreÅn ma‰u ¡aỴ qua ly taÅm ¡e˜ loa©i boŽ ca²c ha©t lÊ l±Žng KhoÅng neÅn lo©c ¡e˜ loa©i boŽ ca²c ha©t

lÊ l±Žng trong n±Ê²c vĐ ca²c ca…u t±Ž maŒu co² the˜ b• ha…p phu© treÅn gia…y lo©c

NguyeÅn ta¦c cÊ baŽn cuŽa ph±Êng pha²p naŒy d±©a treÅn s±© ha…p thu a²nh sa²ng cuŽa ca²c hÊ©pcha…t maŒu co² trong dung d•ch

pH cuŽa n±Ê²c, do ¡o² trong baŽng ke…t quaŽ cầ n ghi roỴ pH lu²c xa²c ¡•nh ¡o¢ maŒu

Trang 27

A) XÁ C ĐỊNH ĐỘ MÀ U BẰ NG PHƯƠNG PHÁ P DỰNG ĐƯỜ NG CHUẨ N

2 Dụng cụ, thiế t bị và hó a chấ t

2.1 Dụng cụ và thiế t bị

3.1 Lậ p đườ ng chuẩ n:

1ml dung d•ch chua˜n = 500 Pt-Co

¨o ¡o¢ ha…p thu cuŽa ca²c dung d•ch chua˜n ÊŽ b±Ê²c so²ng 455nm

B) XÁ C ĐỊNH ĐỘ MÀ U BẰ NG CHƯƠNG TRÌNH CÀ I SẴ N TRÊ N MÁ Y

4 Câ u hỏ i

- NguyeÅn nhaÅn gaÅy ra ¡o¢ maŒu?

Trang 28

CHƯƠNG 3 PHÂ N TÍCH CÁ C THÔ NG SỐ THỂ TÍCH BÀ I 7: CHLORIDE

Chloride (CT) laŒ ion chỈnh trong n±Ê²c thieÅn nhieÅn vaŒ n±Ê²c thaŽi V• ma£n cuŽa chloridethay ¡o˜i tuyŒ theo haŒm l±Ê©ng vaŒ thaŒnh pha°n hoa² ho©c cuŽa n±Ê²c VÊ²i ma‰u ch±²a 250

mg Cl-/l ng±ÊŒi ta ¡aỴ co² the˜ nha¢n ra v• ma£n ne…u trong n±Ê²c co² ch±²a ion Na+ TuynhieÅn, khi ma‰u n±Ê²c co² ¡o¢ c±²ng cao, v• ma£n la©i kho² nha¢n bie…t duŒ n±Ê²c co² ch±²a ¡e…n

1000 mg Cl-/l HaŒm l±Ê©ng chloride cao seỴ gaÅy aÐn moŒn ca²c ke…t ca…u o…ng kim loa©i Ve°ma£t noÅng nghie¢p, chloride gaÅy aŽnh h±ÊŽng xa…u ¡e…n s±© taÐng tr±ÊŽng cuŽa caÅy tro°ng

¡±Ê©c duŒng laŒm cha…t chÄ th• maŒu ta©i ¡ie˜m ke…t thu²c trong ph±Ê²ng pha²p ¡•nh phaÅnchloride baËng dung d•ch silver nitrate (AgNO3)

Ag+ + Cl

2Ag+ + CrO42- → Ag2CrO4 (Ksp = 5 10-12) (2)

¡oŽ naÅuD±©a vaŒo s±© kha²c bie¢t cuŽa tỈch so… tan, khi theÅm dung d•ch AgNO3 vaŒo ma‰u co² ho‰nhÊ©p Cl-vaŒ CrO42-, Ag+la¢p t±²c phaŽn ±²ng vÊ²i ion Cl-d±Ê²i da©ng ke…t tuŽa tra¦ng ¡e…n khihoaŒn toaŒn, sau ¡o² phaŽn ±²ng (2) seỴ xaŽy ra cho ke…t tuŽa ¡oŽ ga©ch de‰ nha¢n tha…y

Nh±Ỵng cha…t th±ÊŒng co² trong n±Ê²c uo…ng ha°u nh± khoÅng aŽnh h±ÊŽng gĐ ¡e…n vie¢c ¡•nhphaÅn Ca²c ion bromide, iodide, cyanide ¡±Ê©c xem nh± t±Êng ¡±Êng vÊ²i chloride.RieÅng sulfide, thiosulfate, sulfit co² the˜ can thie¢p vaŒo phaŽn ±²ng (1) Tuy nhieÅn sulfitde‰ daŒng b• oxy hoa² bÊŽi n±Ê²c oxy giaŒ (H2O2) trong moÅi tr±ÊŒng trung hoaŒ ThiosulfatevaŒ sulfide b• ma…t aŽnh h±ÊŽng trong moÅi tr±ÊŒng kie°m Orthophosphat vÊ²i haŒm l±Ê©ngcao > 25 mg/l cuỴng ta²c du©ng vÊ²i silver nitrate nh±ng ¡ie°u naŒy Ỉt xaŽy ra HaŒm l±Ê©ngsa¦t treÅn 10 mg/l seỴ che la…p s±© ¡o˜i maŒu ta©i ¡ie˜m ke…t thu²c

2 Dụng cụ, thiế t bị và hoá chấ t

Trang 29

ChÄ th• maŒu K2CrO4: hoaŒ tan 2,5 g K2CrO4 trong 30 ml n±Ê²c ca…t, theÅm t±Œnggio©t AgNO3¡e…n khi xua…t hie¢n maŒu ¡oŽ roỴ ¨e˜ yeÅn 12 giÊŒ, lo©c, pha loaỴng dung d•chqua lo©c thaŒnh 50 ml vÊ²i n±Ê²c ca…t.

Dung d•ch huye°n treo Al(OH)3: hoaŒ tan 125 g KAl(SO4).12H2O hayAl(NH4)(SO4)2.12H2O trong 1 lỈt n±Ê²c ca…t, laŒm a…m 600C, theÅm t±Œ t±Œ 55 ml NH4OH

¡a¢m ¡a£c, la¦c ¡e°u ¨Ê©i 1 giÊŒ r±Ža huye°n tro©c nhie°u la°n vÊ²i n±Ê²c ca…t ¡e…n khi n±Ê²c r±ŽakhoÅng coŒn Cl-n±Ỵa (th±Ž baËng AgNO3) sau ¡o² theÅm n±Ê²c ca…t cho ¡uŽ 1 lỈt

ChÄ th• maŒu phenolphthalein

Dung d•ch NaOH 0,1 N(hoa£c H2SO40,1N) tuyŒ pH ma‰u ban ¡a°u

N±Ê²c oxy giaŒ H2O230%

L±u y²:

Nế u mẫ u co² nồ ng đ ộ Cl-cao thĐ phaŽi tie…n haŒnh pha loaỴng ma‰u

Ne…u ma‰u co² ¡o¢ maŒu cao, theÅm 3 ml huye°n treo khua…y kyỴ, la¦ng, lo©c, r±Ža gia…ylo©c, n±Ê²c r±Ža nha¢p chung vaŒo n±Ê²c qua lo©c

¡o˜i maŒu phenolphthalein TheÅm H2O2 qua¢y ¡e°u, sau cuŒng trung hoŒa vÊ²i H2SO4

0,1N

4 Cá ch tính

(V1 - Vo) 500Chloride (mg/l) = -

ml ma‰uNaCl (mg/l) = Chloride (mg/l) 1,65

Trong ¡o² :

V1: The˜ tỈch dd AgNO3duŒng ¡•nh phaÅn ma‰u tha¢t

Vo: The˜ tỈch dd AgNO3duŒng ¡•nh phaÅn ma‰u tra¦ng

5 Câ u hỏ i

Trang 30

BÀ I 8: ĐỘ ACID

ö¢ acid bie˜u th• khaŽ naÐng pho²ng thỈch proton H+cuŽa n±Ê²c ö¢ acid cuŽa ma‰u n±Ê²cpha°n lÊ²n do s±© hie¢n die¢n cuŽa ca²c loa©i acid ye…u nh± acid carbonic, acid tanic, acidhumic ba¦t nguo°n t±Œ phaŽn ±²ng phaÅn huyŽ cha…t h±Ỵu cÊÕ gaÅy ra, pha°n kha²c do s±© thuŽyphaÅn ca²c muo…i cuŽa acid ma©nh nh± sulfate nhoÅm, sa¦t ta©o thaŒnh ä£c bie¢t khi b• ca²cacid voÅ cÊ thaÅm nha¢p, n±Ê²c seỴ co² pH ra…t tha…p

N±Ê²c thieÅn nhieÅn s±Ž du©ng cho ca…p n±Ê²c luoÅn duy trĐ mo¢t the… caÅn baËng gi±Ỵa ca²c ionbicarbonate, carbonate vaŒ khỈ carbon dioxide hoaŒ tan, do ¡o² n±Ê²c thieÅn nhieÅnth±ÊŒng ¡o°ng thÊŒi mang hai tỈnh cha…t ¡o…i nhau: tỈnh acid vaŒ tỈnh kie°m Khi b• oÅnhie‰m bÊŽi ca²c acid voÅ cÊ hoa£c ca²c muo…i acid t±Œ khu v±©c ha°m moŽ, ¡a…t pheŒn hoa£c donguo°n n±Ê²c thaŽi coÅng nghie¢p, pH tha…p hÊn 7 kha² nhie°u

Trong th±©c nghie¢m hai khoaŽng pH chañ ¡±Ê©c s±Ž du©ng ¡e˜ bie˜u th• s±© kha²c bie¢t treÅn.KhoaŽng pH th±² nha…t ±²ng vÊ²i ¡ie˜m ¡o˜i maŒu cuŽa cha…t chÄ th• methyl cam (t±Œ 4,2 µ4,5) ¡a²nh da…u s±© chuyeñ bie…n aŽnh h±ÊŽng cuŽa ca²c acid voÅ cÊ ma©nh sang vuŒng aŽnhh±ÊŽng cuŽa carbonic acid KhoaŽng pH th±² hai ±²ng vÊ²i ¡ie˜m ¡o˜i maŒu cuŽa cha…t chÄ th•phenolphtalein (t±Œ 8,2 µ 8,4) chuyeñ sang vuŒng aŽnh h±ÊŽng cuŽa nho²m carbonatetrong dung d•ch

1.2 Nguyê n tắc chính

DuŒng ca²c dung d•ch kie°m ma©nh ¡e˜ ¡•nh phaÅn ¡o¢ acid cuŽa caŽ acid voÅ cÊ ma©nh cuỴngnh± acid h±Ỵu cÊ hoa£c acid ye…u

¡e…n ¡ie˜m ¡o˜i maŒu cuŽa chÄ th• phenolphthalein, go©i laŒ ¨Oð ACID TOđNG COðNG(dung d•ch khoÅng maŒu chuye˜n sang tỈm nha©t)

Ca²c cha…t khỈ hoaŒ tan laŒm aŽnh h±ÊŽng ¡e…n ¡o¢ acid laŒ CO2, H2S, NH3 co² the˜ b• ma…t ¡ihoa£c hoŒa tan vaŒo ma‰u trong qua² trĐnh l±u tr±Ỵ hoa£c ¡•nh phaÅn ma‰u Co² the˜ giaŽm aŽnhh±ÊŽng naŒy baËng ca²ch ¡•nh phaÅn nhanh cho²ng, tra²nh la¦c ma©nh vaŒ tra²nh ¡e˜ ma‰u ÊŽ nÊico² nhie¢t ¡o¢ cao hÊn nhie¢t ¡o¢ ban ¡a°u cuŽa ma‰u

Khi ¡•nh phaÅn ma‰u n±Ê²c ca…p, ke…t quaŽ th±ÊŒng b• aŽnh h±ÊŽng bÊŽi haŒm l±Ê©ng chlorinekh±Ž truŒng n±Ê²c co² tỈnh ta˜y maŒu Muo…n tra²nh sai so… naŒy, ca°n theÅm vaŒi gio©t Na2S2O30,1N vaŒo ma‰u ¡e˜ loa©i boŽ aŽnh h±ÊŽng cuŽa chlorine Ne…u ma‰u co² ¡o¢ maŒu vaŒ ¡o¢ ¡u©ccao, phaŽi xa²c ¡•nh ¡o¢ acid baËng ph±Êng pha²p chua˜n ¡o¢ ¡ie¢n the…

Trang 31

2 Dụng cụ- thiế t bị– hoá chấ t

ChÄ th• phenolphthalein: 500 mg phenolphthalein + 50 ml methanol + n±Ê²cca…t = 100 ml

ChÄ th• methyl cam : 50 mg methyl cam + n±Ê²c ca…t = 100 ml

¡o¢ acid methyl

Ne…u ma‰u co² gia² tr• pH > 4,5: la…y 10 ml ma‰u vaŒo erlen theÅm 3 gio©tphenolphthalein DuŒng dung d•ch NaOH 0,02 N ¡•nh phaÅn ¡e…n khi dung d•ch v±Œa co²maŒu tỈm nha©t Ghi nha¢n the˜ tỈch V2ml dung d•ch NaOH ¡aỴ duŒng, tỈnh ¡o¢ acid to˜ngco¢ng

Là m hai Erlen đố i chứ ng khi dù ng chỉ thị Metylcam, cho vaŒo hai Erlen mo‰iErlen 20 ml n±Ê²c ca…t, Erlen th±² nha…t theÅm 1 ml H2SO4 1N + 3 gio©t methyl cam.Erlen th±² hai theÅm 1 ml NaOH 1N + 3 gio©t methyl cam

4 Cá ch tính

¨o¢ acid (mg CaCO3/ l) =

-ml ma‰uVÊ²i V : the˜ tỈch dung d•ch NaOH duŒng ¡•nh phaÅn : V1, V2

Trang 32

2.N±Ê²c ca…p co² haŒm l±Ê©ng HCO3-laŒ 30 mg/ l vaŒ haŒm l±Ê©ng CO2laŒ 30 mg/l TỈnh pHcuŽa n±Ê²c ÊŽ nhie¢t ¡o¢ 250C Ne…u haŒm l±Ê©ng CO2 cuŽa ma‰u giaŽm coŒn 3 mg/ l bÊŽi su©ckhỈ, pH cuŽa n±Ê²c lu²c naŒy laŒ bao nhieÅu?

BÀ I 9: ĐỘ KIỀ M

¨o¢ kie°m bie˜u th• khaŽ naÐng thu nha¢n proton H+cuŽa n±Ê²c N±Ê²c thieÅn nhieÅn hay n±Ê²ct±Œ he¢ tho…ng ca…p n±Ê²c, ¡o¢ kie°m ¡e°u do 3 ion chỈnh ta©o ra: hydroxide, carbonate vaŒbicarbonate Trong th±©c te… ca²c muo…i acid ye…u nh± borate, silicate cuỴng gaÅy aŽnhh±ÊŽng lÊ²n ¡e…n ¡o¢ kie°m Mo¢t vaŒi acid h±Ỵu cÊ be°n vÊ²i s±© oxy ho²a sinh ho©c nh± acidhumic, da©ng muo…i cuŽa chu²ng co² khaŽ naÐng laŒm taÐng ¡o¢ kie°m Trong ¡ie°u kie¢n thieÅnnhieÅn thỈch hÊ©p, taŽo de‰ daŒng xua…t hie¢n vaŒ to°n ta©i ¡o…i vÊ²i mo¢t vaŒi nguo°n n±Ê²c ma£t,qua² trĐnh pha²t trie˜n vaŒ taÐng tr±ÊŽng cuŽa taŽo giaŽi pho²ng mo¢t l±Ê©ng ¡a²ng ke˜ carbonatevaŒ bicarbonate laŒm cho pH n±Ê²c taÐng da°n co² the˜ leÅn ¡e…n 9 µ 10 nh±Ỵng nguo°n n±Ê²c

ChÄ th• methyl cam cho maŒu vaŒng vÊ²i ba…t kyŒ ion kie°m naŒo vaŒ trÊŽ thaŒnh maŒu

¡oŽ khi dung d•ch trÊŽ thaŒnh acid Vie¢c ¡•nh phaÅn ¡±Ê©c xem laŒ hoaŒn ta…t khi dung d•chco² maŒu da cam (pH = 4,5), naËm gi±Ỵa maŒu vaŒng (moÅi tr±ÊŒng baz) vaŒ maŒu ¡oŽ (moÅitr±ÊŒng acid) Do ¡o² maŒu ÊŽ ¡ie˜m ke…t thu²c th±ÊŒng ¡±Ê©c so sa²nh vÊ²i hai o…ng chua˜n

VĐ s±© ¡o˜i maŒu cuŽa methyl cam kho² nha¢n tha…y, neÅn chÄ th• ho‰n hÊ©pbromocresol lu©c + methyl ¡oŽ co² khoaŽng ¡o˜i maŒu roỴ raŒng hÊn ÊŽ cuŒng tr• so… pH neÅnth±ÊŒng ¡±Ê©c s±Ž du©ng ro¢ng raỴi hÊn

L±Ê©ng chlorine d± trong n±Ê²c uo…ng aŽnh h±ÊŽng ¡e…n ke…t quaŽ ¡•nh phaÅn laŒmnha©t maŒu cha…t chÄ th• ¨e˜ tra²nh sai le¢ch, ta cho theÅm vaŒo ma‰u mo¢t vaŒi gio©t Na2S2O30,1 N Khi ma‰u n±Ê²c co² ¡o¢ maŒu vaŒ ¡o¢ ¡u©c cao phaŽi duŒng ph±Êng pha²p chua˜n ¡o¢

¡ie¢n the… Nh±Ỵng cha…t ke…t tuŽa, xaŒ boÅng, cha…t da°u, cha…t ra¦n lÊ l±Žng co² the˜ phuŽ ¡ie¢nc±©c thuyŽ tinh laŒm cho ¡ie˜m cuo…i ¡e…n cha¢m ¨e˜ kha¦c phu©c hie¢n t±Ê©ng naŒy cầ n phả ichuŒi sạ ch đ iệ n cự c mo‰i khi tie…n haŒnh thỈ nghie¢m KhoÅng lo©c, pha loaỴng hay coÅ ¡a£cma‰u

2 Dụng cụ thiế t bị và hoá chấ t

02 Erlen 150 ml

Trang 33

01 Oịng ¡ong 100 ml

01 Buret 25 hoa£c 50 ml

2.2 Hoá chấ t

Dung d•ch sulfuric acid (H2SO4) 0,02 N: pha dung d•ch H2SO41N (28 ml H2SO4

¡a¢m ¡a£c + n±Ê²c ca…t = 1 lỈt), la…y 20 ml dung d•ch H2SO41N + n±Ê²c ca…t = 1 lỈt ¨•nhphaÅn la©i acid naŒy baËng Na2CO3 0,02N (hoaŒ tan 1,06g Na2CO3 ¡aỴ sa…y ÊŽ 1050C vaŒlaŒm nguo¢i trong bĐnh hu²t a˜m + n±Ê²c ca…t = 1 lỈt)

ChÄ th• maŒu phenolphthalein 0,5 %

ChÄ th• maŒu methyl cam 0,5 %

3 Thực hà nh

Ne…u ma‰u co² pH > 8,3: la…y 10ml ma‰u vaŒo erlen, theÅm 3 gio©t chÄ th• maŒuphenolphthalein ¨•nh phaÅn baËng dung d•ch H2SO40,02N cho ¡e…n khi ma…t maŒu Ghithe˜ tỈch V1ml H2SO40,02N ¡aỴ duŒng ¡e˜ tỈnh ¨Oð KIEĩM PHENOL(P)

Ne…u ma‰u co² pH < 8,3: la…y 10 ml ma‰u vaŒo bĐnh tam gia²c, theÅm 3 gio©t chÄ th•maŒu methyl cam (hay 3 gio©t chÄ th• maŒu ho‰n hÊ©p) ¨•nh phaÅn ma‰u baËng dung d•ch

H2SO4cho ¡e…n khi dung d•ch co² maŒu da cam (màu giữa hai Erlen đối chứng) Ne…u

H2SO4 0,02N ¡aỴ duŒng ¡e˜ tỈnh ¨Oð KIEĩM METHYL CAM hay ¨Oð KIEĩM TOđNGCOðNG

Là m hai Erlen đố i chứ ng khi dù ng chỉ thị Metylcam, cho vaŒo hai Erlen mo‰iErlen 20 ml n±Ê²c ca…t, Erlen th±² nha…t theÅm 1 ml H2SO4 1N + 3 gio©t methyl cam.Erlen th±² hai theÅm 1 ml NaOH 1N + 3 gio©t methyl cam

Kế t quả phâ n định Độ kiề m do cá c cá c ion (mg/lCaCO 3 )

Trang 34

P ¡o¢ kie°m phenol

T ¡o¢ kie°m to˜ng co¢ng

OH-(mg/l) = ¡o¢ kie°m OH-(mgCaCO3/l) 0,34

CO32-(mg/l) = ¡o¢ kie°m CO32(mgCaCO3/l) 0,6

HCO3-(mg/l) = ¡o¢ kie°m HCO32(mgCaCO3/l) 1,22

5 Câ u hỏ i

GiaŽ s±Ž raËng aŽnh h±ÊŽng cuŽa ca²c muo…i hoaŒ tan treÅn hoa©t tỈnh ca²c ion khoÅng ¡a²ng ke˜.Mo¢t pha°n n±Ê²c ÊŽ 250C co² pH = 10,3 vaŒ haŒm l±Ê©ng carbonate laŒ 120 mg/l

- TỈnh ¡o¢ kie°m OH, CO32, HCO3vaŒ ¡o¢ kie°m to˜ng co¢ng cuŽa ma‰u treÅn (mg/lCaCO3)

BÀ I 10: ĐỘ CỨ NG TỔ NG CỘ NG

ö¢ c±²ng ¡±Ê©c hie˜u laŒ khaŽ naÐng ta©o bo©t cuŽa n±Ê²c vÊ²i xaŒ boÅng Ion calci vaŒ magnestrong n±Ê²c seỴ ke…t tuŽa vÊ²i xaŒ boÅng, do ¡o² laŒm giaŽm s±²c caÐn be° ma£t vaŒ pha² huŽy ¡a£ctỈnh ta©o bo©t Nh±Ỵng ion d±Êng ¡a hoa² tr• kha²c cuỴng co² the˜ ke…t tuŽa vÊ²i xaŒ boÅng,nh±ng th±ÊŒng nh±Ỵng ion naŒy ÊŽ d±Ê²i da©ng ph±²c cha…t, hoa£c laŒ cha…t h±Ỵu cÊ, do ¡o² aŽnhh±ÊŽng cuŽa chu²ng trong n±Ê²c khoÅng ¡a²ng ke˜ vaŒ kho² xa²c ¡•nh TreÅn th±©c te…, ¡o¢ c±²ngtoñg co¢ng ¡±Ê©c xa²c ¡•nh baËng toñg haŒm l±Ê©ng calci, magnes vaŒ ¡±Ê©c bie˜u th• baËng

mg CaCO3/l

1.2 Nguyê n tắc (phương phá p định phâ n bằng EDTA)

Ethylenediaminetetraacetic acid (EDTA) hoa£c muo…i natri da‰n xua…t (Na-EDTA) khi

thaŒnh ca²c ph±²c cha…t ¨o…i vÊ²i hai ion calci vaŒ magnes chuŽ ye…u gaÅy ¡o¢ c±²ng trong

baËng EDTA, phả n ±²ng ta©o ph±²c gi±Ỵa EDTA vÊ²i ion calci, magnes seỴ laŒm chuye˜n maŒu dung d•ch t±Œ đỏ rượu vang sang xanh dương ta©i ¡ie˜m ke…t thu²c.

1.3 Cá c ả nh hưở ng

Mo¢t vaŒi ion kim loa©i na£ng gaÅy trÊŽ nga©i cho vie¢c ¡•nh phaÅn, laŒm chÄ th• maŒunha©t da°n hay khoÅng roỴ raŒng ta©i ¡ie˜m ke…t thu²c Co² the˜ kha¦c phu©c trÊŽ nga©i naŒy baËngca²ch theÅm cha…t che lu²c ¡•nh phaÅn Muo…i Mg-EDTA co² ta²c du©ng nh± mo¢t cha…t phaŽn

±²ng ke²p v±Œa ta©o ph±²c vÊ²i ca²c kim loa©i na£ng, v±Œa giaŽi pho²ng Mg vaŒo trong ma‰u, co²the˜ duŒng thay the… cho ca²c cha…t che co² muŒi kho² ch•u vaŒ ¡o¢c tỈnh Muo…i Mg-EDTAchÄ co² ta²c du©ng tỈch c±©c khi thay the… cho ca²c kim loa©i na£ng song khoÅng laŒm bie…n ¡o˜i

¡o¢ c±²ng to˜ng co¢ng trong ma‰u n±Ê²c

BaŽng d±Ê²i h±Ê²ng da‰n ca²ch s±Ž du©ng cha…t che tuŒy thuo¢c haŒm l±Ê©ng kim loa©ina£ng hay l±Ê©ng polyphosphate co² trong ma‰u, giu²p vie¢c xa²c ¡•nh Ca vaŒ Mg baËngph±Êng pha²p EDTA; ¡o¢ c±²ng to˜ng co¢ng seỴ co² ¡±Ê©c qua ph±Êng pha²p tỈnh

Trang 35

Chấ t gâ y trở ngại Hà m lượng tố i đa chấ t gâ y trở ngại(mg/l)

Nh±Ỵng l±u y² khi ¡•nh phaÅn

Vie¢c ¡•nh phaÅn chÄ th±©c hie¢n ÊŽ nhie¢t ¡o¢ phoŒng hay ga°n vÊ²i nhie¢t ¡o¢ phoŒng,tra²nh s±© ca²ch bie¢t nhie¢t qua² lÊ²n so vÊ²i nhie¢t ¡o¢ moÅi tr±ÊŒng xung quanh S±© ¡o˜i maŒutrÊŽ neÅn cha¢m vaŒ ke…t quaŽ ke²m chỈnh xa²c nh± trong tr±ÊŒng hÊ©p ma‰u ¡±Ê©c ¡•nh phaÅnga°n khoaŽng nhie¢t ¡o¢ ¡oÅng ¡a£c Cha…t chÄ th• maŒu seỴ b• phaÅn huyŽ trong n±Ê²c no²ng

¨a£c bie¢t pH co² the˜ ta©o ra moÅi tr±ÊŒng da‰n ¡e…n tuŽa CaCO3, tuy nhieÅn ¡•nh phaÅn co²laÅu cuỴng co² the˜ hoŒa tan la©i ke…t tuŽa S±© thay ¡o˜i cha¢m ta©i ¡ie˜m ke…t thu²c th±ÊŒng choke…t quaŽ tha…p hÊn NhaËm giaŽm thie˜u ke…t tuŽa CaCO3 ta©o thaŒnh Vie¢c ¡•nh phaÅn ca°nhoaŒn ta…t trong voŒng 5 phu²t Ba ph±Êng pha²p sau ¡aÅy laŒm giaŽm ke…t tuŽa CaCO3

Pha loaỴng ma‰u baËng n±Ê²c ca…t ¡e˜ to…i giaŽm l±Ê©ng CaCO3 DuŒng mo¢t l±Ê©ngma‰u qua² nhoŽ de‰ da‰n ¡e…n sai le¢ch khi ¡o©c ke…t quaŽ treÅn thaÅn o…ng nhoŽ gio©t

sÊ bo¢ TheÅm nhanh EDTA vÊ²i khoaŽng 90% l±Ê©ng ca°n duŒng hay mo¢t tÄ le¢ thỈch nghituyŒ vaŒo the˜ tỈch ma‰u ca°n ¡•nh phaÅn tr±Ê²c khi chÄnh pH baËng dung d•ch ¡e¢m

Acid ho²a ma‰u vaŒ khua…y trong voŒng 2 phu²t ¡e˜ ¡uo˜i CO2 tr±Ê²c khi chÄnh pHxa²c ¡•nh ¡o¢ kie°m sau mo‰i la°n theÅm axit

02 Co…c 250 ml

01 Buret 10 ml

01 Erlen 100 ml

01 Oịng ¡ong

Trang 36

HoaŒ tan 16,9g NH4Cl trong 143 ml NH4OH ¡a£m ¡a£c.

Tro¢n ¡e°u hai dung d•ch treÅn vaŒ pha loaỴng thaŒnh 250 ml vÊ²i n±Ê²c ca…t

¨±©ng ca²c dung d•ch treÅn trong chai nh±©a deŽo hay chai thuŽy tinh trung tỈnh ThÊŒi ha©ns±Ž du©ng khoÅng qua² mo¢t tha²ng ¨a¢y na¦p kỈn ¡e˜ ngaÐn NH3 bay hÊi vaŒ CO2 ngoaŒikhoÅng khỈ khoÅng xaÅm nha¢p vaŒo dung d•ch

2.2.2.Nhữ ng tá c nhâ n che

Pha°n lÊ²n ca²c loa©i n±Ê²c khoÅng ca°n theÅm ta²c nhaÅn che Tuy nhieÅn mo¢t vaŒi ma‰u n±Ê²cch±²a nh±Ỵng ion gaÅy nhie‰u, ca°n theÅm ta²c nhaÅn che ¡e˜ laŒm s±© ¡o˜i maŒu ta©i d±²t ¡ie˜m

Cha…t che I

Ma‰u co² tỈnh acid phaŽi ¡±Ê©c trung hoŒa tÊ²i khi pH = 6 baËng dung d•ch ¡e¢m hay NaOH0,1N trư Ê²c khi theÅm 200 mg sodium cyanide (NaCN) d±Ê²i da©ng tinh the˜ TheÅm ¡uŽdung d•ch ¡e¢m ¡e˜ co² pH 10 0,1 (Chu² y²: NaCN ra…t ¡o¢c Ca˜n tha¢n khi s±Ž du©ng no².XaŽ tha¢t nhie°u n±Ê²c tr±Ê²c khi ¡o˜ boŽ dung d•ch treÅn ¡e˜ tra²nh phaŽn ±²ng toaŽ hÊi ¡o¢chydroxyanide (HCN)

Cha…t che II

HoaŒ tan 5g NaS 9H2O hay 3,7g Na2S 5H2O trong 100 ml n±Ê²c ca…t

Dung d•ch Na2S de‰ b• oxy ho²a bÊŽi khỈ trÊŒi ta©o ra ke…t tuŽa sulfide aŽnh h±ÊŽng ¡e…n vie¢cxa²c ¡•nh ¡ie˜m chuye˜n maŒu cha…t chÄ th• PhaŽi baŽo quaŽn dung d•ch naŒy trong chai ¡a¢ykỈn baËng nu²t cao su Khi bie…t roỴ co² s±© hie¢n die¢n cuŽa ca²c kim loa©i na£ng, s±Ž du©ng cha…tche x±Ž ly² ma‰u tr±Ê²c khi ¡•nh phaÅn (xem pha°n nh±Ỵng l±u y² khi ¡•nh phaÅn)

2.2.3 Chấ t chỉ thị mà u

a Eriochrome Black T : muo…i natri da‰n xua…t t±Œ 1 µ (1 hyroxy µ 2 naphthylazo µ 5nitro µ 2 naphthol µ 4 sulfonic acid), hoŒa tan 0,5 g chÄ th• treÅn 100 g 2, 2 , 2 -nitrilotriethanol TheÅm hai gio©t cho mo‰i 50 ml ma‰u ChÄnh the˜ tỈch ma‰u n±Ê²c ca°nthie…t

b Calmagite: 1 µ (1 hydroxy µ 4 methyl µ 2 phenylazo) µ 2 napthol µ 4 sulfonic acid.Calmagite thỈch hÊ©p cho dung d•ch loŽng vaŒ ta©o ra s±© thay ¡o˜i maŒu t±Êng t±© nh±Eryochrome Black T vÊ²i ¡ie˜m ke…t thu²c roỴ raŒng hÊn HoaŒ tan 0,10 g Calmagite trong100ml n±Ê²c ca…t DuŒng 1ml cho mo‰i 50 ml ma‰u ¡•nh phaÅn ChÄnh the˜ tỈch ne…u ca°nthie…t

c Cha…t chÄ th• I vaŒ II co² the˜ duŒng d±Ê²i da©ng tinh the˜ khoÅ KhoÅng neÅn duŒng cha…t chÄth• qua² nhie°u Cha˜n b• ho‰n hÊ©p khoÅ cuŽa cha…t chÄ th• d±Ê²i muo…i tinh thie…t

Trang 37

d Ne…u ta©i ¡ie˜m ke…t thu²c chua˜n ¡o¢, s±© thay ¡o˜i maŒu cuŽa chÄ th• khoÅng roỴ raŒng trongtr±ÊŒng hÊ©p naŒy ca°n phaŽi theÅm ta²c nhaÅn che Ne…u cho cha…t che NaCN vaŒo ma‰u maŒ

¡ie˜m ¡o˜i maŒu va‰n khoÅng roỴ raŒng, nguyeÅn nhaÅn co² the˜ do cha…t chÄ th• ma°u b• h±

2.2.4 Dung dịch chuẩ n EDTA 0,01 M

2.2.5 Dung dịch chuẩ n Calcium

CaÅn 1g CaCO3 (duŒng cha…t chuañ to…t nha…t hay hoa² cha…t ¡a£t bie¢t co² haŒm l±Ê©ng ca²ckim loa©i na£ng, ¡o¢ kie°m vaŒ magnesium tha…p) vaŒo trong mo¢t erlen 500 ml ä£t mo¢tca²i phe‰u treÅn mie¢ng bĐnh, mo‰i la°n theÅm mo¢t Ỉt HCl cho tÊ²i khi ta…t caŽ CaCO3 tanhoaŒn toaŒn TheÅm 200 ml n±Ê²c ca…t vaŒ ¡un soÅi vaŒi phu²t ¡e˜ ¡o˜i CO2laŒm la©nh vaŒ theÅmvaŒi gio©t chÄ th• methyl ¡oŽ, chÄnh la©i pH ¡e…n khi co² maŒu cam baËng NH4OH 3N hayHCl chuyeñ qua bĐnh ¡•nh m±²c vaŒ pha thaŒnh mo¢t lỈt vÊ²i n±Ê²c ca…t: 1 ml = 1 mgCaCO3

2.2.6 Dung dịch sodium hydroxide:NaOH 0,1 N

3 Trình tự thí nghiệ m

La…y mo¢t the˜ tỈch ma‰u sao cho l±Ê©ng EDTA chua˜n ¡o¢ khoÅng qua² 15 ml, hoaŒnthaŒnh vie¢c ¡•nh phaÅn trong voŒng 5 phu²t tỈnh t±Œ thÊŒi ¡ie˜m cho dung d•ch ¡e¢m Ne…ul±Ê©ng EDTA lÊ²n hÊn 15ml thĐ phaŽi pha loaỴng ma‰u

pH 10 0,1, theÅm cha…t che ne…u s±© thay ¡o˜i maŒu ta©i ¡ie˜m ke…t thu²c chua˜n ¡o¢ khoÅngroỴ raŒng Sau khi theÅm cha…t che nh±ng maŒu the˜ hie¢n va‰n khoÅng roỴ raŒng Cha…t chÄ th•co² the˜ ¡aỴ b• hoŽng

TheÅm cha…t chÄ th• maŒu (l±Ê©ng nhoŽ baËng 1/5 ha©t ga©o) Chua˜n ¡o¢ t±Œ t±Œ baËngdung d•ch EDTA cho ¡e…n lu²c co² maŒu xanh da trÊŒi la©i ¡ie˜m ke…t thu²c Ne…u the˜ tỈchma‰u co² ¡uŽ vaŒ khoÅng co² cha…t gaÅy caŽn trÊŽ thĐ tr• so… ¡•nh phaÅn seỴ taÐng khi s±Ž du©ng 1l±Ê©ng ma‰u nhie°u hÊn ¡±Ê©c mieÅu taŽ trong pha°n c d±Ê²i ¡aÅy

Ma‰u co² ¡o¢ c±²ng tha…p: n±Ê²c sau khi qua trao ¡o˜i ion, ca²c loa©i n±Ê²c me°m kha²cvaŒ ca²c loa©i n±Ê²c thieÅn nhieÅn co² ¡o¢ c±²ng tha…p ( Ỉt hÊn 50 mg/l) ca°n la…y mo¢t the˜ tỈchlÊ²n hÊn (100 µ 1000 ml) ¡e˜ ¡•nh phaÅn vaŒ theÅm vaŒo mo¢t l±Ê©ng dung d•ch ¡e¢m Cha…tche Cha…t chÄ th• maŒu theo tÄ le¢ t±Êng ¡±Êng Chua˜n ¡o¢ baËng o…ng nhoŽ gio©t ¡•nh phaÅnnhoŽ nha…t, laŒm theÅm ma‰u th±Ž khoÅng: duŒng n±Ê²c ca…t 2 la°n n±Ê²c qua co¢t trao ¡o˜i ionbaËng the˜ tỈch ma‰u L±Ê©ng dung d•ch ¡e¢m, cha…t che, cha…t chÄ th• maŒu t±Êng t±© nh±ma‰u La…y the˜ tỈch EDTA ¡•nh phaÅn cuŽa ma‰u tr±Œ ¡i the˜ tỈch duŒng ¡•nh phaÅn cho ma‰uth±Ž khoÅng

4 Cá ch tính

( A B 1000)

¨o¢ c±²ng (EDTA) mg CaCO3/l = Õ Õ Õ Õ Õ

Trang 38

ml ma‰uTrong ¡o²:

A ml EDTA tham gia phaŽn ±²ng trong ma‰u

B mg CaCO3t±Êng ¡±Êng 1 ml EDTA ¡•nh phaÅn

5 Câ u hỏ i

1 NguyeÅn nhaÅn gaÅy ra ¡o¢ c±²ng cuŽa n±Ê²c?

BÀ I 11: ĐỘ CỨ NG CALCI

Calci laŒ mo¢t nguyeÅn to… th±ÊŒng ga£p trong n±Ê²c thieÅn nhieÅn vĐ chaŽy qua nh±ỴngvuŒng co² nhie°u ¡a² voÅi, tha©ch cao, dolomitÕ TuyŒ theo nguo°n go…c vaŒ ca²ch x±Ž ly² maŒhaŒm l±Ê©ng calci trong n±Ê²c co² t±Œ 0 ¡e…n vaŒi traÐm mg/l ChÄ vÊ²i mo¢t l±Ê©ng nhoŽcalcicacbonate cuỴng co² the˜ ta©o neÅn mo¢t maŒng c±²ng ba²m vaŒo ma£t trong ca²c o…ng da‰ntheo thÊŒi gian tỈch tu©, baŽo ve¢ kim loa©i cho…ng la©i s±© aÐn moŒn Ma£t kha²c, lÊ²p maŒng naŒyla©i laŒ mo¢t tai ha©i lÊ²n cho nh±Ỵng thie…t b• s±Ž du©ng ÊŽ nhie¢t ¡o¢ cao nh± no°i hÊiÕPh±Êng pha²p laŒm me°m n±Ê²c baËng ho²a cha…t hoa£c nh±©a trao ¡o˜i ion th±ÊŒng ¡±Ê©c a²pdu©ng ¡e˜ kh±Ž bÊ²t calci tÊ²i giÊ²i ha©n cha…p nha¢n ¡±Ê©c

2 Nguyê n tắc

Trong dung d•ch co² ch±²a calci vaŒ magnes, ÊŽ pH=12-13, magne seỴ b• ke…t tuŽa d±Ê²ida©ng hydroxy Cha…t chÄ th• maŒu ke…t hÊ©p vÊ²i calci cho maŒu ho°ng Khi EDTA ¡±Ê©ctheÅm vaŒo dung d•ch seỴ ke…t hÊ©p vÊ²i calci vaŒ phaŽn ±²ng xaŽy ra hoaŒn toaŒn ỡ ¡ie˜m ke…tthu²c dung d•ch chuye˜n maŒu ho°ng sang tỈm

CAÍC AõNH HÌỡNG (XEM PHAĩN ¨Oð CÌÍNG)

3 Dụng cụ, thiế t bị, hó a chấ t

Trang 39

a La…y 25ml (hay mo¢t the˜ tỈch ma‰u pha loaỴng ¡e…n 25ml) sao cho the˜ tỈch EDTAduŒng ¡•nh phaÅn khoÅng v±Ê©t qua² 15ml Ne…u ma‰u n±Ê²c co² haŒm l±Ê©ng calci v±Ê©t qua²300mg/l neÅn pha loaỴng hoa£c trung hoŒa vÊ²i acid ro°i ¡un soÅi mo¢t phu²t, laŒm nguo¢itr±Ê²c khi ¡•nh phaÅn

b TheÅm 2ml dung d•ch NaOH 1N hoa£c mo¢t the˜ tỈch lÊ²n hÊn ¡e˜ naÅng pH leÅn 12-13,la¦c ¡e°u

d ¨•nh phaÅn baËng dung d•ch EDTA 0,01M, ¡ie˜m ke…t thu²c dung d•ch co² maŒu tỈm ¨e˜kie˜m soa²t ¡ie˜m ke…t thu²c chua˜n ¡o¢, ca°n ghi nha¢n the˜ tỈch EDTA ¡aỴ duŒng, sau ¡o²theÅm mo¢t hoa£c hai gio©t EDTA ¡e˜ ¡aŽm baŽo maŒu cuŽa dung d•ch khoÅng ¡o˜i

BÀ I 12: NITROGEN – ORGANIC

1.1 Đại cương

Vie¢c xa²c ¡•nh Nitrogen h±Ỵu cÊ baËng ph±Êng pha²p Kjeldahl khoÅng tỈnh ¡e…nnitÊ ÊŽ ca²c da©ng kha²c nh±: azide, azo, hydrazone, nitrate, nitrite, nitro, nitroso, oximevaŒ semi carbazone Ne…u nitrogen ammonia khoÅng ¡±Ê©c kh±Ž tr±Ê²c thĐ ph±Êng pha²pnaŒy cho ke…t quaŽ laŒ l±Ê©ng nitrogen to˜ng co¢ng VĐ the…, muo…n xa²c ¡•nh l±Ê©ng nitrogenh±Ỵu cÊ ca°n xa²c ¡•nh rieÅng nitrogen ammonia tr±Ê²c sau ¡o² tie…n haŒnh ch±ng ca…t tie…ptheo

VÊ²i s±© hie¢n die¢n cuŽa acid sulfuric, potassium sulfate vaŒ mercuric sulfate laŒmcha…t xu²c ta²c, amino-nitrogen cuŽa nh±Ỵng cha…t h±Ỵu cÊ ¡±Ê©c bie…n ¡o˜i thaŒnh ammoniumsulfate Ammonia t±© do vaŒ ammonium-nitrogen cuỴng chuye˜n thaŒnh ammoniumsulfate Trong thÊŒi gian phaÅn huŽy ma‰u, ho‰n hÊ©p mercury ammonium ¡±Ê©c hĐnhthaŒnh vaŒ b• phaÅn tỈch bÊŽi Na2S2O3 Sau ¡o² trung hoŒa ma‰u baËng dung d•ch kie°m vaŒch±ng ca…t HaŒm l±Ê©ng ammonia h±Ỵu cÊ ¡±Ê©c ha…p thu baËng acid boric vaŒ xa²c ¡•nh

Trang 40

- Thie…t b• phaÅn huŽy bĐnh Kjeldahl 800 ml duŒng phaÅn huŽy ma‰u d±Ê²i ta²c du©ng cuŽa mo¢tdung d•ch phaÅn huŽy (acid ma©nh) vaŒ ¡un ÊŽ nhie¢t ¡o¢ 370oC

- Thie…t b• ch±ng ca…t :he¢ tho…ng ch±ng ca…t go°m mo¢t daŒn Kjeldahl vÊ²i 6 bĐnh Kjeldahl

2.2.2 Dung dịch acid boric (H 3 BO 3 )

20 g acid boric +n±Ê²c ca…t = 1 lỈt + theÅm 10 ml chÄ th• maŒu ¡e˜ dung d•ch co² maŒu tỈm

2.2.3 Dung dịch acid sulfuric (H 2 SO 4 ) 0,02 N

2.2.4 Dung dịch mercuric sulfate

HoŒa tan 8 g oxit thuŽy ngaÅn ¡oŽ HgO trong 100 ml H2SO46N

2.2.5 Dung dịch phâ n hủ y (acid mạnh )

HoŒa tan 134g K2SO4trong 650 ml n±Ê²c ca…t + 200 ml H2SO4 ¡a¢m ¡a£c TheÅmvaŒo dung d•ch Mercuric sulfat ¡aỴ ¡ie°u che… sần go°m 2g HgO (mercuric oxid red)trong 25 ml ,qua¢y ¡e°u + TheÅm n±Ê²c ca…t cho ¡uŽ mo¢t lỈt Gi±Ỵ ÊŽ nhie¢t ¡o¢ tha…p ga°n

20oC

2.2.6 Dung dịch borate

TheÅm 88 ml NaOH 0,1N vaŒo 500 ml dung d•ch tetraborate Na2B4O7 0,25 M(9,5g Na2B4O7 10H2O/ lỈt ) vaŒ pha loaỴng thaŒnh mo¢t lỈt

2.2.7 Dung dịch sodium hidroxide (NaOH) 6N

HoŒa tan 240g NaOH vieÅn trong mo¢t lỈt n±Ê²c ca…t

2.2.8 Dung dịch sodium hidroxide – sodium thiosulfate

HoaŒ tan 500g NaOH vaŒ Na2S2O3.5 H2O baËng n±Ê²c ca…t vaŒ pha thaŒnh 1lỈt

3 Thực hà nh

3.1 Chuẩ n bị và chọn thể tích mẫ u thích hợp theo bả ng hướ ng dẫ n sau

Lượng Nitrogen trong mẫ u (mg/l) Thể tích mẫ u (ml)

0 -1

1 -10

500250

Tiêu đề	Phân Tích Các Chỉ Tiêu Môi Trường
Tác giả	ThS. Đinh Hải Hà
Trường học	Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Khoa Học Môi Trường
Thể loại	Sách
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Thành phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	118
Dung lượng	790,17 KB