Giới thiệu biểu tượng văn hóa chính trị của Pháp

Những giá trị quan trọng của nước Pháp được thể hiện qua Cách mạng Pháp sự ra đời của thể chế Cộng hòa hiện đại và bản Tuyên ngôn về Nhân quyền và Dân quyền năm 1789.. Trong sự kiện chiế

1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TIỂU LUẬN CUỐI KÌ

Họ và tên MSSV:

Khoá Giảng viên:

Đề tài: Giới thiệu biểu tượng

văn hoá chính trị của Pháp

2

3

I VÀI NÉT VỀ NƯỚC PHÁP

Pháp có quốc danh chính thức là République française (Cộng hòa Pháp), là Quốc gia có chính quốc nằm tại Tây Âu và rất nhiều đảo nhỏ nằm rải rác trên các châu lục khác Pháp

có đường biên giới theo chiều kim đồng hồ giáp với Bỉ, Luxembourg, Đức, Thụy Sĩ, Italy, Monaco, Tây Ban Nha và Andorra Giáp Brazil và Suriname qua vùng lãnh thổ Guyane thuộc Pháp tại Nam Mỹ Giáp Sint Maarten (thuộc Hà Lan) qua vùng Saint Martin thuộc vùng Caribbean Phía bắc nước Pháp rất gần với Anh Quốc (vùng eo biển Dover) và hai nước được kết nối thông qua đường hầm eo biển Manche

Pháp là nước lớn nhất Tây Âu, lớn thứ ba châu Âu và có vùng đặc quyền kinh tế lớn thứ hai thế giới Tuy chỉ có diện tích trung bình nhưng Pháp là nước trải qua nhiều múi giờ nhất nhờ hệ thống đảo rải rác qua nhiều châu lục Những giá trị quan trọng của nước Pháp được thể hiện qua Cách mạng Pháp (sự ra đời của thể chế Cộng hòa hiện đại) và bản Tuyên ngôn về Nhân quyền và Dân quyền năm 1789 Trong hơn 500 năm qua Pháp

là nước có ảnh hưởng lớn trên thế giới về văn hóa, triết học, văn học, kiến trúc, nghệ thuật, quân sự, chính trị Từ thế kỷ XVII – XX, Pháp lập nên Đế quốc Thực dân lớn thứ hai thế giới sau Đế quốc Anh

4

Pháp là một trong những thành viên đồng sáng lập Liên minh châu Âu EU, NATO, Liên Hợp Quốc, khu vực đồng tiền chung châu Âu Eurozone và khối Schengen Là một trong 5 thành viên thường trực Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc (cùng với Mỹ, Anh, Nga và Trung Quốc), có mạng lưới quan hệ ngoại giao lớn thứ hai sau Hoa Kỳ, có ngân sách quốc phòng lớn thứ 5 và sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn thứ ba thế giới (sau Mỹ và Nga) Ngoài ra Pháp cũng là nước rất có tiếng nói tại châu Phi nhờ hệ thống cựu thuộc địa tại châu lục này, hệ thống cựu thuộc địa cùng trách nhiệm với quá khứ Thực dân khiến Pháp trở thành nước sở hữu lượng người nhập cư rất lớn, đứng thứ hai trên thế giới

II QUỐC KỲ

5

1 Nguồn gốc ra đời

Quốc kỳ Pháp (tiếng Pháp: Drapeau de la France) gồm ba dải bằng nhau xếp dọc màu xanh lam phía cán cờ, màu trắng ở giữa và màu đỏ phía phần cờ bay Lá cờ này thường được gọi trong tiếng Việt là cờ ba màu hay cờ tam tài vào thời Pháp thuộc, trong tiếng Pháp nó thường được gọi là French Tricolore (tam sắc Pháp Quốc) hoặc là Tricolore – cờ tam sắc

Trong sự kiện chiếm ngục Bastille thời gian đầu Cách mạng Pháp, chiếc mũ Phrygian đặc trưng của quân Cách mạng thường được đính một biểu tượng mang hai màu xanh lam

và đỏ (màu truyền thống của thủ đô Paris) Về sau Hầu tước Lafayette (1757 – 1834) thêm màu trắng – màu sắc truyền thống của Hoàng tộc Pháp vào biểu tượng này tạo ra một tổng thể xanh – trắng – đỏ Ba màu sắc này trở nên nổi bật trong bộ đồng phục của lực lượng Vệ binh Quốc gia trong cuộc Cách mạng Pháp

Quốc kỳ Pháp hiện đại được thông qua vào năm 1790, một năm sau khi Cách mạng Pháp bùng nổ Ban đầu lá cờ được thông qua ngược lại với quốc kỳ Pháp ngày nay và được sửa đổi vào năm 1794 theo đề xuất của họa sĩ trường phái Tân cổ điển Jacques Louis David

Sự kiện chiếm ngục Bastille vào ngày 14/7/1789

6

2 Ý nghĩa và đặc trưng

Cuộc Đại Cách Mạng Pháp là một cuộc đấu tranh mang ý nghĩa dân tộc rất cao, đại diện cho ý chí của tầng lớp nhân dân trong xã hội vì vậy quốc kì tam sắc ra đời sau cuộc Đại Cách Mạng năm 1789 với ý nghĩa biểu tượng cho toàn thể nhân dân, không còn là biểu tượng của hoàng gia hay một gia tộc nào lãnh đạo

Thiết kế quốc kỳ Pháp là ba dải màu xanh – trắng – đỏ tượng trưng cho khẩu hiệu Tự do – Bình đẳng – Bác ái Ngoài ra lá cờ còn là kết quả của sự đấu tranh giữa nhân dân Paris

và Hoàng gia Pháp Xanh lam và đỏ là màu sắc truyền thống của thủ đô lúc bấy giờ là thị

xã Paris, xuất hiện trên huy hiệu thành phố và được xem là có liên hệ tới Thánh Martin

và Thánh Denis – những vị Thánh bảo hộ của nước Pháp Màu trắng đại diện cho Hoàng gia Pháp và giới quý tộc cũ Thời quân chủ Pháp, Paris là một thị xã có quyền tự trị Khi người dân Paris nổi lên đòi chính quyền và cải tổ chế độ, họ vẫn còn chấp nhận nền quân chủ Nhà vua Pháp lúc đó là Louis XVI nhu nhược, thiếu chủ kiến cũng như thiếu cách giữ lại quyền hành độc nhất, nên đã chấp nhận các yêu sách của nhân dân Paris Vì vậy hai bên đã đồng ý lấy cờ của hoàng gia và cờ của thị xã Paris kết hợp lại làm huy hiệu cho nước Pháp Nhà vua là quốc trưởng nắm quyền Hành Pháp nên màu trắng của cờ hoàng gia được đặt ở giữa, hai màu xanh đỏ của cờ thị xã Paris được ghép hai bên thành một huy hiệu tam sắc Màu trắng ở giữa cũng mang ý nghĩa rằng: nhà vua luôn có vị trí quan trọng trong lòng nhân dân, và nhân dân luôn hiện diện xung quanh và sát cánh cùng nhà vua Ngoài ra sự kết hợp của màu trắng – vốn tượng trưng cho nền quân chủ và màu xanh

Chiếc mũ Phrygian của quân đội

trong cuộc Đại Cách Mạng Pháp

Biểu tượng thường được đính trên mũ

Phrygian của binh lính Pháp

7

và đỏ là màu của thành phố Paris được xem là dấu hiệu của “ Sự kết hợp tôn nghiêm và vĩnh cữu giữa chế độ quân chủ và dân tộc “

3 Tác động và sức ảnh hưởng

Có thể nói cuộc Đại Cách Mạng Pháp không chỉ thay đổi sâu sắc bộ mặt nước Pháp mà còn đem đến cho toàn thể nhân loại niềm tin vào một thời đại mới tiến bộ, công bằng hơn với ước mơ thiết lập một xã hội của nhân tính, lý tính và tự do Những giá trị của cuộc Đại Cách Mạng Pháp vẫn có sức ảnh hưởng to lớn đến nền chính trị Pháp và Châu

Âu cho đến ngày nay Chính vì vậy, khá nhiều quốc gia đã mượn ý nghĩa cao đẹp này để thể hiện vào quốc kỳ của quốc gia mình Những lá cờ này đã thể hiện sự ủng hộ của nhân dân thế giới với lý tưởng vĩ đại của người Pháp về sự bình đẳng giai cấp trên thế giới Quốc kỳ Pháp chính là niềm tự hào của không chỉ người Pháp mà còn mang khát vọng của giai cấp vô sản trên toàn thế giới sau hàng trăm năm chịu áp bức bóc lột từ giai cấp thống trị

4 Quốc kỳ trong lịch sử Pháp

Quốc kỳ Pháp khoảng

thế kỷ 10-12

Quốc kỳ Pháp khoảng thế kỷ 12-13

Quốc kỳ Pháp khoảng thế kỷ 14-1638

Quốc kỳ Pháp từ 1638

đến 1789 Quốc kỳ Pháp từ 1789 đến 1794 Quốc kỳ Pháp từ 1794

đến 1815

8

III QUỐC HUY

Quốc kỳ Pháp từ 1815

đến 1830

Quốc kỳ Pháp năm 1848 (sử dụng cùng với cờ tam tài lam-trắng-đỏ)

Quốc kỳ Pháp từ 1830

đến 1940

Quốc kỳ Pháp tự do từ

1940-1944

Quốc kỳ Pháp từ 1945-1976

Quốc kỳ Pháp từ 1976

đến nay

9

1 Ý nghĩa

Quốc huy Pháp hiện tại là một biểu tượng của nước Pháp từ năm 1953, mặc dù không được công nhận là quốc huy chính thức về mặt pháp lý Nó xuất hiện trên tấm bìa hộ chiếu Pháp và đã được Bộ Ngoại giao Pháp thông qua là một biểu tượng được sử dụng bởi cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự vào năm 1912 Quốc huy này được thiết kế bởi nhà điêu khắc Jules-Clément Chaplain

Quốc huy Pháp bao gồm:

• Một chiếc lá chắn rộng với một bên là đầu một con sư tử và một bên là đầu một con đại bàng, mang theo dòng chữ ghép lồng với nhau "RF" viết tắt cho République Française nghĩa là Cộng hòa Pháp

• Một nhánh nguyệt quế tượng trưng cho vinh quang, thành công và chiến thắng của Cộng hòa Pháp

• Một nhánh sồi là loại cây đặc trưng của Pháp, một biểu tượng phổ biến tượng trưng cho sức mạnh, sự bền bỉ, sự trường tồn và thông thái

• Fasces là biểu tượng gồm một bó gậy gỗ với một lưỡi rìu nổi lên ở giữa, tượng trưng cho quyền lực và pháp lý Nó cũng tượng trưng cho "sự thống nhất và không thể chia cắt của nền Cộng hòa" như được nêu trong Hiến Pháp nước Cộng Hoà Pháp

2 Quốc huy Pháp qua các thời kì

10

Vương quốc

Trước 1305

1305–1328

1328–1376

1376–1469

1469–1515

11

1515–1578

1578–1589

1589–1792

1814/1815

12

Kingdom (Bourbon

Restoration)

1814/1815–

1830

Kingdom (July

Monarchy)

1830–1831

1831–1848

13

IV QUỐC CA

1 Nguồn gốc ra đời

La Marseillaise (tạm dịch: Bài ca Marseille) là quốc ca của nước Cộng hoà Pháp ra đời vào đêm 25 rạng sáng ngày 26 tháng 4 năm 1792 tại Strasbourg trước khi liên quân Áo Phổ tiến công vào Pháp và tấn công thủ đô Paris Nhân dân Pháp lúc bấy giờ đã lập ra các đạo quân tình nguyện để bảo vệ đất nước và thành phố Strasbourg là một trong số đó Trước khi xuất phát, thị trưởng thành phố là Philippe – Frederic de Dietrich – Nam tước Dietrich muốn tổ chức một buổi lễ tuyên thệ để khích lệ tinh thần binh sĩ vì vậy ông đã tìm gặp một sĩ quan trẻ tuổi của một binh đoàn đang đóng tại đó có tên là Rouget de Lisle và nhờ anh sáng tác một bài chiến ca thể hiện tinh thần yêu nước Lisle đã đồng ý và thức suốt đêm đó để sáng tác nhạc và viết lời cho bài hát

Ban đầu bài hát có tên là Chant de Guerre de L’armee du Rhin ( Hành khúc quân sông Rhein ) với ý nghĩa rằng các binh sĩ người Pháp sẽ giáp trận tại sông Rhein và đuổi liên quân Áo Phổ ra khỏi đất nước Sáng hôm sau, Lisle đã cất tiếng hát trước toàn thể quân

Bức phù điêu La Marseillaise tại Khải Hoàn Môn thủ đô Paris

Phrygian của binh lính Pháp

14

đội và dân chúng Strasbourg Về sau, bài hát dần dần trở nên phổ biến khắp nước Pháp Đoàn quân tình nguyện của thành phố Marseille kéo về bảo vệ thủ đô ngày 30 thàng 7 năm 1792 đã hát vang bài ca này trên đường phố Paris vì vậy từ đó trở đi nhân dân Paris gọi đây là bài hát La Marseillaise có nghĩa là “ Bài ca của người Marseille “ Ngày 14 tháng

7 năm 1795, Quốc Hội Pháp thông qua quyết định chính thức lấy bài La Marseillaise làm Quốc Ca nước Cộng Hoà Pháp Sau đó, La Marseillaise bị mất vai trò dưới thời vua Napoleon I và bị các vua Louis XVIII và Charles X cấm chỉ La Marseillaise được khôi phục trở lại là Quốc Ca chính thức của nước Cộng Hoà Pháp vào năm 1879

2 Lời bài hát và tầm ảnh hưởng

Bài ca La Marseillaise có 7 lời và 1 đoạn điệp khúc chung Lời 7 không phải của Rouget de Lisle, chỉ được ghép thêm sau này Tuy nhiên lời 1 và lời 6 thường được hát nhiều nhất

Lời 1

Rouge de Lisle lần đầu tiên hát La Marseillaise

Allons enfants de la Patrie,

Le jour de gloire est arrivé!

Contre nous de la tyrannie,

L'étendard sanglant est levé,

Entendez-vous dans les campagnes

Mugir ces féroces soldats?

Ils viennent jusque dans vos bras

Egorger vos fils et vos compagnes!

Hãy tiến lên, hỡi những người con của Tổ quốc, Ngày vinh quang đã đến rồi,

Chúng ta hãy chống lại sự áp bức, Ngọn cờ nhuốm máu đã giương lên

Có nghe không trên những cánh đồng Những tên lính khát máu đang gào thét?

Chúng đang tiến vào giữa chúng ta

Để cắt cổ vợ con ta!

15

Lời 6

Điệp khúc

Amour sacré de la Patrie,

Conduis, soutiens nos bras vengeurs!

Liberté, Liberté chérie,

Combats avec tes défenseurs!

Sous nos drapeaux, que la victoire

Accoure à tes mâles accents,

Que tes ennemis expirants

Voient ton triomphe et notre gloire!

Với tình yêu thiêng liêng cho Tổ quốc Dẫn dắt, hưởng ứng công cuộc rửa thù của ta Nền tự do, nền tự do thân yêu

Hãy chiến đấu chống những kẻ thủ cựu!

Dưới lá cờ của ta, khi chiến thắng Mau chóng làm nên điểm sáng kiên cường

Để quân thù tàn bạo kia Thấy được vinh quang chiến thắng của chúng ta

… Aux armes, citoyens,

Formez vos bataillons

Marchons! Marchons!

Qu'un sang impur

Abreuve nos sillons!

Hãy cầm lấy vũ khí hỡi những công dân! Hãy tập hợp lại thành đội ngũ!

Cùng tiến bước! Tiến bước!

Máu quân thù ô uế

Sẽ tưới đẫm ruộng ta!

16

La Marseillaise đã tạo nguồn cảm hứng cho các nghệ sĩ lớn sáng tác những tuyệt phẩm nghệ thuật trong văn chương, mỹ thuật, âm nhac,… Chúng ta bắt gặp âm hưởng La Marseillaise trong các bài hát như Echoes of France của Django Reinhardt hay All you need is love của huyền thoại The Beatles hay thậm chí trong các bộ tiểu thuyết kinh điển như Những người khốn khổ, 93,… của văn hào Pháp Victor Hugo, La Marseillaise cũng hiện diện trong bức tranh “Thần Tự do dẫn đường nhân dân tiến lên” của danh họa Pháp Eugène Delacroix,…trong bản khởi nhạc 1812 của nhạc sĩ Nga Tchaikovsky và cả trong điện ảnh như bộ phim Casablanca của đạo diễn Mỹ Michael Curtiz, Bộ phim này ra đời năm 1942 và được coi như một trong số rất ít bộ phim kinh điển hay nhất của mọi thời đại Nhiều bài hành khúc cách mạng tuyệt vời của Việt Nam như Tiến quân ca (Văn Cao), Tiếng gọi thanh niên (Lưu Hữu Phước),…cũng phảng phất ảnh hưởng từ giai điệu hùng tráng của bài ca La Marseillaise

La Marseillaise đã truyền cảm hứng cho người dân Pháp trong suốt chiều dài lịch sử của đất nước này Một tướng Pháp từng tuyên bố bài hát có giá trị bằng 1.000 người lính

tham gia một cuộc chiến Còn một nhà thơ Đức thì viết La Marseillaise có “trách nhiệm”

trong cái chết của 50.000 người lính quê hương ông Tại Thế chiến I và Thế chiến II, La

Marseillaise được hát liên tục ở Pháp, với nỗ lực truyền cảm hứng cho người dân Quốc

ca Pháp đã trở thành biểu tượng của tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước, tinh thần yêu chuộng hoà bình đồng thời khẳng định những giá trị Tự do – Bình đẳng – Bác ái của nền cộng hoà

V MỘT SỐ BIỂU TƯỢNG KHÁC

1 Hoa Iris – Biểu tượng của Hoàng gia

17

Từ thế kỷ 13, hoa Diên Vĩ chính thức trở thành biểu tượng của hoàng gia Pháp và được gọi với cái tên Fleur-de-lis "Fleur-de-lis" có nguồn gốc từ tên "Fleur-de-Louis" vào thời vua Louis VII năm 1147 Sau này chuyển thành "Fleur-de-luce" có nghĩa là hoa của ánh sáng (flower of light) Cuối cùng đến ngày nay, nó được gọi là "Fleur-de-Lys" hay Flower

of the Lily Hoa Diên vĩ được xem là biểu tượng của sức mạnh, sự cao quý, quyền uy, sự toàn bích, ánh sáng và cuộc sống Vì vậy hình ảnh cách điệu của loài hoa này xuất hiện ở khắp nơi từ trên áo choàng, mũ của nhà vua, các thành viên trong hoàng tộc, huy hiệu và được thêu trên những lá cờ Hoa Diên Vĩ được xem là loài hoa mang đến sự may mắn, những tín hiệu tốt lành và cả niềm hy vọng Ba cánh hoa Diên Vĩ là biểu tượng của lòng trung thành, sự không ngoan và dũng cảm Ngoài ra đây cũng là loài hoa biểu tượng cho ngọn lửa của sự đam mê và nhiệt huyết

Bằng chứng lịch sử đầu tiên mà ta có được về fleur-de-lys trên các tấm khiên và phù hiệu

áo giáp của các vị vua Pháp xuất hiện vào thế kỷ XII thời vua Louis VI Tấm khiên màu xanh dương của ông được phủ đầy hình fleur-de-lys vàng Ngoài ra, người ta cùng tìm ra những văn bản được viết trong thời gian này giải thích về mối liên hệ giữa biểu tượng hình hoa

và hoàng gia Pháp

2 Gà trống Gô-loa – Biểu tượng quyền uy của nước Pháp

Gà trống Gô-loa trên cổng vườn điện Elysée tại

Paris, dinh thự chính thức của Tổng thống

Pháp

Những chú gà trống Gô-loa – biểu tượng gắn liền với Đội tuyển bóng đá Pháp

18

Gà trống Gô-loa ( Le coq gaulois ) hay còn gọi đơn giản là gà Gô-loa là biểu tượng của nước Pháp và một số bang thuộc pháp, đại diện cho nền Cộng hòa Pháp Trong lịch

sử từ lâu của nước Pháp, Chính quyền cũng chính thức công nhận gà trống Gô-loa mang bản sắc quốc gia Hình ảnh gà trống có mặt trên đồng tiền, chiếc mũ đỏ của các chiến sĩ Cách mạng Pháp Hình ảnh ẩn dụ của thần Bác ái luôn có một cây gậy mang trên đầu một con gà trống Nó cũng xuất hiện trên lá cờ trong cuộc Cách mạng Pháp và tượng trưng cho sự kiên cường, lòng dũng cảm của người dân nước này trong thế chiến thứ hai

Để nói đến nguồn gốc của loài vật này, trước hết chúng ta nên biết ở đây bao hàm cả sự chơi chữ thú vị của người Pháp Tổ tiên của người Pháp là người Gô-loa (Gaulois), tiếng Latinh là Gallus, có nghĩa là gà trống Không những thế, gà trống còn có 1 vai trò quan trọng ở các vùng nông thôn xưa, nó được ví như đồng hồ báo thức và người giám hộ vì vậy dần dần gà trống Gô-loa trở thành biểu tượng đặc trưng cho quốc gia này Mặt khác,

ở thời Trung Cổ, gà trống còn được sử dụng như một biểu tượng tôn giáo, biểu trưng cho niềm tin và hy vọng Chúng ta có thể thấy điều này dễ dàng trên nóc các tháp chuông, nhà thờ Cho đến thời kỳ phục hưng của châu Âu, hình ảnh gà trống lại được sử dụng rộng rãi hơn và gắn liền với sự hình thành của nước Pháp, bằng chứng là dưới các đế chế, vương triều ở thời kỳ này, chúng ta có thể thấy hình ảnh gà trống Go-loa xuất hiện ở hầu hết các bản chạm khắc và vật trang trí Thậm chí, đến những năm 1870-1940, tại điện Elysees (Phủ tổng thống Pháp ngày nay), hình ảnh chú gà trống còn được trang trí tại 1 cánh cổng lớn và nó có tên là “Cổng gà trống” Biểu tượng gà trống Gô-loa còn có thể dễ dàng tìm thấy tại bảo tàng Louvre hay điện Versailles

Hiện nay, gà trống Gô-loa không còn là biểu tượng chính thức của Pháp tuy nhiên nó vẫn thể hiện một khía cạnh nào đó về quốc gia này Đặc biệt, gà trống Gô-loa vẫn là biểu tượng của các đoàn vận động viên quốc gia trong các cuộc thi thể thao quốc tế, phần lớn người Pháp hiện nay vẫn coi gà trống Gô-loa là biểu tượng của sự chân thành và tươi sáng

Hình ảnh gà trống Gô-loa cũng xuất hiện trên đồng xu nước Pháp