bài giảng môn ngữ văn 7

Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh …a. - Chỉ sự gian lao vất vả khó [r]

nhắm – mở khóc – cười

chậm nhanh -

Nhanh như sóc Chậm như rùa

Mắt nhắm mắt mở Kẻ khóc người cười

Đầu – Đuôi Đầu voi – đuôi chuột

1

2

Tiết 48:

Nước non lận đận một mình,

Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.

-Hỡnh thức thảo luận 4 nhúm

-Thời gian: 4 phỳt

-Nội dung: Hoàn thiện yờu cầu vào bảng sau

Nước non lận đận một mỡnh,

Thõn cũ lờn thỏc xuống ghềnh bấy nay.

- Có thể thay vài từ, chêm xen một vài từ khác hoặc đổi vị trí của các từ trong cụm từ trên

có đ ợc không?

-Từ đó, hãy rút ra nhận xét về hỡnh thức và nội dung của cụm từ trên?

-Kết luận chung ?

- Lên thác cao xuống ghềnh sâu.

- Lên núi xuống ghềnh

- Lên núi xuống rừng.

- Leo thác lội ghềnh. Kết cấu

lỏng lẻo, không chặt chẽ ,r

ời rạc

Không thể thay thế,

chêm xen hay hoán đổi

vị trí

Hình thức Nội dung

Ý nghĩa của cụm

từ sẽ thay đổi vì nó là

cụm từ

có cấu tạo cố định

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

 Lưu ý:

Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng tính cố định

của thành ngữ cũng chỉ là tương đối.

Lên thác xuống ghềnh Năm châu bốn biển

Nhanh như chớp Mưa to, gió lớn

Giải thích nghĩa của các thành ngữ sau?

Thảo luận nhóm bàn: thời gian 4p

Lên thác xuống ghềnh

Năm châu bốn biển

Khắp thế giới có năm châu lục

và bốn đại dương (biển )

Bắt nguồn từ nghĩa đen của

Mưa to, gió lớn

Trời mưa rất to kèm theo gió

Hãy giải thích nghĩa của thành ngữ “thượng lộ bình an”?

=> Muốn hiểu nghĩa của thành ngữ Hán Việt

thì phải hiểu từng yếu tố Hán Việt trong

thành ngữ

b.“Tôn sư trọng đạo” là thành ngữ nói lên lòng kính trọng và

sự tôn vinh nghề giáo viên

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

(Hồ Xuân Hương)

c Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa tối đèn thì em chạy

d Nhân dân ta có tục chọn ngày lành tháng tốt để làm những việc lớn

Tìm thành ngữ trong các câu sau?

Xác định vị trí của các thành ngữ đó?

Thảo luận nhóm bàn: thời gian 4p

b.“Tôn sư trọng đạo” là thành ngữ nói lên lòng kính trọng và

sự tôn vinh nghề giáo viên

Vị ngữ Chủ ngữ

Phụ ngữ của cụm danh từ

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

(Hồ Xuân Hương)

c Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa tối đèn

thì em chạy sang… (Tô Hoài)

Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm Bảy nổi ba chìm với nước non Thân em vừa trắng lại vừa tròn Long đong, phiêu bạt với nước non

Anh đã nghĩ thương em như

thế thì hay là anh đào giúp em

một cái ngách sang nhà anh,

phòng khi tắt lửa tối đèn tắt lửa tối đèn có đứa

nào bắt nạt thì em chạy sang…

Anh đã nghĩ thương em như thế

thì hay là anh đào giúp em một cái

ngách sang nhà anh, phòng khi khó khó

khăn, hoạn nạn, nguy hiểm có đứa nào bắt nạt thì em chạy sang…

Câu thơ, câu văn, lời nói sử dụng thành ngữ giúp diễn đạt ngắn

gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.

So sánh hai cách nói sau, cách nói nào ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao?

Rừng vàng biển bạc

 Rừng và biển đem lại nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng

quý giá.

Ếch Ngồi đáy giếng

Bài tập: Hãy viết một đoạn văn nêu cảm xúc của

em về hình ảnh người phụ nữ trong văn bản

“Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương (độ dài từ 3- 5 câu) trong đó có sử dụng thành ngữ

GỢI Ý

- Hình thức: đọan văn độ dài 3-5 câu

-Nội dung: người phụ nữ trong văn bản “Bánh trôi nước”

Phương thức :biểu cảm

-Yêu cầu sử dụng thành ngữ

+ Hoàn thành các bài tập vào vở.

+ Sưu tầm thêm các thành ngữ theo yêu cầu của bài tập 4/145 SGK.

- Chuẩn bị bài mới: Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học.

b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khỏe như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi

gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm

mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động,

vui vẻ nhận lời (Thạch Sanh)

Còn ra khi đã da mồi tóc sương.

(Truyện Kiều)

món ăn ngon, quý hiếm

được lấy từ trên rừng,dưới

biển.

- Nem công chả phượng :

những món ăn ngon, quý

được trình bày đẹp.

b Khỏe như voi : rất khỏe.

- Tứ cố vô thân : mồ côi,

không có ai thân thiết,

ruột thịt.

c Da mồi tóc sương : chỉ

người già, tóc đã bạc, gia

đã nổi đồi mồi.

Kể vắn tắt các truyền thuyết

và ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai lịch của các thành

ngồi đấy giếng, Thầy bói xem voi.

Bài tập 2

Ăn cháo đá bát.

 Sự bội bạc, phản bội, vong ơn.

Luật chơi

- Chia lớp làm hai đội

- Trong thời gian 2 phút

- Tín hiệu trả lời là giơ tay

-Nếu nhóm 1 tìm thành ngữ phần a thì nhóm 2 giải thành ngữ

- Ngược lại nhóm 2 tìm thành ngữ phần b thì nhóm 1 giải thành ngữ đó

-Đội nào tìm và giải thành ngữ nhanh nhất sẽ là đội thắng cuộc

Trò chơi tìm cho nhanh , giải cho đúng

Là những kinh nghiệm của dân gian

- Làm câu

- Có khả năng sử dụng độc lập

- Là cụm từ cố định

Biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh

- Làm thành phần câu

- Phải đặt trong ngữ cảnh cụ thể

Cấu tạoNội dungVai trò ngữ pháp

mềm Bài tập 3

chiến