Ôn tập môn Xã hội học văn hóa

Xã Hội Học Văn Hóa:.Câu 1: a Đối tượng của xã hội học văn hóa: Xã hội học văn hóa là một chuyên ngành của xã hội học nghiên cứu quá trình hình thành,phát triển,biến đổi,mối quan hệ của v

Xã Hội Học Văn Hóa:.

Câu 1:

a) Đối tượng của xã hội học văn hóa:

Xã hội học văn hóa là một chuyên ngành của xã hội học nghiên cứu quá trình hình thành,phát triển,biến đổi,mối quan hệ của văn hóa với các cá nhân nhóm xã hội,đồng thời nhận xét cấu trúc và các hoạt động của văn hóa trong mối liên hệ tác động với các cơ cấu xã hội trong bối cảnh lịch sử

b) Chức năng của xã hội học văn hóa:

- Chức năng nhận thức:

Cũng như xã hội học,XHHVH cung cấp cho chúng ta các tri thức cơ bản về những quy luật vận động phát triển của các hiện tượng,sự kiên,quá trình …của văn hóa xung quanh chúng ta từ đó tạo ra cơ sở khách wuan cho nhận biết đúng bản chất của nó

HHVH hệ thống hóa các hiểu biết của con người về văn hóa và cũng tìm cách giải quyết các vấn

đề của văn hóa từ đó góp phần tạo ra một bức tranh hoàn chỉnh về văn hóa cũng như các bộ phận các lĩnh vực khác nhau của đời sống văn hóa của một dân tộc

XHHVH giúp chúng ta nhận thức được vai trò của văn hóa trong sự vận hành của các cá

nhân,nhóm,các thiết chế xã hội

XHHVH với cơ sở lí luận của mình giúp chúng ta nhân thức sâu hơn về sự phát triển tương lai của văn hóa của xã hội

Qua các tri thức mà XHHVH mang lại giúp chúng ta nhận thức rõ về văn hóa và hiểu rõ sự tồn tại của bản than trong nền văn hóa của dân tộc.từ đó áp dụng nhận thức ấy vào quá trình hoạt động thực tiễn theo tinh thần phát triển của nền văn hóa dân tộc

- Chức năng tư tưởng:

Bằng các nghiên cứu của mình XHHVH góp phần ổn định chính,trị,xã hội

XHHVH giúp các nhà quản lí vạch ra các chính sách văn hóa cụ thể

- Chức năng thực tiễn;

XHHVH giúp các nhà quản lí hiểu được hàng loạt các vấn đề,hiện tượng,quá trình mới nảy sinh của văn hóa trong đời sống xã hội để từ đó các quyết định,các chủ trương chính sách đúng đắn đưa chúng đi theo đúng với yêu cầu khách quan của sự phát triển

XHHVH góp phần vào nghiên cứu cỉa thiện chính công tác quản lí văn hóa của các cơ quan quản

lí văn hóa cũng như các phương pháp quản lí văn hóa

Câu 2:

a) Khái niệm giá trị? Cho ví dụ và phân tích?

- Khái niệm giá trị.

Có các quan niệm khác nhau về giá trị

1 Theo Chanel;’Gía trị là những tiêu chuẩn về cái có thể ao ước đượ chúng xác định các mục đích chung của hành động

2 Theo bách khoa toàn thư quốc tế về xã hội học;’Gía trị là những tiêu chuẩn để đánh giá thế nào là tốt hay xấu phải hay trái đẹp đẽ hay xấu xa.’

3 Theo Bách khoa toàn thư xã hội học:’Gía trị là là những điều kiện thiết yếu trong đánh giá mà thiếu nó thì mọi sự đánh giá,nhận xét đều trở nên vô ghĩa.’

Các quan niệm trên đưa ra nhận định về giá trị từ các khía cạnh khác nhau nhưng chúng đều có một điểm chung là coi giá trị là kết quả của các hoạt động đánh gia từ các chủ thể là con người

- Ví dụ;

Chúng ta thường hat nói đến giá trị của một tác phẩm văn học.Nói như vậy là bản than chúng ta những người đã từng đọc và nghe tác phẩm văn hocj đó đang trực tiếp đánh giá về nó.Chúng ta nhận xét nó tốt hay xấu,phản ánh đúng hay sai hiện thực cuộc sông…Chúng ta đánh giá xem tác phẩm văn học đó có tác động như thế nào đên cuộc sông,nó để lại được cái gì cho chúng ta b) Chuẩn mựcj là gì?Ví dụ và phân tích ?

- Khái niệm chuẩn mực?

Là hệ thống các quy tắc xử sự chung được cộng đồng thừa nhận và chấp nhận nhằm điều chỉnh các hành vi của con người sao cho phù hợp

- Ví dụ.

Phận làm con là phải hiếu thapr với cha mẹ như vậy mới là con ngoan.Như vậy đó là một chuẩn mực mà cộng đồng đặt nra cho bổn phận của người là con cái.Nếu ai không làm đúng chuẩn mực này thì sẽ chịu sự chê trách của toàn xã hội

Câu 3l: ứng xử-khuôn mẫu ứng xử? Cho ví dụ?

- Ứng xử là một biểu hiện của giao tiếp, là sự phản ứng của con người trước sự tác động

của người khác với mình trong một tình huống nhất định được thể hiện qua thái độ, hành

vi, cử chỉ, cách nói năng của con người nhằm đạt kết quả tốt trong mối quan hệ giữa con người với nhau Xét trên bình diện nhân cách thì bản chất của ứng xử chính là những đặc điểm tính cách của cá nhân được thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ và cách nói năng của cá nhân với những người chung quanh

- Khuôn mẫu ứng xử.Là các quy tắc,các phạm trù quy định cách ứng xử của con người

trong các mối quan hệ khác nhau,trong hoàn cảnh cụ thể khác nhau được cộng đồng thừa nhận và chấp nhân nhằm điều chỉnh cách ứng xử của con người cho phù hợp

- Ví dụ;Cách ứng xử trong quan hệ bạn bè hay cách ứng xử khi gặp một tình huống nào

đấy

Câu 4;Biểu tượng là gì?Cho ví dụ và phân tích ?

- Biểu tượng

.Biểu tượng là một dấu hiệu hình ảnh bằng con vật cộng đồng hay đồ vật nó thể hiện một điều trừu tượng,nó là hình ảnh cụ thể của mọi sự hay mọi điều gì đó

- Ví dụ và phân tích.

Ví dụ như câu nói:(‘Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn’.Câu nói đó xuất phát từ cảm nhận của con người về loài hoa sen-loài hoa mọc lên từ bùn mà lại không hề vướng chút bùn

naofnguwowcj lại còn rất đẹp hương thơm thoang thoảng.Từ đó mà người việt đã sử dụng loại hoa này làm biểu tượng cho cái đẹp cái thanh cao tinh khiết.Từ đây khi nhắc đến loài hoa này ai cũng nhận ra ý nghĩa sâu xa của nó là biểu tượng của cái đẹp thanh cao,quý giá

Câu 5;Tác phẩm văn hóa;

a) Khái niệm:

Là đơn vị cơ bản của văn hóa đồng thời nó cũng là yếu tố quan trọng tác động đến không gian văn hóa.Cụ thể nếu không có tác phẩm văn hóa sẽ không có văn hóa và như vậy cũng sẽ không

có đời soongas xã hội

Thực chất tác phẩm văn hóa là các loại hình nghệ thuật nói chung

b) Các đặc trưng của tác phẩm văn hóa:

-Bgôn ngữ gồm các loại hình ngôn ngữ như:Ngôn ngữ biểu tượng hình ảnh(ngôn ngiwx

nhìn ),ngôn ngữ âm thanh (ngôn ngữ nghe ),ngôn ngữ kí hiệu động tác(ngôn ngữ cử chỉ),ngôn ngữ kí hiệu ngôn ngữ(ngôn ngữ nói ),ngôn ngữ văn bản (ngôn ngữ viết )Chính các loại hình ngôn ngữ này đã tạo ra đặc điểm thứ nhất của tác phẩm văn hóa

-Tác phẩm văn hóa khác với các tác phẩm xã hội khác.Các tác phẩm xã hội khác trong quá trình tiêu dùng sẽ bị mài mòn còn các tác phẩm văn hóa thì ngược lại không những không hao mòn

mà còn nhân lên gấp bội các giá trị

-Các tác phẩm văn hóa được sản xuất và tiêu dùng trong thời gian rỗi

-Tác phẩm văn hóa được phân phối và lưu thông một cách thường trực và lâu dài trong các thiết chế và thể chế văn hóa như câu lạc bộ,bảo tang,thư viện,rạp chiếu phim,lễ hội văn hóa dân gian

Câu 8:Nói văn hóa là động lực và mục tiêu của xã hội vì:

- Văn hóa là động lực phát triển của xã hội.

Văn hóa là động lực của sự phát triển, bởi lẽ mọi sự phát triển đều do con người quyết định chi phối Văn hóa khơi dậy và nhân lên mọi tiềm năng sáng tạo của con người, huy động sức mạnh nội sinh to lớn trong con người đóng góp vào sự phát triển xã hội

Trước đây, để phát triển kinh tế, người ta thường nhấn mạnh và khai thác yếu tố lao động của con người cho sự phát triển Ngày nay, trong điều kiện của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, yếu tố quyết định cho sự phát triển là trí tuệ, là thông tin, là sáng tạo và đổi mới không ngừng nhằm tạo ra những giá trị vật chất và tinh thần ngày càng cao, đáp ứng nhu cầu đa dạng và phong phú của mỗi người cũng như của toàn xã hội

- Văn hóa là mục tiêu phát triển xã hội;

Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển bởi lẽ, văn hóa do con người sáng tạo ra, chi phối toàn bộ hoạt động của con người, là hoạt động sản xuất nhằm cung cấp năng lượng tinh thần cho con người, làm cho con người ngày càng hoàn thiện, xa rời trạng thái nguyên sơ ban đầu khi từ con vật phát triển thành con người Con người tồn tại, không chỉ cần những sản phẩm vật chất mà còn có nhu cầu hưởng thụ sản phẩm văn hóa tinh thần, con người và xã hội loài người càng phát triển thì nhu cầu văn hóa tinh thần đòi hỏi ngày càng cao Đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần đó chính là đảm bảo sự phát triển ngày càng nhiều của cải vật chất cho con người và xã hội

Câu 9;Văn hóa điều tiết xã kiểm soat xã hội như thế nào?Cho ví dụ và phân tích?

- Văn hóa điều tiết và kiểm soát xã hội:

Trong xã hội không phải cá nhân nào cũng như nhau,có người tốt có người xấu.Trong bản than của chúng ta cũng có mặt thiện mặt ác.Trong trường hợp này văn hóa có

trách nhiệm kích thích mặt thiện của con người và cùng với đó là kiểm soát hạn chế sự nảy sinh của mặt ác.Thường thì con người chịu sự tác động mạnh mẽ của môi trường bên ngoài như’gần mực thì đen gần đèn thì rạng’,’Nhân chj sơ tính bản thiện’

Bên canhj đó văn hóa có vai trò điều tiết hành vi,mối quan hệ giữa con người với con người,các giá trị và chuẩn mực của xã hội bằng văn hóa.Sự đáp ứng cầu phải hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng của cuộc sống,vì hạnh phúc của con người.Điều tiết

sự công bằng của xã hội

- Ví dự;

Chẳng hạn như mối quan hệ giữa thầy và trò.Trong mối quan hệ này đòi hỏi cách ứng

xử của mỗi người như thế nào cho đúng đạo làm thầy và trò.Trong trường hợp này văn hóa bằng các giá trị chuẩn mực sẽ điều tiết hành vi của con người,cách cư xử sao cho phù hợp với mối quan hệ này

Câu 10; Sự tác động của xã hội đến văn hóa;

-Xã hôi tuyển chọn và kiểm duyệt tác phẩm văn hóa;

Việc tuyển chọn văn hóa là yêu cầu quan trọng không thể thiếu trong quá trình hội nhập

và phát triển

Trong quá trình hội nhập và phát triển sự lựa chọn các giá trị văn hóa phải phù hợp với từng điều kiện để phát triển kinh tế xã hội

Việc lựa chọn và kiểm duyệt các tác phẩm văn hóa cần dựa vào:hệ thống giá trị,chuẩn mực.bản sắc của dân tộc

-Xã hội phê bình các tác phẩm văn hóa;

Phê bình là những người có năng lực cảm thụ tính nghệ thuật kiểm duyệt các giá trị nghệ thuật có trong tác phẩm nghệ thuật

Xxa hội có quyền yêu cầu rất cao tính thẩm mĩ tính nghệ thuật và ý nghĩa của tác phẩm với cuộc sống.Từ đó phân tích lựa chọn chỉ ra cái chưa đẹp,cái chưa tốt,cái thiếu nhân văn,văn hóa

-Xã hội truyền bá các tác phẩm nghệ thuật;

Tác giả là người đóng vai trò tạo ra các giá trị của văn hóa thì nhà truyền bá có vai trò quan trọng trọng việc mang các giá trị văn hóa đó đến gần với công chúng.Một tác phẩm nghệ thuật chỉ có giá trị khi nó được sự đón nhận thừa nhận của công chúng Những tác phẩm văn hóa muốn đến với công chúng và được công chúng thừa

nhận,yêu thích thì phụ thuộc vào các nhà truyền bá văn hóa.Các nhà truyền bá văn hóa

thông qua các hoạt động của mình để đưa các tác phẩm dần đến với công chúng,khan giả và khan thính giả

Những người truyền bá văn hóa là những người biết lựa chọn trong kho tang tri thức văn hóa xưa và nay các tác phẩm văn hóa tiêu biểu mà họ cho rằng là nó cần thiết cho

sự phát triển của xã hội trong quá trình xã hội hóa cá nhân để truyền bá đến công chúng

Câu 11:Bản chất và vai trò của tương tác văn hóa?

- Bản chất của tương tác văn hóa:

Là hiện tượng trao đổi văn hóa(giá trị,chuẩn mực,hành vi,lối sống,tác phẩm văn

hóa,ngôn ngữ,biểu tượng…) giữa các cá nhân,nhóm xã hội,giữa các quốc gia,dân tộc nhằm đạt được mục đích nào đó

- Vai trò của sự tương tác văn hóa:

-Vai trò trong sự phát triển kinh tế

-Nâng cao tinh thần phát triển của xã hội

Duy trì và phát triển bản sắc văn hóa

-Có vai trò lớn trong quá trình hội nhập quốc tế

Câu 12:Các nguyên tắc của tương tác văn hóa:

-Có sự chuyển đổi về giá trị chuẩn mực:Ăn,mặc,ở,đi lại,nói năng…

-Các khuôn mẫu chủ yếu của tương tác dều được chuẩn hóa và phát triển tạo thành phong tục tập quán

-Hợp tác cùng nhau giao lưu với nhau

Câu 13:Kết quả của tương tác văn hóa.

-Giao lưu và tiếp niến văn hóa:

Là hiện tượng xảy ra khi những nhóm người,cộng đồng,quốc gia,dân tộc tiếp xúc giao lưu với nhau tạo ra sự thay đổi về văn hóa của một hoặc cả hai phía

Giao lưu văn hóa tạo ra sự dung hợp,tổng hợp và tích hợp các giá trị văn hóa

Tạo ra sự tiếp thu hay chịu ảnh hưởng các hình thức giá trị văn hóa như:lễ hội,

Tuy nhiên sự tiếp thu,sự ảnh hưởng như thế nào thì cần phải dựa trên nền tảng của truyền thống văn hóa góp phần làm cho sinh hoạt văn hóa them bổ ích và sinh động Mặt tích cực và hạn chế của tương tác văn hóa:

Sự bùng nổ thồng tin trong hợp tác kinh tế quốc tế,sự liên kết văn hóa và du lịch thúc đẩy các quốc gia xích lại gần nhau hơn,mở ra các chân trời kiến thức

Mặt tiêu cực:

Nguy cơ ân bằng và đồng nhất các tiêu chuẩn của hệ giá trị đe dọa và làm suy thoái khả năng sang tạo của nền văn hóa

Nguy cơ đánh mất bản sắc và các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc cũng ngày càng cao’Hòa nhập dễ bị hòa tan ‘

-Hội nhập văn hóa:

Là quá trình mở cửa trao đổi văn hóa của nước mình với nước khác,chia sẻ các giá trị văn hóa tinh thần với thế giới và cùng với đó là tiếp thu các giá trị tiến bộ của văn hóa thế giới để bổ sung và làm giàu cho nền văn hóa của dân tộc

-Các nhân tố tác động đến hội nhập văn hóa:

Nhân tố bên trong:

Chính trị là nhân tố đóng vai trò chủ đạo trong mọi tác động đến văn hóa và con người Nhân tố văn hóa truyền thống là nhân tố đóng vai trò quan trọng việc đổi mới con người

và văn hóa

Nhân tố bên ngoài:

Nhân tố kinh tế thị trường

Công nghẹ thông tin truyền thông là nhân tố có via trò không nhỏ trong góp phần làm thay đổi lối sống và văn hóa