Bài giảng Thực tập nguội - ĐH Phạm Văn Đồng

thì t i vị trí chu n của panme cứ ống du xích quay ra.[r]

M C L C

M Đ U 2

BÀI 1: N I QUI X NG VÀ D NG C ĐO KI M ậ V CH D U 3

1.1 M c tiêu bài học 3

1.2 N i qui x ng thực hành 3

1.3 D ng c đo ki m tra chi tiết 4

1.4 D ng c v ch d u 8

1.5 Bài t p thực hành 9

BÀI 2: C T KIM LO I 16

2.1 M c tiêu bài học 16

2.2 Chu n bị 16

2.3 N i dung bài gi ng 16

2.4 Bài t p thực hành 19

BÀI 3: DǛA KIM LO I 22

3.1 M c tiêu bài học 22

3.2 Chu n bị 22

3.3 N i dung bài gi ng 22

3.4 Bài t p thực hành 27

BÀI 4: KHOAN KIM LO I 32

4.1 M c tiêu bài học 32

4.2 Chu n bị 32

4.3 N i dung bài gi ng 32

4.4 Bài t p thực hành 36

BÀI 5: C T REN B NG D NG C C M TAY 38

5.1 C t ren b ng tarô 38

5.1.1 M c tiêu bài học 38

5.1.2 Chu n bị 38

5.1.3 N i dung bài gi ng 38

5.1.4 Bài t p thực hành 43

5.2 C t ren b ng bàn ren 46

5.2.1 M c tiêu bài học 46

5.2.2 Chu n bị 46

5.2.3 N i dung bài gi ng 46

5.2.4 Bài t p thực hành 48

BÀI T P THAM KH O 50

TÀI LI U THAM KH O 52

M Đ U

T hực Tập Nguội là học ph n cơ s trong ch ơng trình đào t o cử nhân Cao

Đẳng ngành Công ngh kỹ thu t cơ khí Môn học nh m trang bị cho SV những kiến thức cơ b n v thực hành kỹ thu t cơ khí Tiếp xúc và sử d ng các d ng c đo nh :

th c cặp, panme và các d ng c cơ khí c m tay nh : d ng c v ch d u, c a th ngu i, dǜa, sử d ng máy khoan, sử d ng d ng c c t ren trong và ren ngoài (bàn ren

và tarô)

Học ph n Thực Tập Nguội số tín chỉ 02, học ph n b t bu c Số gi lý thuyết

05 tiết, số gi thực hành 50 tiết SV tự học tự nghiên cứu 60 tiết Các học ph n tiên quyết: Vẽ kỹ thu t, V t li u cơ khí

Kết qu học t p của SV đánh giá qua từng bài t p thực hành

N i dung của học ph n này gồm 05 bài thực hành:

Bài 1: N i qui x ng và d ng c đo ki m ậ v ch d u

Bài 2: C t kim lo i

Bài 3: Dǜa kim lo i

Bài 4: Khoan kim lo i

Bài 5: C t ren b ng d ng c c m tay

Gia công ngu i b ng tay đóng m t vai trò quan trọng trong ngành kỹ thu t cơ

khí nh : Chế t o, l p ráp, sửa chữa Vì thế, bài gi ng Thực Tập Nguội cung c p m t

ph n cơ b n v kiến thức lý thuyết Ph n thực hành nêu c th từng bài t p của

m i bài

Đ có sự đa d ng và phong phú nhi u bài t p thực hành khác nhau tùy vào

đi u ki n trang thiết bị của Tr ng mà thiết kế bài t p

Trong quá trình biên so n cǜng có đ c sự góp ý của đồng nghi p, nh ng

ch c ch n không tránh khỏi những thiếu sót R t mong nh n đ c sự đóng góp ý kiến từ ng i sử d ng đ bài gi ng lên website l n sau đ c hoàn chỉnh hơn

BÀI 1 N I QUI X NG VẨ D NG C ĐO KI M ậ V CH D U

(5 ti t)

- SV hi u và áp d ng n i qui qui chế của nhà tr ng khi vào x ng thực hành

- SV hi u v d ng c đo đ ki m tra chi tiết khi thực hành bài t p v gia công ngu i hoặc đo ki m tra các chi tiết khi c n thiết

- SV v n d ng kiến thức đ sử d ng d ng c đo nh th c cặp, panme

- Tr c khi gia công chi tiết (phôi) hoặc trong quá trình gia công (bán thành

ph m), căn cứ vào b n vẽ, dùng d ng c l y d u đ v ch d u c n thiết trên chi tiết,

th hi n vị trí và gi i h n c n gia công trên chi tiết Công vi c đó gọi là v ch d u

1.1.2 V k năng

- SV hi u và v n d ng n i qui của tr ng đ thực hi n tốt công tác b o h lao

đ ng, an toàn và phòng cháy chữa cháy khi thực hành t i x ng tr ng

- Sử d ng thành th o d ng c đo đ ki m tra trên phôi c n gia công

- Phân bi t đ c d ng c đo, đọc đ c kích th c trên d ng c đo

- Sử d ng thành th o d ng c v ch d u, khi thực hi n trên phôi c n gia công

1.1.3 Thái đ :

- Ph i có tinh th n trách nhi m trong khi thực hành

- Biết c ng tác v i các thành viên trong nhóm trong quá trình học t p

1 Không có nhi m v không đ c vào x ng

2 Thực hành t i x ng Tr ng HS ậ SV ph i trang bị đ y đủ b o h lao đ ng

đ c qui định theo từng công vi c c th

3 HS ậ SV chỉ đ c sử d ng thiết bị, d ng c khi đ c sự h ng d n và đ c

sự đồng ý của GV

4 Thực hi n đ y đủ các nguyên t c v kỹ thu t an toàn và phòng chống cháy

nổ

5 Không đ c tự ý tháo ráp, sửa chữa hoặc di chuy n các thiết bị d ng c trong x ng Tuy t đối không đ c mang b t kỳ v t gì ra khỏi x ng nếu không có

sự đồng ý của GV h ng d n

6 Mọi sự cố ý làm trái v i qui định của nhà tr ng mà gây ra h u qu thì tùy theo mức đ thi t h i mà xử lý theo pháp lu t hi n hành

Dùng đ đo ki m tra các chi tiết có kích th c khác nhau nh : đ ng kính trong, đ ng kính ngoài, b dày, chi u r ng, chi u sâu

b Phân lo i:

* Phân theo lo i có du xích, đ chính xác số đọc của th c cặp chia thành 3

lo i: 1/10, 1/20, 1/50

* Phân theo lo i đọc du xích trên mặt đồng hồ

Lo i du xích đọc trên mặt đồng hồ cơ hoặc đồng hồ đi n tử hi n số

c Nguyên lý du xích:

Đ d dàng đọc chính xác những ph n lẻ của mm, du xích của th c cặp đ c

c u t o theo nguyên lý sau:

Kho ng cách giữa 2 v ch trên du xích nhỏ hơn kho ng cách giữa hai v ch trên

th c chính Cứ n kho ng trên du xích thì b ng (n - 1) kho ng trên th c chính

Nh v y nếu ta gọi kho ng cách giữa hai v ch trên th c chính là a, kho ng cách giữa hai v ch trên du xích là b thì ta có bi u thức:

a (n-1) = b.n

Từ bi u thức trên ta có:

an ậa = bn n(a-b) = a a-b =

n

a

(1-1)

- Tỷ số

n

a

là giá trị của m i v ch trên du xích hay gọi là giá trị của th c

- Th c cặp 1/10, du xích chia n = 10 nên

n

a

= 10

1

= 0,1 mm tức là giá trị của

th c là 0,1 mm

Hình 1.1

Du xích 1/10

- Th c cặp 1/20, du xích chia n = 20 nên

n

a

= 20

1

= 0,05 mm tức là giá trị của th c là 0,05 mm

Hình 1.2

Du xích 1/20

- Th c cặp 1/50, du xích chia n = 50 nên

n

a

= 50

1 = 0,02 mm tức là giá trị của th c là 0,02 mm

Hình 1.3

Du xích 1/50

d C u t o:

Đ c mô t nh hình vẽ 1.1

Hình 1.4

1 Má đo đường kính trong; 2 Má đo đường kính ngoài; 3 Vít hãm; 4 Du xích ở

thân thước động; 5 Thân thước chính; 6 Đo chiều sâu; 7 Que đo

Hình 1.5

1.3.2 Panme

a Công d ng:

Th c đo có vít vi c p là lo i d ng c đo có c p chính xác cao, nó đo đ c các kích th c chính xác t i 0,01 mm

b Phân lo i:

* Panme đo ngoài

* Panme đo trong

* Panme đo sâu

Trong ph n này chỉ gi i thi u sử d ng panme đo ngoài (ph thu c vào trang thiết bị của tr ng):

- Công d ng: Dùng đ đo ngoài các kích th c: chi u dài, chi u r ng, đ dày,

đ ng kính ngoài

- Ph m vi đo: (0 ÷ 25) mm; (25 ÷ 50) mm; (50 ÷ 75) mm; (75 ÷ 100) mm; (100 ÷ 125) mm; (125 ÷ 150) mm, ầ

c C u t o: Đ c mô t nh hình 1.6

Hình 1.6

1 Đầu đo tĩnh; 2 Đầu đo di động; 3 Thước chính; 4 Thước phụ (du xích);

5 Núm vặn; 6 Vít hãm; 7 Phạm vi đo; 8 Tay cầm

d Cách đ c:

Hình 1.7 Cách đọc trị số trên panme là 9,98mm

Hình 1.8 Cách đọc trị số trên panme là 10,66mm

1.4 D NG C V CH D U

a Đ nh nghĩa:

- Tr c khi gia công chi tiết (phôi) hoặc trong quá trình gia công (bán thành

ph m) căn cứ vào b n vẽ, dùng d ng c l y d u đ v ch d u c n thiết trên chi tiết,

th hi n vị trí và gi i h n c n gia công trên chi tiết

- Nh v y v ch d u là ph ơng pháp dùng đ xác định vị trí chi tiết c n đ gia công

D ng c v ch d u có các lo i sau:

- D ng c cơ chu n gồm:

+ Bàn máp (gọi là bàn phẳng) dùng đ ki m tra mặt phẳng cơ chu n khi l y

d u

Hình 1.9

1 Bàn máp làm bằng đá Gra-nit; 2 Bàn máp làm bằng Gang

+ Hình h p gang gọi là hình h p vuông dùng đ v ch d u trên 3 chi u vuông góc

+ Khối V

- D ng c đo:

+ Th c đo đ cao, th c góc vuông (th c góc) + Th c đo cao du tiêu

- D ng c đặt đỡ

- D ng c v ch d u trực tiếp nh : Compa, búa, mǜi v ch, mǜi đ tầ

a Trình t công việc:

- Đọc b n vẽ và phân tích yêu c u kỹ thu t

- Ki m tra sơ b bên ngoài đối v i chi tiết l y d u có bị khuyết t t không

- Đối v i chi tiết phôi đúc c n làm s ch khuôn cát, lo i bỏ ba via và l đ u

- C n lo i bỏ oxy hóa đối v i phôi rèn và phôi cán

- Đối v i phôi bán thành ph m, c n lo i bỏ xơ x t trên b mặt chu n, làm

s ch ch t b n

- Ki m tra d ng c v ch d u

- Chọn ph ơng án h p lý và đ m b o an toàn

- Chọn chu n l y d u c n cố g ng chọn theo chu n thiết kế

- Chọn c nh, mặt đư qua gia công tinh có đ chính xác gia công cao nh t hoặc

đ ng đối xứng v i c nh, mặtầ có yêu c u phối l p

- Chọn c nh t ơng đối dài hoặc đ ng đối xứng của hai c nh hoặc mặt t ơng đối l n hoặc đ ng đối xứng của hai mặt

- Đ ng tâm của đ ng tròn ngoài l n

- C nh, mặt hoặc đ ng tròn ngoài đ đặt đỡ

- Khi l y d u bổ sung ph i l y đ ng cǜ hoặc chổ gá l p có liên quan làm chu n

- V ch d u mặt phẳng là t t c các d u v ch ra đ u n m trên cùng m t mặt

phẳng

- V ch d u khối là v ch d u trên các b mặt khác nhau của chi tiết Trong v t

d u khối bao gồm ph ơng pháp v ch d u trên nhi u mặt phẳng, cho nên v ch d u

mặt phẳng là cơ s l y d u v t khối

CÁC QUÁ TRÌNH H NG D N

A H ng d n ban đ u:

- Chu n bị th c cặp 1/20, chi tiết

c n đo (Ví d : bánh răng, ổ lăn)

- Ki m tra th c: th c ph i đúng tiêu chu n theo yêu c u kỹ thu t

là v ch ắ0Ằ trên th c chính ph i trùng v ch ắ0Ằ trên du xích Đi u khi n ph n má đ ng d dàng, không rơ l c, các con số và v ch chia th y rõ ràng không bị m

- Thực hi n đo: gi sử ta đo b dày ổ bi Thao tác tay trái c m ổ

bi b ng ngón cái và ngón trỏ, tay

ph i c m th c cặp, ngón giǜa, áp

út và ngón út c m thân th c chính, ngón cái tỳ lên ph n d i

du xích của má đ ng đ di chuy n

và đ y ph n đ ng của th c áp sát vào chi tiết c n đo mà m t bên đư

tỳ vào ph n má tĩnh

- Khi chi tiết và th c đư đặt đúng vào vị trí c m đo, lúc này ta c m

th c và chi tiết trực di n phía

tr c (không l ch sang hai bên) đ đọc trị số trên th c t ơng ứng

v i v ch ắ0Ằ trên du xích biết

đ c ph n nguyên và v ch trùng của du xích v i th c chính biết

đ c ph n lẻ, ta đ c kết qu c n

đo

H ng d n, trình bày,

di n gi i, thao tác đo

m u dùng

th c cặp 1/20

T p trung nghe gi ng

và ghi chép

B H ng d n th ng xuyên:

- Thao tác c m th c, c m chi tiết

- Đo chi tiết có đ ng kính trong,

b dày, đo chi tiết có chi u sâu

- Đọc trị số trên th c m i l n đo

Theo dõi Thực hi n

đo

C H ng d n kết thúc:

- Cǜng cố ph n thực hành

- Gi i đáp th c m c

- B o d ỡng th c cặp

Nêu v n đ

Trình tự nh cách đo th c 1/20, những khác là ph n du xích chia làm 50 v ch

t ơng ứng m i ô 0,02 mm

CÁC QUÁ TRÌNH H NG D N

A H ng d n ban đ u:

- Chu n bị d ng c đo panme các

lo i: (0 -25) mm, (25 ậ 50) mm, (50 ậ 75) mm, chi tiết c n đo (Ví d : nhi u tr c có kích th c khác nhau)

- Ki m tra panme: panme ph i đúng tiêu chu n theo yêu c u kỹ thu t các v ch trên th c chính và

du xích ph i rõ ràng, ống quay của

du xích ph i nhẹ nhàng, không nặng và không bị tu t Trừ panme

H ng d n,

di n gi i, thao tác đo

m u dùng panme: (0 ậ 25) mm, (25

ậ 50) mmầ

T p trung nghe và ghi chép

(0 ậ 25) mm không có c , nên

ki m tra má đ ng và má tĩnh ph i sát vào nhau, sau đó m i chỉnh vị trí ắ0Ằcủa th c chính trùng v i vị trí ắ0Ằ của du xích Đối v i các panme còn l i nh đư nêu ph n chu n bị d ng c thì ph i ki m tra

đ chính xác của th c tr c khi

đo Ví d khi ta sử d ng panme (25 ậ 50) mm, ki m tra panme

b ng cách đ a c 25 mm vào tỳ vào đ u cố định, sau dùng tay vặn núm du xích đ di chuy n đ u di

đ ng tỳ sát vào c Sau đó ta chỉnh v ch ắ0Ằ trên du xích trùng

v i v ch 25 trên th c chính của panme, đi m chu n ban đ u của

th c (25 ậ 50) mm là 25

T ơng tự, đối v i panme (50 ậ 75) mm; (75 ậ 100) mm thì t ơng ứng c chu n là 50; 75

- Thực hi n đo: theo c u t o panme trên thân th c chính của panme ng i ta chia đ u m i ô cách nhau 0,5 mm, trên ống quay của du xích ng i ta chia đ u 50

v ch Nh v y đối v i panme

nh : (0 ậ 25) mm; (25 ậ 50) mm;

(50 ậ 75) mm thì t i vị trí chu n của panme cứ ống du xích quay ra

1 vòng thì đ u di đ ng di chuy n 0,5 mm Nh v y ta đ c vị trí đo của các panme là: 0,5; 25,5 hoặc 50,5 mm, t ơng ứng v i các panme (0 -25); (25 ậ 50); (50 ậ 75) Từ đó ta thực hi n vi c đo và đọc trị số trên th c m t cách rõ ràng và hi u qu

B H ng d n th ng xuyên:

- Thao tác c m th c, c m chi tiết

- Đo các tr c có đ ng kính khác nhau đ dùng nhi u lo i panme

- Đọc trị số trên th c m i l n đo

Theo dõi,

h ng d n

Thực hi n

đo

C H ng d n kết thúc:

- Cǜng cố ph n thực hành

- Gi i đáp th c m c

- B o d ỡng panme

Nêu v n đ

CÁC QUÁ TRÌNH H NG D N

A H ng d n ban đ u:

- Chu n bị: D ng c thực hành

th c kẻ, th c góc, đĩa v ch d u, compa ph n, mǜi v ch, mǜi đ t, búa

Phôi: Thép t m 200x100x10 nh hình vẽ 1.10

M i SV m t phôi

- Trình tự công vi c:

B c 1: V ch đ ng thẳng song song

Ph ơng pháp: Chi tiết đặt trên bàn phẳng, dùng th c lá đ chia đ u kho ng cách c n v ch là 10 mm, theo chi u ngang tính từ mép chu n của phôi

B c 2: Sau đó dùng th c ke kẻ

đ ng song song theo chi u dọc

T ơng tự ta kẻ đ ng song song theo chi u ngang và vuông góc

v i đ ng kẻ tr c

B c 3: Vị trí giao nhau nh b n

vẽ đư cho, ta dùng mǜi đ t đ núng tâm Nh v y công vi c

v ch d u đư xong

H ng d n nêu ph ơng pháp v ch

đ ng thẳng song song, trình bày

di n gi i

Thao tác

m u

T p trung nghe, quan sát theo dõi, ghi chép trình tự các b c

B H ng d n th ng xuyên:

- M i SV tự thực hi n trên phôi Theo dõi, Thực hi n

của mình theo nh h ng d n ban

đ u

- Thực hi n trình tự theo h ng

d n ban đ u

h ng d n,

kh c ph c sai hỏng

bài t p

C H ng d n kết thúc:

- Cǜng cố ph n thực hành

- Gi i đáp th c m c

- B o d ỡng d ng c , v sinh nhà

x ng

Nêu v n đ

BÀI 2: C T KIM LO I (10 ti t)

2.1.1 V ki n thức:

SV hi u biết ph ơng pháp sử d ng d ng c c a th ngu i thông th ng b ng thủ công

2.1.2 V k năng:

Ráp l ỡi c a vào khung đúng theo chi u c t của l ỡi c t theo hành trình đ y

đi

Biết thao tác c a

2.1.3 Thái đ :

Ph i có tinh th n trách nhi m trong khi thực hành, thực hi n tốt các qui t c an toàn khi c a kim lo i

Biết c ng tác v i các thành viên trong nhóm trong quá trình học t p

2.2.1 Giáo viên:

Chu n bị ph ơng ti n d y học: B n vẽ Trang thiết bị thực hành: ể tô, bàn ngu i

D ng c thực hành: D ng c v ch d u, d ng c đo, c a th ngu i (khung c a,

l ỡi c a), búa ngu i, ph n

V t li u: Phôi thép CT3, đ m g , d u máy

Dự kiến hình thức: T p trung h ng d n, sau đó phân vi c thực hành

Ph ơng pháp đánh giá kiến thức: Ki m tra thông qua s n ph m

2.2.2 Sinh viên:

Trang bị b o b thực hành

Kiến thức liên quan đến môn học/HP: Vẽ kỹ thu t, Dung sai kỹ thu t đo

Tài li u học t p: Bài giảng Thực tập nguội

C a th ngu i (khung c a + l ỡi c a)

Hình 2.1

- Khung c a th ngu i ph i đúng yêu c u kỹ thu t không bị cong vênh, các bu lông đ định vị và siết l ỡi c a ph i còn nguyên vẹn

- L ỡi c a không đ c sức mẽ và hỏng răng c a

L ỡi c a ráp vào khung đ c định vị b i hai chốt định vị trên bu lông khung

c a chi u c t của l ỡi c a h ng v phía tr c Tay trái giữ đ u khung c a, tay

ph i vặn êcu tai hồng, lực siết vừa ph i không đ l ỡi c a căng quá hoặc chùm quá,

d gây gưy l ỡi c a trong quá trình c a, l ỡi c a ph i l p ngay, nếu xiên l ch ph i

l p l i

a T th :

Vị trí đứng c a nh hình vẽ

Hình 2.2