Bài giảng Thuế: Phần 1 ĐH Phạm Văn Đồng

(NB) Phần 1 Giáo trình Hệ thống viễn thông của trường CĐ Kỹ Thuật Cao Thắng gồm nội dung 5 chương đầu tài liệu, trình bày khái quát về những vấn đề chung về thuế, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế thu nhập doanh nghiệp.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG

KHOA KINH TẾ

BÀI GIẢNG MÔN: THUẾ

(Dùng cho đào tạo tín chỉ - Bậc Đại học)

Lưu hành nội bộ - Năm 2019

Người biên soạn: Th.S Cao Anh Thảo

MỤC LỤC

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THUẾ 5

1.1.Thuế và vai trò của thuế trong nền kinh tế 5

1.1.1 Sự ra đời và tính tất yếu khách quan của thuế 5

1.1.2 Khái niệm và đặc điểm của thuế 5

1.1.3.Vai trò của thuế trong nền kinh tế 6

1.2 Các yếu tố cấu thành nên một sắc thuế 7

1.2.1.Tên gọi 7

1.2.2 Đối tượng nộp thuế (người nộp thuế) 8

1.2.3 Đối tượng tính thuế 8

1.2.4 Thuế suất, biểu thuế 8

1.2.5 Chế độ giảm thuế, miễn thuế 9

1.2.6 Trách nhiệm và nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế 10

1.2.7 Thời hạn thu, thủ tục nộp thuế và các chế tài liên quan 10

1.3 Phân loại thuế 10

1.3.1 Phân loại theo đối tượng đánh thuế 11

1.3.2 Phân loại theo tính chất chuyển dịch tiền thuế 11

Chương 2: THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG 13

2.1 Khái niệm, đặc điểm và tác dụng của thuế giá trị gia tăng 13

2.1.1 Khái niệm 13

2.1.2 Đặc điểm 13

2.1.3 Tác dụng của thuế GTGT 13

2.2 Nội dung cơ bản của thuế giá trị gia tăng 13

2.2.1 Đối tượng nộp thuế, không nộp thuế 13

2.2.2 Đối tượng chịu thuế, không thuộc diện chịu thuế 14

2.2.3 Căn cứ tính thuế 14

2.2.4 Phương pháp tính thuế GTGT phải nộp 20

2.2.5 Chế độ hoàn thuế 24

2.2.6 Chế độ giảm thuế, miễn thuế 25

2.2.7 Kê khai thuế, nộp thuế và quyết toán thuế 26

Chương 3: THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT 29

3.1 Khái niệm, đặc điểm và tác dụng của thuế tiêu thụ đặc biệt 29

3.1.1 Khái niệm 29

3.1.2 Đặc điểm 29

3.1.3 Tác dụng 29

3.2 Nội dung cơ bản của thuế tiêu thụ đặc biệt 29

3.2.1 Một số quy định riêng về thuế tiêu thụ đặc biêt 29

3.2.2 Đối tượng nộp thuế 29

3.2.3 Đối tượng chịu thuế, không thuộc diện chịu thuế 30

3.2.4 Căn cứ tính thuế 31

3.2.5 Xác định thuế TTĐB phải nộp 32

3.2.6 Chế độ hoàn thuế 33

3.2.7.Chế độ giảm thuế, miễn thuế 33

3.2.8 Kê khai thuế, nộp thuế và quyết toán thuế 34

Chương 4: THUẾ XUẤT KHẨU, THUẾ NHẬP KHẨU 36

4.1 Khái niệm, đặc điểm và tác dụng của thuế xuất khẩu, nhập khẩu 36

4.1.1 Khái niệm 36

4.1.2 Đặc điểm 36

4.1.3 Tác dụng 36

4.1.4 Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu trong quá trình Việt Nam tham gia hội nhập quốc tế 36

4.2 Nội dung cơ bản của thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 37

4.2.1 Đối tượng nộp thuế 37

4.2.2 Đối tượng chịu thuế, không thuộc diện chịu thuế 37

4.2.3 Căn cứ tính thuế 37

4.2.4 Phương pháp tính thuế 38

4.2.5 Chế độ hoàn thuế 39

4.2.6 Chế độ giảm thuế, miễn thuế 40

4.2.7 Kê khai thuế, nộp thuế 41

Chương 5: THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP 42

5.1 Khái niệm, đặc điểm và tác dụng của thuế thu nhập doanh nghiệp 42

5.1.1 Khái niệm 42

5.1.2 Đặc điểm 42

5.1.3 Tác dụng 42

5.2 Nội dung cơ bản của thuế thu nhập doanh nghiệp 42

5.2.1 Đối tượng nộp thuế 42

5.2.2 Căn cứ tính thuế 43

5.2.4 Phương pháp tính thuế 52

5.2.5 Chế độ giảm thuế, miễn thuế 54

5.2.6 Kê khai thuế, nộp thuế và quyết toán thuế 54

Chương 6: THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 56

6.1 Khái niệm 56

6.2 Đối tượng nộp thuế 56

6.3 Căn cứ tính thuế TNCN đối với thu nhập của cá nhân cư trú 56

6.3.1 Căn cứ tính thuế đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh và thu nhập từ tiền

lương, tiền công 56

6.3.2 Căn cứ tính thuế đối với các khoản thu nhập khác 61

6.4 Căn cứ tính thuế đối với thu nhập của cá nhân không cư trú 70

6.4.1 Đối với thu nhập từ kinh doanh 70

6.4.2 Đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công 70

6.4.3 Đối với thu nhập từ đầu tư vốn 70

6.4.4 Đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn 70

6.4.5 Đối với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản 71

6.4.6 Đối với thu nhập từ bản quyền, nhượng quyền thương mại 71

6.4.7 Đối với thu nhập từ trúng thưởng, từ thừa kế, quà tặng 71

Chương 7: MỘT SỐ LOẠI THUẾ KHÁC, PHÍ VÀ LỆ PHÍ 73

7.1 Thuế tài nguyên 73

7.1.1 Đối tượng nộp thuế 73

7.1.1 Đối tượng chịu thuế 73

7.1.3 Căn cứ tính thuế 73

7.1.4 Phương pháp tính thuế 76

7.1.5 Chế độ giảm thuế, miễn thuế 76

7.1.6 Kê khai thuế, nộp thuế và quyết toán thuế 77

7.2 Thuế sử dụng đất nông nghiệp 77

7.2.1 Khái niệm 77

7.2.2 Đối tượng nộp thuế 77

7.2.3 Đối tượng chịu thuế, không chịu thuế 78

7.2.4 Căn cứ tính thuế 78

7.2.5 Xác đinh thuế sử dụng đất phải nộp 79

7.2.6 Giảm thuế và miễn thuế 79

7.3 Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 80

7.3.1 Đối tượng nộp thuế 80

7.3.2 Đối tượng chịu thuế, không chịu thuế 81

7.3.3 Căn cứ tính thuế 82

7.3.4 Xác đinh thuế phải nộp 83

7.3.5 Giảm thuế và miễn thuế 84

7.4 Thuế môn bài 85

7.4.1 Đối tượng nộp thuế 85

7.4.2 Đối tượng tính thuế 86

7.4.3 Biểu thuế 86

7.4.4 Chế độ miễn giảm 87

7.4.5 Kê khai thuế và nộp thuế 87

7.5 Lệ phí trước bạ 88

7.5.1 Đối tượng nộp 88

7.5.2 Đối tượng tính 88

7.5.3 Mức phí 88

7.5.4 Chế độ miễn giảm 89

7.5.5 Kê khai và nộp lệ phí trước bạ 89

Phụ lục 1: DANH MỤC HÀNG HÓA, DỊCH VỤ KHÔNG THUỘC DIỆN CHỊU THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG 91

Phụ lục 2: BIỂU THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT 94

Phụ lục 3: CÁC KHOẢN CHI PHÍ KHÔNG ĐƯỢC TRỪ KHI XÁC ĐỊNH THU NHẬP CHỊU THUẾ 96

Phụ lục 4: BIỂU THUẾ SUẤT THUẾ TÀI NGUYÊN 101

BÀI TẬP 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO 119

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THUẾ

1.1.Thuế và vai trò của thuế trong nền kinh tế

1.1.1 Sự ra đời và tính tất yếu khách quan của thuế

Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã chứng minh rằng thuế ra đời là đòi hỏi cần thiết khách quan gắn liền với sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nước Thuế luôn gắn liền với sự tồn tại và phát triển của Nhà nước, song quan niệm

về thuế ở mỗi hình thái xã hội có khác nhau Như vậy, thuế là phạm trù có tính lịch

sử và là một tất yếu khách quan xuất phát từ nhu cầu đáp ứng chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước Thuế phát sinh, tồn tại và phát triển cùng với sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nước Cùng với việc mở rộng các chức năng của Nhà nước và sự phát triển các quan hệ hàng hoá - tiền tệ, các hình thức thuế ngày càng phong phú hơn, công tác quản lý thuế ngày càng hoàn thiện hơn và thuế đã trở thành công cụ quan trọng, có hiệu quả của Nhà nước để tác động đến đời sống kinh tế xã hội của đất nước

1.1.2 Khái niệm và đặc điểm của thuế

- Khái niệm

Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc từ các thể nhân và pháp nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật quy định nhằm sử dụng cho mục đích chung toàn xã hội

- Đặc điểm

+ Thuế là một khoản động viên bắt buộc gắn liền với quyền lực của Nhà nước Tính chất bắt buộc của thuế là một tất yếu khách quan xuất phát từ tính chất cung cấp hàng hoá công cộng và đặc điểm sử dụng hàng hoá công cộng Tuy nhiên, thuế

là một khoản đóng góp bắt buộc không mang tính hình sự, nghĩa là hành động đóng thuế cho Nhà nước là hành động thực hiện nghĩa vụ của người công dân, không phải là hành động xuất hiện khi có biểu hiện vi phạm pháp luật

+ Thuế không mang tính hoàn trả trực tiếp

+ Thuế chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội trong những thời kỳ nhất định

+ Thuế được giới hạn trong phạm vi biên giới quốc gia bằng quyền lực pháp lý của Nhà nước đối với con người và tài sản

Tóm lại, những đặc điểm cơ bản trên đây của thuế đã phản ánh bản chất, nội dung bên trong của thuế Từ những đặc điểm đó giúp ta phân biệt thuế với các hình thức động viên khác của Ngân sách Nhà nước như phí và lệ phí trên nhiều phương diện khác nhau

1.1.3.Vai trò của thuế trong nền kinh tế

- Thuế là khoản thu chủ yếu của Ngân sách Nhà nước

Về bản chất, thu Ngân sách Nhà nước là hệ thống những quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và các tầng lớp dân cư trong xã hội, phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động các nguồn tài chính để hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước nhằm thoả mãn nhu cầu chi tiêu của mình Để huy động nguồn lực vật chất cho mình, Nhà nước có thể sử dụng các hình thức khác nhau như: phát hành thêm tiền

để trang trải các nhu cầu chi tiêu cần thiết của Nhà nước, phát hành trái phiếu để vay trong nước và ngoài nước, bán một phần tài sản quốc gia và thu thuế Tuy nhiên thuế được coi là nguồn thu chủ yếu của NSNN hệ thống thuế được trãi rộng cho nên nguồn thu từ thuế được thường xuyên

- Thuế là công cụ quản lý và điều tiết kinh tế vĩ mô nền kinh tế

Nội dung quản lý và điều tiết vĩ mô của thuế đối với nền kinh tế quốc dân được thể hiện ở những khía cạnh sau:

Thuế đã góp phần điều chỉnh cơ cấu kinh tế, cơ cấu ngành hợp lý theo yêu cầu phát triển kinh tế của Nhà nước trong từng giai đoạn Bằng cách áp dụng các chế độ thuế phân biệt đối với từng ngành kinh tế, từng mặt hàng khác nhau, Nhà nước có thể thúc đẩy sự phát triển các ngành quan trọng nhất, giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế

Thuế góp phần điều chỉnh nền kinh tế chu kỳ Trong nền kinh tế thị trường sự phát triển theo chu kỳ là điều khó tránh khỏi Để đảm bảo tốc độ tăng trưởng ổn định, Nhà nước sử dụng thuế để điều chỉnh quá trình đó Trong những năm khủng hoảng và suy thoái kinh tế, Nhà nước có thể hạ thấp mức thuế, tạo ra những điều kiện thuận lợi nhằm kích thích nhu cầu tiêu dùng để tăng đầu tư và mở rộng sức sản xuất, đưa nền kinh tế thoát khỏi những khủng hoảng nhanh chóng Ngược lại, trong thời kỳ phát triển quá mức, có nguy cơ dẫn đến mất cân đối, bằng cách tăng thuế, thu hẹp đầu tư, Nhà nước có thể giữ vững nhịp độ tăng trưởng theo mục tiêu đặt ra Thuế có thể được sử dụng để điều tiết việc làm và thất nghiệp Khi nền kinh tế

có mức thất nghiệp cao thì cùng với việc mở rộng các khoản chi tiêu của Chính phủ, thuế cần phải được cắt giảm để tăng tổng cầu và việc làm Trong thời kỳ nền kinh tế lạm phát thì cùng với việc cắt giảm các khoản chi tiêu của Chính phủ, thuế lại được gia tăng để giảm tổng cầu và hạn chế gia tăng lạm phát

Thuế được sử dụng như một công cụ có hiệu quả để góp phần thực hiện chính sách đối ngoại, bảo hộ nền sản xuất trong nước và thúc đẩy sự hội nhập kinh tế trong khu vực và thế giới Thông qua điều chỉnh mức thuế nhập khẩu mà gây nên áp

lực tăng giá hàng nhập khẩu, làm giảm khả năng cạnh tranh so với hàng hoá sản xuất trong nước, từ đó điều chỉnh khối lượng hàng hoá nhập khẩu để thực hiện bảo

hộ nền sản xuất trong nước và bảo vệ lợi ích của thị trường nội địa

Tuy nhiên, trong xu thế hội nhập, mở cửa tự do hoá nền kinh tế, thuế quan dần dần giảm bớt vai trò bảo hộ của nó Để phát triển hoạt động ngoại thương, tạo nên sức mạnh cạnh tranh mang tính tập thể, những thoả thuận về vấn đề thuế quan nhằm

mở rộng tự do lưu thông hàng hoá giữa các nước với nhau được hình thành Trên cơ

sở đó liên minh thuế quan ra đời

Thuế còn góp phần khuyến khích, thu hút vốn đầu tư nước ngoài thông qua việc Chính phủ các nước ký kết Hiệp định tránh đánh thuế trùng và quy định những điều kiện ưu đãi đầu tư Như vậy, việc thi hành chính sách thuế xuất - nhập khẩu, thực hiện liên minh thuế quan và Hiệp định tránh đánh thuế trùng đã góp phần thực hiện chính sách đối ngoại, thúc đẩy sự hội nhập giữa các nước trong khu vực và trên thế giới

- Thuế góp phần đảm bảo sự bình đẳng trong chính sách động viên đóng góp cho Nhà nước giữa các thành phần kinh tế và thực hiện công bằng xã hội

Tính công bằng, bình đẳng của thuế được biểu hiện trên những khía cạnh sau:

- Hệ thống thuế được áp dụng thống nhất giữa các thành phần kinh tế, các tầng lớp dân cư

- Công bằng xã hội không có nghĩa là bình quân chủ nghĩa Người có thu nhập cao phải đóng thuế cao hơn người có thu nhập thấp

- Bình đẳng, công bằng xã hội phải được biểu hiện bằng những luật pháp, chế

độ, quy định rõ ràng của Nhà nước Phải có những biện pháp chống thất thu có hiệu quả về đối tượng nộp thuế, về căn cứ tính thuế, về tổ chức quản lý thu thuế, về chế

độ miễn giảm, về kiểm tra, xử lý nghiêm minh đối với các vụ vi phạm, khắc phục trường hợp xử lý không đúng pháp luật, quá nặng hoặc quá nhẹ

1.2 Các yếu tố cấu thành nên một sắc thuế

1.2.1.Tên gọi

Trong hệ thống thuế có nhiều sắc thuế, mỗi một sắc thuế đều có biểu hiện riêng trong quá trình chuyển giao thu nhập cho Nhà nước Để thuận lợi cho công tác quản lý, người ta phải đặt tên cho từng sắc thuế và do đó tên của mỗi sắc thuế phải biểu hiện được những đặc trưng riêng có của nó

Tên gọi của mỗi sắc thuế nói lên cơ sở tính thuế hoặc nội dung chủ yếu của sắc thuế đó như thuế giá trị gia tăng có cơ sở tính thuế là giá trị gia tăng của hàng

hoá, dịch vụ chịu thuế, còn thuế thu nhập doanh nghiệp có cơ sở tính thuế là thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp

1.2.2 Đối tượng nộp thuế (người nộp thuế)

Luật thuế chỉ rõ tổ chức, cá nhân phải thực hiện việc khai báo, hoặc không phải thực hiện khai báo, nộp thuế theo quy định của sắc thuế đó Tức là khoản thuế

đó do chủ thể nào phải nộp thì chủ thể đó chính là đối tượng nộp thuế Đối tượng nộp thuế là thể nhân hoặc pháp nhân theo quy định của pháp luật

1.2.3 Đối tượng tính thuế

Đối tượng làm căn cứ để tính thuế chính là đối tượng tính thuế Căn cứ tính thuế có thể là thu nhập, hàng hoá hay tài sản, do đó đối tượng tính thuế cũng có thể

là thu nhập, hàng hoá hoặc tài sản

Ví dụ đối với thuế giá trị gia tăng thì đối tượng tính thuế là hàng hoá, dịch vụ dùng cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam trừ các đối tượng quy định tại Điều 4 của Luật thuế GTGT Đối với thuế sử dụng đất nông nghiệp là đất chịu thuế sử dụng đất nông nghiệp

1.2.4 Thuế suất, biểu thuế

Thuế suất là linh hồn của một sắc thuế, thể hiện nhu cầu cần tập trung nguồn tài chính và biểu hiện chính sách điều chỉnh kinh tế xã hội của Nhà nước, đồng thời cũng là mối quan tâm hàng đầu của người nộp thuế

- Thuế suất: Thuế suất là tỷ lệ phần trăm hoặc một số tuyệt đối ấn định cho một đơn vị đối tượng đánh thuế nhất định nộp cho Nhà nước Thuế suất bao gồm:

Thuế suất ổn định là loại thuế suất cố định không thay đổi trong mọi trường

hợp tăng, giảm của cơ sở tính thuế Ví dụ thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hoạt động kinh doanh vũ trường, massage, karaoke, kinh doanh casino là 30%

Thuế suất luỹ tiến là thuế suất tăng theo mức tăng của cơ sở tính thuế Thuế

suất luỹ tiến bao gồm thuế suất luỹ tiến toàn phần và thuế suất luỹ tiến từng phần

Thuế suất luỹ tiến toàn phần là thuế suất tăng trên toàn bộ phần tăng của cơ sở

Bậc 2: Thu nhập trên 5.000.000 đến 10.000.000, thuế suất là 10%, người này

có thu nhập 9.200.000 thì số thuế phải nộp là:

(9.200.000 – 5.000.000) x 10% = 420.000đ Tổng số thuế phải nộp = 250.000 + 420.000 = 670.000đ

Thu nhập còn lại: 9.200.000 – 670.000 = 8.530.000đ

Với ví dụ trên ta thấy việc áp dụng thuế suất luỹ tiến khác nhau số thuế phải nộp cũng sẽ khác nhau Thuế suất luỹ tiến từng phần tỷ lệ động viên tăng dần theo từng bậc thuế, đảm bảo yêu cầu động viên công bằng, hợp lý hơn giữa những người

có thu nhập cao, thấp khác nhau nhưng việc tính toán có phần phức tạp Ngược lại, thuế suất luỹ tiến toàn phần đơn giản hơn trong cách tính toán nhưng người chịu thuế phải đóng góp theo thuế suất cao trên toàn bộ thu nhập

- Mức thuế: Là tổng số thuế tính thành tiền phải nộp trên một đối tượng nhất định

Mức thuế = Đối tượng tính thuế x Thuế suất 1.2.5 Chế độ giảm thuế, miễn thuế

Thực chất đó là số tiền thuế mà người nộp thuế phải nộp cho Nhà nước, song

vì những lý do kinh tế - xã hội mà Nhà nước quy định cho phép không phải nộp toàn bộ (miễn thuế) hoặc chỉ nộp một phần (giảm thuế) trong số tiền đó

Mục đích của việc miễn, giảm thuế:

- Tạo điều kiện giúp đỡ người nộp thuế khắc phục hoàn cảnh khó khăn do nguyên nhân khách quan làm giảm thu nhập hoặc ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế của họ

- Thực hiện một số chủ trương chính sách kinh tế xã hội trong khuyến khích hoạt động của người nộp thuế

Thông thường trong một số sắc thuế có quy định chế độ miễn, giảm thuế bao gồm:

- Các trường hợp được xét miễn, giảm thuế

- Điều kiện và thủ tục xét miễn, giảm thuế

- Mức độ được xét miễn, giảm thuế

- Thẩm quyền của từng cấp về việc xét miễn, giảm thuế

1.2.6 Trách nhiệm và nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế

Luật thuế quy định đối tượng nộp thuế phải có trách nhiệm và nghĩa vụ trong quá trình đóng góp cho Nhà nước, gồm:

- Thực hiện việc đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế

- Thực hiện chế độ sổ sách kế toán, chứng từ, hoá đơn

- Thực hiện việc khai báo, cung cấp số liệu theo yêu cầu của cơ quan thuế

- Thực hiện kê khai, nộp thuế, nộp phạt đầy đủ, đúng hạn

1.2.7 Thời hạn thu, thủ tục nộp thuế và các chế tài liên quan

Thủ tục thu và nộp thuế bao gồm những quy định về thủ tục kê khai, về địa điểm, thời gian và trình tự nộp thuế Thủ tục thu, nộp thuế là căn cứ pháp lý để thực hiện việc nộp thuế đúng, đủ, kịp thời và là cơ sở pháp lý để xử lý đối với trường hợp nộp chậm, dây dưa tiền thuế

Để đảm bảo cho luật thuế được thực thi một cách nghiêm minh trong mỗi sắc thuế đều có quy định xử lý vi phạm, bao gồm việc xác định các hành vi vi phạm, mức xử lý và thẩm quyền xử lý của từng cấp đối với từng vi phạm

1.3 Phân loại thuế

Phân loại thuế là việc sắp xếp các sắc thuế trong hệ thống thuế thành những nhóm khác nhau theo những tiêu thức nhất định

Phân loại thuế có ý nghĩa quan trọng trong quản lý thu thuế từ khâu xây dựng chính sách đến khâu triển khai thực hiện Việc phân loại thuế sẽ giúp ta hiểu rõ đặc thù của từng loại thuế nói riêng và ảnh hưởng của chúng trong hệ thống thuế nói chung để vận dụng đúng đắn trong quá trình xây dựng chính sách thuế cho phù hợp Mặt khác, do những đặc điểm riêng của từng loại thuế mà mỗi hình thức thuế đòi hỏi những quy trình thu thuế riêng biệt Phân loại thuế chính xác là cơ sở quan trọng để tổ chức việc thu nộp thuế phù hợp với quy trình của từng loại thuế

Thông thường, thuế được phân loại theo tính chất chuyển dịch của thuế và theo đối tượng (cơ sở) tính thuế

1.3.1 Phân loại theo đối tượng đánh thuế

Căn cứ đánh thuế cho chúng ta biết thuế được đánh trên cái gì Dựa trên căn

cứ đánh thuế thì có thể chia các sắc thuế thành ba loại:

Thuế tiêu dùng

Thuế tiêu dùng là các loại thuế có cơ sở đánh thuế là phần thu nhập được mang tiêu dùng trong hiện tại Trong thực tế, loại thuế tiêu dùng được thể hiện dưới nhiều dạng như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt,…

Mục đích của thuế đánh vào tiêu dùng là điều tiết thu nhập của người mua hàng hoá và dịch vụ Tuy nhiên, để thuận lợi cho việc thu thuế, người ta thường thu

ở khâu bán hàng để giảm đầu mối thu thuế và dễ dàng hơn nhiều so với thu trực tiếp

ở người mua hàng nên còn có thể gọi thuế tiêu dùng là thuế bán hàng

Thuế tiêu dùng là loại thuế có tính chất gián thu do người tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ gánh chịu

Thuế thu nhập

Thuế thu nhập là các loại thuế có cơ sở đánh thuế là thu nhập thực tế kiếm được của các cá nhân hoặc tổ chức Thu nhập thực tế kiếm được hình thành từ nhiều nguồn: từ lao động dưới dạng tiền lương, tiền công, thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh dưới dạng lợi nhuận, lợi tức, cổ phần

Thu nhập được biểu hiện dưới nhiều dạng, do đó, thuế thu nhập cũng có nhiều dạng: thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, thuế thu nhập cá nhân,

Thuế thu nhập là một loại thuế trực thu vì người nộp thuế theo luật cũng chính

là người chịu thuế

Đánh thuế tài sản chính là một hình thức đánh thuế thu nhập bổ sung cho việc đánh thuế thu nhập từ vốn Đánh thuế tài sản nhằm mục đích góp phần giải quyết hậu quả về mặt xã hội do sự phân phối tài sản không công bằng trong xã hội

1.3.2 Phân loại theo tính chất chuyển dịch tiền thuế

- Thuế trực thu: Là loại thuế đánh trực tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của

người nộp thuế

Thuế trực thu có đặc điểm là người nộp thuế đồng thời cũng là người chịu thuế Loại thuế trực thu thường bao gồm các sắc thuế có đối tượng đánh thuế là thu nhập kiếm được Ở nước ta, thuế trực thu bao gồm: Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân,

- Thuế gián thu: Là loại thuế không trực tiếp đánh vào thu nhập và tài sản của

người nộp thuế mà đánh một cách gián tiếp thông qua giá cả hàng hoá và dịch vụ Người tiêu dùng hoặc người được cung cấp những hàng hoá và dịch vụ là người chịu thuế này

Thuế gián thu có đặc điểm là người trực tiếp nộp thuế không phải là người chịu thuế Loại thuế này có sự chuyển dịch gánh nặng thuế trong những trường hợp nhất định Thuế gián thu có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua cơ chế giá cả trên thị trường Ở nước ta, thuế gián thu bao gồm: Thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu…

Chương 2: THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG 2.1 Khái niệm, đặc điểm và tác dụng của thuế giá trị gia tăng

2.1.1 Khái niệm

Thuế GTGT là thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ

phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng

2.1.2 Đặc điểm

- Thuế GTGT là loại thế gián thu

- Thuế GTGT đánh vào tất cả các giai đoạn từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng nhưng chỉ tính trên phần giá trị gia tăng của mỗi giai đoạn

Về nguyên tắc chỉ cần thu thuế ở khâu bán hàng cuối cùng là đủ Tuy nhiên trên thực tế rất khó phân biệt đâu là tiêu dùng cuối cùng và đâu là tiêu dùng trung gian Vì thế cứ có hành vi mua hàng là phải tính thuế Nếu đó là tiêu dùng trung gian thì số thuế sẽ được tự động chuyển vào giá bán cho người mua ở giai đoạn sau

- Thuế GTGT có tính trung lập kinh tế cao

2.1.3 Tác dụng của thuế GTGT

- Thuế GTGT không trùng lặp, cơ chế thu hiện đại, góp phần kích thích sản xuất kinh doanh, tăng cường đầu tư, đổi mới tài sản cố định, nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành sản phẩm

- Thuế GTGT đảm bảo số thu kịp thời, thường xuyên và có thể tạo ra nguồn thu ngày càng tăng cho Ngân sách Nhà nước

- Thuế GTGT góp phần khuyến khích mạnh mẽ việc sản xuất hàng hoá xuất khẩu do được áp dụng thuế suất 0% và được hoàn trả lại toàn bộ thuế GTGT đã thu

ở khâu trước Đồng thời nó còn kết hợp với thuế nhập khẩu làm tăng giá vốn của hàng hoá nhập khẩu nhằm mục đích bảo vệ sản xuất kinh doanh nội địa

- Thuế GTGT góp phần thúc đẩy các doanh nghiệp thực hiện tốt chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ, tạo điều kiện chống trốn lậu thuế có hiệu quả và nâng cao tính tự giác của các đối tác kinh doanh

- Thuế GTGT góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách thuế ở nước ta, đưa hệ thống thuế ở nước ta từng bước phù hợp với thông lệ quốc tế, thúc đẩy mở rộng hợp tác kinh tế với các nước trong khu vực và trên toàn thế giới

2.2 Nội dung cơ bản của thuế giá trị gia tăng

2.2.1 Đối tượng nộp thuế, không nộp thuế

Đối tượng nộp thuế GTGT là các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ chịu thuế GTGT ở Việt Nam, không phân biệt ngành nghề,

hình thức, tổ chức kinh doanh (gọi chung là cơ sở kinh doanh) và tổ chức, cá nhân khác có nhập khẩu hàng hoá chịu thuế GTGT (gọi chung là người nhập khẩu) Những đối tượng không thuộc những đối tượng nêu trên là đối tường không nộp thuế

2.2.2 Đối tượng chịu thuế, không thuộc diện chịu thuế

Đối tượng chịu thuế

Đối tượng chịu thuế GTGT là hàng hoá, dịch vụ dùng cho sản xuất kinh doanh

và tiêu dùng ở Việt Nam bao gồm hàng hoá, dịch vụ được sản xuất hoặc nhập khẩu

để tiêu dùng trong nước; hàng hoá, dịch vụ được sản xuất và tiêu dùng nội bộ, trao đổi, biếu tặng

Đối tượng không thuộc diện chịu thuế GTGT

Luật thuế GTGT hiện hành ở nước ta quy định danh mục 25 loại hàng hoá, dịch vụ không thuộc diện chịu thuế GTGT (phụ lục 01) Cơ sở của việc quy định các đối tượng không chịu thuế GTGT dựa trên những quan điểm sau:

- Không thu thuế GTGT đối với một số ngành sản xuất, lĩnh vực đang còn khó khăn cần khuyến khích tạo điều kiện phát triển

- Không thu đối với các hàng hoá, dịch vụ thiết yếu phục vụ nhu cầu đời sống

Căn cứ tính thuế GTGT là giá tính thuế và thuế suất

2.2.3.1.Giá tính thuế: Giá tính thuế GTGT được quy định trong từng

trường hợp như sau:

1 Đối với hàng hoá, dịch vụ do cơ sở sản xuất kinh doanh bán ra hoặc cung ứng cho đối tượng khác là giá bán chưa có thuế GTGT Đối với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt là giá bán đã có thuế tiêu thụ đặc biệt nhưng chưa có thuế GTGT

2 Đối với hàng hoá nhập khẩu là giá nhập khẩu tại cửa khẩu cộng (+) với thuế nhập khẩu, cộng (+) với thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có)cộng (+) với thuế bảo vệ môi

trường (nếu có); giá nhập khẩu tại cửa khẩu làm căn cứ tính thuế GTGT được xác định theo quy định về giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu

3 Sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ dùng để trao đổi, biếu, tặng hoặc để trả thay lương giá tính thuế GTGT được xác định theo giá tính thuế của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh các hoạt động này Đối với sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cơ sở kinh doanh xuất để tiêu dùng không phục vụ sản xuất, kinh doanh hoặc cho sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch

vụ không chịu thuế GTGT thì phải tính thuế GTGT đầu ra Giá tính thuế tính theo giá bán của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cùng loại

Đối với hàng hoá luân chuyển nội không phải tính, nộp thuế GTGT

4 Dịch vụ cho thuê tài sản bao gồm cho thuê nhà, xưởng, kho tàng, bến bãi, phương tiện vận chuyển; máy móc, thiết bị,…giá để tính thuế GTGT là giá cho thuê chưa có thuế

Trường hợp cho thuê theo hình thức thu tiền thuê từng kỳ hoặc thu trước tiền thuê cho một thời hạn thuê thì thuế GTGT tính trên số tiền thu từng kỳ hoặc thu trước, bao gồm cả các khoản thu dưới hình thức khác như thu tiền để hoàn thiện, sửa chữa, nâng cấp nhà cho thuê theo yêu cầu của bên thuê

5 Đối với hàng hoá bán theo phương thức trả góp, giá tính thuế là giá bán trả một lần chưa có thuế GTGT của hàng hoá đó (không bao gồm lãi trả góp), không tính theo số tiền trả góp từng kỳ

6 Đối với gia công hàng hoá, giá tính thuế là giá gia công chưa có thuế, bao gồm: tiền công, tiền nhiên liệu, động lực, vật liệu phụ và các chi phí khác để gia công

7 Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt: là giá xây dựng, lắp đặt chưa có thuế của công trình, hạng mục công trình hay phần công việc thực hiện, bàn giao

- Trường hợp xây dựng, lắp đặt có bao thầu nguyên vật liệu là giá xây dựng,

lắp đặt bao gồm cả giá trị nguyên vật liệu chưa có thuế GTGT

- Trường hợp xây dựng, lắp đặt không bao thầu nguyên vật liệu thì giá tính thuế là giá trị xây dựng, lắp đặt không bao gồm giá trị nguyên vật liệu, chưa có thuế GTGT

- Trường hợp xây dựng, lắp đặt thực hiện thanh toán theo hạng mục công trình hoặc giá trị khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành bàn giao là giá tính theo giá trị hạng mục công trình hoặc giá trị khối lượng công việc hoàn thành bàn giao chưa có thuế GTGT

8 Đối với hoạt động đại lý, môi giới mua bán hàng hoá và dịch vụ, ủy thác xuất nhập khẩu hưởng tiền công hoặc tiền hoa hồng, giá tính thuế là tiền công, tiền hoa hồng thu được từ các hoạt động này chưa có thuế GTGT

9 Đối với hàng hóa, dịch vụ được sử dụng chứng từ thanh toán ghi giá thanh

toán là giá đã có thuế GTGT như tem, vé cước vận tải, vé xổ số kiến thiết thì giá

chưa có thuế được xác định như sau:

10 Đối với dịch vụ casino, trò chơi điện tử có thưởng, kinh doanh giải trí có đặt cược, là số tiền thu từ hoạt động này đã bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt trừ số tiền đã trả thưởng cho khách

Giá tính thuế được tính theo công thức sau

11 Đối với vận tải, bốc xếp là giá cước vận tải, bốc xếp chưa có thuế GTGT, không phân biệt cơ sở trực tiếp vận tải, bốc xếp hay thuê lại

12 Đối với dịch vụ du lịch theo hình thức lữ hành, hợp đồng ký với khách hàng theo giá trọn gói (ăn, ở, đi lại) thì giá trọn gói là giá đã có thuế GTGT

Trường hợp giá trọn gói bao gồm cả các khoản chi vé máy bay vận chuyển khách du lịch từ nước ngoài vào Việt Nam, từ Việt Nam đi nước ngoài, các chi phí

ăn, nghỉ, thăm quan và một số khoản chi ở nước ngoài khác (nếu có chứng từ hợp pháp) thì các khoản thu của khách hàng để chi cho các khoản trên được tính giảm trừ trong giá (doanh thu) tính thuế GTGT

Giá chưa có thuế

GTGT

Giá thanh toán

1+ (%) thuế suất của hàng hoá, dịch vụ

Ví dụ: Công ty Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện hợp đồng du lịch

với Thái Lan theo hình thức trọn gói 50 khách du lịch trong 05 ngày tại Việt Nam với tổng số tiền thanh toán là 32.000 USD Phía Việt Nam phải lo chi phí toàn bộ vé máy bay, ăn, ở, thăm quan theo chương trình thoả thuận; trong đó riêng tiền vé máy bay đi từ Thái Lan sang Việt Nam và ngược lại hết 10.000 USD Tỷ giá 1USD = 20.000 đồng Việt Nam

Giá tính thuế GTGT theo hợp đồng này được xác định như sau:

+ Doanh thu chịu thuế GTGT là:

( 32.000 USD - 10.000 USD) x 20.000 đồng = 440.000.000 đồng + Giá tính thuế GTGT là:

13 Đối với dịch vụ cầm đồ, giá tính thuế là tiền phải thu từ dịch vụ này bao gồm tiền lãi phải thu từ cho vay cầm đồ và khoản thu khác phát sinh từ việc bán hàng cầm đồ (nếu có) Các khoản thu từ dịch vụ này được xác định như trên là giá

đã có thuế GTGT

14 Đối với sách chịu thuế GTGT bán theo đúng giá phát hành (giá bìa) theo quy định của Luật Xuất bản thì giá bán đó được xác định là giá đã có thuế GTGT Các trường hợp bán không theo giá bìa thì thuế GTGT tính trên giá bán ra

15 Đối với hoạt động in, giá tính thuế là tiền công in Trường hợp cơ sở in thực hiện các hợp đồng in, giá thanh toán bao gồm cả tiền công in và tiền giấy in thì giá tính thuế bao gồm cả tiền giấy

Lưu ý : Giá tính thuế GTGT được xác định bằng đồng Việt Nam Trường

hợp người nộp thuế có doanh thu bằng ngoại tệ thì phải quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng nhà nước công bố tại thời điểm phát sinh doanh thu để xác định giá tính thuế

2.2.3.2 Thuế suất

a Thuế suất 0%: áp dụng đối với hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu; hoạt động

xây dựng, lắp đặt công trình của doanh nghiệp chế xuất; hàng bán cho cửa hàng bán hàng miễn thuế; vận tải quốc tế; hàng hoá, dịch vụ thuộc diện không chịu thuế

GTGT khi xuất khẩu, trừ các trường hợp không áp dụng mức thuế suất 0%

* Hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu được áp dụng thuế suất 0% phải đáp ứng điều kiện:

Giá tính thuế

440.000.000

1 + 10%

- Có hợp đồng bán, gia công hàng hoá xuất khẩu; hợp đồng uỷ thác xuất khẩu hoặc uỷ thác gia công hàng hoá xuất khẩu; hợp đồng cung ứng dịch vụ với tổ chức,

cá nhân ở nước ngoài hoặc ở trong khu phi thuế quan

- Có chứng từ thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu qua ngân hàng và các chứng từ khác theo quy định của pháp luật

- Có tờ khai hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu

* Các trường hợp không áp dụng mức thuế suất 0% gồm:

- Chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ ra nước ngoài; chuyển nhượng vốn, cấp tín dụng, đầu tư chứng khoán ra nước ngoài; dịch vụ tài chính phái sinh; dịch vụ bưu chính, viễn thông chiều đi ra nước ngoài; sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến thành sản phẩm khác; hàng hoá, dịch vụ cung cấp cho cá nhân không đăng ký kinh doanh trong khu phi thuế quan

- Xăng, dầu bán cho xe ôtô của cơ sở kinh doanh trong khu phi thuế quan mua tại nội địa

- Xe ôtô bán cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan

- Các dịch vụ do cơ sở kinh doanh nội địa cung cấp cho tổ chức, cá nhân ở trong khu phi thuế quan nhưng địa điểm cung cấp và tiêu dùng dịch vụ ở ngoài khu phi thuế quan như: cho thuê nhà, hội trường, văn phòng, khách sạn, kho bãi; dịch vụ vận chuyển, đưa đón người lao động

b Thuế suất 5% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ sau đây:

- Nước sạch phục vụ sản xuất và sinh hoạt, không bao gồm các loại nước

uống đóng chai, đóng bình và các loại nước giải khát khác thuộc diện áp dụng mức thuế suất 10%

- Phân bón; quặng để sản xuất phân bón; thuốc phòng trừ sâu bệnh và chất kích thích tăng trưởng vật nuôi, cây trồng

- Thức ăn gia súc, gia cầm và thức ăn cho vật nuôi khác, bao gồm các loại đã qua chế biến hoặc chưa chế biến như cám, bã, khô dầu các loại, bột cá, bột xương

và các loại thức ăn khác dùng cho gia súc, gia cầm và vật nuôi

- Dịch vụ đào đắp, nạo vét kênh, mương, ao hồ phục vụ sản xuất nông nghiệp; nuôi trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho cây trồng; sơ chế, bảo quản sản phẩm nông nghiệp (trừ nạo, vét kênh mương nội đồng)

- Mủ cao su sơ chế; nhựa thông sơ chế; lưới, dây giềng và sợi để đan lưới

đánh cá bao gồm các loại lưới đánh cá, các loại sợi, dây giềng loại chuyên dùng để

đan lưới đánh cá không phân biệt nguyên liệu sản xuất

- Thực phẩm tươi sống; lâm sản chưa qua chế biến ở khâu kinh doanh thương mại, trừ gỗ, măng và các sản phẩm theo quy định

- Đường; phụ phẩm trong sản xuất đường, bao gồm gỉ đường, bã mía, bã

bùn

- Sản phẩm bằng đay, cói, tre, song, mây, nứa, lá, rơm, vỏ dừa, sọ dừa, bèo tây và các sản phẩm thủ công khác sản xuất bằng nguyên liệu tận dụng từ nông nghiệp là các loại sản phẩm được sản xuất, chế biến từ nguyên liệu chính là đay, cói, tre, song, mây, nứa, lá như: thảm đay, sợi đay, bao đay, thảm sơ dừa, chiếu sản xuất bằng đay, cói, dây thừng, dây buộc làm bằng tre nứa, xơ dừa; rèm, mành bằng

tre, trúc, nứa, chổi tre, nón lá; bông sơ chế; giấy in báo

- Máy móc, thiết bị chuyên dùng phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, bao

gồm máy cày, máy bừa, máy cấy, máy gieo hạt, máy tuốt lúa, máy gặt, máy gặt đập liên hợp, máy thu hoạch sản phẩm nông nghiệp, máy hoặc bình bơm thuốc trừ sâu

- Thiết bị, dụng cụ y tế gồm máy móc và dụng cụ chuyên dùng cho y tế như: các loại máy soi, chiếu, chụp dùng để khám, chữa bệnh; các thiết bị, dụng cụ chuyên dùng để mổ, điều trị vết thương, ô tô cứu thương; dụng cụ đo huyết áp, tim, mạch, dụng cụ truyền máu; bơm kim tiêm; dụng cụ phòng tránh thai và các dụng

cụ, thiết bị chuyên dùng cho y tế khác;

- Giáo cụ dùng để giảng dạy và học tập bao gồm các loại mô hình, hình vẽ, bảng, phấn, thước kẻ, com-pa và các loại thiết bị, dụng cụ chuyên dùng cho giảng dạy, nghiên cứu, thí nghiệm khoa học

- Hoạt động văn hoá, triển lãm, thể dục, thể thao; biểu diễn nghệ thuật; sản xuất phim; nhập khẩu, phát hành và chiếu phim

- Đồ chơi cho trẻ em; Sách các loại, trừ sách không chịu thuế GTGT

- Dịch vụ khoa học và công nghệ là các hoạt động phục vụ việc nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; các hoạt động liên quan đến sở hữu trí tuệ; các dịch vụ về thông tin, tư vấn, đào tạo, bồi dưỡng, phổ biến, ứng dụng tri thức khoa học và công nghệ và kinh nghiệm thực tiễn, không bao gồm trò chơi trực tuyến và dịch vụ giải trí trên Internet

- Bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của Luật nhà ở

c Mức thuế suất 10% áp dụng đối với hàng hoá, dịch vụ không thuộc đối

tượng không chịu thuế GTGT và không phải đối tượng chịu thuế GTGT với mức thuế suất 0%, 5%

Các mức thuế suất thuế GTGT nêu trên đây được áp dụng thống nhất cho từng loại hàng hóa, dịch vụ ở các khâu nhập khẩu, sản xuất, gia công hay kinh doanh thương mại

Cơ sở kinh doanh nhiều loại hàng hoá, dịch vụ có mức thuế suất GTGT khác nhau phải khai thuế GTGT theo từng mức thuế suất quy định đối với từng loại hàng hoá, dịch vụ; nếu cơ sở kinh doanh không xác định theo từng mức thuế suất thì phải tính và nộp thuế theo mức thuế suất cao nhất của hàng hoá, dịch vụ mà cơ sở sản

xuất, kinh doanh

2.2.4 Phương pháp tính thuế GTGT phải nộp

Thuế GTGT mà cơ sở kinh doanh phải nộp được tính theo một trong hai phương pháp: Phương pháp khấu trừ và phương pháp tính trực tiếp trên GTGT

2.2.4.1 Phương pháp khấu trừ thuế

a Đối tượng áp dụng:

Phương pháp khấu trừ được áp dụng đối với cơ sở kinh doanh thực hiện đầy

đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật về kế toán, hoá đơn, chứng từ bao gồm:

- Cơ sở kinh doanh có doanh thu hàng năm từ bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ

từ 01tỷ đồng trở lên, trừ hộ, cá nhân kinh doanh;

- Cơ sở kinh doanh đăng ký tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ thuế, trừ

hộ, cá nhân kinh doanh

- Tổ chức, cá nhân nước ngoài cung cấp hàng hóa, dịch vụ để tiến hành hoạt động tìm kiếm, thăm dò, phát triển và khai thác dầu, khí nộp thuế theo phương pháp khấu trừ do bên Việt Nam kê khai khấu trừ nộp thay

b Xác định thuế GTGT phải nộp

Thuế GTGT phải nộp được xác định như sau:

b.1 Thuế GTGT đầu ra được tính theo công thức sau:

Cơ sở kinh doanh thuộc đối tượng tính thuế theo phương pháp khấu trừ thuế khi bán hàng hoá, dịch vụ phải tính và thu thuế GTGT của hàng hoá, dịch vụ bán ra Khi lập hoá đơn bán hàng hoá, dịch vụ, cơ sở kinh doanh phải ghi rõ giá bán chưa

Thuế GTGT

phải nộp =

Thuế GTGT đầu ra - đầu vào được khấu trừ Thuế GTGT

x

có thuế, thuế GTGT và tổng số tiền người mua phải thanh toán Trường hợp hoá đơn chỉ ghi giá thanh toán, không ghi giá chưa thuế và thuế GTGT thì thuế GTGT của hàng hoá, dịch vụ bán ra phải tính trên giá thanh toán ghi trên hoá đơn, chứng

từ

Riêng đối với hàng hoá, dịch vụ đặc thù được dùng loại chứng từ ghi giá thanh toán là giá đã có thuế thì thuế GTGT đầu ra được xác định như sau:

b.2 Thuế GTGT đầu vào bằng (=) tổng số thuế GTGT ghi trên hoá đơn

GTGT mua hàng hóa, dịch vụ (bao gồm cả tài sản cố định) dùng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT, số thuế GTGT ghi trên chứng từ nộp thuế của hàng hoá nhập khẩu hoặc chứng từ nộp thuế GTGT thay cho phía nước ngoài theo hướng dẫn của Bộ Tài chính áp dụng đối với các tổ chức nước ngoài không có

tư cách pháp nhân Việt Nam và cá nhân nước ngoài kinh doanh hoặc có thu nhập phát sinh tại Việt Nam

Trường hợp hoá đơn ghi sai mức thuế suất thuế giá trị gia tăng mà các cơ sở kinh doanh chưa tự điều chỉnh, cơ quan thuế kiểm tra, phát hiện thì xử lý như sau: Đối với cơ sở kinh doanh mua hàng hoá, dịch vụ: Nếu thuế suất thuế GTGT ghi trên hoá đơn mua vào cao hơn thuế suất đã được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật về thuế GTGT thì khấu trừ thuế đầu vào theo thuế suất quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật về thuế GTGT; Trường hợp xác định được bên bán

đã kê khai, nộp thuế theo đúng thuế suất ghi trên hoá đơn thì được khấu trừ thuế đầu vào theo thuế suất ghi trên hoá đơn nhưng phải có xác nhận của cơ quan thuế trực tiếp quản lý người bán; Nếu thuế suất thuế GTGT ghi trên hoá đơn thấp hơn thuế suất quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật về thuế GTGT thì khấu trừ thuế đầu vào theo thuế suất ghi trên hoá đơn

Thuế GTGT đầu vào cơ sở kinh doanh được tính khấu trừ quy định như sau:

- Thuế giá trị gia tăng đầu vào của hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế giá trị gia tăng được khấu trừ toàn bộ, kể cả thuế giá trị gia tăng đầu vào không được bồi thường của hàng hoá, dịch vụ chịu thuế giá trị gia tăng bị tổn thất;

- Thuế giá trị gia tăng đầu vào của hàng hoá, dịch vụ sử dụng đồng thời cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế và không chịu thuế thì chỉ được khấu trừ số thuế giá trị gia tăng đầu vào của hàng hoá, dịch vụ sử dụng cho sản

Thuế GTGT đầu ra =

Giá thanh toán

Thuế suất thuế GTGT x

1 + (%) thuế suất

xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế giá trị gia tăng Cơ sở kinh doanh phải hạch toán riêng thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ và không được khấu trừ; trường hợp không hạch toán riêng được thì thuế đầu vào được khấu trừ tính theo tỷ

lệ % giữa doanh thu của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế giá trị gia tăng so với tổng doanh thu hàng hoá, dịch vụ bán ra;

- Thuế giá trị gia tăng đầu vào của hàng hoá, dịch vụ bán cho tổ chức, cá nhân

sử dụng nguồn vốn viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại được khấu trừ toàn bộ;

- Thuế giá trị gia tăng đầu vào của hàng hoá, dịch vụ sử dụng cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò, phát triển mỏ dầu, khí được khấu trừ toàn bộ;

- Thuế giá trị gia tăng đầu vào phát sinh trong tháng nào được kê khai, khấu trừ khi xác định số thuế phải nộp của tháng đó Trường hợp cơ sở kinh doanh phát hiện số thuế giá trị gia tăng đầu vào khi kê khai, khấu trừ bị sai sót thì được kê khai, khấu trừ bổ sung trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra thuế, thanh tra thuế tại trụ sở người nộp thuế

2.2.4.2 Phương pháp tính thuế GTGT trực tiếp trên GTGT

- Hộ, cá nhân kinh doanh;

- Tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh không có cơ sở thường trú tại Việt Nam nhưng có doanh thu phát sinh tại Việt Nam chưa thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ, trừ tổ chức, cá nhân nước ngoài cung cấp hàng hóa, dịch

vụ để tiến hành hoạt động tìm kiếm, thăm dò, phát triển và khai thác dầu, khí nộp thuế theo phương pháp khấu trừ do bên Việt Nam khấu trừ nộp thay;

- Tổ chức kinh tế khác, trừ trường hợp đăng ký nộp thuế theo phương pháp khấu trừ thuế

Giá thanh toán của hàng hoá, dịch vụ bán ra là giá thực tế bán ghi trên hoá đơn bán hàng hoá, dịch vụ, bao gồm cả thuế GTGT và các khoản phụ thu, phí thu thêm

mà bên bán được hưởng, không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu được tiền

Giá thanh toán của hàng hoá, dịch vụ mua vào được xác định bằng giá trị hàng hoá, dịch vụ mua vào hoặc nhập khẩu, đã có thuế GTGT dùng cho sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ chịu thuế GTGT bán ra tương ứng

Giá trị gia tăng xác định đối với một số ngành nghề kinh doanh như sau:

- Đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh bán hàng là số chênh lệch giữa doanh số bán với doanh số vật tư, hàng hoá, dịch vụ mua vào dùng cho sản xuất, kinh doanh Trường hợp cơ sở kinh doanh không hạch toán được doanh số vật tư, hàng hoá, dịch vụ mua vào tương ứng với doanh số hàng bán ra thì xác định như sau:

- Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt là số chênh lệch giữa tiền thu về xây

dựng, lắp đặt công trình, hạng mục công trình trừ (-) chi phí vật tư nguyên liệu, chi phí động lực, vận tải, dịch vụ và chi phí khác mua ngoài để phục vụ cho hoạt động xây dựng, lắp đặt công trình, hạng mục công trình

- Đối với hoạt động vận tải là số chênh lệch giữa tiền thu cước vận tải, bốc xếp

trừ (-) chi phí xăng dầu, phụ tùng thay thế và chi phí khác mua ngoài dùng cho hoạt động vận tải

- Đối với hoạt động kinh doanh ăn uống là số chênh lệch giữa tiền thu về bán

hàng ăn uống, tiền phục vụ và các khoản thu khác trừ (-) giá vốn hàng hoá, dịch vụ mua ngoài dùng cho kinh doanh ăn uống

- Đối với hoạt động kinh doanh vàng, bạc, đá quý, ngoại tệ giá trị gia tăng là

số chênh lệch giữa doanh số bán vàng, bạc, đá quý, ngoại tệ trừ (-) giá vốn của vàng, bạc, đá quý, ngoại tệ bán ra

- Đối với các hoạt động kinh doanh khác là số chênh lệch giữa tiền thu về hoạt động kinh doanh trừ (-) giá vốn của hàng hoá, dịch vụ mua ngoài để thực hiện hoạt động kinh doanh đó

Doanh số hàng hoá, dịch vụ bán ra quy định trên bao gồm cả các khoản phụ thu, phí thu thêm ngoài giá bán mà cơ sở kinh doanh được hưởng, không phân biệt

đã thu tiền hay chưa thu được tiền Doanh số hàng hoá, dịch vụ mua vào bao gồm

cả các khoản thuế và phí đã trả tính trong giá thanh toán hàng hoá, dịch vụ mua vào

Trị giá hàng tồn cuối kỳ +

Cơ sở kinh doanh thuộc đối tượng nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên GTGT không được tính giá trị tài sản mua ngoài, đầu tư, xây dựng làm tài sản

cố định vào doanh số hàng hóa, dịch vụ mua vào để tính giá trị gia tăng

Phương pháp xác định GTGT làm căn cứ tính thuế GTGT phải nộp

- Đối với cơ sở kinh doanh đã thực hiện đầy đủ việc mua, bán hàng hoá, dịch

vụ có hoá đơn, chứng từ, ghi chép sổ sách kế toán thì GTGT được xác định căn cứ vào giá mua, giá bán ghi trên chứng từ

- Đối với cơ sở kinh doanh đã thực hiện dầy đủ hoá đơn, chứng từ bán hàng hoá, dịch vụ, xác định được đúng doanh thu bán hàng hoá, dịch vụ theo hoá đơn bán hàng hoá, dịch vụ nhưng không có đủ hoá đơn mua hàng hoá, dịch vụ thì GTGT được xác định bằng doanh thu nhân (x) với tỷ lệ (%) GTGT tính trên doanh thu

- Đối với cá nhân (hộ) kinh doanh chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ hoá đơn mua, bán hàng hoá, dịch vụ thì cơ quan thuế căn cứ vào tình hình kinh doanh của từng hộ ấn định mức doanh thu tính thuế; giá trị gia tăng được xác định bằng doanh thu ấn định nhân (x) với tỷ lệ (%) giá trị tăng tính trên doanh thu

Tổng cục thuế hướng dẫn các Cục thuế xác định tỷ lệ (%) GTGT tính trên doanh thu phù hợp với từng ngành nghề kinh doanh và hợp lý giữa các địa phương

2.2.5 Chế độ hoàn thuế

Đối tượng và trường hợp được hoàn thuế

- Cơ sở kinh doanh nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế nếu có số thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa được khấu trừ hết trong tháng hoặc trong quý thì được khấu trừ vào kỳ tiếp theo; trường hợp lũy kế sau ít nhất mười hai tháng tính từ tháng đầu tiên hoặc ít nhất sau bốn quý tính từ quý đầu tiên phát sinh

số thuế giá trị gia tăng chưa được khấu trừ mà vẫn còn số thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa được khấu trừ thì cơ sở kinh doanh được hoàn thuế

Trường hợp cơ sở kinh doanh đã đăng ký nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ có dự án đầu tư mới, đang trong giai đoạn đầu tư có số thuế giá trị gia tăng của hàng hoá, dịch vụ mua vào sử dụng cho đầu tư mà chưa được khấu trừ và

có số thuế còn lại từ ba trăm triệu đồng trở lên thì được hoàn thuế giá trị gia tăng

- Cơ sở kinh doanh trong tháng, quý có hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu nếu có số thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa được khấu trừ từ ba trăm triệu đồng trở lên thì được hoàn thuế giá trị gia tăng theo tháng, quý

- Cơ sở kinh doanh nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế được hoàn thuế giá trị gia tăng khi chuyển đổi sở hữu, chuyển đổi doanh nghiệp,

sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động có số thuế giá trị gia tăng nộp thừa hoặc số thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa được khấu trừ hết

- Người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mang hộ chiếu hoặc giấy tờ nhập cảnh do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp được hoàn thuế đối với hàng hoá mua tại Việt Nam mang theo người khi xuất cảnh

- Hoàn thuế giá trị gia tăng đối với các chương trình, dự án sử dụng nguồn vốn

hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) không hoàn lại hoặc viện trợ không hoàn lại, viện trợ nhân đạo

- Đối tượng được hưởng quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao theo quy định của pháp luật về ưu đãi miễn trừ ngoại giao mua hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam để sử dụng được hoàn số thuế giá trị gia tăng đã trả ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng hoặc trên chứng từ thanh toán ghi giá thanh toán đã có thuế giá trị gia tăng

- Cơ sở kinh doanh có quyết định hoàn thuế giá trị gia tăng của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật và trường hợp hoàn thuế giá trị gia tăng theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.”

Thẩm quyền giải quyết hoàn thuế

- Cục trưởng Cục thuế xem xét, ra quyết định hoàn thuế cho các đối tượng được hoàn thuế GTGT theo quy định trên

- Bộ trưởng Bộ Tài chính hoặc Tổng cục trưởng Tổng cục thuế theo uỷ quyền của Bộ trưởng Bộ Tài chính ra quyết định hoàn thuế cho các đối tượng và các trường hợp đặc biệt khác

Thời hạn xét giải quyết hoàn thuế

Thời hạn xét giải quyết hoàn thuế cho cơ sở đối với cơ quan thuế là 15 ngày,

kể từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ, trường hợp đặc biệt cũng không được kéo dài quá 30 ngày Nếu cần bổ sung hồ sơ hoặc xét thấy không được hoàn thuế thì cơ quan thuế phải thông báo bằng văn bản cho cơ sở biết trong thời hạn là 7 ngày, kế

từ ngày nhận được hồ sơ Kho bạc có trách nhiệm thực hiện chi hoàn thuế GTGT cho các đối tượng trong thời gian tối đa là 3 ngày, kế từ ngày nhận được Quyết định hoàn thuế của cơ quan thuế

2.2.6 Chế độ giảm thuế, miễn thuế

- Hộ cá nhân nghỉ kinh doanh trong tháng từ 15 ngày trở lên được xét giảm 50% số thuế phải nộp của tháng, nếu nghỉ cả tháng được miễn nộp thuế của tháng

đó

- Những trường hợp được miễn, giảm thuế theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết, tham gia hoặc theo các cam kết của Chính phủ về việc miễn, giảm thuế GTGT do Chính phủ hoặc Bộ Tài chính quyết định

2.2.7 Kê khai thuế, nộp thuế và quyết toán thuế

- Trường hợp người nộp thuế có đơn vị trực thuộc kinh doanh ở địa phương cấp tỉnh khác nơi người nộp thuế có trụ sở chính thì đơn vị trực thuộc nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp của đơn vị trực thuộc; nếu đơn vị trực thuộc không trực tiếp bán hàng, không phát sinh doanh thu thì thực hiện khai thuế tập trung tại trụ sở chính của người nộp thuế

- Khai thuế giá trị gia tăng là loại khai thuế theo tháng trừ các trường hợp khai thuế theo quý và các trường hợp khác

- Đối tượng khai thuế GTGT theo quý: Khai thuế theo quý áp dụng đối với người nộp thuế giá trị gia tăng có tổng doanh thu bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ của năm trước liền kề từ 20 tỷ đồng trở xuống

- Khai thuế giá trị gia tăng tạm tính theo từng lần phát sinh đối với hoạt động kinh doanh xây dựng, lắp đặt, bán hàng vãng lai, chuyển nhượng bất động sản ngoại tỉnh

- Khai thuế giá trị gia tăng theo từng lần phát sinh đối với thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp trên doanh số của người kinh doanh không thường xuyên

- Cơ sở kinh doanh nhiều loại hàng hoá, dịch vụ có mức thuế suất thuế GTGT khác nhau phải kê khai thuế GTGT theo từng mức thuế suất quy định đối với từng loại hàng hoá, dịch vụ; nếu cơ sở kinh doanh không xác định được theo từng mức thuế suất thì phải tính và nộp thuế theo mức thuế suất cao nhất của hàng hoá, dịch

vụ mà cơ sở có sản xuất kinh doanh

-Cơ sở mua, bán vàng, bạc, đá quý có hoạt động gia công, chế tác các sản phẩm này, nếu không hạch toán được riêng doanh thu, thuế của hoạt động này thì áp

dụng chung mức thuế suất 20% đối với cả gia công, chế tác và tính thuế trực trên tiếp GTGT

Nộp thuế GTGT

- Đối với cơ sở kinh doanh thực hiện nộp thuế hàng tháng, nộp thuế vào Kho bạc Nhà nước theo thông báo nộp thuế của cơ quan thuế; thời hạn nộp thuế của tháng chậm nhất không quá ngày 20 của tháng tiếp theo Trường hợp đã đến thời hạn nộp thuế nhưng chưa nhận được thông báo nộp thuế thì cơ sở sẽ căn cứ vào số thuế phải nộp theo kê khai để chủ động nộp thuế vào NSNN Đối với cơ sở có số thuế phải nộp hàng tháng lơn thì thực hiện tạm nộp theo định kỳ 10 – 15 ngày/lần theo thông báo của cơ quan thuế Khi kê khai số thuế phải nộp cả tháng được trừ số thuế đã tạm nộp

Đối với những cá nhân kinh doanh ở địa bàn xa Kho bạc Nhà nước hoặc kinh doanh lưu động, không thường xuyên thì cơ quan thuế tổ chức thu thuế và nộp vào Ngân sách Nhà nước Thời hạn cơ quan thuế phải nộp tiền thuế đã thu vào Ngân sách Nhà nước chậm nhất không quá 3 ngày kể từ ngày thu được tiền thuế; riêng đối với vùng núi, hải đảo, vùng đi lại khó khăn, chậm nhất không quá 6 ngày

- Cơ sở kinh doanh và người nhập khẩu hàng hoá phải nộp thuế GTGT hàng hoá nhập khẩu theo từng lần nhập khẩu Thời hạn thông báo và thời hạn nộp thuế thực hiện theo thời hạn thông báo nộp thuế nhập khẩu

Đối với hàng hoá nhập khẩu thuộc diện không phải nộp thuế GTGT khi nhập khẩu như: nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất gia công hàng xuất khẩu, quà biếu, quà tặng….nếu đem bán hoặc xuất dùng vào mục đích khác phải kê khai, nộp thuế GTGT với cơ quan thuế trực tiếp quản lý cơ sở như quy định đối với hàng hoá

do cơ sở kinh doanh

- Trong một kỳ tính thuế, nếu cơ sở kinh doanh có số thuế nộp thừa kỳ trước được trừ vào số thuế phải nộp của kỳ tiếp theo, nếu kỳ trước nộp thuế thù phải nộp

đủ số kỳ trước còn thiếu

- Thuế GTGT nộp vào Ngân sách Nhà nước bằng đồng Việt Nam Trường hợp

cơ sở kinh doanh có doanh số bán hoặc mua hàng hoá, dịch vụ thanh toán bằng ngoại tệ thì phải quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam theo tỷ giá mua, bán thực tế bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh hoạt động mua, bán hàng hoá, dịch vụ bằng ngoại tệ để xác định thuế GTGT phải nộp

Quyết toán thuế GTGT