Cổ phiếu của các công ty niêm yết có thể được mua bán trên sàn giao dịch chứng khoán.. Ngày nay chỉ với một chiếc điện thoại có kết nối internet, bạn có thể đặt lệnh thông qua phần mềm
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Xin chào anh, chị Da Vinci Academy là đơn vị ĐẦU TIÊN trong việc huấn luyện và đào tạo các nhà đầu tư cá nhân theo các tiêu chuẩn kiến thức quốc tế Thay vì phải đi tham gia các khóa đào tạo đắt
đỏ ở nước ngoài thì giờ đây, chúng tôi sẵn sàng trợ giúp bạn sở hữu những kiến thức chuẩn với chi phí hoàn toàn phù hợp tại Việt Nam
Khóa học “Đào tạo chứng khoán cơ bản - kiến thức dành cho người mới” là món quà mà Da Vinci Academy muốn dành tặng cho
anh, chị với mong muốn kết nối, xây dựng một cộng đồng đầu tư chuyên nghiệp tầm cỡ thế giới Đây là một dự án, một triết lý mà Da Vinci Academy đã và đang theo đuổi trong thời gian sắp tới Hy vọng anh chị sẽ có nhiều trải nghiệm bổ ích và khởi động cánh cửa đầu tư của chính mình
Trân trọng
Trang 2Mục Lục
1 Khái niệm về thị trường chứng khoán 3
2 Các khái niệm và chỉ số cơ bản 3
3 Các khái niệm khác 4
4 Cơ cấu thị trường chứng khoán 10
5 Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán 11
6 Quy trình tham gia thị trường chứng khoán 13
a Mở tài khoản chứng khoán ở đâu ? 13
b Nhận và đăng nhập tài khoản 14
c Chuyển tiền vào tài khoản 14
d Bắt đầu giao dịch 15
7 Phân tích cơ bản và Phân tích kỹ thuật 15
a Phân tích cơ bản 15
b Phân tích kỹ thuật 18
8 Phương pháp đầu tư của Da Vinci Academy 21
Trang 31 Khái niệm về thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán là một bộ phận quan trọng của Thị
trường vốn Hoạt động của nó nhằm huy động những nguồn vốn tiết
kiệm nhỏ trong xã hội tập trung thành nguồn vốn lớn tài trợ cho doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế và Chính phủ để phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế hay cho các dự án đầu tư
Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch
mua bán các loại chứng khoán Việc mua bán được tiến hành ở hai thị
trường sơ cấp và thứ cấp Do vậy thị trường chứng khoán là nơi chứng khoán được phát hành và trao đổi
Cổ phiếu: Cổ phiếu là giấy chứng nhận số tiền nhà đầu tư đóng
góp vào công ty phát hành Người nắm giữ cổ phiếu là cổ đông và có các quyền như nhận cổ tức, dự đại hội cổ đông Cổ phiếu của các công
ty niêm yết có thể được mua bán trên sàn giao dịch chứng khoán
2 Các khái niệm và chỉ số cơ bản
+ EPS: thu nhập trên mỗi cổ phiếu EPS được tính bằng cách
lấy tổng lợi nhuận chia cho tổng số cổ phiếu VD: Đối với cổ phiếu GMD, lợi nhuận là 360 tỷ, tổng số cổ phiếu lưu hành là 180 triệu, EPS được tính như sau:
Trang 4EPS = 360 tỷ /180 triệu = 2000 VND
+ P/E: là tỷ số tài chính dùng để đánh giá mối liên hệ giữa thị
giá hiện tại của một cổ phiếu và tỷ số thu nhập trên cổ phần, hay cho biết nhà đầu tư sẵn sàng trả giá bao nhiêu cho một cổ phiếu
+ ROE: là tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu ROE cao là
một dấu hiệu cho thấy đây là một cổ phiếu tốt Một số mốc ROE bạn nên chú ý là 15%, 25%
+ ROA: là tỷ số lợi nhuận ròng
3 Các khái niệm khác
- HOSE/HNX: Đây là 2 sở giao dịch chứng khoán của Việt Nam
Trên thị trường chứng khoán niêm yết, bạn không thể giao dịch trực tiếp với nhau Các công ty chứng khoán nhận lệnh của bạn Sau đó các lệnh được gửi tới sở giao dịch, tham gia quá trình ghép lệnh và tạo nên các mức giá giao dịch
- Index: chỉ số chứng khoán Trên thị trường có đến vài trăm mã,
làm sao để nhìn qua bạn biết được thị trường hôm nay thế nào? Chỉ số được tổng hợp từ một danh mục cổ phiếu với tỷ lệ nhất định, với mục tiêu là bám sát diễn biến của các cổ phiếu trong danh mục Ở Việt Nam
có các chỉ số chính là: VNINDEX (đại diện tất cả các mã trên sàn
Trang 5HOSE), VN30 (đại diện cho 30 mã có giá trị vốn hóa và thanh khoản hàng đầu trên sàn HOSE) Tương tự là HNX INDEX và HNX 30
- Nhà đầu tư nước ngoài: các nhà đầu tư nước ngoài có vốn lớn
có thể tạo ảnh hưởng lớn đến giá một cổ phiếu bằng cách liên tục mua vào/bán ra cổ phiếu này Bạn có thể dễ dàng theo dõi lượng giao dịch ròng trên các bảng giá chứng khoán phổ biến
- Quỹ đầu tư: quỹ đầu tư thường huy động vốn từ nhà đầu tư để
đầu tư vào các tài sản theo một trường phái đầu tư nhất định Sự xuất hiện của quỹ đầu tư là một yếu tố cho thấy chất lượng của công ty niêm yết Một số phương pháp đầu tư ví dụ CANSLIM quan tâm đến cổ phiếu có sự tham gia của các quỹ đầu tư
- Online Trading: hình thức giao dịch trực tuyến Trước kia nhà
đầu tư muốn giao dịch chứng khoán phải ra quầy viết giấy đặt lệnh Ngày nay chỉ với một chiếc điện thoại có kết nối internet, bạn có thể đặt lệnh thông qua phần mềm giao dịch của các công ty chứng khoán
- Trường phái đầu tư: Một trường phái đầu tư có sự hội tụ của 5
yếu tố:
o Lựa chọn cổ phiếu
o Lựa chọn điểm mua
o Lựa chọn điểm bán
o Quản lý vốn, quản lý rủi ro
o Theo dõi đầu tư
Trang 6Có rất nhiều phương pháp đầu tư, tuy nhiên trong cách đầu tư chứng khoán, hầu hết các phương pháp đều thuộc 2 cách tiếp cận phổ biến đó là phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật Cả 2 phương pháp này đều dựa trên những dữ liệu sẵn có của ngành hay doanh nghiệp Để biết phương pháp đầu tư nào phù hợp với mình khi học cách đầu tư chứng khoán, trước hết chúng ta cần hiểu phân tích cơ bản là gì? Phân tích kỹ thuật là gì? Cũng như ưu nhược điểm của từng phương pháp
- Đầu tư giá trị và Đầu tư tăng trưởng: Các nhà đầu tư thành
công đều có một công thức nhất định Các công thức đầu tư có thể không giống nhau 100%, nhưng đa phần đều có thể được phân loại thành 2 trường phái: Đầu tư giá trị và đầu tư tăng trưởng
Warren Buffet, Benjamin Graham là những đại diện tiêu biểu của đầu tư giá trị William O’neil và Peter Lynch là những nhà đầu tư tăng trưởng nổi tiếng nhất
Ở Việt Nam có các chỉ số chính VNINDEX (đại diện tất cả các
mã trên sàn HOSE), VN30 (đại diện cho 30 mã có giá trị vốn hóa và thanh khoản hàng đầu trên sàn HOSE) Tương tự là HNX INDEX và HNX 30
Trang 7- Khối lượng giao dịch: là lượng cổ phiếu được giao dịch trong
một khoảng thời gian nhất định, thông thường là một ngày Cổ phiếu có lượng giao dịch trung bình lớn được gọi là có thanh khoản tốt
- Lọc cổ phiếu: Bộ lọc cổ phiếu giúp bạn có thể nhanh chóng tìm
thấy các cổ phiếu đạt các tiêu chuẩn đầu tư Qua bước này, thông thường 80 – 90% cổ phiếu niêm yết sẽ bị loại
Mỗi trường phái đầu tư có một bộ lọc khác nhau Các tiêu chí lọc phổ biến có thể nhắc đến như vốn hóa, thanh khoản, mức độ tăng trưởng (doanh thu, lợi nhuận), các mức biên lợi nhuận
Thay đổi các tiêu chí bộ lọc sẽ cho ra các kết quả cổ phiếu khác nhau Các cổ phiếu không được lọc vẫn có thể cho kết quả đầu tư tốt Mặc dù vậy bạn không cần phải mua tất cả các cổ phiếu này Đối với nhà đầu tư cá nhân không nên nắm giữ quá 3 cổ phiếu trong cùng một thời điểm
- Ami Broker: phần mềm phân tích kỹ thuật tốt nhất hiện nay
Phân tích kỹ thuật cho phép bạn xác định điểm mua và điểm bán tốt nhất Ngoài ra, ở mức độ cao hơn phân tích kỹ thuật còn có thể đánh giá thị trường chung (tăng hay giảm) mà không cần đến các kiến thức kinh
tế
- Bán khống: cho phép nhà đầu tư bán chứng khoán mặc dù
Trang 8khác sau đó mua trả lại sau đó Bán khống được thực hiện khi nhà đầu
tư nhận thấy giá cổ phiếu sẽ sụt giảm
Bán khống không xấu Nhờ bán khống mà thanh khoản thị trường sẽ tăng và cổ phiếu sớm đạt vị thế cân bằng về giá trên thị trường Việt Nam hiện chưa cho phép bán khống cổ phiếu
- Margin: Giao dịch ký quỹ Là hình thức nhà đầu tư vay tiền của
công ty chứng khoán để mua cổ phiếu Để có thể giao dịch ký quỹ nhà đầu tư cần có một khoản tiền nhất định Với các mã có thanh khoản tốt,
tỷ lệ margin có thể lên tới 100% Tức là nhà đầu tư có 100 triệu có thể vay thêm 100 triệu nữa để mua chứng khoán
- Vượt đỉnh: là một cách chơi chứng khoán trực tuyến, nhà đầu
tư mua vào cổ phiếu khi nó vượt đỉnh cũ Thông thường bạn sẽ sử dụng một phần mềm theo dõi đầu tư, ví dụ như Fireant để gửi cảnh báo khi giá vượt đỉnh Đây là một phương pháp chọn điểm mua hiệu quả trong đầu tư tăng trưởng, nếu biết cách chọn đúng mã cổ phiếu và xu hướng thị trường thuận lợi thì xác suất thành công rất cao
- Dao động giá: Mức độ dao động giá của cổ phiếu sàn HOSE là
+/- 7%, của cổ phiếu sàn HNX là +/- 10% so với mức giá tham chiếu Giá tham chiếu là mức giá đóng cửa ngày hôm trước
Mức giá cao nhất (+7% sàn HOSE, +10% sàn HNX) được gọi
là mức giá trần, ngược lại là mức giá sàn Trên bảng giá chứng khoán,
Trang 9giá trần hiển thị bằng màu tím, giá sàn hiện thị bằng màu xanh lục Giá tham chiếu hiển thị bằng màu vàng
- Xu hướng giá: Trên thị trường chứng khoán cổ phiếu không
biến động ngẫu nhiên Có ba loại xu hướng trên thị trường là tăng, giảm
và đi ngang
Nhờ xác định xu hướng giá cổ phiếu mà nhà đầu tư sẽ có hành động phù hợp Nhà đầu tư mua khi cổ phiếu ở trong xu hướng tăng, bán khi cổ phiếu đang ở xu hướng giảm và không giao dịch khi cổ phiếu ở trong xu hướng đi ngang
- Yết giá: Theo quy định mới nhất từ ngày 12/9/2016, đơn vị yết
giá với cổ phiếu thấp nhất là 10 đồng Thay đổi bước giá ảnh hưởng không ít đến nhà đầu tư Ví dụ trước đây nếu bạn không muốn mua cổ phiếu ở mức giá quá 150 thì bắt buộc phải mua ở giá 149, tức giá khác nhau gần 1% Trong khi đó với bước giá 100đ bạn có thể mua ở các mức giá 149.5, 159.8 Để nắm rõ cách chơi chứng khoán trực tuyến, bạn cần thuộc các bước giá vì phần mềm giao dịch sẽ không nhận lệnh với các mức giá sai
Trang 104 Cơ cấu thị trường chứng khoán
+ Căn cứ vào phương thức giao dịch:
- Thị trường giao dịch ngay (Thị trường thời điểm): Thị trường
giao dịch mua bán theo giá của ngày hôm đó; việc thanh toán và giao hoán sẽ diễn ra sau đó vài ngày (tùy theo mỗi thị trường chứng khoán quy định riêng số ngày);
- Thị trường tương lai: Thị trường mua bán chứng khoán theo
những hợp đồng mà giá cả được thỏa thuận ngay trong ngày giao dịch; việc thanh toán và giao hoán sẽ diễn ra trong một kỳ hạn ở tương lai (1 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 1 năm,…)
+ Căn cứ vào tính chất chứng khoán giao dịch:
- Thị trường cổ phiếu
- Thị trường trái phiếu
- Thị trường chứng khoán phải sinh, bao gồm thị trường hợp
đồng tương lai, hợp đồng lựa chọn,… - Đây là thị trường cấp cao mua bán chuyển giao các công cụ tài chính cấp cao Do đó thị trường này chỉ xuất hiện ở các nước có thị trường chứng khoán phát triển ở trình độ cao
Trang 115 Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán
+ Nhà phát hành: là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán Nhà phát hành có thể là Chính phủ, chính quyền địa phương, Công ty
- Chính phủ phát hành các loại trái phiếu chính phủ nhằm huy động tiền bù đắp thâm hụt ngân sách hoặc thực hiện những công trình quốc gia lớn
- Chính quyền địa phương phát hành trái phiếu địa phương để huy động tiền đầu tư cho các công trình hay chương trình kinh tế, xã hội của địa phương
- Các công ty muốn huy động vốn đầu tư phát triển sản xuất phát hành trái phiếu công ty hoặc cổ phiếu
Trang 12+ Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán:
- Công ty chứng khoán
- Quỹ đầu tư chứng khoán
- Các trung gian tài chính
- Các tổ chức liên quan đến chứng khoán
- Cơ quan quản lý Nhà nước
- Sở giao dịch chứng khoán
- Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán
- Tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ chứng khoán
- Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán
- Các tổ chức tài trợ chứng khoán
- Công ty đánh giá hệ số tín nhiệm
Trang 136 Quy trình tham gia thị trường chứng khoán
Để tham gia vào thị trường, bạn cần trải qua 04 bước cơ bản cần thiết sau đây:
+ Mở một tài khoản chứng khoán
+ Nạp tiền vào tài khoản
+ Nhận và đăng nhập vào tài khoản
+ Bắt đầu giao dịch, đầu tư kiếm tiền
a Mở tài khoản chứng khoán ở đâu ?
Mở tài khoản chứng khoán cũng giống như việc bạn mở một tài khoản ngân hàng Bạn có thể đến bất cứ công ty chứng khoán nào và yêu cầu mở tài khoản Tài khoản đó sẽ giúp bạn thực hiện các giao dịch mua bán cổ phiếu Theo quy định của nhà nước, nhà đầu tư có thể mở nhiều tài khoản tại các công ty khác nhau nhưng mỗi công ty chỉ được
mở 01 tài khoản cùng với sự đa dạng về cách tính phí giao dịch
Trang 14b Nhận và đăng nhập tài khoản
Lúc này, bạn sẽ được cung cấp thông tin tài khoản của mình để đăng nhập Bạn có thể truy cập bất cứ đâu, chỉ cần có internet Công ty chứng khoán sẽ gửi email cho bạn Lưu ý rằng, bạn nên thay đổi mật
khẩu ngay sau lần đăng nhập đầu tiên
c Chuyển tiền vào tài khoản
Bạn có thể nộp tiền trực tiếp tại văn phòng của công ty chứng khoán: Theo quy định của Uỷ ban Chứng Khoán nhà nước thì từ năm
2008, các công ty chứng khoán không được phép chi trả trực tiếp khi khách hàng đến nộp/ rút tiền tại văn phòng mà phải thuê một đơn vị chuyên nghiệp thứ 3 làm việc đó; là các ngân hàng để đảm bảo an toàn
và hạn chế các rủi ro không cần thiết Cách này thường ít người dùng vì tốn thời gian
Bạn có thể đóng tiền trực tiếp tại hệ thống ngân hàng: Bạn có thể qua trực tiếp các trụ sở giao dịch, chi nhánh của ngân hàng để nộp tiền hoặc thông qua Internet Banking Mỗi công ty chứng khoán đều mở tài khoản ở một số ngân hàng nhất định Bạn có thể xem tài khoản ngân hàng nào của mình trùng với tài khoản ngân hàng của công ty chứng khoán để chuyển tiền
Trang 15Kim chỉ nam của các nhà đầu tư theo trường phái phân tích cơ bản là đo lường giá trị thực của một công ty có các chỉ tiêu tài chính như: tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận; những rủi ro mà công ty có thể gặp phải; dòng tiền… Sự chênh lệch của giá trị trường so với giá trị thực của một công ty chính là cơ hội đề đầu tư hoặc dấu hiệu cho việc bán chốt lời cổ phiếu
Phân tích cơ bản dựa vào những giả định sau:
+ Mối quan hệ giữa giá trị và các yếu tố tài chính là có thể đo lường được
Trang 16+ Mối quan hệ này ổn định trong một khoảng thời gian đủ dài
+ Các sai lệch của mối quan hệ sẽ được điều chỉnh lại vào thời điểm thích hợp
Giá trị là mục tiêu chính trong phân tích cơ bản Một số nhà phân tích thường sử dụng phương pháp chiết khấu dòng tiền mặt để xác định giá trị của công ty, trong khi đó một số người lại sử dụng tỷ số giá trên thu nhập (P/E) …
Các nhân tố cơ bản cần nghiên cứu bao gồm: phân tích thông tin
cơ bản về công ty; phân tích báo cáo tài chính của công ty; phân tích hoạt động kinh doanh của công ty; phân tích ngành mà công ty đang hoạt động; và phân tích các điều kiện kinh tế vĩ mô ảnh hưởng chung đến giá cả cổ phiếu Sau khi nghiên cứu, nhà phân tích có nhiệm vụ phải chỉ ra được những dự đoán cho những chỉ tiêu quan trọng như thu nhập kỳ vọng, giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu, giá trị hợp lý của cổ phiếu, các đánh giá quan trọng cũng như khuyến nghị mua/bán cổ phiếu trên thị trường
Sự khác nhau giữa phân tích cơ bản và định giá cổ phiếu
Định giá là việc đánh giá giá trị của tài sản phù hợp với thị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định Việc định giá chủ yếu dựa