- Chia lớp thành 4 nhóm HS lựa chọn đối tượng tả theo năng lực, sưu tầm tư liệu về đối tượng tả cảnh để chuẩn bị cho hoạt động luyện tập.. Với đề bài sau: Miêu tả quang cảnh phiên chợ[r]
Trang 1Ngày soạn: 21/4/2019
Người soạn: Triệu Thị Ngọc Mai + Chu Thị Bình + Hà Thị Hiền
Tiết: 100
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức:
- Hiểu được cách làm bài văn tả cảnh.
- Hiểu được bố cục, thứ tự của một đoạn văn, bài văn tả cảnh, cách tả một đối tượng cụ thể
2 Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng viết bài văn tả cảnh
- Thực hiện thành thạo kĩ năng quan sát và lựa chọn hình ảnh tiêu biểu để miêu tả
-Thực hiện kĩ năng trình bày những điều quan sát, lựa chọn theo một thứ tự hợp lí
3 Thái độ: Có thói quen quan sát kĩ cảnh vật xung quanh, yêu cảnh vật thiên
nhiên, quê hương đất nước
=> Phẩm chất, năng lực: Năng lực tạo lập văn bản miêu tả, năng lực giao tiếp,
năng lực giải quyết vấn đề, năng lực nghiên cứu, sáng tạo, năng lực hợp tác ; rèn luyện đức tính cẩn trọng khi tạo lập văn bản để giao tiếp
II CHUẨN BỊ BÀI HỌC
1 Phương tiện:
Trang 2- Học sinh: Sách giáo khoa,vở soạn, giấy A0, bút dạ
- Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy chiếu,
2 Phương pháp: Truyền đạt trực tiếp, phân tích mẫu, thực hành, dạy học theo
nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, tự học,
- Trước lớp học:
Nhiệm vụ học tập cho hoạt động hình thành kiến thức:
Giáo viên yêu cầu cả lớp đọc kĩ 3 đoạn văn bản trong SGK/45, chia lớp thành 3
nhóm, giao nhiệm vụ học tập cụ thể như sau:
+ Nhóm 1: Đọc kĩ văn bản a SGK/45 và trả lời câu hỏi: Đoạn văn a miêu tả hình ảnh Dượng Hương Thư trong một chặng đường của cuộc vượt thác Tại sao có thể nói, qua hình ảnh nhân vật, ta có thể hình dung được những nét tiêu biểu của cảnh sắc ở khúc sông có nhiều thác dữ?
Gợi ý: - Đoạn văn tả cảnh gì? Đang làm gì?
- Tác giả đã tập trung tả những nét nào?
- Nhận xét của em về người vượt thác? Những chi tiết nào thể hiện điều đó?
+ Nhóm 2: Đọc kĩ đoạn văn b SGK/45 và trả lời câu hỏi: Đoạn văn tả quang cảnh gì? Người viết đã miêu tả cảnh vật ấy theo một thứ tự nào?
+ Nhóm 3: Đọc kĩ đoạn văn c SGK/45 và trả lời câu hỏi: Đây là một bài văn miêu
tả có 3 phần tương đối trọn vẹn Hãy chỉ ra và nêu nội dung chính của mỗi phần Nhận xét về thứ tự miêu tả của đoạn văn ( Miêu tả từ trên xuống dưới, từ xa đến gần, từ ngoài vào trong, từ khái quát đến cụ thể hay theo thứ tự thời gian, )
Nhiệm vụ học tập cho hoạt động luyện tập, vận dụng:
- Chia lớp thành 4 nhóm HS lựa chọn đối tượng tả theo năng lực, sưu tầm tư liệu
về đối tượng tả cảnh để chuẩn bị cho hoạt động luyện tập Với đề bài sau: Miêu tả quang cảnh phiên chợ quê em Nhóm HS trình bày sản phẩm đã chuẩn bị;
- Cá nhân học sinh thực hiện yêu cầu bài tập 3
Trang 3- Hoạt động vận dụng: Hãy viết một bài văn ( khoảng 200 chữ ) miêu tả quang cảnh sân trường trong giờ ra chơi
3 Hình thức: Theo lớp, theo nhóm, cá nhân ( học sinh lựa chọn cách trình bày ) III Tổ chức hoạt động dạy học
- Trong lớp học:
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:
- Mục đích: Thu hút sự tập trung chú ý, tư duy, nhận thức, gợi hứng thú, chuẩn bị
tâm thế; huy động kiến thức cũ, kiến thức liên quan làm hành trang để tiếp nhận kiến thức mới
- Phương pháp: Trực quan; trải nghiệm.
- Thời gian: 5 phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cần đạt
GV: Chiếu hình ảnh, yêu cầu học sinh
quan sát, tưởng tượng và miêu tả hình
ảnh đó.( hình ảnh Vịnh Hạ Long)
HS: Quan sát, tưởng tượng và miêu tả
hình ảnh
GV:Trong thực tế, đôi khi chúng ta
cũng muốn lưu trữ lại những kí ức về
một phong cảnh đẹp hay muốn giới
thiệu với ai đó, chúng ta đều cần phải
miêu tả Vậy phải làm thế nào để viết
được một bài văn tả cảnh hay? Chúng ta
sẽ cùng nhau tìm hiểu bài học hôm nay
- Vận dụng kiến thức đã học về
văn miêu tả
- Biết quan sát, tưởng tượng và
miêu tả về hình ảnh
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Trang 4- Mục đích: Hình thành cho học sinh kiến thức về yêu cầu, bố cục và cách viết của
văn bản tả cảnh
- Phương pháp: Truyền đạt trực tiếp, phân tích mẫu, dạy học theo nhóm, nêu và
giải quyết vấn đề, thảo luận
- Thời gian: 20 phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Tìm hiểu yêu cầu và bố
cục bài văn tả cảnh.
GV: Yêu cầu học sinh lên trình bày
sản phẩm nhóm.
HS: Nhóm 1 trình bày sản phẩm,
nhóm 2,3 nhận xét.
GV: Nhận xét và chốt ý
? Phương pháp tả của đoạn văn ?
GV: Yêu cầu học sinh lên trình bày
sản phẩm nhóm.
I Phương pháp viết văn tả cảnh .
1 Ví dụ (SGK/45+46)
2 Nhận xét
a Đoạn văn a
- Miêu tả Dượng Hương Thư
- Người vượt thác đã đem hết sức lực, tinh thần để chiến đấu cùng thác dữ
- Các hình ảnh:
+ Hai hàm răng cắn chặt + Cặp mắt nảy lửa, quai hàm bạnh ra, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt…
- Phương pháp tả: gián tiếp -> Dùng hình ảnh con người để người đọc hình dung ra cảnh vật
=> Hình ảnh Dượng Hương Thư trong một chặng vượt thác làm gợi lên hình ảnh thác nước hung dữ đầy hiểm trở
b Đoạn văn b
- Tả quang cảnh dòng sông năm căn:
Trang 5HS: Nhóm 2 trình bày sản phẩm,
nhóm 1,3 nhận xét.
GV: Nhận xét và chốt ý
? Phương pháp tả của đoạn văn ?
GV: Yêu cầu học sinh lên trình bày
sản phẩm nhóm.
HS: Nhóm 3 trình bày sản phẩm,
nhóm 1,2 nhận xét.
GV: Nhận xét và chốt ý
? Qua tìm hiểu em thấy muốn tả cảnh
được ta phải làm gì? (Xác định đối
tượng, quan sát,trình bày…)
? Bố cục bài làm văn tả cảnh gồm mấy
phần?
GV: Đó cũng chính là nội dung của ghi
nhớ
Học sinh đọc ghi nhớ (SGK –47)
nước…cá…chiều rộng của sông…hai bên bờ…
- Miêu tả theo trình tự:
+ Thoát khỏi kênh đổ ra sông sau đó xuôi về Năm Căn
+ Từ dưới mặt sông nhìn lên bờ
+ Từ gần ra xa
- Phương pháp tả: tả trực tiếp
c Đoạn văn c
- Tả hình ảnh lũy tre làng
- Nội dung chính của 3 phần:
+ Phần 1 ( MB): Giới thiệu khái quát về lũy tre
+ Phần 2 ( TB): Miêu tả cụ thể, chi tiết từng lũy tre, sự khác biệt của từng vòng lũy
+ Phần 3 ( KB): Cảm nghĩ và nhận xét
về loài tre
- Trình tự miêu tả: Từ ngoài vào trong,
từ khái quát đến cụ thể
- Phương pháp tả: tả trực tiếp
3 Ghi nhớ
Muốn tả cảnh cần:
- Xác định được đối tượng miêu tả;
- Quan sát, lựa chọn được những hình ảnh tiêu biểu;
Trang 6- Trình bày những điều quan sát được theo một thứ tự.
Bố cục bài tả cảnh thường có 3 phần:
- Mở bài: Giới thiệu cảnh được tả;
- Thân bài: Tập trung tả cảnh vật chi tiết theo một thứ tự;
- Kết bài: Thường phát biểu cảm tưởng
về cảnh vật đó.
3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Mục đích: Rèn luyện kĩ năng lựa chọn và xây dựng kết cấu của văn bản tả cảnh.
- Phương pháp: Thực hành theo nhóm, cá nhân.
- Thời gian: 15 phút.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 2: Luyện tập
GV: Trình chiếu 2 đoạn văn tả cảnh,
yêu cầu học sinh quan sát và trả lời câu
hỏi:
? Đoạn văn tả quang cảnh gì?
? Người viết đã tả quang cảnh ấy theo
thứ tự nào?
GV: Gọi đại diện 1 nhóm học sinh lên
trình bày sản phẩm nhóm
HS: Trình bày sản phẩm
Giáo viên và học sinh cùng sữa chữa
II Luyện tập
1 Bài tập1
Đoạn 1: Đoạn văn tả cảnh mặt trời mọc.
- Trình tự miêu tả: Từ khái quát đến cụ thể, từ xa đến gần và theo trình tự thời gian
Đoạn 2: Đoạn văn tả cảnh biển về đêm
- Trình tự miêu tả: Từ gần ra xa, theo trình tự thời gian
2 Bài tập 2
Đề bài: Miêu tả quang cảnh phiên chợ quê em.
Dàn ý:
Trang 7? Bài văn có đảm bảo được các yêu cầu
của bài văn tả cảnh như: xác định đối
tượng miêu tả; quan sát, lựa chọn những
hình ảnh tiêu biểu, thứ tự trình bày, bố
cục?
? Em hãy đọc kĩ đoạn văn SGK/47 và
rút lại thành một dàn ý?
Mở bài: giới thiệu phiên chợ quê em
Thân bài:
- Tả bao quát về phiên chợ:
+ Thời gian họp chợ + Địa điểm họp chợ…
- Tả cụ thể về phiên chợ:
+ Tả khung cảnh phiên chợ + Tả con người trong phiên chợ + Tả các món đồ ở chợ…
Kết bài:Nêu cảm nghĩ của em về phiên chợ quê em
3 Bài tập 3
Dàn ý:
Mở bài: Cảnh biển buổi sớm mai
Thân bài:
- Cảnh biển đẹp trong mọi thời điểm khác nhau
- Buổi sớm nắng sáng
- Buổi chiều gió mùa đông Bắc
- Ngày mưa rào
- Buổi sớm nắng mờ
- Buổi chiều lạnh
- Buổi chiều nắng tàn mát dịu
- Buổi trưa xế
- Biển trời đổi màu
Kết bài: Nguồn gốc của hình ảnh biển đẹp
4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Trang 8- Mục đích: phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình
huống thực tiễn; năng lực tự học, năng lực nghiên cứu, sáng tạo; tăng cường tính thực tiễn cho bài học
- Phương pháp: tự học, thuyết trình
- Thời gian: 5 phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
GV: Hoàn thiện bài văn tả cảnh đã
nghiên cứu, tạo lập trước ở nhà và trình
bày trước lớp
HS: Thuyết trình bài văn tả cảnh theo
năng lực
- Trình bày vào vở soạn.
- Đảm bảo đúng yêu cầu và bố cục của một bài văn tả cảnh
Sau lớp học:
5 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Mục đích: giúp học sinh tìm tòi, mở rộng kiến thức trong thực tiễn giao tiếp
- Phương pháp: tự học, thực hành
- Thời gian: làm ở nhà
Nội dung yêu cầu:
- Sưu tầm một số bài văn, đoạn văn tả cảnh trên sách báo, trên mạng, sau đó xác định đối tượng, bố cục và trình tự miêu tả
Trang 9- Hãy viết một bài văn tả danh lam thắng cảnh mà em yêu thích để giới thiệu với bạn bè
- Nhiệm vụ nối tiếp: Thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu chuẩn bị cho bài phương pháp tả người
IV RÚT KINH NGHIỆM