Giáo án học kì 2

- Biết đọc - hiểu một tác phẩm thơ để bổ sung thêm kiến thức về tác giả, tác phẩm của thơ Việt Nam hiện đại. Cảm nhận được lòng yêu sự sống, niềm khát khao tự do của người chiến sĩ cách [r]

Trang 1

- Sơ giản về phong trào thơ mới Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớpthế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do Hình tượng nghệthuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng.

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn Đọc diến cảm tác phẩm thơ hiện đạiviết theo bút pháp lãng mạn Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trongtác phẩm

- Chuẩn bị theo sự hướng dẫn của GV

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1) Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số học sinh.

2) Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.

3) Bài mới: Hoạt động 1: Khởi động

Thơ mới lúc đầu dùng để gọi tên 1 thể thơ: thơ tự do Nó ra đời khoảng sau năm 1930, các thi sĩ trẻ xuất thân ''Tây học'' lên án thơ cũ (thơ Đường luật khuôn sáo, trói buộc) Sau thơ mới không còn chỉ để gọi thể thơ tự do mà chủ yếu dùng để gọi 1 phong trào thơ có tính chất lãng mạn tiểu tư sản bột phát (1932 - 1945) Thế Lữ là nhà thơ có công đầu đem lại chiến thắng cho thơ mới lúc ra quân Bài thơ ''Nhớ rừng'' tác giả mượn lời con hổ nhốt trong vườn bách thú để nói lên tâm sự u uất của con người lúc bấy giờ khơi đậy niềm khao khát

tự do và có ảnh hưởng rất nhiều đến phong trào thơ mới lúc bấy giờ.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY - TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC

Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu

chung.

GV nêu y/c đọc-> đọc mẫu, gọi 4-> 5

h/s đọc nối tiếp

? Hãy cho biết đôi nét về Thơ mới?

- Thơ mới là tên gọi cho một phong

+ Đ 2, 3 & 5 giọng vừa hào hứng,vừa tiếc nuối, tha thiết và bay bổng, mạnh

mẽ và hùng tráng, kết thúc câu thơ than thởnhư một tiếng thở dài bất lực

Trang 2

không hạn định

+ Nội dung, tư tưởng thể hiện sự tự

do, phóng khoáng, linh họat

+ Không bị ràng buộc bởi những quy

tắc niêm, luật của thể thơ cổ điển

- Gọi HS đọc phần chú thích*, sgk/06

? Cho biết đôi nét về nhà thơ Thế Lữ

? Em biết gì về bài thơ Nhớ rừng?

? Bài thơ được làm theo thể thơ nào?

? Xác định bố cục của bài thơ?

+ Đọc liền mạch những câu thơ vắt dòng(bắc cầu), những câu thơ có từ để, với ởđầu câu

+ Nhấn mạnh các từ ngữ: khối căm hờn,thuở tung hoành, gió gào ngàn, giọngnguồn hét núi, say mồi, đứng uống ánhtrăng tan…

2 Tìm hiểu chung:

* Tác giả: Thế Lữ nhà thơ tiêu biểu cho

phong trào Thơ mới Ông là một trongnhững nhà thơ có công đem lại chiến thắngcho Thơ mới

* Tác phẩm:

- Bài thơ là lời con hổ trong vườn bách thú

= lời tác giả = lời nhân dân nô lệ

- Thể thơ tám chữ - Thơ mới

+ P5: Lời nhắn gửỉ thống thiết tới cảnhnước non hùng vĩ

Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản:

? Tâm trạng căm giận, uất ức, ngao

ngán của con hổ trong vườn bách thú

được miêu tả ntn?

? Em nghĩ gì khi hổ xưng Ta?

( Cách tự xưng đầy kiêu hãnh của vị

chúa tể sơn lâm Nó nhìn mọi vật

xung quanh với tư thế của kẻ bề trên)

? Tâm trạng của hổ có gì gần gũi với

tâm trạng của ngưòi dân mất nước lúc

bấy giờ?

II Tìm hiểu văn bản:

1 Tâm trạng của con hổ trong vườn bách thú:

- Tâm trạng căm giận, uất ức, ngao ngáncủa con hổ trong vườn bách thú được miêu

tả trong hình thức đối lập vẻ bề ngoài vớithế giới nội tâm của mãnh thú

-> Cảm giác con hổ cam chịu cảnh nhụcnhằn tù hãm, chịu ngang bầy với bọn gấu,báo, làm trò lạ mắt thứ đồ chơi Nhưngthực ra bên trong vẫn ngùn ngụt lửa cămhờn, uất hận

- Với người: lũ người ngạo mạn, ngẩn ngơ khinh

- Với báo, gấu: loài dở hơi  thương hại vì

sự cam phận của chúng

- Nỗi đau, sự ngao ngán của hổ cũng chính

là tiếng lòng, sự ngao ngán của mình trongcảnh lầm than, nô lệ

Trang 3

4) Củng cố:

- Ở trong vườn bách thú hổ bị những nỗi nhục nào ?

- Đọc lại diễn cảm toàn bộ bài thơ và nêu nội dung ý nghĩa sâu xa của bài thơ?

5) Hướng dẫn HS học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau:

- Học thuộc lòng bài thơ

Trang 4

Ngày soạn: 25/12/2018

Ngày giảng: …./… /2018

Tiết 74 Văn bản: H NHỚ RỪNG (Tiếp theo) (Thế Lữ) Hdụng.trị củaloại cây ấyKết b

I MỤC TIÊU: Giúp HS.

- Biết đọc-hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào thơ mới.Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút phápnghệ thuật được thể hiện trong bài thơ

- Sơ giản về phong trào thơ mới Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớpthế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do Hình tượng nghệthuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn Đọc diến cảm tác phẩm thơ hiện đạiviết theo bút pháp lãng mạn Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trongtác phẩm

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

Câu hỏi: Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Nhớ rừng” của Thế Lữ?

Yêu cầu: Đọc thuộc lòng, rõ ràng, mạch lạc, diễn cảm.

III Bài mới:

Hoạt động 1: Cảnh vườn bách

thú :

? Dưới con mắt của chúa sơn lâm

cảnh vườn bách thú được diễn tả qua

các chi tiết nào?

? Có gì đặc biệt trong tính chất của

các cảnh tượng ấy?

? Cảnh tượng ấy gây nên phản ứng

nào trong tình cảm của con hổ? (Uất

hận)

? Thế nào là niềm “uất hận ngàn

thâu”? (Trạng thái bực bội, u uất kéo

dài)

? Thái độ của chúa sơn lâm khi nhìn

thấy cảnh vật của vườn bách thú?

* Cảnh vườn bách thú:

=>Tất cả chỉ là đơn điệu, nhàm tẻ, “không

đời nào thay đổi”, đều chỉ là nhân tạo, dobàn tay sửa sang, tỉa tót của con người nênrất “tầm thường, giả dối” chứ không phải làthế giới của tự nhiên to lớn, mạnh mẽ, bíhiểm

=> Thái độ ngao ngán, chán ghét cao độ

cuộc sống thực tại tù túng Đây cũng chính

là thái độ của họ trong XH đương thời.->

Trang 5

Hoạt động 2: Hình ảnh giang sơn

trong tâm trí con hổ:

? Cảnh giang sơn oanh liệt được

miêu tả ntn?

? Em có nhận xét gì về cảnh ấy?

H/s theo dõi đoạn3

? Cảnh rừng núi ở đây được tác giả

miêu tả vào những thời điểm nào?

(Giải thích cho HS hiểu thế nào là bộ

tranh tứ bình và yêu cầu HS chỉ ra bộ

? Trên cảnh đại ngàn ấy, chúa tể sơn

lâm xuất hiện như thế nào?

- những đêm vàng, ngày mưa, bình minh,chiều lênh láng máu sau rừng

=> Đây là một bức tranh tứ bình đẹp lộnglẫy Bốn cảnh, cảnh nào cũng có núi rừnghùng vĩ, tráng lệ, huy hoàng, náo động, đầy

bí ẩn với con hổ uy nghi làm chúa tể

* Hình ảnh chúa sơn lâm:

- Đúng lúc tiếng gào thét dữ dội thì chúasơn lâm xuất hiện Đầu tiên là bàn chân hổdõng dạc đường hoàng  tấm thân xuất hiệnnhịp nhàng  sự mềm mại của thân hình hổ

- Bước, lượn, vờn, quắc… vẻ đẹp oaiphong, đầy sức mạnh  chế ngự hoàn toàncảnh vật, tất cả đều im hơi, ý thức được sứcmạnh to lớn của mình Ta là chúa tể cả muônloài

- NT: điệp ngữ: nào đâu, đâu những -> diễn

tả thấm thía nỗi nhớ tiếc khôn nguôi khôngbao giờ còn thấy nữa

=> Đầy vẻ nuối tiếc, cảnh tưởng tượng mà

Trang 6

như thực  tự hào và vô cùng tiếc nuối thờioanh liệt đã qua.

3 Lời nhắn gửi thống thiết tới cảnh nước non hùng vĩ.

- Nó sẽ mãi mãi gắn bó, thuỷ chung vớinước non cũ Nó đau vì mất tự do nhưng sẽkhông bao giờ lãng quên, hay phản bội nonnước; lời nhắn gởi như một lời thề  Đócũng chính là tiếng lòng của người dân ViệtNam: dù đang chịu ách nô lệ nhưng sẽ mãithuỷ chung với giống nòi, non nước…

? Qua phân tích, em hãy tìm nét

nghệ thuật đặc sắc của bài thơ!

? Em có nhận xét gì về các hình ảnh

miêu tả trong bài?

(Ngắn gọn và có sức gợi tả cao, nhất

là bộ tranh tứ bình, mỗi bức tranh chỉ

được thể hiện bằng một câu nhưng

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiềutầng ý nghĩa

- Có âm điệu thơ biến hoá qua mỗi đoạn thơnhưng thống nhất ở giọng điệu dữ dội, bitráng trong toàn bộ tác phẩm

2 Nội dung:

- Hình tượng con hổ được khức hoạ rõ nét,

cụ thể trong hoàn cảnh bị giam cầm, nhớrừng, tiếc nuối những tháng ngày sống giữađại ngàn hùng vĩ đồng thời bộc lộ lời tâm sựcủa thế hệ trí thức những năm 1930

3 Ý nghĩa văn bản:

Mượn lời con hổ trong vườn bách thú, tácgiả kín đáo bộc lộ tình cảm yêu nước, niềmkhát khao thoát khỏi kiếp đời nô lệ

* Ghi nhớ: SGK/7 4) Củng cố:

- Phân tích hình ảnh con hổ trong vườn bách thú và phân tích nghệ thuật củabài thơ

- Học thuộc lòng bài thơ.

- Chuẩn bị bài : Câu nghi vấn

………

IV RÚT KINH NGHIỆM:

………

Trang 7

Ngày soạn: 25/12/2018

Tiết 75CÂU NGHI VẤN

A MỤC TIÊU: Giúp HS.

- Nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn Biết sửdụng câu nghi vấn phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

- Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn Chức năng chính của câu nghi vấn

- Nhận biết và hiểu được tác dụng của câu nghi vấn trong văn bản cụ thể Phânbiệt câu nghi vấn với một số kiểu câu dễ lẫn

Ở bậc tiểu học, các em đã làm quen với kiểu câu này Hôm nay các em lại tiếp tục tìm hiểu

về câu nghi vấn những ở mức độ sâu hơn Vậy câu nghi vấn có những đặc điểm hình thức nào nỗi bật và nó có chức năng chính nào, chúng ta cùng đi vào bài học.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC

- Kết thúc câu bằng dấu chấm hỏi

- Trong câu có từ nghi vấn:

Trang 8

trong giao tiếp!

(Các câu nghi vấn giữ vai trò quan trọng

trong giao tiếp Khi giao tiếp, bao giờ

người ta cũng sử dụng nhiều kiểu câu,

trong đó có câu nghi vấn.)

- HS đọc ghi nhớ, sgk/11

Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập

Bài 3:Không thể đặt dấu chấm hỏi sau

các câu vì cả 4 câu đều không phải là

câu nghi vấn

Trong TV, tổ hợp X cũng như ai cũng, gì

cũng, nào cũng, sao cũng, đâu cũng, bao

giờ cũng, bao nhiêu cũng bao giờ cũng

có ý nghĩa tuyệt đối (ai cũng thấy thế

-> mọi người đều thấy thế) -> từ phiếm

định, không phải từ nghi vấn

chưa biết

* Ghi nhớ: SGK/ 11

II Luyện tập:

1 Bài tập 1: Các câu nghi vấn:

a Chị khất tiền sưu đến chiều mai phảikhông?

b Tại sao con người lại phải khiêm tốnnhư thế?

+ Sử dụng từ ngữ nghi vấn : phải không,tại sao, gì, không, hả

2 Bài tập 2:

- Căn cứ vào sự có mặt của từ hay nên tabiết được đó là những câu nghi vấn

- Không thay từ hay bằng từ hoặc được

vì nó dễ lẫn với câu ghép mà các vế câu

có quan hệ lựa chọn

3 Bài tập 3: Không thể đặt dấu chấm

hỏi sau các câu vì cả 4 câu đều khôngphải là câu nghi vấn

- Câu a, b có các từ nghi vấn như : có không, tại sao nhưng những kết cấu chứanhững từ này chỉ làm chức năng bổ ngữtrong một câu

- Trong câu c, d nào cũng, ai cũng lànhững từ phiếm định

b Anh đã khoẻ chưa?

- Hình thức: sử dụng cặp từ đã… chưa

Trang 9

- Ý nghĩa: hỏi thăm sức khoẻ vào thời điểm hiện tại nhưng biết tình trạng sức khoẻ của người đươc hỏi trước đó không tốt

5 Bài tập 5: a Bao giờ anh đi Hà Nội?

Bao giờ đứng ở đầu câu: hỏi

về thời điểm sẽ thực hiện hành động đi

b Anh đi Hà Nội bao giờ?

Bao giờ đứng ở cuối câu: hỏi về thời gian đã diễn ra hành động đi

6 Bài tập 6:

a Chiếc xe này bao nhiêu ki-lô-gam mà nặng thế?

Câu nghi vấn này đúng và người hỏi đã tiếp xúc với sự vật, hỏi để biết trọng lượng chĩnh xác của sự vật đó

b Chiếc xe này giá bao nhiêu mà rẻ thế? Câu nghi vấn này sai vì người hỏi chưa biết giá chính xác của chiếc xe thì

sẽ không phân biệt được mắc hay rẻ được

4) Củng cố: - Thế nào câu nghi vấn? - Chức năng của câu nghi vấn? - Có phải lúc nào câu nghi vấn cũng dùng để hỏi không Một số trường hợp có thể dùng để bộc lộ cảm xúc, cảm thán, khẳng định một cách gián tiếp 5) Hướng dẫn HS học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau: - Nắm kĩ ghi nhớ - Xem trước bài “ Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh” - Chuẩn bị: Xem lại lý thuyết về văn thuyết minh, tìm đọc các văn bản thuyết minh, lưu ý cách xây dựng đoạn văn trong các văn bản đó ………

IV RÚT KINH NGHIỆM: ………

………

Nhận xét: ………

………

KÝ DUYỆT TỔ CHUYÊN MÔN TUẦN 20 Ngày … tháng … năm 201

Tổ trưởng: Phạm Thị Thanh Tuyền

Trang 11

- Luyện cách viết một đoạn văn trong một bài văn thuyết minh.

- Kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh Yêu cầu viết đoạn văn thuyếtminh

- Xác định được chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết minh.Diễn đạt rõ ràng, chính xác Viết một đoạn văn thuyết minh có độ dài 90 chữ

- Ôn lại kiến thức văn thuyết minh trong học kì I

Câu hỏi: Mục đích của văn thuyết minh là gì? Hãy nêu các phương pháp

thuyết minh đã học?

Yêu cầu:

- Nêu được mục đích của việc thuyết minh

- Liệt kê các phương pháp thuyết minh

Ở học kỳ I, các em đã làm quen với kiểu văn bản thuyết minh Tiết học hôm nay các em sẽ tìm hiểu kĩ hơn về cách sắp xếp các ý trong đoạn văn thuyết minh như thế nào cho hợp lý.

Hoạt động 2: Đoạn văn trong văn

bản thuyết minh:

- HS đọc đoạn văn a, sgk/14

? Trong doạn văn (a) câu nào là câu

chủ đề của đoạn văn? Các câu khác có

Câu 2: Cung cấp thông tin về lượng nướcngọt ít ỏi

Câu 3: Cho biết lượng nước ấy bị ônhiểm

Trang 12

? Từ ngữ chủ đề của đoạn văn? Dụng

ý?

(nước - từ ngữ quan trọng để thể hiện

chủ đề của đoạn văn)

? Đoạn (a) được trình bày nội dung

theo cách nào?

? Đây có phải là đoạn văn miêu tả, kể

chuyện hay biểu cảm, nghị luận không?

tại sao?

(Đoạn văn ko kể, ko thuật những

chuyện, việc về nước Đv ko biểu hiện

cảm xúc gì của người viết một cách

trực tiếp hay gián tiếp Đv ko bàn luận,

phân tích, c/minh, giải thích vấn đề gì

về nước)

- Gọi HS đọc đoạn b, sgk/14

? Đoạn văn b thuyết minh vấn đề gì?

? Từ ngữ chủ đề của đoạn? Câu chủ đề

của đoạn?

? Cách sắp xếp các câu ra sao?

? Qua hai đoạn văn a, b hãy cho biết

các câu trong đoạn văn thuyết minh

được sắp xếp theo trật tự nào?

? Theo em, thuyết minh về cây bút bi

thì thuyết minh như thế nào?

- Thảo luận nhóm và trả lời:

- Đoạn 1: giới thiệu

- Đoạn 2: nêu cấu tạo

? Trong cấu tạo bút, nên nêu cấu tạo

Câu 4: Nêu sự thiếu nước ngọt ở các nướcthế giới thứ ba

Câu 5: Nêu dự báo đến năm 2025 thì 2/3dân số thế giới thiếu nước

- Sắp xếp hợp lí, các câu sau bổ sungthông tin làm rõ ý câu chủ đề Câu nàocũng nói về nước => theo lối diễn dịch

=> Đv a là đoạn văn thuyết minh vì cảđoạn nhằm giới thiệu vấn đề thiếu nướcngọt trên thế giới hiện nay T/minh một

sự việc, hiện tượng tự nhiên-xã hội

- Câu 2 sơ lược giới thiệu quá trình hoạtđộng cách mạng và những cương vịlãnhđạo Đảng và Nhà nước mà đồng chí PVĐtừng trải qua

- Câu 3 nói về quan hệ của ông với Chủtịch HCM -> theo lối diễn dịch Các câusắp xếp theo thứ tự trước sau (thời gian)

- Đoạn a: từ khái quát đến cụ thể

- Đoạn b: từ trước đến sau

2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn.

Trang 13

trong hay ngoài trước?

(Nên nêu cấu tạo trong vì đó là phần

quan trọng nhất của cây bút.)

GV y/c h/s viết -> trình bày và nx

- Gọi HS đọc đoạn b, sgk/14

? Đoạn văn trên chưa hợp lí chỗ nào?

? Nên giới thiệu về đèn bàn ra sao?

(Giới thiệu bằng phương pháp nêu định

nghĩa, giải thích và phân loại, phân

tích.)

? Ta có thể tách đoạn văn trên thành

mấy đoạn? Mỗi đoạn nên viết ntn?

GV y/c h/s viết -> trình bày và nx

- HS đọc Ghi nhớ, sgk/15

H/s đọc y/c -> thực hiện -> trình bày ->

gv nx và sửa chữa

H/s tự viết

+ ruột bút bi (phần quan trọng nhất)+ vỏ bút bi, ngoài ra có các loại bút bi

Phần ruột bút bi gồm đầu bút bi và ốngmực, loại mực đặc biệt Phần vỏ gồm ốngnhựa hoặc sắt để bọc bút bi và làm cánbút viết Phần này gồm ống, nắp bút có lòxo

- Cách sửa: Tách làm hai đoạn

2 Bài tập 2: Có thể viết đoạn nhỏ theo

- Nhắc lại cách viết đoạn văn thuyết minh?

- Nắm kĩ những yêu cầu ở SGK

Trang 14

- Làm tiếp bài tập 2.

- Làm bài tập 3 ( theo gợi ý SGK)

- Đọc bài thơ “Quê Hương” của Thế Hanh

- Trả lời câu hỏi phần: Hướng dẫn đọc hiểu văn bản

(Tế Hanh)

I MỤC TIÊU: Giúp HS

- Đọc - hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn để bổ sung thêm kiến thức về tác giả,tác phẩm của phong trào Thơ mới Cảm nhận được tình yêu quê hương đằm thắm vànhững sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả

- Nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nói chung và ở bài thơ này: tình yêuquê hương đằm thắm Hình ảnh khoẻ khoắn, đầy sức sống của con người và sinh hoạtlao động: lời thơ bình dị, gợi cảm xúc trong sáng, tha thiết

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn Đọc diễn cảm tác phẩm thơ Phântích được những chi tiết miêu tả, biểu cảm đặc sắc trong bài thơ

II CHUẨN BỊ:

1) Giáo viên:

- Nghiên cứu nội dung bài học

- Các bức tranh cảnh đánh cá trên biển và chân dung nhà thơ Tế Hanh

- Hướng dẫn HS chuẩn bị ở nhà

2) Học sinh:

- Đọc thơ, tìm hiểu nhà thơ

Trang 15

Câu hỏi : Nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản Nhớ rừng của Thế Lữ ?

Yêu cầu :

1 Nghệ thuật:

- Sử dụng bút pháp lãng mạn, với nhiều biện pháp nghệ thuật như nhân hoá,đối lập, phóng đại, sử dụng từ ngữ gợi hình, giàu sức biểu cảm

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiều tầng ý nghĩa

- Có âm điệu thơ biến hoá qua mỗi đoạn thơ nhưng thống nhất ở giọng điệu dữdội, bi tráng trong toàn bộ tác phẩm

Tình cảm quê hương đất nước là 1 t.cảm lâu bền với n nguồn c.xúc thiêng liêng không bao giờ cạn; bởi trg mỗi chúng ta, ai cũng có 1 miền quê thiêng liêng yêu dấu Đối với Tế Hanh, q.hg luôn là nguồn cảm hứng dạt dào trg suốt đời thơ của ông Từ thuở hoa niên mới 18 tuổi, Tế Hanh đã viết về cái làng quê vùng biển của m với 1 t.cảm trong trẻo, đằm thắm,

thiết tha Hôm nay c.ta sẽ tìm hiểu bài thơ Quê hương

Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu chung.

GV nêu y/c đọc -> đọc mẫu -> 3 – 4

? Bài thơ thuộc thể thơ gì?

? Bài thơ có kết cấu như thế nào?

? Xác định vần, nhịp của bài thơ?

(Vần chân liền: sông hồng; cá

-I Đọc và tìm hiểu chung.

1 Đọc:

- Y/c: Đọc giọng nhẹ nhàng, trong trẻo,chú ý nhịp phổ biến trong bài: 3/2/3; 3/5.Nhấn giọng ở những câu thơ giàu ý nghĩabiểu tượng:

Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng.Dân chìa lưới làn da ngăm dám nắng

- Đến với thơ mới ở chặng cuối (40 – 45).

Tình yêu quê hương tha thiết là điểm nổibật của tác giả

* Tác phẩm:

- Bài thơ năm 1939 lúc nhà thơ đang học

Trang 16

mã… Chỉ có một vần lưng - vần

thông: khơi - mùi)

ở Huế, rất nhớ nhà, nhớ quê hương Bàithơ được viết theo thể thơ tám chữ

- Bài thơ được in trong tập Nghẹn ngào(1939), sau in lại ở tập Hoa niên (1945)

3 Bố cục - thể thơ:

a, Bố cục: bốn đoạn Đoạn 1: hai câu đầu Đoạn 2: sáu câu tiếp Đoạn 3: Tám câu tiếp theo Đoạn 4: Bốn câu cuối

b, Thể thơ: 8 tiếng/ câu – Thơ mới.

Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản

- Gọi HS đọc đoạn đầu của bài thơ

?Hai câu thơ đầu, em hình dung được

những gì về quê hương của nhà thơ?

II Tìm hiểu văn bản

1 Giới thiệu về làng quê của tác giả:

- Nghề: chài lưới

- Vị trí: cách biển nửa ngày sông

=>Lời giới thiệu bình dị, khái quát, chânthật như bản chất người dân làng chài quêông vậy

? Cảnh người dân làng chài bơi thuyền

ra khơi đánh cá được tác giả miêu tả

qua các chi tiết nào?

? H/ả con thuyền băng mình ra khơi

2 Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi:

* Thiên nhiên: Trời trong, gió nhẹ, sớm

mai hồng =>Cảnh tượng bầu trời caorộng, trong trẻo, nhuốm nắng hồng bìnhminh, thiên nhiên tươi đẹp, lý tưởng chonhững ai làm nghề chài lưới

* Con thuyền: hăng như con tuấn mã,

phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt

- NT: so sánh, tính từ (hăng), động từmạnh (phăng, vượt) => Diễn tả thật ấntượng khí thế băng tới dũng mãnh của conthuyền ra khơi, làm toát lên một sức sốngmạnh mẽ, một vẻ đẹp hùng tráng đầy hấpdẫn Bốn câu thơ vừa là phong cảnh thiênnhiên tươi sáng, vừa là bức tranh lao độngđầy hứng khởi và dào dạt sức sống

* Cánh buồm: mảnh hồn làng rướn thân

trắng, thâu góp gió

- NT: So sánh, ẩn dụ: Cánh buồm là h/ảbiểu trưng cho hồn làng, lấy cái cụ thể để

so sánh với cái trưù tượng để nó cụ thểhơn

=> H/ả cánh buồm trắng căng gió biểnkhơi quen thuộc bỗng trở nên lớn lao,thiêng liêng và rất thơ mộng, đó chính làbiểu tượng của linh hồn làng chài Nhàthơ vừa vẽ ra chính xác cái hình, vừa cảm

Trang 17

? H/ả những người dân làng chài được

gợi tả bằng những chi tiết điển hình

nào? NT tiêu biểu? Tác dụng?

?H/ả con thuyền khi chở về có gì đặc

sắc? Nghệ thuật?

?Tình cảm của tác giả thể hiện như thế

nào trong khổ cuối?

? Nhận xét về nội dung, nghệ thuật bài

3 Cảnh đón thuyền về bến:

- Dân làng: ồn ào, tấp nập

- Cá: tươi, ngon, thân bạc trắng

=> Không khí vui vẻ, rộn ràng, đông vui,náo nhiệt, phấn khởi về thành quả laođộng

họ, kết tụ trong người dân chài bao mùi vịcủa biển khơi, tôi luyện cho thân hình rắnchắc, con người thêm dạn dày, từng trải.Hai câu thơ đã chạm khắc rõ nét, tạc nêncái dáng vẻ riêng, một bức tượng đài vềngười lao động đánh cá có tầm vóc phithường, vừa chân thực vừa lãng mạn, họmang vẻ đẹp và sự sống nồng nhiệt củabiển cả

* H/ả con thuyền:

=> Với NT nhân hoá Con thuyền khôngchỉ đang nằm im trên bến mà đang mệtmỏi say sưa lắng nghe chất muối thấm dầntrong thớ vỏ Con thuyền vô tri đã trở nên

có hồn, một tâm hồn rất tinh tế, nó như 1sinh thể, như một phần của sống lao độngcủa làng chài, gắn bó với làng chài

4 Nỗi nhớ quê hương:

Tình yêu quê hương luôn thường trực trong lòng nhà thơ: nhớ về những nét đặc

Trang 18

trưng, riêng biệt của quê hương: màu sắc, mùi vị - cái mùi đặc trưng của vùng biển Nỗi nhớ cụ thể, thắm thiết, gắn bó, thuỷ chung.

- Đọc diễn cảm toàn bộ bài thơ?

- Nêu nội dung chính của bài thơ

- Những biện pháp NT được sử dụng

- Học thuộc lòng bài thơ.

- Nắm nội dung, nghệ thuật

- Đọc kĩ văn bản: Khi con tu hú, nắm tác giả, tác phẩm

- Trả lời câu hỏi hướng dẫn SGK

Trang 19

Ngày soạn: 10/01/2019

Tiết 78 Văn bản: KHI CON TU HÚ

1) Giáo viên:

- Xem tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp Tố Hữu

- Chân dung Tố Hữu

2) Học sinh:

- Trả lời câu hỏi Tìm hiểu bài

- Tìm hiểu thêm về nhà thơ Tố Hữu qua những bài thơ đã được học

Câu hỏi : Đọc bài thơ Quê hương và cho biết bài thơ và miêu tả lại cảnh đón

- Cá: tươi, ngon, thân bạc trắng

=> Không khí vui vẻ, rộn ràng, đông vui, náo nhiệt, phấn khởi về thành quả laođộng

Nhà thơ Tố Hữu không còn xa lạ với các em biết từ những năm học trước các

em đã biết đến một chú bé liên lạc nhanh nhẹn trong bài thơ “ Lượm” của ông Tiết họcnày, các em được học bài thơ “ khi con tu hú” một bài thơ được ông sáng tác trong một hoàn cảnh hết sức đặc biệt ở chốn lao tù Vậy qua bài thơ này Tố Hữu muốn giãi bày tâm trạng gì, tình cảm gì, chúng ta đi vào tìm hiểu bài thơ.

Trang 20

- Giới thiệu các tập thơ của Tố Hữu

và thể loại sáng tác chính của ông

? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

(Khi ông đang bị địch bắt giam ở xà

lim số 1 trong nhà lao Thừa Phủ

-Huế)

? Hãy xác định bố cục của bài thơ?

? Giá trị biểu đạt của thể thơ này?

(Nhịp nhàng, uyển chuyển, giàu âm

hưởng, có nhiều khả năng chuyển tải

2 Tìm hiểu chú thích:

* Tác giả:

Tố Hữu (1920-2002) Ông được coi là lá cờđầu của thơ ca cách mạng Việt Nam Ôngđược giải thưởng Hồ Chí Minh về văn họcnghệ thuật

* Tác phẩm:

Bài thơ được in trong tập thơ Từ ấy - Tậpthơ đầu tiên của tác giả Thuộc phần 2:Xiềng xích

3 Bố cục - thể thơ:

a, Bố cục:

Có hai phần: 6 câu đầu và 4 câu cuối

b, Thể thơ::Lục bát Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản.

? Em hiểu gì về nhan đề bài thơ?

? Hãy viết một câu văn có 4 chữ đầu

là: “Khi con tu hú” để tóm tắt nội

dung bài thơ?

(Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè

? Vì sao tiếng tu hú lại tác đọng mạh

mẽ đến tâm hồn nhà thơ như vậy?

(Tác giả sử dụng biện pháp tu từ hoán

dụ, liên tưởng tiếng chim tu hú đó là

tín hiệu của mùa hè rực rỡ, sự sống

tưng bừng, của trời cao lồng lộng, của

tự do Tiếng chim đã tác động mạnh

mẽ đến tâm hồn người tù)

? Hãy kể những sự vật mà tác giả

nhắc đến trong bức tranh mùa hè?

?Em có nhận xét già về phạm vi miêu

1 Nhan đề bài thơ:

- Là một mệnh đề phụ, chưa là câu  gây sựchú ý

- Tiếng chim: tín hiệu của sự sống , mùa hè

2 Bức tranh mùa hè:

- Lúa chiêm đang chín, trái cây, vườn râm,tiếng ve, bắp rây, mảnh sân, nắng đào, bầutrời, tiếng diều sáo

- Phạm vi miêu tả rộng lớn, màu sắc rực rỡ,

âm thanh rộn rã, hương thơm ngào ngạt

=> Cảnh mùa hè đầy màu sắc, âm thanh,hương vị Mọi vật sống động, đang pháttriển hết sức tự nhiên, mạnh mẽ

Trang 21

và tính từ chín, ngọt, đầy, rộng, cao để diễn

tả sự hoạt động, sự căng đầy nhựa sống củamùa hè

+ Bầu trời mở rộng và cao thêm cánh diều

tự do bay lượn Tất cả tạo sự đối lập vớikhông gian chật hẹp trong phòng giam

? Tác giả miêu tả cảnh vào hè có phải

là cảnh được nhìn thấy trực tiếp hay

không? Câu thơ nào cho biết điều đó?

? Tâm trạng của người tù được thể

hiện như thế nào?

? Hãy so sánh hai câu thơ miêu tả

tiếng chim tu hú ở hai khổ thơ?

* Khác nhau:

- Tiếng chim mở đầu bài thơ là tiếng

chim gọi mùa hè đến đầy ắp sức sống,

tự do, gợi ra cảnh tượng trời đất bao

la, tưng bừng sự sống lúc vào hè

- Tiếng chim khổ cuối thành tiếng kêu

khiến cho người chiến sĩ đang bị giam

cảm thấy hết sức đau khổ, bực bội, nó

như giục giã, khơi thêm cảm giác tù

túng, tiếng chim như tiếng đời, tiếng

gọi tự do thôi thúc đấu tranh

* Giống nhau:

Tiếng chim tu hú giống như tiếng gọi

tha thiết của tự do, của thế giới sự

sống đầy quyến rũ đối với nv trữ tình

- người tù cách mạng trẻ tuổi

3 Tâm trạng của người tù:

- Tác giả cảm nhận cảnh vào hè được miêu

tả theo trí tưởng tượng “Ta nghe hè dậy bênlòng”

- Tâm trạng của người tù là tâm trạng ngộtngạt, uất hận vì bị tù, không được tự do, bịtách rời khỏi đồng đội, đồng chí.=> Thểhiện khát khao tự do của người tù

? Nội dung, nghệ thuật bài thơ? 1 Nghệ thuật:

- Viết theo thể thơ lục bát, giàu nhạc điệu,mượt mà, uyển chuyển

- Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộcảm xúc khi thiết tha, khi lị sôi nổi, mạnhmẽ

- Sử dụng các biện pháp tu từ điệp ngữ, liệtkê… vừa tạo nên tính thống nhất về chủ đềvăn bản, vừa thể hiện cảm nhận về sự đốilập về niềm khao khát sự sống đích thực,đầy ý nghĩa với hiện tại buồn chán của tg vì

bị giam hãm trong nhà tù thực dân

2 Nội dung:

Trang 22

? Nêu ý nghĩa của văn bản?

Cho HS đọc lại bài thơ và nội dung

phần ghi nhớ

Khi con tu hú thể hiện cảm nhận của nhàthơ về hai thế giới đối lập: cái đẹp, tự do vàcái ác, tu ngục

Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởngcủa người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi tronghoàn cảnh tù ngục

* Ghi nhớ: SGK/20 4) Củng cố:

- Đọc diễn cảm toàn bộ bài thơ và cảm nghĩ của em khi học xong bài thơ?

Trang 23

- Học thuộc lòng bài thơ

- Nắm kĩ nội dung và thành công về nghệ thuật

- Sưu tầm những bài thơ, đoạn thơ có thể hiện cảm xúc yêu cuộc sống và kìvọng tự do

- Chuẩn bị bài Câu nghi vấn (tiếp theo)

………

……… Nhận xét:

Trang 24

Ngày soạn: 01/02/2019

Tiết 79CÂU NGHI VẤN (Tiếp)

I MỤC TIÊU: Giúp HS.

- Hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng để cầu khiến, khẳngđịnh, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc

- Các câu nghi vấn dùng với các chức năng khác ngoài chức năng chính

- Vận dụng kiến thức đã học về câu nghi vấn để đọc-hiểu và tạo lập văn bản

Câu hỏi: Câu nghi vấn có chức năng chính là gì? Ví dụ?

Yêu cầu:

- Dùng để hỏi, nêu thắc mắc những điều chưa biết

- Lấy được VD

Câu văn cũng như cuộc đời, cuộc đời luôn luôn thay đổi thì câu văn cũng phảiluôn luôn đổi thay để thực hiện chức năng diễn đạt chính xác tới mức tinh tế nhữngcảm xúc, những tâm trạng vô cùng phong phú, đa dạng và phức tạp của con người Vìthế, các em có thể gặp rất nhiều câu văn có hình thức giống như một câu nghi vấn,nhưng trên thực tế, nó lại không phải là một câu nghi vấn đích thực

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC Hoạt động 2: Những chức năng khác

của câu nghi vấn:

? Chức năng chính của câu nghi vấn là gì?

? Những câu nghi vấn trên, nếu không

dùng để hỏi thì dùng để làm gì?

? Qua đó, em hãy nêu những chức năng có

III Những chức năng khác của câu nghi vấn:

d Cả đoạn văn là một câu hỏi

e Con gái tôi vẽ đấy ư? Chả lẽ lại

Trang 25

thể có của câu nghi vấn?

- Cho HS thảo luận nhóm để đặt các câu

nghi vấn với các chức năng khác nhau

- Gọi HS trình bày và phân tích

- Nhận xét và chốt lại vấn đề

H/s đọc ghi nhớ SGK/22

HS Đọc 3 tình huống SGK.

H Chỉ ra những chỗ sai trong việc sử dụng

văn bản ở những tình huống trên?

H Hãy nêu hai tình huống thường gặp

trong cuộc sống mà em cho là phải làm VB

tường trình (không lặp lại tình huống đã có

- Có nội dung chỉ sự nghi vấn

- Chức năng khác của câu nghi vấn:

a Cần viết bản kiểm điểm, nhận thức

rõ khuyết điểm và quyết tâm sửachữa

b Viết bản báo cáo hoặc (kế hoạch ai

làm việc gì cho đại hội )

c Viết bản báo cáo.

- Chỗ sai của người viết chưa phânbiệt văn bản tường trình khác báo cáo,thông báo

2 Bài tập 2: SGK (137).

- Tường trình với thầy giáo chủ nhiệm

về việc nghỉ học đột xuất không kịpxin phép để cô giáo thông cảm

- Tường trình với thầy giáo bộ môm

về việc bỏ giờ đi chơi điện tử

- Trình bày với chú công an về vụ vachạm xe máy

- Người viết: Người mất xe

- Người nhận: Công an thị trấn ThanhLãng

- Ndung: Trình bày lại sự việc mất xe,đặc điểm xe

4) Củng cố:

- Nhắc lại những chức năng khác của câu nghi vấn?

- GV Chốt lại những nét cần nhớ khi viết bản tường trình

Trang 26

+ Mục đích.

+ Nội dung + Cách thức viết

- Làm bài tập 4, 5 SBT

- Ôn tập về văn bản tường trình

- Tự cho tình huống và viết

- Xem trước: văn bản thông báo

Trang 27

Ngày soạn: 01/02/2019

Tiết 80THUYẾT MINH

- Quan sát đối tượng cần thuyết minh: một phương pháp (cách làm) Tạo lập được một văn bản thuyết minh theo yêu cầu: biết viết một bài văn thuyết minh về mộtcách thức, phương pháp, cách làm có độ dài 300 chữ

1) Giáo viên:

- Một số bài thuyết minh tham khảo

2) Học sinh:

- Xem sách, báo tìm thông tin liên quan đến các vấn đề cần thuyết minh như yêu cầu trong sgk

Câu hỏi: Thế nào là đoạn văn? Các câu trong đoạn văn thuyết minh có thể

được trình bày như thế nào?

Yêu cầu:

- Nêu được thế nào là đoạn văn

- Cách sử dụng câu theo mục đích trong văn bản thuyết minh

Chúng ta đã tìm hiểu và luyện tập cách thuyết minh một thể thơ, một đồ dùng,công cụ Hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu và luyện tập về văn bản thuyết minh một phương pháp.

Hoạt động 2: Giới thiệu một phương

Trang 28

- Phần nguyên vật liệu và phần yêu cầu

thành phẩm có cần thiết hay không?

- Trong văn bản thuyết minh trên, có

thể bổ sung điều gì?

- GV chốt lại

- Gọi HS đọc văn bản b, sgk/25

- Văn bản thuyết minh về vấn đề gì?

- Cách thuyết minh có gì khác với văn

bản a?

- Cách trình bày nội dung của hai văn

bản trên như thế nào?

- Trình tự các phần trong hai văn bản

trên có thay đổi được không?

- Chốt lại kết cấu của bài văn thuyết

- Yêu cầu thành phẩm: giúp người làm sosánh, điều chỉnh, sửa chữa sản phẩm

- Bổ sung số lượng cụ thể của nguyên

liệu

- Thuyết minh về cách nấu một món ăn

- Ở phần nguyên vật liệu có đề ra số liệu

cụ thể  người thực hiện dễ chuẩn bị Phầnyêu cầu thành phẩm cũng có khác vì món

ăn khác với đồ chơi

- Trình bày ngắn gọn bằng những gạch

đầu dòng  dễ theo dõi, dễ thực hiện

- Đã sắp xếp hợp lí, không thể thay đổi

Ghi nhớ: Sgk/ 26

II Luyện tập Bài 1

Mở bài: Giới thiệu khái quát trò chơiThân bài: Số người chơi, dụng cụ chơi

- Cách chơi: + Thế nào thì thắng + Thế nào thì thua + Thế nào thì phạm luật

- Yêu cầu đối với trò chơi

Kết bài: Lời nhận xét

4) Củng cố:

- Khi thuyết minh một cách làm em cần thuyết minh như thế nào?

Trang 29

………

Trang 30

Ngày soạn: 01/02/2019

Tiết 81Văn bản: TỨC CẢNH PÁC BÓ

(Hồ Chí Minh)

I MỤC TIÊU: Giúp HS

- Bước đầu biết đọc-hiểu một tác phẩm thơ tiêu biểu của nhà thơ-chiến sĩ HồChí Minh.Thấy được nghệ thuật độc đáo và vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh trong bàithơ

- Một đặc điểm của thơ Hồ Chí Minh: sử dụng thể loại thơ tứ tuyệt thể hiệntinh thần hiện đại của người chiến sĩ cách mạng Cuộc sống vật chất và tinh thần của

Hồ Chí Minh trong những năm tháng hạot động cách mạng đầy khó khăn, gin khổqua một bài thơ được sáng tác trong những ngày tháng cách mạng chưa thành công

- Đọc-hiểu thơ tứ tuyệt của Hồ Chí Minh Phân tích được những chi tiết nghệthuật tiêu biểu trong tác phẩm

1) Giáo viên:

- Tìm hiểu thêm các bài thơ về thiên nhiên của Bác

2) Học sinh:

- Tìm hiểu thêm về thơ Bác trong giai đoạn này

3) Bài mới: Khởi động:

Tháng 2/1941 sau 30 năm buôn ba hoạt động CM ở nước ngoài tìm đường giải phóng dân tộc, lãnh tụ Nguyễn ái Quốc- Hồ Chí Minh trở về nước, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước Người đã sống và làm việc trong những điều kiện hết sức gian khổ những trong điều kiện sống đó tâm hồn cao đẹp của người khiến chúng ta cảm phục và trân trọng đến với bài thơ “ Tức cảnh Pác Bó” trong tiết học này chúng ta sẽ cảm nhận điều đó

HOẠT ĐỌNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung

- Gọi HS đọc bài thơ và chú thích sgk

- Gọi HS trình bày khái quát lại cuộc đời

2 Tìm hiểu chú thích:

* Tác giả: SGK

* Tác phẩm:

Trang 31

? Em có nhận xét gì nhan đề bài thơ?

(Tức cảnh là ngắm cảnh mà có cảm xúc,

nảy ra tứ thơ, lời thơ Đó là lối làm thơ

truyền thống của cha ông ta xưa.)

? Đọc ba câu thơ đầu, em hình dung được

gì về cuộc sống của Bác ở Pác Bó?

Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản:

(Nếu các ẩn sĩ ngày xưa có ăn trúc, măng

giá thì thỉnh thoảng hay là cách nói ước

lệ (Thu ăn trúc, đông ăn giá) Còn Bác

cháo bẹ, rau măng thì rất thực.)

? Em hiểu gì về cụm từ vẫn sẵn sàng?

? Câu 3 là câu chuyển, em hãy chỉ ra sự

chuyển mạch của bài thơ?

? Giải thích từ chông chênh?

?Hai tiếng mang thanh bằng:

chông-chênh; tiếp theo 3 tiếng liền mang thanh

trắc: dịch-sử-Đảng đem lại hiệu quả diễn

Câu 1: Nói về cảnh sống, nơi ở của

có một buổi, một ngày

Câu 2: Nói về chuyện ăn uống

Cháo bẹ, rau măng => Thức ăn đạmbạc, giản dị, đơn sơ

Câu 3: Câu chuyển: nói về công việc

- Chuyển từ chỗ nói chuyện chổ ở, làmviệc, ăn uống sang nói chuyện côngviệc: dịch sử Đảng

- Từ những thanh bằng sang nhữngthanh trắc; từ những thứ mềm mại củarau măng, suối, cháo sang thứ rắn chắccủa bàn thạch

=> Chông chênh là từ láy miêu tả duynhất trong bài thơ, rất tạo hình và gợicảm Nó không chỉ miêu tả cái bàn đá

tự tạo mà còn phần nào gợi ra cái ýnghĩa tượng trưng cho thế lực cáchmạng nước ta còn đang trong thời kìkhó khăn, trứng nước Ba từ dịch sửĐảng toàn thanh trắc toát lên cái khoẻ

Trang 32

? Vì sao Bác lại cảm thấy cuộc sống gian

khổ đó “thật là sang”?

? Có người nói, bài thơ là sự kết hợp hài

hòa giữa tính cổ điển và hiện đại Em hãy

chứng minh?

Bài thơ kết hợp hài hòa giữa tính cổ điển

và hiện đại:

-Thể thơ Đường viết bằng chữ Quốc ngữ

-Hình ảnh thơ: hang, suối, bàn đá,… là

cảnh lâm tuyền (cổ điển) Nhưng đấy là

nơi ở, làm việc, ẩn náu của nhà cách

mạng (hiện đại)

-Cháo bẹ, rau măng thức ăn đạm bạc (cổ

điển) nhưng lại rất thực trong đời sống

cách mạng (hiện đại)

-Suối, bàn đá là nơi các ẩn sĩ nghỉ ngơi,

ngồi câu cá nhưng lại là nơi dịch sử

Đảng

-Ngay trong cách nói: nói nghèo mà lại

hóa sang là cái cổ điển nhưng là cái sang

của người cách mạng khi so với với tù

đày, gông cùm của các chiến sĩ khác

? NT tiêu biểu của bài thơ?

khoắn, mạnh mẽ, gân guốc Trung tâmcủa bức tranh Pác Bó là hình tượngngười chiến sĩ được khắc hoạ chân thựcvừa có tầm vóc lớn lao trong tư thế uynghi, giống như bức tượng đài vị lãnh

tụ cách mạng Bác Hồ đang dịch sửĐảng Cộng sản Liên Xô làm tài liệuhuấn luyện cán bộ, đồng thời cũngchính là đang suy tư, tìm cách xoaychuyển lịch sử cách mạng Việt Namnơi đầu nguồn, đang đón đợi và chuẩn

bị tích cực cho một cao trào đấu tranhmới giành độc lập - tự do cho đất nước

=> Cả ba câu đều nói đến cảnh sống, ănuống, làm việc, nói lên sự gian nan vất

vả của người cách mạng

Câu 4:

Sang là sang trọng, giàu có, cao quí,

đẹp đẽ; là cảm giác hài lòng, vui thích.Câu thơ cuối cùng là lời tự nhận xét,biểu hiẹn trực tiếp tâm trạng, cảm xúccủa chủ thẻ trữ tình Câu thơ kết động ở

từ “sang”, đó là “thi nhãn” của bài thơ

Đó alf tâm trạng, là tình cảm của nhàthơ khi tự nhìn nhận, đánh giá về cuộcsống của mình, cuộc đời cách mạng củachính Người trong những ngày ở Pác

Bó Ăn ở, làm việc… đều gian khổ,khó khăn, thiếu thốn, nguy hiểm vôcùng nhưng Người vẫn luôn cảm thấyvui thích, giàu có, sang trọng Cũng cóphần đó là giọng thơ, cách nói khoatrương, khẩu khí nói cho vui như trongthơ truyền thống của các nhà nho xưanhưng niềm vui của Bác Hồ ở đây là rấtthật, chân thành, không hề gượng gạo,lên gân Niềm vui ấy toát ra từ toàn bộbài thơ, từ từ ngữ, hình ảnh, giọng điệuthơ Niềm vui và cái sang của cuộc đờicách mạng ấy xuất phát từ quan niệmsống của Bác Hồ

Cái đẹp của lý tưởng đã chiến thắng cáigian khổ một cách ung dung, thanhthản, tự nhiên

Trang 33

? Giá trị nội dung của bài thơ?

- Có lời thơ bình dị pha giọng vui đùa,hóm hỉnh

- Tạo được tứ thơ độc đáo, bất ngờ vàsâu sắc

- H/ả nhân vật trữ tình hiện lên giữathiên nhiên Pác Bó mang vẻ đẹp củangười chiến sĩ cách mạng với phongthái ung dung, tự tại

Bài thơ thể hiện cốt cách tinh thầnHCM luôn tràn đầy niềm lạc quan, tintưởng vào sự nghiệp cách mạng

* Ghi nhớ: SGK/30

4) Củng cố:

- Đọc diễn cảm toàn bộ bài thơ và phát biểu cảm nghĩ khi đọc

- Qua bài thơ em hiểu được Bác Hồ là một người như thế nào ?

- Học thuộc lòng bài thơ, nắm nội dung, nghệ thuật

- Xem trước bài: Câu cầu khiến

Trang 34

Tiết 82CÂU CẦU KHIẾN

Câu hỏi : Ngoài chức năng chính dùng để hỏi, câu nghi vấn còn có những

chức năng nào khác? Cho VD?

Yêu cầu :

- Nêu được những chức năng khác của câu nghi vấn

- Lấy được VD minh hoạ

? Trong đoạn trích trên câu nào là câu

cầu khiến? Vì sao?

?Các câu cầu khiến trên dùng để làm

Trang 35

hình thức và chức năng của câu cầu

khiến là gì?

- GV cho hs tìm ví dụ:

Ví dụ:

Chúng ta hãy trật tự

Bác giúp cháu một tay ạ

Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập.

Xác đinh câu cầu khiến qua hình thức

của nó:

GV cho hs thảo luận nhóm về các bài

tập và đại diện nhóm trình bày

Yêu cầu hs lên bảng làm bài tập

Ở a: vắng chủ ngữ, dựa vào ngữ cảnh của

câu có thể biết CN là Lang Liêu

Ở b : Chủ ngữ là ông giáo, ngôi thứ hai

số ít

Ở c: Chủ ngữ là chúng ta, ngôi thứ nhất

số nhiều (dạng gộp có người đối thoại)

Có thể thêm hoặc bớt hình thức chủngữ trong câu trên

Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ

Tiên vương => không thay đổi nghĩanhưng lời yêu cầu nhẹ hơn, tình cảm hơn

Hút trước đi => Câu cầu khiến

dường như mạnh hơn, câu nói kém lịch

sự hơn

Nay các anh đừng làm gì nữa, thử

xem lão Miệng có sống được không =>Thay đổi ý nghĩa cơ bản của câu, trong sốnhững người tiếp nhận, lời đề nghị, không

có người nói

2 Bài tập 2/ 32:

Câu cầu khiến:

a Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt

a Vắng chủ ngữ; từ ngữ cầu khiến đi

b Chủ ngữ các em; từ ngữ cầu khiếnđừng

c Vắng chủ ngữ, không có từ ngữ cầukhiến

Đối với câu c, vắng chủ ngữ, không có từ

ngữ cầu khiến, có ngữ điệu cầu khiến

Trang 36

3 Bài tập 3/ 32: So sánh hình thức và ý

nghĩa hai câu cầu khiến:

a- Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xótruột

b- Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháocho đỡ xót ruột

Ở (a) vắng chủ ngữ Ở (b) có chủ ngữ.Nhờ có chủ ngữ (b) ý cầu khiến nhẹ hơn,thể hiện rõ tình cảm của người nói đối vớingười nghe

4) Củng cố:

- Câu cầu khiến dùng để làm gì ?

- Câu cầu khiến là câu có đặc điểm hình thức gì? Chức năng của cầu khiến?

Trang 37

- Biết cách viết một bài giới thiệu về danh lam thắng cảnh.

- Rèn kĩ năng đọc sách, tra cứu và ghi chép tài liệu, quan sát để phục vụ bàiviết

Câu hỏi : Khi làm bài văn thuyết minh về một phương pháp cần chú ý điều gì? Thứ

+ Nhiều danh lam cũng chính là di tích lịch sử: Cổ Loa, Đền Sóc, Hồ Hoàn Kiếm…

H Thuyết minh danh lam thắng cảnhlà công việc của ai? Nhằm mục đích ì

=> Là công việc của hướng dẫn viên du lịch, nhằm mục đích hướng dẫn khách

du lịch hiểu tường tận hơn, đầy đủ hơn về nơi họ đang tham quan du lịch Còn học sinh luyện tập kiểubài này để có ý thức hiểu sâu sắchơn về non sông đất nước.

Hoạt động 2: Giới thiệu một danh

lam thắng cảnh:

- Gọi HS đọc bài văn mẫu, sgk/33, 34

? Đối tượng của bài văn thuyết minh

này?

? Bài viết cho biết những tri thức gì?

I Giới thiệu một danh lam thắng cảnh:

1 Ngữ liệu: SGK/ 33-34

2 Nhận xét:

- Đối tượng:

+ Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn

+ Hồ Hoàn Kiếm: Nguồn gốc hình thành,

sự tích tên hồ

+ Đền Ngọc Sơn: Nguồn gốc, sơ lượcqua trình xây dựng, vị trí và cấu trúc đền

Trang 38

? Làm thế nào để có tri thức đó?

? Để có thể viết được bài gới thiệu về

một danh lam thắng cảnh, chúng ta

phải chuẩn bị trước những việc gì?

? Khi xây dựng một bài thuyết minh

danh lam thắng cảnh, chúng ta phải

làm những việc gì, theo trình tự nào?

Hoạt động 3:) Hướng dẫn luyện tập

Gv : Hướng dẫn hs làm bài tập

* Yêu cầu người viết:

- Người viết phải có kiến thức về danhlam thắng cảnh đó Muốn vậy người viếtphải tra cứu sách vở, hỏi han nhữngngười hiểu biết, có kiến thức lịch sử liênquan đến danh lam thắng cảnh đó

Sau đó người viết phải trực tiếp thamquan, nhận xét, ghi chép đầy đủ những gìmình nhìn thấy, nghe thấy; quan sát tỉ mỉtừng bộ phận danh lam thắng cảnh để có

Thân bài: Giới thiệu, miêu tả từng bộ

phận của danh lam thắng cảnh

Kết bài: Phát biểu cảm xúc, tình cảm của

mình khi đến thăm danh lam thắng cảnhhay vị trí của nó trong đời sống tình cảmcon ngừơi

II Luyện tập: Lập lại bố cục bài viết.

1 Bài tập 1/35

A Mở bài: Giới thiệu khái quát danhlam thắng cảnh hồ Hoàn Kiếm, đền NgọcSơn

B Thân bài:

- Hồ: vị trí, diện tích, độ sâu qua cácmùa, cầu Thê Húc, tháp rùa…

- Đền: như bài mẫu

C Kết bài: Ý nghĩa lịch sử, vắn hoácủa thắng cảnh, bài học về giữ gìn vàtôn tạo thắng cảnh

4) Củng cố:

- Bố cục của bài văn thuyết minh gồm mấy phần?

- H Thuyết minh về 1 danh lam thắng cảnh phải thực hiện những yếu tố nào? 5) Hướng dẫn HS học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau:

- Học thuộc phần ghi nhớ, làm thêm bài tập trong SBT

- Chuẩn bị tiết sau: "Ôn tập về văn bản thuyết minh"

………

Trang 39

………

Trang 40

- Chuẩn bị theo sự hướng dẫn của GV.

3) Bài mới:

Hoạt động 1: Lý thuyết

? Văn bản thuyết minh có vai trò và tác

dụng như thế nào trong đời sống?

? Văn bản thuyết minh có những tính

chất gì khác với văn bản tự sự, miêu tả,

có vai trò hết sức quan trọng đối với đờisống con người, nó đáp ứng nhu cầu hiểubiết, cung cấp cho con người những trithức tự nhiên xã hội, để có thể vận dụngvào phục vụ lợi ích của mình

- Tính chất của văn bản thuyết minh là

xác thực, khoa học và rõ ràng dồng thời

cũng cần hấp dẫn Ba tính chất trrên chủyếu làm cho người đọc, người nghe hiểu

về đối tượng được thuyết minh, còn sựhấp dẫn là điều nên có để văn bản dễ đivào lòng người Vì vậy văn bản thuyếtminh sử dụng ngôn ngữ chính xác, côđọng, chặt chẽ và sinh động

Hoạt động 2: 2.Phân biệt tính chất của các loại văn bản:

Định dạng
Số trang	221
Dung lượng	245,97 KB