skkn đổi mới KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THÚC đẩy HOẠT ĐỘNG ĐMPP dạy học môn địa lý ở TRƯỜNG THPT

CƠ SỞ LÍ LUẬN : ĐMPP dạy học lại là một vấn đề lớn gồm nhiều khâu, nhiều phương diện, trong đó đổi mới kiểm tra đánh giá là khâu rất quan trọng.. ĐMPP dạy học được chú trọng để đáp ứng

ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG ĐMPP DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở

TRƯỜNG THPT NGUYỄN THỊ LỢI.

A ĐẶT VẤN ĐỀ:

I CƠ SỞ LÍ LUẬN :

ĐMPP dạy học lại là một vấn đề lớn gồm nhiều khâu, nhiều phương diện, trong đó đổi mới kiểm tra đánh giá là khâu rất quan trọng ĐMPP dạy học được chú trọng để đáp ứng những yêu cầu mới của mục tiêu giáo dục nên việc kiểm tra đánh giá cũng phải chuyển biến mạnh theo hướng phát triển trí thông minh, sáng tạo cho học sinh, khuyến khích vận dụng linh hoạt các đơn

vị kiến thức, kĩ năng đã học vào những tình huống thực tế, làm bộc lộ những vấn đề nóng hổi của đời sống cá nhân, gia đình và cộng đồng

Đánh giá là khâu không thể thiếu trong quá trình giáo dục, là công cụ quan trọng, chủ yếu để xác định năng lực, nhận thức của người học, để điều chỉnh quá trình dạy và học, là động lực của ĐMPP, góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng giáo dục

Kiểm tra là công cụ, phương tiện và là hình thức chủ yếu, quan trọng của đánh giá

Kiểm tra đánh giá là hoạt động bắt buộc và quen thuộc đối với tất cả giáo viên

Phải xác định rằng, chừng nào việc kiểm tra đánh giá chưa thoát khỏi quĩ đạo học tập thụ động thì chưa thể đạt mục tiêu ĐMPP Bởi thế, đổi mới kiểm tra đánh giá là khâu quan trọng, là động lực thúc đẩy ĐMPP dạy học

II CƠ SỞ THỰC TIỄN :

Về đặc điểm đối tượng học sinh:

- Trường THPT Nguyễn Thị Lợi được thành lập từ tháng 9 năm 2001 Hoạt động giáo dục của nhà trường gặp nhiều khó khăn do đứng chân trên 1 địa bàn tương đối đặc biệt ( Một thị xã du lịch biển, có diện tích nhỏ hẹp: chỉ

gồm 5 xã phường ) nên có vùng tuyển sinh hẹp, nhiều năm tuyển sinh sau trường Công lập, nên chất lượng đầu vào rất thấp Đối tượng học sinh như thế

đã gây những ảnh hưởng không nhỏ đến việc tiến hành các hoạt động ĐMPP dạy học

Về hoạt động kiểm tra đánh giá

Trong hoạt động chuyên môn BGH nhà trường coi trọng nhiệm vụ ĐMPP dạy học trong đó có vấn đề: Đổi mới kiểm tra đánh giá để thúc đẩy ĐMPP dạy học các bộ môn Tuy nhiên thực tế hoạt động kiểm tra đánh giá của nhà trường nói chung và môn Địa lý nói riêng vẫn tồn tại rất nhiều vấn đề phải xem xét, cần thay đổi để đáp ứng được yêu cầu và vai trò là 1 khâu quan trọng, là động lực thúc đẩy ĐMPP dạy học

Với vị trí là tổ phó tổ Văn, Lịch sử, Địa lý, GDCD đồng thời là nhóm trưởng chuyên môn nhóm Địa lý, thực tế trên đã khiến bản thân có nhiều trăn trở, tìm tòi và xin mạnh dạn rút ra một vài kinh nghiệm nhỏ

III ĐỐI TƯỢNG VÀ NHIỆM VỤ:

1.Đối tượng:

Hoạt động kiểm tra đánh giá của bản thân và giáo viên trong nhóm Địa lý Trường THPT Nguyễn Thị Lợi- Sầm Sơn

2 Nhiệm vụ:

Rút ra những kinh nghiệm thiết thực trong hoạt động : Đổi mới kiểm tra đánh giá nhằm thúc đẩy ĐMPP dạy học môn Địa lý ở Trường THPT Nguyễn Thị Lợi- Sầm Sơn

IV PHẠM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

1 Phạm vi:

Bốn mức độ và hình thức kiểm tra đánh giá theo qui định hiện hành:

-Kiểm tra miệng

-Kiểm tra 15 phút

-Kiểm tra viết 1 tiết -Kiểm ra học kì

2 Phương pháp :

Sử dụng kết hợp các phương pháp:

-Sưu tầm tài liệu

-Phân tích

-Thống kê

-Đối chiếu

B NỘI DUNG;

I THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ :

-Hiện nay, nhiều học sinh trong các trường phổ thông nói chung và học sinh Trường THPT Nguyễn Thị Lợi- Sầm Sơn không hứng thú với việc học tập các bộ môn KHXH cũng như môn Địa lý do nhiều nguyên nhân Việc học môn học này gặp nhiều khó khăn và trở nên ép buộc, mang tính đối phó Kiểm tra, thi cử thường nhằm mục đích lấy điểm cho đủ con số

-Quan điểm về kiểm tra đánh giá của giáo viên chưa đúng Đánh giá học sinh chỉ đơn giản là có điểm số ghi vào sổ điểm, làm căn cứ để tổng kết điểm, đánh giá học sinh cuối học kì hay cuối năm học

= > tồn tại:

+ kiểm tra miệng : số lượng học sinh được kiểm tra không hết lượt, tâm lý không thoải mái của học sinh khi băt đầu tiết học

+ kiểm tra viết: Sự phân hoá học sinh chưa rõ nét, kết quả nhiều bài kiểm tra chưa cao, kết quả đánh giá chưa phản ánh đúng chất lương dạy

và học.

II CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN :

1 Đối với hình thức kiểm tra miệng :

Cách làm quen thuộc Cách làm mới.

- Thường chỉ tiến hành ở đầu tiết

học, trước khi bắt đầu bài mới

- Có thể thực hiện trong nhiều thời điểm khác nhau của tiết học: để kiểm tra việc học bài cũ, chuẩn bị bài mới,

1 kiến thức cũ có liên quan đến bài học

- Nội dung kiểm tra: Kiểm tra nội

dung của bài cũ vừa học ở tiết học

trước đó của môn học

Phạm vi kiểm tra rộng hơn, thậm chí ở lớp dưới, cấp học dưới, có tính

hệ thống, liên quan đến nội dung bài đang học

-Sử dụng hình thức gọi học sinh

mang vở bài tập lên bảng, giáo viên

đặt câu hỏi, học sinh trả lời theo yêu

cầu, Gv nhận xét cho điểm, củng cố

bài cũ, giới thiệu bài mới

-Đa dạng hình thức kiểm tra, có thể khai thác ưu thế trực quan của các phương tiện, thiết bị dạy học hiện đại như máy chiếu hắt, máy chiếu đa năng…để áp dụng các hình thức kiểm tra như trắc nghiệm khách quan, xem băng hình, bảng số liệu rút ra nhận xét…

2 Đối với hình thức kiểm tra viết:

*Tôi đã tiến hành đổi mới với việc thực hiện các công việc sau:

- Trong sinh hoạt chuyên môn, tập trung thảo luận các khía cạnh nội dung của vấn đề như: Mối quan hệ của đổi mới kiểm tra đánh giá với việc thực hiện ĐMPP dạy học nói chung hoặc ưu, nhược điểm của hình thức kiểm tra TNKQ đối với các bộ môn Địa lý

- Chú trọng giải quyết các vấn đề bất cập như: nhận thức về hoạt động kiểm tra đánh giá còn đơn giản về yêu cầu, mục tiêu,qui trình, điều kiện, kĩ năng -Thống nhất các tiêu chí cần đạt đến của một đề kiểm tra đánh giá học sinh

- Thống nhất qui trình, cấu trúc của một đề kiểm tra đánh giá định kì

-Thống nhất về mức độ yêu cầu, phạm vi kiến thức phù hợp với trình độ học sinh và thời điểm tiến hành kiểm tra

- Thực hiện nghiêm túc kế hoạch kiểm tra đánh giá đúng tiến độ và đảm bảo yêu cầu bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng

*Cách làm cụ thể:

+ Lên lịch kiểm tra trong từng học kỳ và cả năm học

+ Chấm, trả bài đúng tiến độ, theo kế hoạch

+ Xây dựng ngân hàng đề cho các khối 10,11, 12 trong từng học kỳ và cả năm học

Tôi xác định kiểm tra kiến thức Địa lý của học sinh cần đạt các mục tiêu: cơ bản, cập nhật, toàn diện, chú trọng kiến thức kỹ năng và thái độ Trong kiến thức có cả câu hỏi sự kiện và câu hỏi suy luận, vận dụng Trong đó dành một nội dung thích hợp để phân hoá học sinh tạo cơ hội cho học sinh bộc lộ sự sáng tạo của mình

Tôi cho rằng biên soạn đề kiểm tra là một khâu vô cùng quan trọng Để có một đề kiểm tra tốt tôi đã thực hiện các bước sau:

- Xác định mục đích, yêu cầu kiểm tra, đánh giá

- Xác định mục tiêu và nội dung kiểm tra

- Thiết lập ma trận đề kiểm tra

-Thiết lập câu hỏi theo ma trận

-Xây dựng đáp án và biểu điểm

Bắt đầu từ năm học 2010-2011, sau khi tiếp thu nội dung tập huấn do sở GD&ĐT tổ chức tôi đã thực hiện dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng và kiểm tra đánh giá cũng bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng theo quy định của bộ GD&ĐT.( Câu hỏi bám sát chuẩn KTKN 7- 8 điểm và câu hỏi vượt chuẩn KTKN 2-3 điểm, không hạ chuẩn )

Tiến hành hoạt động chấm, trả bài một cách nghiêm túc Thông tin đánh giá

đa dạng, kết hợp cả đánh giá bằng điểm số và nhận xét để người học có thể nhận ra được những ưu, nhược điểm của bản thân bộc lộ qua bài kiểm tra, từ

đó có hướng sửa chữa, khắc phục, điều chỉnh kịp thời hoạt động học tập

Một số đề kiểm tra minh họa

1 Đề kiểm tra 15 phút - Địa lí 11, chương trỡnh chuẩn

PHẦN I MA TRẬN KIỂM TRA 15 PHÚT – HỌC Kè I

Nội

dung

Mức độ

Sự hỡnh thành

và phỏt triển

Vị thế của EU trong nền kinh tế thế giới

Thị trường chung chõu Âu

Hợp tỏc trong sản xuất và dịch vụ

Liờn kết vựng chõu Âu

Vận dụng/kĩ

năng

4 điểm

PHẦN II ĐỀ KIỂM TRA 15 PHÚT – HỌC Kè I

(LỚP 11 – CHƯƠNG TRèNH CHUẨN)

I Trắc nghiệm khách quan (4 điểm)

1 Nối cỏc ý ở cột bờn trỏi và cỏc ý ở cột bờn phải sao cho hợp lý nhất (2,5 điểm)

2 Các phát biểu sau ĐÚNG hay SAI? (1,5 điểm)

Cõu 1: Ô tô của Đức xuất khẩu sang Anh không bị tính thuế.

Cõu 2: Người Pháp có thể tự do sang Anh làm việc.

Cõu 3: Người Đức có thể tự do sang Thụy Sĩ làm việc.

II Tự luận (6 điểm)

Một số chỉ số cơ bản của các trung tâm kinh tế hàng đầu trên thế giới

Số dõn (triệu người – năm 2005) 459,7 296,5 127,7

GDP (tỉ USD – năm 2004) 12690,5 11667,5 4623,4

Tỉ trọng xuất khẩu trong GDP

(% - năm 2004)

Tỉ trọng của EU trong xuất khẩu

của thế giới (% - năm 2004)

Dựa vào bảng số liệu vè kiến thức đó học, chứng minh rằng EU là trung tõm kinh tế lớn, tổ chức thương mại hàng đầu trờn thế giới.

ĐÁP ÁN

I Trắc nghiệm khách quan: 4 điểm (mỗi ý đúng 0,5 điểm)

1 Nối cỏc ý:

a – 3 ; b – 2 ; c – 1 ; d – 5 ; e - 4

Năm

1951

b Năm

1957

c Năm

1958

d Năm

1967

e Năm

1993

1 Cộng đồng Nguyên tử châu Âu

2 Cộng đồng Kinh tế chõu

Âu (EEC)

3 Cộng đồng Than và thép châu Âu

4 Liờn minh chõu Âu (EU)

5 Cộng đồng châu Âu (EC)

2 Câu 1 Đúng Câu 2 Đúng Câu 3 Sai

II Tự luận: 6 điểm

- EU là một trong ba trung tõm kinh tế lớn nhất thế giới (EU, Hoa Kỡ, Nhật Bản)

+ Đứng đầu thế giới về GDP (vượt cả Hoa Kỡ và Nhật Bản năm 2004) + Chỉ chiếm 7,1 % dân số nhưng chiếm tới 31% GDP của thế giới

- Là trung tâm thương mại hàng đầu thế giới:

+ Dẫn đầu thế giới về thương mại, chiếm 37,7 % tỉ trọng xuất khẩu của thế giới (năm 2004)

+ Tỉ trọng xuất khẩu trong GDP chiểm 26,5 %, dẫn đầu thế giới.

PHẦN III TỔNG HỢP KẾT QUẢ KIỂM TRA

Sau khi kiểm tra 15 phút tại lớp , kết quả lớp đạt được như sau:

Bảng tổng hợp kết quả kiểm tra:

Giỏi (9-10 điểm) Khá (7-8 điểm)

TB (5-6 điểm) Yếu (< 5 điểm)

- Kinh nghiệm rỳt ra sau bài kiểm tra:

2 Đề kiểm tra 1 tiết - Địa lí 11, chương trỡnh chuẩn

PHẦN I MA TRẬN KIỂM TRA 1 TIẾT – HỌC Kè I

Nội dung kiểm tra:

- Bài 1 Sự tương phản trỡnh độ phát triển Cuộc cách mạng khoa học

công nghệ hiện đại

- Bài 2 Xu hướng toàn cầu hóa, khu vực hóa kinh tế

- Bài 3 Một số vấn đề mang tính toàn cầu

- Bài 5 Một số vấn đề của châu lục và khu vực

Ma trận đề KT:

Nội

dung

Mức độ

Sự tương phản trỡnh độ phát triển Cách mạng khoa học công nghệ

Xu hướng toàn cầu húa, khu vực húa

Một số vấn đề mang tính toàn cầu

Một số vấn

đề của châu lục và khu vực

Vận dụng/kĩ

năng

4 điểm

PHẦN II ĐỀ VÀ ĐÁP ÁN KIỂM TRA

ĐỀ BÀI

I Trắc nghiệm khỏch quan (2 điểm)

Chọn đáp án đúng trong các câu trả lời sau

Cõu 1 Tổ chức thương mại thế giới được viết tắt là:

a WHO c WB

b WTO d IMF

Cõu 2 Tổ chức liờn kết kinh tế khu vực cú tổng GDP lớn nhất trờn thế giới

là:

a hiệp ước tự do thương mại Bắc Mỹ (NAFTA)

b hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN)

c diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bỡnh Dương (APEC)

d thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR)

Cõu 3 Vấn đề bùng nổ dân số là vấn đề cần được quan tâm giải quyết ở:

a các nước châu Phi c các nước Tây Nam Á

b các nước Mỹ La Tinh d Các nước Trung Á

Cõu 4 Nguyên nhân chính gây ra tốc độ tăng trưởng kinh tế không đều

của các nước Mỹ La Tinh là:

a sự gia tăng dân số quá nhanh

b ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế

c tỡnh hỡnh chớnh trị khụng ổn định và phụ thuộc vào nước ngoài

d ảnh hưởng của dịch bệnh và thiên tai

II Tự luận (8 điểm)

Câu 1 (2 điểm) Trỡnh bày vấn đề bùng nổ dân số hiện nay trên thế giới

Câu 2 (4 điểm) Cho bảng số liệu:

Cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế của các nhóm nước – năm 2004 (đơn

vị : %)

Nhóm nước Cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh

tế

Vẽ biểu đồ trũn thể hiện cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế của

nhóm nước phát triển và đang phát triển năm 2004.

Nhận xét về sự khác nhau trong cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh

tế của nhóm nước phát triển và đang phát triển năm 2004.

Câu 3 (2 điểm) Tại sao hiện nay khu vực Tõy Nam Á và Trung Á lại trở

thành “điểm nóng” trờn thế giới?

ĐÁP ÁN

I Trắc nghiệm khách quan: 2 điểm (mỗi ý đúng 0,5 điểm)

II Tự luận: 8 điểm

1 Vấn đề bùng nổ dân số hiện nay trên thế giới 2

điểm

- Dân số thế giới tăng nhanh, nhất là nửa sau thế kỉ XX Năm 2005, số

dân thế giới là 6477 triệu người

- Sự bùng nổ dân số diễn ra chủ yếu ở các nước đang phát triển:

+ Các nước này chiếm tới 80% dân số và 95% số dân gia tăng hàng

năm của thế giới

+ Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên hàng năm rất cao: 1,5% giai đoạn

2001- 2005

- Dân số tăng nhanh dẫn tới nhiều khó khăn về kinh tế (kỡm hóm tốc độ

gia tăng kinh tế…), xó hội (nhà ở, việc làm…) và mụi trường

0,5 1,0

0,5

điểm Biểu đồ trũn thể hiện cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế của

nhóm nước phát triển và đang phát triển.

b Nhận xét về sự khác biệt trong cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh

tế của nhóm nước phát triển và đang phát triển.

2 điểm

- Dựa vào biểu đồ và bảng số liệu ta thây, nhóm nước phát triển và

đang phát triển có cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế rất khác

nhau.

+ Nhóm nước phát triển có tỉ trọng khu vực III rất lớn, khu vực II

trung bỡnh và khu vực I cú tỉ trọng rất nhỏ (dẫn chứng cụ thể)

+ Nhóm nước đang phát triển có tỉ trọng khu vực I khá cao trong cơ

cấu kinh tế, khu vực III tuy chiếm tỉ trọng cao nhất nhưng vẫn rất thấp

so với nhóm nước phát triển, KV II có tỉ trọng tương đương với các

nước phát triển (dẫn chứng cụ thể)

0,5 0,5 0,5

- Cơ cấu GDP của các nhóm nước khác nhau là do có sự khác biệt lớn

trong trỡnh độ phát triển kinh tế - xó hội.

0,5

3 Tại sao khu vực Tây Nam Á và Trung Á lại trở thành “điểm nóng”

hiện nay trên thế giới

2 điểm

- Là hai khu vực có vị trí địa - chớnh trị quan trọng và tài nguyờn dầu

lửa phong phỳ nờn bị cỏc thế lực bờn ngoài can thiệp nhằm vụ lợi (cần

nhấn mạnh vai trũ quan trọng của dầu mỏ - “vàng đen” trong tỡnh

trạng thiếu hụt nguồn năng lượng hiện nay trên thế giới)

- Do sự tranh chấp về tài nguyên (dầu mỏ, đất, nước…) giữa các quốc

gia (cuộc xung đột giữa I-xra-en và Pa-le-xtin)

- Do sự khác nhau về tư tưởng, định kiến tôn giáo, dân tộc có nguồn gốc

trong lịch sử Đây cũng là nơi ra đời của nhiều tổ chức chính trị cực

đoan với các trùm khủng bố (dẫn chứng)

1,0

0,5 0,5

PHẦN III TỔNG HỢP KẾT QUẢ KIỂM TRA Sau khi kiểm tra 1 tiết tại lớp , kết quả lớp đạt được như sau:

Bảng tổng hợp kết quả kiểm tra:

Giỏi (9-10 điểm) Khá (7-8 điểm)

TB (5-6 điểm) Yếu (< 5 điểm)

- Kinh nghiệm rỳt ra sau bài kiểm tra:

*

Kinh nghiệm rút ra.

-Cần xây dựng các đề kiểm tra theo hướng ưu tiên phát huy khả năng diễn

đạt , kỹ năng vận dụng và khả năng sáng tạo của học sinh

- Hướng dẫn cho học sinh nhận thức đề bài, xác định các yêu cầu cần đạt của bài làm: kiến thức, kĩ năng, phương pháp…

-Học sinh đối chiếu bài làm với các yêu cầu đã xác định , rút ra kinh nghiệm, định hướng phấn đấu cho các bài kiểm tra sau

Học sinh THPT là lứa tuổi “giao thời”- thời kì quá độ từ thiếu niên lên thanh

niên, từ trẻ con thành người lớn, thường các em rất thích được thể hiện mình, được người khác công nhận và được khen Với tâm lí ấy, giáo viên cứ làm hết việc thay học sinh không những các em không thích thú mà nhiều lúc cảm thấy khó chịu, thậm chí làm vậy là thui chột đi năng lực và hứng thú học tập của học sinh, tạo cho các em thói quen xấu: ỷ lại, thụ động, không chịu động não, lười suy nghĩ

Chính vì thế , bên cạnh việc vạch ra đường đi, điểm đến cho học sinh GV còn cần cố gắng tạo ra thật nhiều việc làm cho các em trong các giờ học bằng một hệ thống bài tập lớn, nhỏ, đa dạng, với nhiều hình thức hoạt động thực hành khác nhau, từ đơn giản đến phức tạp, từ trên lớp đến ở nhà, từ chính khoá đến ngoại khoá nhằm kích thích tư duy sáng tạo và sự vận động trí não

ở các em

Với một hệ thống bài tập và những yêu cầu trình bày đa dạng như vậy, học sinh nào cũng được làm việc và cũng phải làm việc tạo nên sự tương tác 2 chiều giữa giáo viên- học sinh, giữa người dạy và người học Qua những lời phát biểu, những câu trả lời như vậy mỗi học sinh đều có thể thể hiện sự hiểu biết của mình về các hiện tượng tự nhiên, kinh tế xã hội của đất nước, khu vực

và thế giới từ đó học sinh sẽ hăng hái, thích thú và tự tin hơn trong quá trình học môn Địa lý

C KẾT LUẬN.

Do tính đặc thù, do bối cảnh lịch sử- xã hội, do yêu cầu đổi mới giáo dục của của nước ta hiện nay và do đặc trưng tâm lý của lứa tuổi học sinh THPT nên việc kích thích hứng thú học tập môn học Địa lý cho các em là không hề đơn giản Nó đòi hỏi sự chủ động, tinh thần tận tâm, tận lực và lòng kiên trì mục tiêu ĐMPP của mỗi thầy cô giáo