B.Yêu cầu rèn luyện về cảm thụ văn học ở tiểu học: - Bồi dưỡng năng lực CTVH cho HS là một nhiệm vụ quan trọng nhằm “Bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt và nhình thành thói quen giữ gìn sự tro
Trang 1Tuần 5
Ngày soạn : 24/9/2010
Ngày giảng: Thứ ba, ngày 28/9/2010
Cảm thụ văn học
A.Thế nào là cảm thụ văn học?
Cảm thụ văn học chính là sự cảm nhận nhũng giá tri nổi bật, những điều sâu sắc, tế nhị và đẹp đẽ của văn học thể hiện trong tác phẩm(cuốn truyện, bài văn, bài thơ, ) hay một bộ phận của tác phẩm(đoạn văn, đoạn thơ, thậm chí một từ ngữ có giá trị trong câu văn, câu thơ)
B.Yêu cầu rèn luyện về cảm thụ văn học ở tiểu học:
- Bồi dưỡng năng lực CTVH cho HS là một nhiệm vụ quan trọng nhằm “Bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt và nhình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách cho HS
- Để có năng lực CTVH sâu sắc và tinh tế, cần có sự say mê, hứng thú khi tiếp xúc với văn thơ; chịu khó tích luỹ vốn hiểu biết về thực tế cuộc sống và văn học; nắm vững kiến thức cơ bản về tiếng Việt phục vụ cho CTVH; kiên trì rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn về CTVH
C Bài tập thực hành:
1.Bài tập tìm hiểu tác dụng của cách dùng từ, đặt câu sinh động.
Bài 1: Đoạn thơ dưới đây có những từ nào là từ láy? Hãy nêu rõ tác dụng gợi tả của mỗi từ láy đó
Quý nhà ai chín đỏ cây, Hỡi em đi học hây hây má tròn Trường em mấy tổ trong thôn Ríu ra ríu rít chim non đầu mùa
* Gợi ý HS làm bài
Gợi ý
- Từ láy trong đoạn thơ: hây hây, ríu ra ríu rít.
- Tác dụng gợi tả:
+ hây hây( má tròn): màu da đỏ phơn phớt trên má, tươi tắn và đầy sức
sống
+ ríu ra ríu rít.: nhiều tiếng chim kêu hay tiêng cười nói trong và cao,
vang lên liên tiếp và vui vẻ
Bài 2: Các câu hỏi trong những đoạn thơ dưới đây có điểm gì khác so với kiểu câu hỏi thông thường? Hãy cho biết tác dụng của câu hỏi(in đậm) trong từng đoạn thơ
a Trang thơ tôi đằm lại
Giữa nhà tù Sơn La
Trang 2Tụ Hiệu ơi !Cú phải Anh về cựng mựa hoa ?
Tạ Hữu Yờn
b Đõy rồi Hũn ẫn, Hũn Tre,
Xa xa Hũn Khúi, đi về thuyền ai?
Mặt trời vừa mọc ban mai,
Mờnh mong cỏt trắng hồng phai mịn màng
Súng Hồng
c Dừa ơi dừa, người bao nhiờu tuổi,
Mà lỏ tươi xanh mói đến giờ ?
Tụi nghe giú ngàn xua đang gọi,
Xào xạc lỏ dừa hay tiờng gươm khua
Lờ Anh Xuõn
* Gợi ý HS làm bài
- Cõu hỏi trong cỏc đoạn thơ trờn khỏc với cõu hỏi thụng thường:Khụng yờu cầu phải cú cõu trả lời.( Đõy là những cõu hỏi chỉ nhằm tỏc dụng gợi mở hay
để nhấn mạnh cảm xỳc, khẳng định ý muốn núi, tạo ra sự chỳ ý- cũn gọi là cõu hỏi tu từ.)
- Tỏc dụng cụ thể của từng cõu hỏi:
+ Ở đoạn thơ a: khẳng định ý muốn núi( “ Anh về cựng mựa hoa”), bộc
lộ tỡnh cảm sõu nặng với người chiến sĩ cộng sản Tụ Hiệu
+ Ở đoạn thơ b: gợi mở bộc lộ cảm xỳc trước vẻ đẹp của non nước Nha Trang
+ Ở đoạn thơ c: gợi sự chỳ ý, bộc lộ lũng khõm phục trước sức sống mónh liệt của cõy dừa quờ hương
B i 3 à : Trong bài Mùa thu mới, nhà thơ Tố Hữu viết:
Yêu biết mấy những dòng sông bát ngát Giữa đôi bờ dào dạt lúa ngô non
Yêu biết mấy, những con đờng ca hát Qua công trờng mới dựng mái nhà son!
Theo em, khổ thơ trên đã bộc lộ cảm xúc của tác giả trớc những vẻ đẹp gì trên đất nớc chúng ta?
* Gợi ý HS làm bài
Khổ thơ bộc lộ cảm xúc của tác giả trớc những cảnh đẹp:
-Vẻ đẹp của những “dòng sông bát ngát” đang chảy giữa “đôi bờ dào dạt lúa non” Đó cũng chính là vẻ đẹp hứa hẹn một cuộc sống ấm no cho những ngời dân trên đất nớc chúng ta
Trang 3-Vẻ đẹp của những “ con đờng ca hát” (vui, phấn khởi) vì đợc chạy qua công trờng đang xây dựng những mái nhà ngói mới Đó cũng chính là vẻ đẹp của hạnh phúc đầy hứa hẹn đối với nhân dân ta
B i 4 à : Trong bài Việt Nam thân yêu (TV5-tập 1), nhà thơ Nguyễn Đình Thi
có viết:
Việt Nam đất nớc ta ơi!
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
Cánh cò bay lả dập dờn, Mây mờ che đỉnh Trờng Sơn sớm chiều
Nêu những cảm nhận của em khi đọc đoạn thơ trên
* Gợi ý HS làm bài
Đoạn thơ bộc lộ cảm xúc dạt dào của tác giả trớc những vẻ đẹp bình dị trên
đất nớc Việt Nam thân yêu Hình ảnh “ biển lúa” rộng mênh mông gợi cho ta nièm tự hào về sự giàu đẹp, trù phú của quê hơng Hình ảnh “ cánh cò bay lả dập dờn” gợi vẻ nên thơ, xao xuyến mọi tấm lòng Đất nớc còn mang niềm tự hào với vẻ đẹp hùng vĩ của “đỉnh Trờng Sơn” cao vời vợi sớm chiều mây phủ
Đoạn thơ đã giúp ta cảm nhận đợc tình cảm thiết tha yêu quý và tự hào về đất nớc của tác giả Nguyễn Đình Thi
Bài tập về nhà
B i 5 à : Trong cuốn Hồi kí Bác Hồ, hai nhà văn Hoài Thanh và Thanh Tịnh đã
tả phong cảnh quê hơng Bác nh sau:
Trớc mắt chúng tôi, giữa hai dãy núi là nhà Bác với cánh đồng quê Bác Nhìn xuống cánh đồng có đủ các màu xanh, xanh pha vàng của ruộng mía, xanh rất mợt mà của lúa đơng thời con gái, xanh đậm của những rặng tre; đây
đó một vài cây phi lao xanh biếc và nhiều màu xanh khác nữa
Đọc đoạn văn trên, em có nhận xét gì về cách dùng từ ngữ chỉ màu xanh? Cách dùng từ ngữ nh vậy đã góp phần gợi tả đIều gì về cảnh vật trên quê Bác?
* Gợi ý HS làm bài
Đoạn văn dùng từ ngữ chỉ màu xanh thật đa dạng và phù hợp với từng cảnh vật: ruộng mía xanh pha vàng, lúa chiêm đơng thời con gái ( giai đoạn phát triển mạnh) có màu xanh rất mợt, rặng tre xanh đậm, phi lao xanh biếc Cách dùng từ ngữ nh vậy góp phần gợi tả vẻ đẹp nên thơ và tràn trề sức sống của cảnh vật trên quê hơng Bác
Ngày soạn: 29/ 9/ 2010
Trang 4Ngày giảng: Thứ năm, ngày 30 / 9 /2010
Luyện từ và câu LUYỆN TẬP VỀ CẤU TẠO TỪ Bài 7 :
Gạch 1 gạch dưới những từ 2 tiếng trong đoạn văn sau :
Trên quảng trường Ba Đình lịch sử, lăng Bác uy nghi và gần gũi Cây
và hoa khắp miền đất nước về đây tụ hội, đâm chồi , phô sắc và toả ngát hương thơm
* Đáp án : Từ 2 tiếng : quảng trường ,Ba Đình, lịch sử,uy nghi, gần gũi,
khắp miền, đất nước, tụ hội, đâm chồi, phô sắc , toả ngát, hương thơm.
-Lưu ý : khắp miền cũng có thể xếp vào nhóm 2 từ đơn
Bài 8 :
Dùng ( / ) tách các từ trong đoạn văn sau :
Giữa vườn lá xum xuê , xanh mướt, còn ướt đẫm sương đêm, có một bông hoa rập rờn trước gió Màu hoa đỏ thắm, cánh hoa mịn màng, khum khum úp sát voà nhau như còn chưa muốn nở hết Đoá hoa toả hương thơm ngát
*Đáp án : Từ phức : vườn lá, xum xuê, xanh mướt, ướt đẫm, sương đêm,
bông hoa, rập rờn , đỏ thắm, cánh hoa , mịn màng, khum khum, ngập ngừng, đoá hoa ,toả hương, thơm ngát
- Lưu ý : sương đêm, cánh hoa, toả hương cũng có thể tách ra làm 2 từ.
Bài 9 :
Dùng ( / ) tách từng từ trong đoạn văn sau:
Mùa xuân đã đến Những buổi chiều hửng ấm, từng đàn chim én từ dãy núi đằng xa bay tới, lượn vòng trên những bến đò, đuổi nhau xập xè quanh những mái nhà cao thấp Những ngày mưa phùn, người ta thấy trên những bãi soi dài nổi lên ở giữa sông, những con giang , con sếu coa gần bằng người, theo nhau lững thững bước thấp thoáng trong bụi mưa trắng xoá
*Đáp án : Từ phức : Mùa xuân, buổi chiều, hửng ấm, chim én, đằng xa,
lượn vòng, bến đò, đuổi nhau, xập xè, mái nhà, mưa phùn, người ta, bãi soi, nổi lên, theo nhau, lững thững, thấp thoáng, bụi mưa, trắng xoá.
Bài 10:
Tìm các từ đơn và từ phức trong các câu văn sau:
Trang 5a)Nước Việt Nam xanh muôn ngàn cây lá khác nhau Cây nào cũng đẹp, cây nào cũng quý Nhưng thân thuộc nhất vẵn là tre nứa Tre Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút ngàn Điện Biên Phủ
b) Mùa xuân mong ước đã đến Đầu tiên, từ trong vườn, mùi hoa hồng, hoa huệ sực nức bốc lên
c) Mưa mùa xuân xôn xao, phơi phới, Những hạt mưa bé nhỏ, mềm mại, rơi mà như nhảy nhót
*Đáp án : Từ phức:
a) Việt Nam, muôn ngàn, cây lá, khác nhau, thân thuộc, tre nứa, Đồng
Nai, Việt Bắc, ngút ngàn, Điện Biên Phủ.
b) Mùa xuân, mong ước, Đầu tiên,hoa hồng, hoa huệ, sức nức, bốc lên c) mùa xuân, xôn xao, phơi phới, hạt mưa, bé nhỏ,mềm mại, nhảy nhót.