VẮC XIN, đối TƯỢNG và LỊCH TIÊM CHỦNG (DỊCH tễ học)

KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ VẮC XINVắc xin : là những chế phẩm đặc biệt từ  Vi sinh vật gây bệnh đã bất hoạt;  hoặc còn sống nhưng giảm độc lực;  hoặc từ một phần cấu trúc của vi sinh vật g

Trang 1

VẮC XIN, ĐỐI TƯỢNG

VÀ LỊCH TIÊM CHỦNG

Trang 2

I Khái niệm cơ bản về vắc xin

Nội dung trình bày

Trang 3

I KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ VẮC XIN

Vắc xin : là những chế phẩm đặc biệt từ

 Vi sinh vật gây bệnh đã bất hoạt;

 hoặc còn sống nhưng giảm độc lực;

 hoặc từ một phần cấu trúc của vi sinh vật gây bệnh;

được sử dụng đưa vào cơ thể nhằm kích thích

sự sinh kháng thể hoặc miễn dịch tế bào giúp

cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh

Trang 4

II PHÂN LOẠI VẮC XIN

Về cơ bản, VX có thể được phân làm 2 loại:

1 Vắc xin sống giảm độc lực (vi rút hoặc vi khuẩn sống giảm độc lực)

2 Vắc xin bất hoạt (toàn tế bào hoặc một phần cấu trúc của tế bào vi khuẩn hoặc virus) hoặc giải độc tố hoặc vắc xin tổng hợp

Trang 5

2.1 Vắc xin sống giảm độc lực

– Là dạng vi rút hoặc vi khuẩn gây bệnh đã được làm giảm độc lực hoặc làm suy yếu

– Phải được nhân lên sau khi đưa vào cơ thể

– Đáp ứng miễn dịch gần giống như nhiễm trùng tự nhiên

Trang 6

– Có thể gây phản ứng với người suy giảm miễn dịch (vd : nhiễm HIV/AIDS) do sự nhân lên không kiểm soát được của vi rút

– VX dễ bị hỏng hoặc giảm hiệu lực bởi những tác nhân lý hoá (như nhiệt độ cao, ánh sáng, hoá chất hoặc kháng thể lưu hành trong máu)

ngặt

Trang 7

Chủng vi rút hoang dại được nhân đôi trong điều kiện môi trường không thuận lợi

Quá trình này được lặp

lại nhiều lần…

… để sản xuất chủng bị làm yếu đi sao cho khả năng gây bệnh bị mất đi

Phát triển từ một chủng được làm yếu đi

1 Vaccines In: Kuby J Immunology New York: WH Freeman & Co; 2004

2 Principles of Vaccination In: Atkinson W, Hamborsky J, McIntyre L, Wolfe C, eds CDC Epidemiology & Prevention of Vaccine

Preventable Diseases Washington DC: Public Health Foundation; 2006

Trang 8

Vi rút từ Master Working Cell Bank …

… được nhân sinh trên diện rộng

…sau đó được thu hoạch, kiểm tra và sản xuất thành vắc xin

Sản xuất vắc xin

2 Principles of Vaccination In: Atkinson W, Hamborsky J, McIntyre L, Wolfe

C, eds CDC Epidemiology & Prevention of Vaccine Preventable Diseases Washington DC: Public Health Foundation; 2006

Trang 10

2.2 Vắc xin bất hoạt/tổng hợp

giải độc tố /hoặc tái tổ hợp

– VSV không thể nhân lên trong cơ thể

– Ít chịu ảnh hưởng bởi kháng thể lưu hành trong cơ thể so với vắc xin sống

– Thường chỉ có miễn dịch dịch thể

– Nồng độ kháng thể trong cơ thể giảm theo thời gian

– Thường phải tiêm từ 3 – 5 liều

Trang 11

2.2.1 Vắc xin chết, bất hoạt

Sản xuất vắc xin

Được lọc sạch…

… và được xử lý bằng nhiệt hoặc hoá chất …

… nhằm làm chết- bất hoạt vi rút

nhưng vẫn bảo đảm tính sinh miễn dịch

Trang 12

2.2.2 Vắc xin vi rút tiểu đơn vị

Trang 13

1 Technologies for Making New Vaccines In: Plotkin SA, Orenstein WA, eds Vaccines Saunders; 2004 p1185

2 Principles of Vaccination In: Atkinson W, Hamborsky J, McIntyre L, Wolfe C, eds CDC Epidemiology & Prevention of Vaccine Preventable Diseases Washington DC: Public Health Foundation; 2006

Trang 14

1 Technologies for Making New Vaccines In: Plotkin SA, Orenstein WA, eds Vaccines Saunders; 2004 p1185

2 Principles of Vaccination In: Atkinson W, Hamborsky J, McIntyre L, Wolfe C, eds CDC Epidemiology & Prevention of Vaccine Preventable Diseases Washington DC: Public Health Foundation; 2006

Trang 15

Toàn tế bào:

 Virút: Bại liệt (tiêm/IPV), Viêm gan A, Dại,

 Vi khuẩn: Ho gà, Thương hàn (tiêm), Tả,

Một phần tế bào có nguồn gốc protein

 Một phần cấu trúc tế bào: Viêm gan B, Cúm,

ho gà , HPV

Giải độc tố : Uốn ván, Bạch hầu

Trang 16

 Một phần tế bào có nguồn gốc polysarccharide:

(Samonella Typhi (Vi)).

hợp,

 Vắc xin tổng hợp/tái tổ hợp: HPV, VGB

Trang 17

 Nước, nước muối

 Chất bảo quản: Thiomersal

 Chất ổn định: sorbital, gelatin

 Tá dược: muối nhôm

 Các thành phần khác: môi trường tăng sinh,

kháng sinh

III CHẤT BỔ TRỢ

Trang 19

 Vắc xin là một sản phẩm sinh học rất dễ bị phá huỷ nếu không được bảo quản đúng cách.

 Dây chuyền lạnh bảo quản cho vắc xin được duy trì

từ +2 o C đến +8 o C Nhiệt độ cao và đông băng đều làm hỏng vắc xin.

 Đông băng là nguyên nhân thường gặp nhất làm hỏng vắc xin Viêm gan B, DPT, AT, HPV

IV ĐẶC TÍNH CỦA VẮC XIN

Trang 20

Bước đầu tiên khi tiêm vắc xin

vào cơ thể

Trang 21

QUÁ TRÌNH HOẠT HÓA SINH

MIỄN DỊCH

Trang 22

QUÁ TRÌNH HOẠT HÓA SINH

MIỄN DỊCH

Trang 23

ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH SƠ CẤP VÀ THỨ

CẤP SAU KHI TIÊM VẮC XIN

Trang 24

 Nhiệt độ cao :

 có thể làm hỏng tất cả các loại vắc xin,

 Những loại VX nhạy cảm với nhiệt độ cao : Bại liệt (OPV), vắc xin đông khô sau khi pha hồi chỉnh (sởi, rubella, quai bị, rota virus, varicella (thuỷ đậu),

 Ánh sáng dễ làm hỏng các vắc xin sống, giảm độc lực: BCG, Sởi, Rubella, quai bị, rotavirus.

V LƯU Ý KHI BẢO QUẢN vắc xin

Trang 25

 Nếu trẻ thiếu mũi tiêm chủng, cần tiêm chủng mũi tiếp theo càng sớm càng tốt.

Trang 26

Đáp ứng miễn dịch phụ thuộc nhiều yếu tố:

• Cơ địa: đáp ứng của hệ thống miễn dịch

• Tiêm chủng đủ mũi, đúng lịch giữa các mũi tiêm

• Đúng vị trí tiêm chủng, đúng liều lượng

• Chất lượng vắc xin: bảo quản, nhà sản xuất

MIỄN DỊCH CHỦ ĐỘNG BẰNG VẮC XIN

Trang 27

VI CÁC LOẠI VẮC XIN TRONG TCMR

TT Vắc xin Đường tiêm Nơi tiêm

1 BCG Tiêm trong da Phần trên cánh tay trái

2 DPT-VGB-Hib Tiêm bắp Mặt ngoài giữa đùi.

4 Viêm gan B Tiêm bắp Mặt ngoài giữa đùi

5 Sởi, MR Tiêm dưới da Phần trên cánh tay trái

7 VAT Tiêm bắp Mặt ngoài, trên cánh tay

8 Viêm não Nhật Bản Tiêm dưới da Phần trên cánh tay

9 Thương hàn Tiêm bắp Phần trên cánh tay

Trang 28

• Khi trẻ đến tuổi , nên tiêm/uống các loại vắc xin ở cùng một buổi tiêm Không nên tiêm ở 2 buổi tiêm khác nhau

• Đảm bảo tiêm đủ mũi, đúng lịch tránh quên hoặc bỏ sót mũi tiêm

• Chưa có bằng chứng cho thấy tiêm cùng lúc nhiều loại kháng nguyên làm gia tăng gánh nặng cho hệ thống miễn dịch, hệ thống mà có thể đáp ứng cùng một lúc với hàng triệu kháng nguyên Việc kết hợp kháng nguyên cũng

không làm gia tăng nguy cơ biến cố bất lợi (2)

• Trường hợp tiêm ở các buổi tiêm khác nhau:

Trang 29

• Nếu tiêm nhiều loại vắc xin cho một đối tượng trong cùng một buổi tiêm: tiêm ở các vị trí khác nhau, không

7 NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG VÀ PHỐI HỢP VX

3 Safety immunization in practice_WHO update 2015

Trang 30

• Nếu khoảng thời gian giữa các mũi tiêm bị kéo dài so

với lịch  tiêm mũi kế tiếp không tiêm lại từ đầu Gia tăng

khoảng cách tối thiểu giữa các liều tiêm ở vắc xin đa liều

• Giảm khoảng cách tối thiểu giữa các liều tiêm có thể

ảnh hưởng đến sự đáp ứng kháng thể và bảo vệ (2)

 Tuy nhiên, giảm ≤ 4 ngày : có thể được tính là hoàn thành mũi tiêm đó (ngoài trừ vắc xin dại) (4)

 tiêm lại vào thời điểm tiêm thích hợp , tuân thủ khoảng cách

2 tuần (đối với vắc xin dạng uống) và 4 tuần (đối với vắc xin

dạng tiêm) tính từ thời điểm tiêm mũi vắc xin gần nhất (4) .

vắc xin sống giảm độc lực, Hib, viêm gan B (4)

7 NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG VÀ PHỐI HỢP VX

2 Immunization safety surveillance, third edition, 2015

4 General recommend on immunization – ACIP, 2011

Trang 31

LỊCH TIÊM CHỦNG TRONG TCMR

• Bộ Y tế (2015) Quyết định 1637/QĐ-BYT ngày 6/5/2015 phê

duy t lịch têm chung văc xin sơi-rubella ệ

• Bộ Y tế (2015) Quyết định 2144/QĐ-BYT ngày 4/6/2016 phê

duy t lịch têm chung văc xin IPV trong chương trinh têm chung ệ

mơ r ng ộ

• Bộ Y tế (2017) Thông tư 38/2017/TT-BYT ngày 17/10/2017 ban

hành danh mục bệnh truyền nhiễm, phạm vi đối tượng sử dụng văc xin băt buộc

Trang 33

Tuổi Vắc xin sử dụng

> 12 tháng VNNB

Sởi-rubella Lịch tiêm chủng cho trẻ em

Trang 34

Lịch tiêm chủng vắc xin uốn ván

- Lần 3: ít nhất 6 tháng sau lần 2 hoặc kỳ có thai lần sau

- Lần 4: ít nhất 1 năm sau lần 3 hoặc kỳ có thai lần sau

- Lần 5: ít nhất 1 năm sau lần 4 hoặc kỳ có thai lần sau.

2 Đối với người đã tiêm đủ 3 mũi vắc xin có chứa thành phần uốn ván liều cơ bản

- Lần 1: Tiêm sớm khi có thai lần đầu

Trang 35

Trường hợp 1

• Trẻ 6 tháng tuổi đến tiêm, trong phiếu tiêm chủng ghi cháu bé mới được tiêm BCG, cháu cần tiêm gì trong lần này và lịch cho các tháng tiếp theo thế nào?

Trang 36

DPT - VGB – Hib2, bOPV2

DPT - VGB – Hib3, bOPV3

8 tháng

9 tháng

Sởi

Trang 37

Trường hợp 2

• 1 chị phụ nữ có thai lần đầu, thai 5 tháng, đến tiêm vắc xin uốn ván, chị đã được tiêm 2 mũi vắc xin uốn ván cách đây 2 năm Hỏi có cần tiêm vắc xin trong lần này không và lịch tiêm tiếp theo thế nào?

Trang 38

2 năm trước

Có thai 5 tháng

có thai lần sau

UV4

Trang 39

Văc xin Lịch tiêm Liều

lượng Đường dùng Vị tri tiêm

Trang 40

Văc xin Lịch tiêm Liều

lượng Đường dùng Vị tri tiêm

BCG ss 0,1 ml Trong da Vùng cơ delta tay trái bOPV 2,3,4 tháng 2 giọt Uống

DPT-VGB -Hib 2,3,4 tháng 0,5 ml Bắp Mặt ngoài giữa đùi Sởi 9 tháng 0,5 ml DD Mặt ngoài trên cánh tay Viêm gan B ≤ 24 giờ 0,5 ml Bắp Mặt ngoài giữa đùi IPV 5 tháng 0,5 ml Bắp Mặt ngoài giữa đùi DPT 18 tháng 0,5 ml Bắp Mặt ngoài giữa đùi Sởi-rubella 18 tháng 0,5 ml DD Mặt ngoài trên cánh tay Viêm não NB > 12 tháng 0,5 ml <3t

Trang 41

 Bé trai 3 tháng tuổi, đến CSYT tiêm VX Bé đã được tiêm VX BCG

và VGB lúc mới sinh tại bệnh viên Bạn chỉ định các lịch tiêm vắc xin có thể tiêm cho bé, thứ tự và vị trí tiêm như thế nào? Liều

lượng tiêm? Tư vấn và hẹn lịch tiêm? Các VX hiện có tại CSYT của bạn:

Trang 42

 Bé trai 6 tháng tuổi, đến CSYT tiêm VX Bé đã được tiêm VX BCG

và VGB lúc mới sinh tại bệnh viên, 2 liều VGB lúc 2 và 3 tháng

tuổi Bạn chỉ định các lịch tiêm vắc xin có thể tiêm cho bé, thứ tự

và vị trí tiêm như thế nào? Liều lượng tiêm? Tư vấn và hẹn lịch tiêm? Các VX hiện có tại CSYT của bạn:

Trang 43

XIN TRÂN TRỌNG CÁM ƠN !

Định dạng
Số trang	43
Dung lượng	8,8 MB