CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

Những người nắm giữ chìa khóa của cánh cửa này – các thầy, các cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi vì cái thế giới mà c[r]

PHÒNG GD-ĐT HUYỆN ĐÔNG TRIỀU

TRƯỜNG THCS BÌNH DƯƠNG

bµi gi¶ng ng÷ v¨n 9

Gi¸o viªn thùc hiÖn: Nguyễn Thị Giang

Gi¸o viªn thùc hiÖn: Nguyễn Thị Giang

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu 1: Thành phần biệt lập của câu là gì?

A Bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc trong câu.

B Bộ phận đứng trước chủ ngữ, nêu sự việc được nói tới của câu.

C Bộ phận tách khỏi chủ ngữ và vị ngữ, chỉ thời gian, địa điểm,… được nói tới trong câu.

D Bộ phận chủ ngữ hoặc vị ngữ trong câu

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu 2: Câu nào sau đây chứa thành phần biệt lập cảm thán?

A.Hoa đinh hương rất nhạy cảm với khí sun-fua- rơ.

B Hoa đỗ quyên rất nhạy cảm với khí hi-drô flu-ô-rít.

C.Hoa tường vi rất nhạy cảm với khói quang hoá học.

D Chao ôi, các loài hoa cũng không chịu thua kém trong việc chống ô nhiễm!

Ví dụ a

- Này, bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn ở đâu mà

nghe rát thế không?

(Kim Lân, Làng)

Ví dụ b

- Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy?

Ông Hai đặt bát nước xuống chõng hỏi Một người đàn bà mau miệng trả lời:

- Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ

(Kim Lân, Làng)

Ví dụ a

- bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn ở đâu mà

nghe rát thế không?

(Kim Lân, Làng)

Ví dụ b

- Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy?

Ông Hai đặt bát nước xuống chõng hỏi Một người đàn bà mau miệng trả lời:

- chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ

(Kim Lân, Làng)

Này,

Thưa ông,

BÀI TẬP NHANH

1 Tìm thành phần gọi đáp, xác định từ dùng để gọi – đáp

và kiểu quan hệ giữa người gọi – người đáp:

BÀI TẬP NHANH

1 Tìm thành phần gọi đáp, xác định từ dùng để gọi – đáp

và kiểu quan hệ giữa người gọi – người đáp:

- Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy,

chốc nữa, họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn

- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội,

cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

- Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy,

chốc nữa, họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn

- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội,

cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Đóng vai:

Sử dụng thành phần gọi – đáp để tạo lập và duy

trì cuộc thoại

(Nội dung tuỳ chọn)

LƯU Ý:

 Phần gọi còn có chức năng thu hút sự chú ý của người nghe.

 Phần gọi do tên riêng, từ nhân xưng ngôi thứ hai bao gồm cả danh từ chỉ họ hàng, chức vụ,…

 Thường đi kèm theo từ “thưa, bẩm” ở phía trước, kèm ngay sau chúng với các từ ạ,

à, ơi, này, nọ,… đối với người bề dưới hay ngang hàng

 Phần đáp dùng để hồi âm từ gọi.

 Từ đáp do một số từ chuyên môn như : vâng, dạ, ừ,… có khi thêm ạ ở phía sau hay

kèm với “thưa, bẩm” ở phía trước.

* Khi thành phần gọi –đáp tách thành câu riêng , nó sẽ trở thành câu đặc biệt

- Vâng ! Ông dạy phải

- Hồng ! Mấy giờ con đi học ?

Ví dụ a

Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đứa

con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

Ví dụ b

Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm.

(Nam Cao, Lão Hạc)

Ví dụ a

Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh chưa đầy một tuổi

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

Ví dụ b

Lão không hiểu tôi, và tôi càng buồn lắm

(Nam Cao, Lão Hạc)

Ví dụ a

Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đứa

con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

Ví dụ b

Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm.

(Nam Cao, Lão Hạc)

a Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh - và cũng là đứa con duy nhất của anh, chưa

đầy một tuổi (Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà).

b Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm (Nam Cao, Lão Hạc)

c Giáo dục là giải phóng Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hòa bình, công bằng và công lí

Những người nắm giữ chìa khóa của cánh cửa này – các thầy, các cô giáo, các bậc cha

mẹ, đặc biệt là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi vì cái thế giới mà chúng ta để lại cho các thế hệ mai sau sẽ tùy thuộc vào những trẻ em mà ta

để lại cho thế giới ấy (Phê-đê-ri-cô May-o, Giáo dục - chìa khóa của tương lai)

d Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi)

(Giang Nam, Quê hương)

e Chiến công kì diệu mùa xuân năm 1975 đã diễn ra trong thời gian rất ngắn: 55 ngày

đêm (Võ Nguyên Giáp & Văn Tiến Dũng)

Bài tập thảo luận: (2 phút): Tìm thành phần phụ chú, cho

biết chúng bổ sung điều gì, cho từ ngữ nào trong câu?

Bài tập thảo luận: (2 phút): Tìm thành phần phụ chú, cho

biết chúng bổ sung điều gì, cho từ ngữ nào trong câu?

a Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đứa con duy nhất của anh,

chưa đầy một tuổi (Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

b Lão không hiểu tôi , tôi nghĩ vậy , và tôi càng buồn lắm (Nam Cao, Lão Hạc)

c Giáo dục là giải phóng Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hòa bình, công bằng và công lí

Những người nắm giữ chìa khóa của cánh cửa này – các thầy, các cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi

vì cái thế giới mà chúng ta để lại cho các thế hệ mai sau sẽ tùy thuộc vào những trẻ em

mà ta để lại cho thế gới ấy (Phê-đê-ri-cô May-o, Giáo dục - chìa khóa của tương lai)

d Cô bé nhà bên ( có ai ngờ )

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn ( thương thương quá đi thôi )

(Giang Nam, Quê hương)

e Chiến công kì diệu mùa xuân năm 1975 đã diễn ra trong thời gian rất ngắn: 55 ngày đêm (Võ Nguyên Giáp & Văn Tiến Dũng)

Thành phần phụ chú thường được đặt:

- giữa dấu gạch ngang và dấu phẩy

- giữa hai dấu phẩy

- giữa hai dấu gạch ngang

- trong dấu ngoặc đơn

- sau dấu hai chấm.

Thành phần phụ chú thường được đặt:

- giữa dấu gạch ngang và dấu phẩy

- giữa hai dấu phẩy

- giữa hai dấu gạch ngang

- trong dấu ngoặc đơn

- sau dấu hai chấm.

BT.2 Tìm thành phần gọi – đáp trong câu ca dao sau và cho biết lời gọi – đáp đó hướng đến ai.

Bầu ơi thương lấy bí cùng,

Tuy rằng khác giống, nhưng chung một giàn.

đến riêng ai, mà hướng đến mọi người Việt

Nam.

GỢI Ý: a Hình thức: - Một đoạn văn ngắn.

- Có câu chứa thành phần phụ chú.

b Nội dung:

- Xã hội ngày càng phát triển đòi hỏi thanh niên phải chuẩn bị cho mình hành trang để bước vào thế kỉ mới

- Đó là mỗi người phải nhận thức điểm mạnh, điểm yếu của con người Việt Nam.

- Chúng ta đi tiên phong trong học tập và học tập có hiệu quả.

- Nhanh chóng nắm vững tri thức và kịp thời vận dụng các tri thức ấy vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

- Thiết nghĩ đó là việc làm vô cùng cần thiết, qua trọng.

GỢI Ý: a Hình thức: - Một đoạn văn ngắn.

- Có câu chứa thành phần phụ chú.

b Nội dung:

- Xã hội ngày càng phát triển đòi hỏi thanh niên phải chuẩn bị cho mình hành trang để bước vào thế kỉ mới

- Đó là mỗi người phải nhận thức điểm mạnh, điểm yếu của con người Việt Nam.

- Chúng ta đi tiên phong trong học tập và học tập có hiệu quả.

- Nhanh chóng nắm vững tri thức và kịp thời vận dụng các tri thức ấy vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

- Thiết nghĩ đó là việc làm vô cùng cần thiết, qua trọng.

BT5 Viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về việc thanh niên chuẩn bị

hành trang bước vào thế kỉ mới, trong đó có câu chứa thành phần phụ chú.

BT5 Viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về việc thanh niên chuẩn bị

hành trang bước vào thế kỉ mới, trong đó có câu chứa thành phần phụ chú.

Bài tập số 5 (SGK)

Tuổi trẻ phải hướng tới tương lai, tuổi trẻ Việt Nam cũng thế! Tương lai

– đó là những gì chưa có hôm nay Thanh niên muốn đạt được một tương lai tươi sáng thì phải nỗ lực ngay từ bây giờ, bằng việc chuẩn bị cho mình một

thành trang tinh thần vững chắc- đó là tri thức, kĩ năng , thói quen…, để

thanh niên có thể tự tin trước mạng thông tintoàn cầu, trước sự đòi hỏi của hội nhập kinh tế thế giới với tính kỉ luật và cường độ lao động cao Muốn vây,

thanh niên phải tiên phong trong học tập và học tập có hiệu quả, kịp thời vận dụng tri thức ấy vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Và

cũng chỉ có như vậy, thanh niên mới xứng đáng là mùa xuân vĩnh cửu của

nhân loại!