Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến [r]
Trang 1- Trình bày những hiểu biết bước đầu về thơ trung đại.
- Nắm được đặc điểm thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Xác định chủ quyền về lãnh thổ củađất nước và ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước kẻ thù xâm lược
- Đọc - hiểu và phân tích thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật chữ Hán qua bản dichTV
2 Kĩ năng:
* KNBH: - Nhận biết thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
- Rèn kĩ năng đọc- hiểu và phân tích thể thơ thất ngôn tứ tuyệt và ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật chữ Hán qua bản dịch tiếng Việt
* Kĩ năng sống: - Tự nhận thức về truyền thống yêu nước, ý chí độc lập tự cường
của dân tộc Lắng nghe tích cực, trình bày những suy nghĩ, ý tưởng cảm nhận của bảnthân về ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin: Xác định các nguồn tin, phân tích, so sánh, đốichiếu những thông tin về tác giả
3 Thái độ: - Giáo dục các em tinh thần yêu nước, ý thức độc lập chủ quyền của dân
tộc
TRÁCH NHIỆM, HÒA BÌNH, TỰ DO, TÔN TRỌNG
4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên
quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thànhcách ghi nhớ kiến thức, ghi nhớ được bài giảng của GV theo các kiến thức đã học),năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được vẻ đẹp tác phẩm ), năng lựcsáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói;năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếptrong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh vẻđẹp tác phẩm văn chương
- Giáo dục đạo đức: Tình yêu nước, yêu tự do, tinh thần độc lập, tự cường, tráchnhiệm và lòng tự hào dân tộc
- Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh thông qua liên hệ Tuyên ngôn độc lập của Bác để
thấy được Người đã tiếp nối tinh thần dân tộc, khí phách hào hùng của ông cha Từ
đó rút ra bài học về ý thức giữ gìn độc lập tự do
II.Chuẩn bị:
Trang 2- Thầy: Đọc, nghiên cứu tài liệu, soạn bài, bản Tuyên ngôn độc lập của Bác, máy
chiếu
- Trò : Chuẩn bị bài theo câu hỏi trong SGK Tìm hiểu các văn bản được coi nhưnhững bản Tuyên ngôn độc lập của dân tộc
III Phương pháp/KT dạy học:
- PP: Đàm thoại, giảng bình, so sánh đối chiếu, nêu vấn đề, phân tích…
- KT: giao nhiệm vụ, động não, trình bày 1’, thảo luận nhóm…
- Hình thức: cá nhân, nhóm
IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục
1 Ổn định:(1’)
2 Kiểm tra bài cũ:(5’)
? Đọc thuộc lòng bài ca dao số 1 và 2 trong: Những câu hát châm biếm? Nhận xétchung của em về mỗi bài ca dao ?
a) Bài 1: Cái cò lặn lội bờ ao
- Bằng 2 hình ảnh tượng trưng, cách nói ngược bài ca dao chế giễu, phê phán những người nghiện ngập, lười biếng
b) Bài 2: Số cô chẳng giàu thì nghèo
- Với cách nói phóng đại, nước đôi bài ca dao phê phán những kẻ hành nghề mê tínlừa bịp người khác để kiếm tiền; châm biếm những kẻ mù quáng, ít hiểu biết
3 Bài mới: (34’)
Hoạt động 1(1’) Giới thiệu bài
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
- Kĩ thuật/ PP: thuyết trình
Hình ảnh chàng trai Phù Đổng vung roi sắt nhỏ tre đằng ngà quật vào đầu giặcdẹp tan mộng tưởng xâm phạm bờ cõi để lại niềm tự hào khôn nguôi trong lòngngười Việt Tư tưởng ấy, ý chí ấy, nghị lực ấy lại tiếp nối trong thời đại Lý - Trần vàthể hiện rõ qua bài thơ mà chúng ta sẽ tìm hiểu…
Hoạt động 2: (5’)Giới thiệu chung về thơ trung đại
- Mục tiêu: học sinh tìm hiểu chung về thể loại
- Phương pháp: vấn đáp, tái hiện
- Phương tiện: SGK, bảng phụ
- Kĩ thuật: động não, hỏi và trả lời.
? Q.sát chú thích dấu sao/63; em biết những gì về thơ
- Thể thơ thất ngôn tứ
tứ tuyệt , thất ngôn bát
cú, ngũ ngôn tứ tuyệt
Trang 3+ Có nhiều thể.
+ Ngữ văn 7: 8 tác phẩm thơ trung đại
GV hướng dẫn tìm hiểu VB" Nam quốc sơn hà"
GV: giới thiệu: đây là bài thơ đầu trong số 8 tp thơ trung
đại sẽ học
- Đây là bài thơ ra đời trong g.đoạn lịch sử dt đã thoát
khỏi ách đô hộ ngàn năm của PK phương Bắc, đang trên
đường vừa bảo vệ vừa củng cố XD 1 q.gia tự chủ rất mức
hào hùng, đặc biệt là trong trường hợp có ngoại xâm Bài
thơ có chủ đề mang tinh thần chung của thời đại được
viết = chữ Hán Là người VN có ít nhiều học vấn, không
thể không biết đến bài thơ này
? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả và bài
thơ " NQSH" ?
- Có 2 giả thiết về tác giả:
+ Lý Thường Kiệt (vị tướng tài ba ở thời nhà lí thế kỉ XI)
+ Không rõ tác giả là ai
- Có nhiều lời kể về sự ra đời của bài thơ:
+ Theo truyền thuyết Năm 1076 quân Tống do Quách
Quỳ chỉ huy xâm lược nước ta Vua Lý Nhân Tông sai Lý
Thường Kiệt đem quân chặn giặc ở phòng tuyến Như
Nguyệt, một khúc sông Cầu, nay thuộc huyện Yên Phong,
Bắc Ninh Bỗng một đêm, quân sĩ chợt nghe từ trong đền
Trương tướng quân (thờ hai anh em Trương Hống và
Trương Hát là hai vị tướng giỏi của Triệu Quang Phục,
được tôn là thần sông Như Nguyệt) có tiếng ngâm sang
sảng vang vọng ra
GV bổ sung :
- Cho tới nay các nhà nghiên cứu chưa xác định ai là tác
giả của bài thơ Vì bài thơ được vọng ra từ một đền thờ
linh thiêng có tác dụng khích lệ quân ta quyết chiến đấu
chống giặc, nên người đời gọi đây là bài thơ thần Bài thơ
không có tên, để tôn vinh giá trị lịch sử, thời đại của bài
thơ, nhiều người đặt tên là “Nam quốc sơn hà”
- Bài thơ do cụ Lê Thước và Nam Trân dịch thành thể thơ
thất ngôn tứ tuyệt
- Từ hoàn cảnh ra đời, đến việc tiếp nhận truyền bá, tác
giả - bài thơ đậm chất huyền thoại, linh thiêng Bài thơ
không chỉ là tiếng nói của một người mà là trí tuệ, tâm
hồn của cả dân tộc Việt Nam xưa cũng như nay
Trang 4GV bổ sung:
GD ý thức trách nhiệm, tự hào dân tộc:
Tg, nguồn gốc ra đời của bài thơ vẫn chưa rõ ràng chờ
đợi kết quả nghiên cứu mới
- Bài thơ từng được gọi là bài thơ "thần" (Do thần sáng
tác) Đây là 1 cách thần linh hoá TP văn học với động cơ
nêu cao ý nghĩa thiêng liêng của nó
Hoạt động 3(25’): Hướng dẫn đọc – hiểu VB
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu giá trị
- Bài thơ "SNNN" là bài thơ được đọc với giọng điệu
dõng dạc, khoẻ khoắn, đanh thép
HS: 1-2 em đọc bài thơ ( Phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ)
GV: NX - Sửa
? Em hiểu ntn về từ " vua Nam" và " sách trời" trong phần
dịch thơ đã viết?
HS: GT theo chú thích /64
? Có thể coi “Sông núi nước Nam” là bản Tuyên ngôn
độc lập(lần 1) của nước ta viết bằng thơ Vậy thế nào là
một tuyên ngôn độc lập?
- Là lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước và khẳng
định không một thế lực nào được xâm phạm
? Nội dung tuyên ngôn độc lập trong bài thơ này là gì?
- Khẳng định Nước Nam là của người Nam
=> được định sẵn ở sách trời
Kẻ nào xâm phạm sẽ bị thất bại
GV: Yêu cầu HS q.sát phần phiên âm của bài thơ để thấy
rõ đặc điểm thơ tứ tuyệt
- 1 bài: 4 Câu; mỗi câu 7 chữ
- Câu 1,2,4 hoặc 2,4 vần với nhau ở chữ cuối
- Nhịp 4/3 Tìm hiểu sâu hơn thể thơ này L9
II Đọc – hiểu văn bản
1 Đọc - Chú thích
2 Kết cấu, bố cục
- Thể thơ: thất ngôn tứ
Trang 5? " SNNN" là bài thơ thiên về sự biểu ý ( bày tỏ ý kiến) ND
biểu ý đó được thể hiện theo 1 bố cục ntn? NX về bố
HS: Đọc 2 câu đầu (phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ)
? Nhan đề và trong câu thơ đầu tiên có cụm từ " Nam
quốc sơn hà - Sông núi nước Nam" ? Em hãy giải thích
cụm từ ấy ?
- Nghĩa hẹp: Chỉ sông núi cụ thể của VN
- Nghĩa rộng: chỉ chung giang sơn, lãnh thổ đất nước VN
(Nam: nước Nam, quốc: nước; sơn: núi, hà: sông.)
Yếu tố Hán Việt học bài sau
? Em đã biết chú thích về từ “đế” (chú thích1) Dựa vào
đó, hãy cho biết ý nghĩa của cách dùng từ “Nam đế”?
- Nam Đế: Dùng với ý tôn vinh, tự hào về vua của nước
Nam, vị vua do dân tự tôn vinh, đại diện cho nước cho
dân
? Như vậy " Nam đế cư" ngoài nghĩa là vua Nam ở, còn
có ý nghĩa khái quát hơn, rộng hơn đó là nghĩa nào?
- Ý nghĩa khái quát: Khẳng định chủ quyền lãnh thổ VN.
Giáo dục lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm.
GV : Chữ đế là từ không những quan trọng nhất trong
câu mà còn quan trọng nhất trong toàn bộ bài thơ Nó
chứng tỏ nước Nam có vua, có quốc chủ
- Chữ đế thể hiện ý thức độc lập, bình đẳng ngang hàng
với các hoàng đế Trung Hoa Từ bao đời các vua Trung
Hoa đều cho mình quyền tối thượng thống trị thiên hạ, trị
vì tất cả Vua chúa các vùng xung quanh đều bị coi là tứ
di Hoàng đế Trung Hoa có quyền phong vương (vua chư
hầu) cho các chúa địa phương Vua nước Nam ta được
phong là An nam quốc vương Bởi vậy nếu vua chư hầu
mà tự xưng vương là nghịch tặc Điều đó chứng tỏ ý thức
độc lập, tự cường, không chịu phụ thuộc vào nước lớn
Trang 6của dt ta.
? Câu thơ thứ 2 " Tiệt nhiên thư" giúp khẳng định thêm
điều gì?
- Chủ quyền lãnh thổ của dân tộc VN là 1 điều hiển
nhiên, rõ ràng, không thể khác Nó tồn tại như 1 chân lý
không chỉ trong thực tế mà còn được sách trời, tạo hoá,
tự nhiên vĩnh hằng công nhận hợp đạo trời; thuận lòng
người
? Nhận xét về ngôn ngữ, âm điệu ? Tác dụng?
- Ngôn ngữ trang trọng, ý thơ mạnh mẽ đanh thép
-> khẳng định chân lí trong lịch sử bất di bất dịch
? Hãy phân tích tính biểu cảm của 2 câu thơ này?
- Từ ý nghĩa và âm điệu, ngôn ngữ thơ toát lên niềm tự
hào, kiêu hãnh,thái độ hiên ngang tư thể ngẩng cao đầu
của dân tộc => là tuyên ngôn về chủ quyền của dân tộc
? Qua phân tích 2 câu thơ đầu em cảm nhận được điều
gì chủ quyền dt của tác giả?
HS:
GV chốt và chuyển ý:
HS: Đọc 2 câu cuối ( phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ)
? Câu thơ thứ 3 hướng về đối tượng nào? Thái độ của
tg ở câu thơ này được thể hiện ntn?
- Đối tượng nói tới là lũ giặc xâm lăng
- Thái độ của tác gỉa: kinh miệt, căm thù (gọi lũ giặc là
“nghịch lỗ" lũ phản nghịch, mọi rợ): Chúng dám trái
mệnh trời, xâm phạm giang sơn Đại Việt
? Thực chất câu hỏi " Như hà xâm phạm" đã lột trần
bản chất của lũ giặc xâm lược ntn?
- Bản chất phi nghĩa, vô đạo lí của bọn PK phương Bắc
đã bao đời cậy thế mạnh, cậy lớn làm càn
? Câu thơ cuối có ý nghĩa gì?
- Là lời cảnh báo về hậu quả thê thảm đối với bọn xâm
lược nếu chúng cố tình xâm phạm nước ta Người dân
Đại Việt sẽ đánh cho chúng tơi bời không còn 1 mảnh
giáp Chúng sẽ phải chuốc lấy bại vong nhục nhã (Chú ý:
" Hành khan" sẽ xảy ra, sẽ lặp lại)
? Nghệ thuật?
- NT: một câu dùng để hỏi, một câu dùng để khẳng định –
Khẳng định niềm tin, ý chỉ quyết thắng kẻ thù xâm lược
* GV: Thực tế lịch sử đã chứng minh hùng hồn cho câu
- Ngôn ngữ trang trọng,
ý thơ đanh thép, khẳngđịnh chủ quyền lãnh thổ,
ý thức độc lập dan tộc,bình đẳng, tự cường Đó
là chân lí hợp đạo trời,thuận lòng người
> Tuyên ngôn về chủquyền dân tộc
b)Hai câu cuối
Trang 7thơ của Lý Thường Kiệt Sông Cầu và bến đò Như
Nguyệt là mồ chôn hàng vạn lũ giặc phương Bắc Chiến
thắng này là một trong những trang sử vàng chói lọi của
dân tộc ta
? Vì sao tác giả có thể viết như vậy? Dựa trên cơ sở
nào?
- Bởi ta là chính nghĩa còn bọn chúng là phi nghĩa
- Thực tế lsử dt đã CM điều đó: Những năm đầu công
nguyên đã bao lần PK phương Bắc đem quân xâm lược
nước ta đều bị đánh bại Âm mưu đen tối muốn biến nước
ta thành quận huyện của chúng đã bị tan vỡ
GV: Câu thơ đồng thời cũng là lời tiên tri chắc nịch: Lũ
giặc phương Bắc sẽ luôn chuốc lấy thất bại thảm hại và
chủ quyền DT ta sẽ mãi bền vững
? Nội dung, ý nghĩa bài thơ?
? NX nghệ thuật của toàn bài thơ?
? VB " SNNN" là VB biểu ý (bày tỏ ý kiến) nhưng ngoài
biểu ý, SNNN có biểu cảm không? vì sao? nếu có thì
trong trạng thái nào?
HS: Thiên về biểu ý ( 2 ý ở bố cục) nhưng bài thơ vẫn có
cách biểu cảm riêng: Th độ và CX mãnh liệt, sắt đá đã tồn
tại = cách ẩn bên trong ý tưởng
người đọc biết khi nghiền ngẫm bài thơ
- Đại cáo bình Ngô - Lần 2
- Tuyên ngôn độc lập của HCM - Lần 3
GV: Để có được cuộc sống độc lập, hòa bình như ngày
hôm nay bao thế hệ người Việt đã hi sinh xương
máu Do vậy chúng ta cần trân trọng và bảo vệ nó
Bác Hồ đã từng nói “Không có gì quý hơn độc lập tự
do”
Hoạt động 4(3’): Luyện tập
- Lên án hành động xâmlược của kẻ thù vàkhẳng định niềm tinchiến thắng, ý chí quyếttâm bảo vệ đất nước
4 Tổng kết
a Nội dung
Bài thơ thể hiện niềmtin vào sức mạnh chínhnghĩa của dân tộc ta Bàithơ được xem là bảnTuyên ngôn độc lập đầutiên của nước ta
b Nghệ thuật
- Thể thơ thất ngôn tứtuyệt ngắn gọn, súc tích
- Hình thức nghị luận,trình bày ý kiến
- Ngôn ngữ thể hiệngiọng thơ dõng dạc,hùng hồn, đanh thép
c Ghi nhớ/ 65
Trang 8- Mục tiêu: học sinh thực hành kiến thức đã học.
- Phương pháp: Trao đổi nhóm, liên hệ tích hợp bản
Nói " Nam Đế cư" B/hiện vua Nam là đại diện tối cao cho
đát nước cho dân Khđ mạnh mẽ chủ quyền lãnh thổ của
đất nước
- Cách nói giản dị, cô đúc trong bài "Phò giá " có tác
dụng: Thể hiện rõ qđ trạng thái cảm xúc tự hào dâng cao
trước những chiến thắng lẫy lừng của quân dân ta Không
kể dài dòng người đọc sẽ tập chung hơn vào kết quả
thắng lợi Đồng thời khát vọng thái bình được bộc lộ rõ;
lời động viên khích lệ có hiệu quả cao, t/c của tg thể hiện
? Cảm nhận của em về bài thơ?
? Đặc điểm thơ thất ngôn tứ tuyệt?
? Xuất xứ của bài thơ có gì đáng chú ý?
+ Đọc kĩ và nắm được thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt
+ Trả lời câu hỏi đọc hiểu
+ Xác định thể thơ? Bố cục?
+ Đặc sắc về ND và NT?
V Rút kinh nghiệm
Trang 9Trang 10
- Hiểu sơ giản về tác giả Trần Quang Khải.
- Nắm được đặc điểm thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật Khí phách hào hùng vàkhát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần
- Đọc-hiểu và phân tích thơ ngũ ngôn tứ tuyệt chữ Hán qua bản dich Tiếng Việt
2.Về kĩ năng:
* Kĩ năng bài dạy:
- Nhận biết thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật.
- Rèn kĩ năng đọc- hiểu và phân tích thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt chữ Hán qua bảndịch tiếng Việt
* Kĩ năng sống: Tự nhận thức về truyền thống yêu nước, ý chí độc lập tự cường của
dt
- Lắng nghe tích cực, trình bày những suy nghĩ, ý tưởng cảm nhận của bản thân về
phương châm giữ nước vững bền, khát vọng đất nước thái bình thịnh trị
3 Về thái độ:
- GD đạo đức: Tình yêu nước, yêu tự do, tinh thần độc lập, tự cường, trách nhiệm vàlòng tự hào dân tộc
TRÁCH NHIỆM, HÒA BÌNH, TỰ DO, TÔN TRỌNG
4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên
quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thànhcách ghi nhớ kiến thức, ghi nhớ được bài giảng của GV theo các kiến thức đã học),năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được vẻ đẹp tác phẩm ), năng lựcsáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói;năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếptrong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh vẻđẹp tác phẩm văn chương
* Giáo dục đạo đức: Tình yêu nước, yêu tự do, tinh thần độc lập, tự cường, tráchnhiệm và lòng tự hào dân tộc
II Chuẩn bị:
- Thầy: Đọc, nghiên cứu tài liệu, soạn bài
- Trò : Chuẩn bị bài theo câu hỏi trong SGK, tìm hiểu sự kiện lịch sử chiến thắngHàm Tử- Chương Dương
III Phương pháp
Trang 11- Phương pháp dạy học: Phát vấn câu hỏi, tái hiện, thuyết trình, giảng bình, thảoluận, so sánh, tích hợp
2.Kiểm tra bài cũ: (5’)
? Đọc thuộc lòng bài thơ “Sông núi nước Nam” (bản dịch thơ)? Trình bày nội dung
và nghệ thuật của văn bản “Sông núi nước Nam”?
* Yêu cầu:
1 Đọc thuộc lòng và diễn cảm: 6đ,
2 Nêu đúng nội dung và nghệ thuật: 4đ
- Bằng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, giọng thơ dõng dạc, đanh thép, BT là bản Tuyênngôn độc lập đầu tiên khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và nêu cao ýchí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước mọi kẻ thù
3 Bài mới: (34’)
Hoạt động 1(1’) Giới thiệu bài
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
- Kĩ thuật/ PP: thuyết trình
“Phò giá về kinh” là bài thơ ra đời trong giai đoạn lịch sử dân tộc đã thoát khỏiách đô hộ ngàn năm của phong kiến phương Bắc, đang trên đường vừa bảo vệ vừacủng cố xây dựng một quốc gia tự chủ rất mực hào hùng, đặc biệt là trong trường hợp
có giặc ngoaị xâm Hai bài thơ có chủ đề mang tinh thần chung đó của thời đại đãđựơc viết bằng chữ Hán
Hoạt động2(5’) Hướng dẫn HS tìm hiểu tg-tp
- Mục tiêu: học sinh tìm hiểu về tác giả TQK và hoàn
cảnh ra đời VB “Phò giá về kinh”
- Phương pháp: vấn đáp, tái hiện
H: trả lời như mục chú thích sao trong sgk
I Giới thiệu chung:
Trang 12GV bổ sung: Tác giả là người có công rất lớn trong 2
cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên
? Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh lịch sử nào?
- Ra đời sau khi chiến thắng Chương Dương, Hàm Tử
và giải phóng kinh đô năm 1285
Hoạt động 3(25’)Hướng dẫn HS tìm hiểu VB
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu giá trị
HS: Ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật (5 chữ, 4 câu)
- Nhịp 2/3 , Vần chân chữ cuối câu 1 - 2 - 4
? Bài thơ có thể chia bố cục mấy phần ?
H: Hai phần : - P1: 2 câu đầu
- P2: 2 câu cuối
GV y/c HS quan sát VB.
? Đọc hai câu thơ đầu?
+ Đoạt sáo Ch ương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan
? Em biết gì về hai địa danh: Chương Dương; Hàm
Tử ?
- Chương Dương nằm ở hữu ngạn Sông Hồng
(Thường Tín, Hà Tây) - nơi diễn ra chiến thắng của
quân ta do Trần Quang Khải chỉ huy vào tháng 6 năm
Ất Dậu (1285)
- Hàm Tử: Một địa điểm ở tả ngạn Sông Hồng (Khoái
Châu, Hưng Yên), nơi diễn ra trận Hàm Tử - tháng 4
năm Ất Dậu
? Hai câu thơ đầu nhắc tới những chiến thắng nào
của nhân dân ta?
Hàm Tử và giải phóngkinh đô năm 1285
II Đọc hiểu văn bản
1 Đọc - chú thích.
2 Kết cấu, bố cục:
- Thể thơ: ngũ ngôn tứ tuyệt
- Bố cục: 2 phần
3 Phân tích:
a Hai câu đầu
Trang 13+ Chiến thắng: Chương Dương 6/1285
+ Chiến thắng: Hàm Tử 4/1285
? Tại sao tác giả lại nhắc đến chiến thắng Chương
Dương trước?
- Cách đưa tin chiến thắng có nét đặc biệt nhưng lại rất
hợp lí: Chiến thắng Chương Dương sau nhưng lại
được nói đến trước là do nhân dân ta đang sống trong
không khí chiến thắng vừa diễn ra trước đó mới sống
lại không khí chiến thắng Hàm Tử trước đó khoảng hai
tháng
=> Từ hiện tại nhớ về chiến thắng trước đó
? Trong hai câu thơ tác giả sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì? Phân tích tác dụng của nghệ thuật đó ?
HS: Phép liệt kê và phép đối, đảo trật tự từ, giọng thơ
rắn khoẻ, toát nên niềm vui, niềm tự hào->Thể hiện rõ
thế và lực của quân ta: Tấn công áp đảo, hơn hẳn,
giành thắng lợi
GV bình : Với hai từ : “Đoạt sáo” – “cầm hồ”, nhà
thơ vừa ghi lại chiến công vừa ca ngợi hành động
chính nghĩa và dũng cảm của quân dân ta Ở Chương
Dương ta giành được nhiều gươm giáo, vũ khí quân
giặc Còn ở Hàm Tử, ta bắt được quân tướng của
chúng Mỗi chiến dịch là một thành tích khác nhau, hài
hoà, toàn diện.Trong chiến trận có thương vong, quân
giặc bị ta tiêu diệt nhưng cách nói: Đoạt sáo, cầm Hồ
thật nhẹ mà sâu lắng, biểu hiện rõ mục đích chiến đấu
của quân ta không phải là chém giết mà dành độc lập,
bắt kẻ thù phải qui thuận, trả lại non sông đất nước cho
ta Câu thơ dồn nén, biểu ý rắn khoẻ, nhịp thơ, âm điệu
toát lên niềm tự hào phơi phới Đọc thơ ta có cảm giác
TQK vừa ngẩng cao đầu, vừa đi giữa đoàn quân chiến
thắng, vừa sang sảng cất tiếng ngâm thơ Có lẽ phải là
người trong cuộc, tài hoa như TQK mới có thể viết
được những câu thơ hùng tráng như vậy
? Qua phân tích em có cảm nhận gì về 2 câu thơ
đầu?
HS:
GV chốt và chuyển ý:
HS: Đọc hai câu thơ cuối.
? Nhận xét về âm điệu của hai câu thơ này có gì
- Bằng giọng thơ rắnkhoẻ, phép liệt kê và phépđối, đảo trật tự từ, tác giả
đã thể hiện niềm vui,chiến thắng hào hùng củadân tộc trong cuộc khángchiến chống Nguyên -Mông xâm lược