Giúp cho HS có thái độ phế phán triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc trở thành “miếng mồi” cho các đế quốc xân xé, biểu lộ sự cảm thông, khâm phục nhân dân Trung Qu[r]
Trang 1Tuần 9 Tiết 17
BÀI 10: TRUNG QUỐC GIỮA THẾ KỈ XIX – ĐẦU THẾ KỈ XX
I Mục tiêu bài học:
1.Về kiến thức:
- Vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, do chính quyền Mãn Thanh suy yếu, hèn nhát nên đất nước Trung Quốc rộng lớn có nền văn minh lâu đời đã bị các nước đế quốc xâu xé, trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến
- Các phong trào đấu tranh chống phong kiến và đế quốc diễn ra hết sức sôi nổi, tiêu biểu
là cuộc vận động Duy Tân, phong trào Nghĩa Hòa Đoàn, cách mạng Tân Hợi Ý nghĩa lịch sử của các phong trào đó
- Các khái niệm “nửa thuộc địa, nửa phong kiến”, vận động Duy Tân”
2.Về kĩ năng:
- Bước đầu biết nhận xét, đánh giá trách nhiệm của triều đình phong kiến Mãn Thanh
- Biết sử dụng các lược đồ để trình bày các sự kiện tiêu biểu
3.Về tư tưởng:
Giúp cho HS có thái độ phế phán triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc trở thành “miếng mồi” cho các đế quốc xân xé, biểu lộ sự cảm thông, khâm phục nhân dân Trung Quốc trong cuộc đấu tranh chống đế quốc phong kiến, đặc biệt là cuộc cách mạng Tân Hợi và vai trò của Tôn Trung Sơn
II Đồ dùng dạy và học:
- GV: SGK, Tranh về Tôn Trung Sơn, lược đồ “Phong trào Nghĩa Hòa đoàn”, “Cách mạng Tân Hợi”
- HS: SGK, tập ghi bài
III Tổ chức hoạt động dạy và học:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ (5’):
Câu hỏi:
Câu 1: Vì sao các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Ấn Độ đều thất
bại ?
Câu 2: Hãy cho biết ý nghĩa của những cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ở Ấn Độ.
3 Giảng bài mới:
A Giới thiệu bài mới (2’):
Là một đất nước rộng lớn, đông dân (Chiếm1/4 diện tích cchâu Á, 1/5 dân số thế giới )
Cuối thế kỉ XIX Trung Quốc đã bị các nước tư bản phương Tây xâu xé, xâm lược Tại sao như vậy ? Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc diễn ra như thế nào ? Chúng ta cùng giải đáp và tìm hiểu ở nội dung bài học hôm nay
B Nội dung giảng dạy:
a Hoạt động 1: Trung Quốc bị các nước đế quốc chia xẻ (10’)
Trang 2Họat động của GV Hoạt động của HS Ghi bài
- Giới thiệu khái quát về
Trung Quốc
- Nửa sau thế kỉ XIX tình
hình Trung Quốc như thế
nào ?
- Trước tình hình trên, các
nước đế quốc có âm mưu gì?
- Mở rộng kiến thức: Vì sao
gọi là chiến tranh thuốc
phiện ?
Thuốc phiện là món hàng
thu lợi nhuận lớn của thương
nhân Anh, thuốc phiện được
nhập lậu vào Trung Quốc
gây tác hại cho kinh tế, xã
hội Trung Quốc Lâm Tắc
Từ ra lệnh tịch thu và tiêu
hủy toàn bộ thuốc phiện, dẫn
đến Anh gây chiến với
Trung Quốc
- Nêu tác hại của thuốc
phiện liên hệ với tình hình
hiện nay
- Sau Anh là những nước
nào xâm chiếm Trung
Quốc ?
- Tư bản Anh, Pháp, Đức,
Nga đã xâu xé TQ như thế
nào ?
- Vì sao các nước đế quốc
tranh nhau xâm chiếm Trung
Quốc ?
- Là một quốc gia rộng lớn, đông dân, giàu tài nguyên, khoáng sản có nền văn hóa rực rỡ
- Suy yếu vì chế độ phong
kiến mục nát
- HS:
+ Các nước đế quốc có âm mưu xâm chiếm TQ
+ 1840 thực dân Anh tiến hành cuộc chiến tranh thuốc phiện, mở đầu quá trình xâm lược Trung Quốc
- HS: Dựa vào hiểu biết trả
lời
- Đức, Pháp, Nga
- HS: Đọc thông tin SGK trả lời
- HS:
+ Trung Quốc là thị trường đông dân, giàu tài nguyên khoáng sản
+ Chính quyền phong kiến
I Trung Quốc bị các nước
đế quốc chia xẻ.
- Năm 1840 thực dân Anh gây ra cuộc chiến tranh thuốc phiện mở đầu quá trình xâm lược Trung Quốc
- Cuối thế kỉ XIX các nước
đế quốc từng bước xâu xé Trung Quốc
+ Pháp chiếm vùng Vân Nam, Quảng Tây, Quảng Đông
+ Anh vùng châu thổ sông Dương Tử
+ Đức tỉnh Sơn Đông
+ Nga, Nhật chiếm đóng
Trang 3- Vì sao không phải là một
mà là nhiều nước đế quốc
cùng nhau xâu xé TQ ?
- GV hướng dẫn HS tìm
hiểu H42-SGK
- GV kết luận:
Triều đình Mãn Thanh suy
yếu, nên đã chịu khuất phục
trước kẻ thù để bảo vệ lợi
ích của mình Nên các nước
đế quốc xâu xé và xâm lược
TQ TQ bị biến thành nước
nửa thuộc địa, nửa phong
kiến
- GV: Giải tích thuật ngữ
“nửa thuộc địa, nửa phong
kiến”
Là chế độ xã hội còn tồn
tạichế độ phong kiến Được
đọc lập về chính trị, nhưng
thực tế chịu ảnh hưởng, chi
phối về CT, KT của 1 hay
nhiều nước đế quốc
- GV liên hệ với Việt Nam:
1858 đến 1945 dưới triều đại
phong kiến nhà Nguyễn
Mãn Thanh bị suy yếu mục nát
“TQ là một đất nước rộng lớn, đông dân, có lịch sử đấu tranh lâu đời, giàu tài
nguyên Một nước khó có thể xâm chiếm được Nên các nước đế quốc thoả hiệp với nhau cùng xâu xé TQ
- HS: quan sát H42 SGK
“Các nước đế quốcví TQ như cái bánh ngọt
- HS theo dõi
- HS theo dõi ghi nhớ
vùng Đông Bắc
b Hoạt động 2: Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc cuối TK XIX -Đầu TK XX (8’)
- Nguyên nhân nào dẫn đến
phong trào đấu tranh của nhân
dân Trung Quốc cuối thế kỉ
XIX đầu thế kỉ XX ?
- HS: Tham khảo kiến thức SGK trả lời II.Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc
cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ.
a Nguyên nhân:
Trang 4- GV trước nguy cơ xâm lược
của các đế quốc và sự hèn yếu
của nhà Mãn Thanh Nhân dân
Trung Quốc nổi dậy đấu tranh
- Hãy nêu các phong trào đấu
tranh tiêu biểu ?
- Kết quả và ý nghĩa của các
phong trào này là gì?
- HS theo dõi
- HS đọc thông tin SGK trả lời
- HS:
+ Đều thất bại + Thúc đẩy nhân dân tiếp tục đấu tranh chống đế quốc
+ Sự xâu xé, xâm lược của các nước đế quốc
+ Sự hèn nhát của triều đình Mãn Thanh
b Những phong trào tiêu biểu:
+ 1851 – 1864 phong trào nông dân Thái Bình Thiên Quốc do Hồng Tú Toàn lãnh đạo
+ Năm 1898 cuộc vận động Duy Tân của Khang Hữu Vi
và Lương Khải Siêu
+ Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ
XX phong trào nông dân Nghĩa Hoà đoàn
c Kết quả:
Đều thất bại
d Ý nghĩa:
Thúc đẩy nhân dân tiếp tục đấu tranh chống đế quốc
c Hoạt động 3: Cách mạng Tân Hợi (1911) (15’)
- GV giới thiệu sơ lược
Dựa vào…Tôn Trung Sơn
(SGK) – GV đưa hình Tôn
Trung Sơn – HS quan sát
- Nguyên nhân nào diễn ra
cách mạng Tân Hợi ?
- Nêu những hoạt động tích
cực của Tôn Trung Sơn
- Cách mạng Tân Hợi diễn ra
như thế nào?
- Trung Quốc Đồng Minh Hội
- HS nghe giới thiệu về TTS và quan sát H44
- Giải quyết mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản TQ với tư bản nước ngoài và triều đình Mãn Thanh
Năm 1911 cách mạng bùng nổ chống lại lệnh quốc hữu hoá đường xe lửa của triều đình Mãn Thanh, không cho phép
tư sản TQ xây dựng đường sắt của họ
- HS: quan sát SGK trả lời
- Là chính đảng đâu tiên
III Cách mạng Tân Hợi (1911)
a Nguyên nhân:
9/5/1911 chính quyền Mãn Thanh ra sắc lệnh “Quốc hữu hoá đường xe lửa”
b Diễn biến:
+ 8/1905 Trung Quốc Đồng minh Hội được thành lập + 10/10/1911 khởi nghĩa vũ
Trang 5là tổ chức của giai cấp nào ?
- GV dùng H45-Sgk tường
thuật diễn biến cách mạng Tân
Hợi
- Ý nghĩa của cách mạng Tân
Hợi ?
- GV chia lớp làm 3 nhóm HS
thảo luận nhóm “Vì sao cách
mạng Tân Hợi là cuộc cách
mạng tư sản không triệt để ?
(Thảo luận trong vòng 3 phút)
- GV nhận xét phần trình bày
của các nhóm và chốt kiến
thức:
+ Không nêu vấn đề đánh đuổi
đế quốc
+ Không tích cực chống phong
kiến
+ Chưa đụng chạm đến giai
cấp địa chủ phong kiến
+ Không giải quyết được vấn
đề ruộng đất cho nông dân
của giai cấp tư sản -HS quan sát: H45
- HS dựa SGK trả lời
- Các nhóm cử đại diện lên treo bảng thảo luận của nhóm, GV mời đại diện 1 nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét,
bổ sung
trang nổ ra ở Vũ Xương thắng lợi, lan rộng khắp cả nước
+ 29/12/1911 Chính phủ lâm thời thành lập
+ 2/1912 Viên Thế Khải thay Tôn Trung Sơn làm tổng thống Cách mạng chấm dứt
c Ý nghĩa
- Lật đổ chế độ PK Mãn Thanh, tạo điều kiện cho kinh tế TBCN phát triển
- Ảnh hưởng lớn đến PTGPDT ở Châu Á
IV Củng cố, hướng dẫn học sinh tự học ở nhà
1.Củng cố (3’)
- Lập niên biểu phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Trung Quốc cuối
TK XIX đầu XX
- Trình bày đôi nét về diễn biến của phong trào Nghĩa Hoà Đoàn
- Trình bày những nét chính về diễn biến của cách mạng Tân Hợi
2 Hướng dẫn HS tự học ở nhà (2’)
- Làm bài tập SGK, học bài
- Xem trước bài 11, tìm hiểu kĩ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc
Trang 6RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY
KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ