Nguyên tắc chung• Truyền máu là một quy trình khép kín gồm nhiều giai đoạn trong đó truyền máu lâm sàng là khâu cuối cùng nh ng rất quan trọng.. • Sử dụng máu và các chế phẩm bao gồm:
Trang 1An toµn
truyÒn m¸u
Trang 2Nguyên tắc chung
• Truyền máu là một quy trình khép kín
gồm nhiều giai đoạn trong đó truyền máu lâm sàng là khâu cuối cùng nh ng rất quan trọng
• Sử dụng máu và các chế phẩm bao gồm:
chỉ định điều trị đúng và hợp lý máu và các chế phẩm, truyền máu và các chế phẩm đúng nguyên tắc và đúng quy trình, xử trí kịp thời và chính xác các tai biến truyền máu
• Thông tu 26 của Bộ Y tế.
Trang 4Nhãm
m¸u Kh¸ng nguyªn trªn bÒ mÆt
hång cÇu
Kh¸ng thÓtrong huyÕt thanh
§Æc ®iÓm nhãm m¸u hÖ
ABO
Trang 5Nhãm m¸u ABO
êng (cßn gäi A1) cßn cã kh¸ng nguyªn A2 Ng êi mang nhãm A2 nÕu ® îc truyÒn m¸u A1 cã thÓ sinh kh¸ng thÓ chèng A1.
A, kh¸ng nguyªn B nh ng thùc tÕ lµ cã kh¸ng
nguyªn H Kh¸ng nguyªn H cã mÆt ë nh÷ng ng
êi nhãm A, B, AB vµ nhiÒu nhÊt lµ ë ng êi nhãm
O
lÇn ®Çu tiªn t¹i Bombay nªn gäi lµ nhãm
Bombay Ng êi nhãm Bombay cã kh¸ng thÓ tù nhiªn chèng l¹i hång cÇu nh÷ng ng êi nhãm O
vµ nhãm A,B , AB.
Trang 6Nhóm máu Rh
• Hệ Rh do 3 cặp alen qui định là Dd, C
C , E e Trừ gen d đến nay ch a phát hiện kháng nguyên, còn lại các gen khác đã có kháng nguyên t ơng ứng
• Kháng nguyên D (còn gọi là Rh(+) ) có
mặt ở ng ời mang kiểu gen DD và Dd
• Kháng thể hệ Rh là kháng thể miễn dịch,
có thể xuất hiện sau truyền máu hay ở ng
ời chửa đẻ nhiều lần: Ng ời mẹ Rh (-)
mang thai Rh (+) khi chuyển dạ có một ít máu thai vào tuần hoàn mẹ gây miễn
dịch, sinh kháng thể kháng Rh (+) ở mẹ
Trang 7Khối tiểu cầu (120-150ml, 4 đv)
Phá đông ở nhiệt độ
4 o C
Ly tâm 2830 g x 8’ x
4 o C
Trang 8Máu toàn phần
• Lấy từ tĩnh mạch, có chất chống đông,
bảo quản (Citrate, Dextrose)
• Bảo quản: ở 40C (2 -60 C) Thời gian 35
Trang 10Hång cÇu röa
• Khèi hång cÇu lo¹i s¹ch huyÕt t ¬ng.
• B¶o qu¶n: 24 giê, 2 -60C.
Trang 11Khối tiểu cầu
• KTC từ một đơn vị máu: ít tiểu cầu, ít
huyết t ơng ≈ 40 x 109 TC
• KTC từ nhiều đơn vị máu (pool)
• KTC từ máy tách tiểu cầu
• Chỉ định: giảm tiểu cầu (số l ợng, chức
năng), nguy cơ xuất huyết
• Thận trọng: XHGTC miễn dịch ch a có
nguy cơ xuất huyết
• Bảo quản: 22oC; 24 giờ – 5 ngày tuỳ chế phẩm, lắc liên tục
phẩm, lắc liên tục
Trang 12Huyết t uơng t uơi đông lạnh
• Máu đã bỏ thành phần hữu hình
• Bảo quản: 2 năm ở – 30oC
• Chỉ định:
– Rối loạn đông máu, Hemophilia
– Bù protein máu khi không có dịch truyền
albumin
– Phối hợp với khối hồng cầu cho bệnh
nhân mất nhiều máu
Trang 14Tai biÕn truyÒn m¸u vµ xö trÝ
Trang 15• Theo cơ chế: - Tai biến do bất đồng miễn dịch.
- Tai biến do nhiễm vi trùng.
- Tai biến mức độ nặng.
Phân loại các phản ứng không
mong muốn
do truyền máu
Trang 16§iÒu trÞ tai biÕn truyÒn m¸u cÊp
Trang 17Salbutamol Aminophylline
0,01 mg/kg (dung dÞch 1:1000) b»ng tiªm b¾p hoÆc tÜnh m¹ch chËm
mg/kg
Trang 18Tai biến truyền máu cấp Bất đồng nhóm máu ABO
• Nguyên nhân:
– Định nhóm sai kỹ thuật
– Kiểm tra không kỹ, nhầm bệnh nhân.– Nhầm bệnh phẩm
• Biểu hiện: Shock truyền máu (tan máu
cấp trong lòng mạch)
• Điều trị: điều trị chống sốc, ngừng
truyền, tiến hành các thủ tục pháp lý cần thiết
Trang 19Tai biÕn truyÒn m¸u cÊp tÝnh kh¸c
b¹ch cÇu gi¶i phãng ra g©y nªn
truyÒn tiÕp vµ theo dâi
Corticoid, kh¸ng histamin
Trang 20Tai biÕn truyÒn m¸u cÊp tÝnh kh¸c
• Sèc nhiÔm khuÈn
– BiÓu hiÖn nh shock do nhÇm nhãm
m¸u, bÖnh nh©n th êng sèt rÊt cao trªn
40oC, mÊt ý thøc, vËt v·, n«n ra m¸u
– Xö trÝ chèng shock
• Do truyÒn m¸u qu¸ nhanh, qu¸ t¶i tuÇn
hoµn, g©y suy tim, phï phæi cÊp
– Xö trÝ: ngõng truyÒn, ®iÒu trÞ cÊp cøu
phï phæi cÊp
Trang 21Tæn thu ¬ng phæi cÊp do
truyÒn m¸u
(TRALI)
Trang 22Tai biÕn truyÒn m¸u muén
C¸c bÖnh nhiÔm trïng l©y qua ® êng truyÒn m¸u
Trang 23Tai biÕn truyÒn m¸u muén
• Ph¶n øng tan m¸u muén
• XuÊt huyÕt sau truyÒn m¸u
• BÖnh ghÐp chèng chñ
• Qu¸ t¶i s¾t