Giáo án điện tử - Ngữ văn 7

- Khi sử dụng từ đồng âm phải chú ý đầy đủ đến ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc dùng từ với nghĩa nước đôi do hiện tượng đồng âm.... Nêu nghĩa của cụm từ lên thác xuống g[r]

1 Thế nào là từ đồng âm?

2 Khi sử dụng từ đồng âm cần chú ý điều gì?

Kiểm tra bài cũ:

1 Thế nào là từ đồng âm?

2 Khi sử dụng từ đồng âm cần chú ý điều gì?

- Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm

thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không liên

quan gì đến nhau.

- Khi sử dụng từ đồng âm phải chú ý đầy đủ đến

ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc

dùng từ với nghĩa nước đôi do hiện tượng đồng

âm.

Khóc – cười

I. THẾ NÀO LÀ THÀNH NGỮ:

1 VÍ DỤ: SGK/ trang 143

2 Nhận xét :

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấynay

- lên thác xuống ghềnh

Tìm những

từ in đậm trong ví dụ trên?

a) Khái niệm:

Các từ in đậm là một câu hay một cụm từ ?

Cụm từ “ Lên thác xuống ghềnh” có

nghĩa gì?

Nêu nghĩa của cụm từ lên thác xuống ghềnh?

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Lên thác xuống ghềnh

Lên núi xuống ghềnh.

Lên núi xuống rừng

Leo thác lội ghềnh.

Lên trên thác xuống dưới ghềnh.

Lên thác cao xuống ghềnh sâu Lên ghềnh xuống thác.

Lên xuống ghềnh thác

Không thể thay thế bằng từ khác.

Không thể thêm bớt từ ngữ.

Không thể hoán đổi

 Cách 3: Muốn hiểu nghĩa của thành

ngữ Hán Việt thì phải hiểu từng yếu

Nghĩa của thành ngữ này, em hiểu được

thông qua nghĩa đen hay nghĩa

Nghĩa của thành ngữ : “ lên thác xuống

ghềnh” , em hiểu được thông qua

làm gì?

Tìm những biến thể của các thành ngữ sau :

Đứng núi này trông núi nọ

 Đứng núi này trông núi kia

 Đứng núi này trông núi khác

 Lưu ý:

 Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng vẫn có thể có

những biến đổi nhất định.

-Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo

cố định, biểu thị một ý nghĩa trọn vẹn.

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một

số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh…

Ghi nhớ 1: SGK/ 144.

b “Tôn sư trọng đạo” là câu thành ngữ nói lên lòng kính trọng và sự tôn vinh nghề giáo viên

1.Chức năng ngữ pháp của thành ngữ:

Vị ngữ Chủ ngữ

PN DT

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non.

(Hồ Xuân Hương)

c Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa tối đèn

II SỬ DỤNG THÀNH NGỮ

Bảy nỗi ba chìm

Tôn sư trọng đạo

tắt lửa tối đèn

d) Máu rơi thịt nát tan tành

Ai ai trông thấy hồn kin phách rời hồn kin phách rời (Nguyễn Du)

Phụ ngữ cụm động từ

II SỬ DỤNG THÀNH NGỮ

1.Chức năng ngữ pháp của thành ngữ:

2 Tác dụng:

Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.

So sánh hai cách nói sau:

Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

với nước non Bảy nổi ba chìm

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Lênh đênh, trôi nổi với nước non.

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh

bấy nay.

Nước non lận đận một mình Thân cò gian nan, vất vả, gặp nhiều

nguy hiểm bấy nay.

Câu hỏi thảo luận

Phân tích cái hay của việc dùng các thành ngữ trong hai câu

trên?

2 Tác dụng:

Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng,

tính biểu cảm cao.

III/ LUYỆN TẬP:

Bài tập 1

 Những món ăn ngon, quý hiếm được lấy trên rừng, dưới biển.

 Những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp.

( Những món ăn của vua chuá ngày xưa )

a Sơn hào hải vị:

Nem công chả phượng:

b Khoẻ như voi:

Tứ cố vô thân:

 Rất khoẻ.

 Mồ côi, không anh em họ hàng thân thích, nghèo khổ.

c Da mồi tóc sương:  Chỉ người già, tóc đã bạc, da đã nổi đồi mồi.

Kể vắn tắt các truyền thuyết

và ngụ ngôn tương ứng để

thấy rõ lai lịch của các thành ngữ: Con Rồng cháu Tiên , Ếch ngồi đấy giếng , Thầy bói xem voi

Bài tập 2

- Lời tiếng nói

chiến cơ

Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn

- Chân cứng đá …

-Máu chảy … mềm

mềm ruột

Bài tập 3

Nước mắt cá sấu

 Sự gian xảo, giả tạo, giả vờ tốt bụng, nhân từ của những kẻ xấu.

Ăn cháo đá bát.

 Sự bội bạc, phản bội, vong ơn.

 Lời chúc phúc sinh nở dễ dàng, an toàn , thuận lợi,

mẹ con đều khoẻ mạnh.

tròn

vuông

=> Nói về những kẻ vô trách nhiệm trước

những việc làm của mình

ĐEM CON BỎ CHƠ

 Lòng tham không có giới hạn, ngày càng quá đáng

được

đòi

1 Đầu xuôi đuôi lọt lẽ thường

Đầu sóng ngọn gió bước đường chông gai

Đầu tắt mặt tối gian nan

Đầu trâu mặt ngựa bạo tàn vô lương

Đầu Ngô mình Sở dở dang

Đầu đường xó chợ lang thang bụi đời …

1 Đầu xuôi đuôi lọt lẽ thường

Đầu sóng ngọn gió bước đường chông gai

Đầu tắt mặt tối gian nan

Đầu trâu mặt ngựa bạo tàn vô lương

Đầu Ngô mình Sở dở dang

Đầu đường xó chợ lang thang bụi đời …

2 Bách niên giai lão từng mong Vinh quy bái tổ - thoả lòng kẻ thi Xin đừng bán tín bán nghi

Bán thân bất toại còn gì buồn hơn

Bỏ thói an phận thủ thường Tuỳ cơ ứng biến trăm đường nghĩ suy …

2. Bách niên giai lão từng mong

Vinh quy bái tổ - thoả lòng kẻ thi Xin đừng bán tín bán nghi

Bán thân bất toại còn gì buồn hơn

Bỏ thói an phận thủ thường Tuỳ cơ ứng biến trăm đường nghĩ suy …

- Học thuộc phần ghi nhớ, xem kĩ bài giảng.

- Sưu tầm tiếp các thành ngữ theo yêu cầu bài tập 4- SGK/ 145

- Chuẩn bị bài “Cách làm bài văn biểu cảm

về tác phẩm văn học” SGK/ 146.

+ Đọc trước phần tìm hiểu

+ Trả lời các câu hỏi của phần tìm hiểu

+ Học thuộc lại các bài thơ: Tĩnh dạ tứ,

Hồi hương ngẫu thư, Cảnh khuya, Rằm tháng

giêng  nắm nội dung và nghệ thuật từng

bài

Xin c m n quý th y cô và các em ả ơ ầ