Ngữ văn 8- Tiết 32- Nói quá

NÓI QUÁ CÁCH NÓI BÌNH THƯỜNG CÁCH NÓI BÌNH THƯỜNG.. Nói quá và tác dụng của nói quá.. Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương, thậm xưng, phóng đại, cường điệu, ngoa ngữ. Nói quá đượ[r]

Em hãy nêu một số từ chỉ quan hệ ruột thịt địa phương em.

KIỂM TRA BÀI CŨ

Tiết 32 Tiếng Việt Nói quá

I Nói quá và tác dụng của

nói quá.

b Cày đồng đang buổi ban trưa,

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng bát cơm đầy, Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.

(Ca dao)

a Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

(Tục ngữ)

* Xét ví dụ

-Tháng 5 (âm lịch) là vào mùa hè trời thường

sáng sớm và tối muộn hơn so với các mùa khác

Ta thấy vào tháng 5 thường 5 giờ trời đã tờ mờ sáng, tối 7h trời mới bắt đầu tối hẳn nên tạo cho

ta cảm giác đêm tháng năm ngắn hơn ban ngày.

- Ngược lại tháng 10 (âm lịch) là vào mùa đông trời thường sáng muộn và tối sớm hơn so với các mùa khác Ta thấy thường vào mùa đông 6h –

6h30 trời mới tờ mờ sáng, tối 5h30-6h trời đã

nhập nhoạng tối tạo cảm giác ngày tháng 10

ngắn hơn đêm

Tiết 37 Phần Tiếng Việt Nói quá

I Nói quá và tác dụng của

nói quá.

Cày đồng đang buổi ban trưa,

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy, Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần (Ca dao)

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

(Tục ngữ)

a chưa nằm đã sáng Đêm tháng 5 ngắn chưa cười đã tối Ngày tháng 10 ngắn

b thánh thót như mưa ruộng cày Mồ

hôi rơi rất nhiều.

* Xét ví dụ

Ngụ ý nhấn mạnh công việc cày đồng của người nông dân hết sức vất vả

Ngụ ý hiện tượng thời gian đêm tháng năm và ngày tháng 10 rất ngắn

=> Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại

quy mô, mức độ, tính chất của sự vật,

hiện tượng.

Hãy so sánh các câu trong bài tục ngữ và bài ca dao với các câu đồng nghĩa tương ứng ( cách nói bình thường) và cho biết cách

nói nào hay hơn ? Vì sao?

-Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

-Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

-Mồi hôi thánh thót như mưa ruộng cày

- Đêm tháng năm ngắn.

- Ngày tháng mười ngắn.

- Mồi hôi ướt đẫm như mưa

Gây ấn tượng và có giá trị biểu

cảm cao, gợi hình gợi cảm

Không gây ấn tượng Khó hình dung sự vật

Tiết 37 Phần Tiếng Việt Nói quá

I Nói quá và tác dụng của nói quá.

* Xét ví dụ.

Tác dụng: Nhấn mạnh, nhằm

gây ấn tượng cho người đọc,

tăng sức biểu cảm

* Ghi nhớ: SGK/102

Vậy, em hãy nêu tác dụng của nói quá

- Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy

mô , tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm

Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương, thậm xưng, phóng đại, cường điệu, ngoa ngữ Nói quá được sử dụng nhiều trong ca dao, tục ngữ, trong thơ văn châm biếm, hài hước và trong cả thơ trữ tình Nói quá được sử dụng nhiều trong thành ngữ

ĐIỀN TỪ THÍCH HỢP ĐỂ CÓ THÀNH NGỮ HOÀN CHỈNH

RÙA.

NHƯ TUYẾT

SÔI NƯỚC MẮT.

ĐEN

QUỶ HỜN

HAI SƯƠNG.

CHẬM NHƯ

TRẮNG

NHƯ CỘT NHÀ CHÁY.

ĐỔ MỒ HÔI

1

2

3

4

5

6

1’ 2’

MA CHÊ

3’ 4’ 5’ 6’

Nhấn mạnh sự vất vả Ngụ ý rất xấu

Ngụ ý rất chậm

Ngụ ý rất trắng Ngụ ý rất đen

Nhấn mạnh sự vất vả

QUẢ BÍ KHỔNG LỒ Hai anh chàng cùng đi qua một khu vườn trồng bí, anh A thấy quả bí to vội kêu lên :

- Chà quả bí to thật!

Anh B cười mà bảo rằng:

- Thế thì lấy gì làm to! Tôi đã từng thấy quả bí to hơn nhiều Có một lần tôi trông thấy quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa!

Anh A nói ngay:

- Thế thì lấy gì làm lạ! Tôi còn nhớ có một lần tôi còn trông thấy cái nồi to bằng cả cái đình làng ta!

Anh B ngạc nhiên hỏi:

- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?

Anh A giải thích:

- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói ấy mà

Anh B biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng sang

chuyện khác Theo: Truyện cười dân gian

Phân biệt biện pháp tu từ nói quá với nói khoác: giống và

khác nhau ở điểm nào?

Giống Điều phóng đai quy mô tính chất của sự vật, hiện tượng

và sự vật.

gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm

Nhằm mục đích làm cho người nghe tin vào những điều không có thực Nói khoác là hành động có tác động tiêu cực.

Tiết 37 Phần Tiếng Việt Nói quá

II Luyện tập

Bài 1: Tìm biện pháp nói quá và ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:

a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

(Hoàng Trung Thông, Bài ca vỡ đất)

• Thành quả của lao động gian khổ , vất vả nhọc nhằn

Nghĩa bóng: Niềm tin vào bàn tay lao động

=> Sức lao động của con người thật kỳ diệu

b) Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi Từ giờ đến sáng em có thể đi

lên đến tận trời được

(Nguyễn Minh Châu, Mảnh trăng cuối rừng)

Vết thương chẳng có nghĩa lí gì, không phải bận tâm Cô rất khoẻ có thể đi tới bất cứ nơi nào

c) Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.

Kẻ có uy quyền khiến mọi người khiếp sợ ( nhấn mạnh uy quyền của Cụ

Bá Kiến)

Bài 2 :Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ trống/ / để

tạo thành biện pháp tu từ nói quá: Bầm gan tím ruột;

Chó ăn đá gà ăn sỏi; Nở từng khúc ruột; Ruột để ngoài da; Vắt chân lên cổ mà chạy.

a Ở nơi thế này, cỏ không mọc

nổi nữa là trồng rau trồng cà.

b Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng

c Cô Nam tính tình sởi lởi,

d Lời khen của cô giáo làm cho nó

e Bọn giặc hoảng hồn mà chạy.

chó ăn đá gà ăn sỏi

bầm gan tím ruột ruột để ngoài da

nở từng khúc ruột vắt chân lên cổ

Bài 3: Đặt câu với các thành ngữ có dùng phép nói quá sau:

sau: nghiêng nước nghiêng thành nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển,

lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc .

b Đoàn kết là sức mạnh dời non lấp biển

c Công việc lấp biển vá trời là công việc của nhiều đời, nhiều thế hệ mới có thể làm xong.

d Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến thắng.

e Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này.

Đẹp như tiên

Bài 4 : Tìm thành ngữ so sánh có sử dụng phép nói quá

Trắng như tuyết

Bài 4 : Tìm thành ngữ so sánh có sử dụng phép nói quá

Nói như vẹt Khỏe như voi

Bài 4: Tìm thành ngữ so sánh có sử dụng phép nói quá

Chậm như rùa

Tươi như hoa

Bài 4 : Tìm thành ngữ so sánh có sử dụng phép nói quá

Bài tập 5: Viết một đoạn văn hoặc làm một bài thơ có dùng biện pháp nói quá.

Kiều càng sắc sảo mặn mà

So bề tài sắc lại là phần hơn Làn thu thủy nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh

( Trích: Truyện Kiều – Nguyễn Du)

* Hướng dẫn hoạt động nối tiếp.

- Làm tiếp bài tập 5 vào vở

- Sưu tầm một số câu ca dao và thơ văn có sử dụng phép nói quá

- Chuẩn bị “ Ôn tập truyện ký Việt Nam

TIẾT HỌC KẾT THÚC CHÚC CÁC EM VUI