mùa xuân, gi mùa xuân cho riêng mình.[r]
Trang 1H ƯỚ NG D N T H C – NG VĂN 11 Ẫ Ự Ọ Ữ
CH Đ Ủ Ề : TH LÃNG M N 1930-1945 Ơ Ạ
G m các văn b n th : ồ ả ơ V i vàng ộ – Xuân Di u, ệ Tràng giang– Huy C n, ậ Đây thôn Vĩ Dạ– Hàn M c T , Chi u xuân- Anh Th , T ặ ử ề ơ ươ ng t ư - Nguy n Bính ễ
I M C TIÊU C N Đ T Ụ Ầ Ạ
1 Ki n th c ế ứ
Hi u để ược nh ng đ c s c v n i dung, ngh thu t c a các bài th : V i ữ ặ ắ ề ộ ệ ậ ủ ơ ộ
vàng(Xuân Di u), Tràng giang (Huy C n), Đây thôn Vĩ D (Hàn M c T ), ệ ậ ạ ặ ử
Tương t (Nguy n Bính), Chi u xuân (Anh th )ư ễ ề ơ
Hi u để ược m t s đ c đi m c b n c a th lãng m n 1930-1945: Cái tôi cá ộ ố ặ ể ơ ả ủ ơ ạ nhân, s cách tân v hình th c, bút pháp lãng m n…ự ề ứ ạ
Th y đấ ược di n m o c a th lãng m n Vi t Nam 1930- 1945 qua vi c phân ệ ạ ủ ơ ạ ệ ệ tích, nh n xét, đánh giá m t s tác gi , tác ph m th lãng m n.ậ ộ ố ả ẩ ơ ạ
2.Kĩ năng
Đ c hi u văn b n theo đ c tr ng th lo i:ọ ể ả ặ ư ể ạ
+ Nh n di n và phân tích tâm tr ng, tình c m c a nhân v t tr tình trong bài ậ ệ ạ ả ủ ậ ữ
th ơ
+ Đánh giá nh ng sáng tác đ c đáo c a m i nhà th qua các bài th đã h c.ữ ộ ủ ỗ ơ ơ ọ +Đ c di n c m, đ c sáng t o nh ng đo n th hay.ọ ễ ả ọ ạ ữ ạ ơ
+ Phân tích, đánh giá và ph n h i nh ng nét đ c s c v ngh thu t c a các ả ồ ữ ặ ắ ề ệ ậ ủ bài th trong ch đ (hình nh, chi ti t,ơ ủ ề ả ế bi n pháp tu tệ ừ, v n nh p…)ầ ị
+Nh n bi t đậ ế ượ ự ốc s gi ng nhau và khác nhau gi a th trung đ i và hi n đ i ữ ơ ạ ệ ạ
v đ tài, c m h ng, th lo i và ngôn ng ề ề ả ứ ể ạ ữ
+V n d ng nh ng ki n th c , kĩ năng đã h c đ đ c nh ng bài th lãng m n ậ ụ ữ ế ứ ọ ề ọ ữ ơ ạ 1930-1945 khác c a Vi t Nam; nêu nh ng ki n gi i, suy nghĩ v các phủ ệ ữ ế ả ề ương
di n n i dung ngh thu t c a các bài th đệ ộ ệ ậ ủ ơ ược h c trong ch đ ; vi t đo n ọ ủ ề ế ạ văn ho c bài văn ngh lu n v nh ng bài th đã h c trong ch đ rút ra ặ ị ậ ề ữ ơ ọ ủ ề
nh ng bài h c v lý tữ ọ ề ưởng s ng, cách s ng t nh ng bài th đã h c và liên h ,ố ố ừ ữ ơ ọ ệ
v n d ng vào th c ti n cu c s ng c a b n thân.ậ ụ ự ễ ộ ố ủ ả
+Đánh giá và ph n h i ả ồ
3 Thái độ
Giáo d c thái đ s ng tích c c, m t nhân cách s ng trong sáng, yêu đ i, bi t ụ ộ ố ự ộ ố ờ ế
c ng hi n tu i tr cho lý tố ế ổ ẻ ưởng và xã h i Có ý th c xác đ nh lẽ s ng, lý tộ ứ ị ố ưởng
s ng cao đ p, s ng t ch và có trách nhi m.ố ẹ ố ự ủ ệ
B i đ p tình c m đ i v i quê hồ ắ ả ố ớ ương đ t nấ ước, tình yêu ti ng Vi t…ế ệ
4 Năng l c h ự ướ ng t i ớ :
- Năng l c đ c- hi u tác ph m th tr tình theo đ c tr ng th lo iự ọ ể ẩ ơ ữ ặ ư ể ạ
- Đ c l p, ch đ ng, h p tác trong khám phá giá tr văn b nộ ậ ủ ộ ợ ị ả
-C m nh n và bi t đánh giá v đ p ngôn ng th , hình tả ậ ế ẻ ẹ ữ ơ ượng thơ
Trang 2-Năng l c l a ch n m t quan ni m s ng, lý tự ự ọ ộ ệ ố ưởng s ng đúng đ n, phù h p ố ắ ợ
v i b n thân.ớ ả
- S d ng ngôn ng ti ng Vi t sáng t o trong giao ti p và t o l p văn b n ử ụ ữ ế ệ ạ ế ạ ậ ả
- Năng l c trình bày suy nghĩ, c m nh n c a cá nhân v ý nghĩa c a văn b n.ự ả ậ ủ ề ủ ả
- Năng l c th m mĩ (c m th và sáng t o) ự ẩ ả ụ ạ
- Năng l c t h c.ự ự ọ
A.KHÁI QUÁT TH LÃNG M N VI T NAM Ơ Ạ Ệ 1930-1945
Trong nh ng năm đ u th p k th ba c a th k trữ ầ ậ ỷ ứ ủ ế ỷ ước xu t hi n m t dòng ấ ệ ộ
th ca thu c khuynh hơ ộ ướng lãng m n Đó là Th m i (hay còn g i là Th m i ạ ơ ớ ọ ơ ớ lãng m n) Th m i là m t cu c cách m ng th ca trong ti n trình l ch s vănạ ơ ớ ộ ộ ạ ơ ế ị ử
h c dân t c th k 20 S xu t hi n c a Th m i g n li n v i s ra đ i c a ọ ộ ở ế ỷ ự ấ ệ ủ ơ ớ ắ ề ớ ự ờ ủ Phong trào th m i 1932-1945 Phong trào th m i đã m ra “m t th i đ i ơ ớ ơ ớ ở ộ ờ ạ trong thi ca” 1, m đ u cho s phát tri n c a th ca Vi t Nam hi n đ i.ở ầ ự ể ủ ơ ệ ệ ạ
I- Hoàn c nh l ch s xã h i ả ị ử ộ
Th m i là ti ng nói c a giai c p t s n và ti u t s n S xu t hi n c a hai ơ ớ ế ủ ấ ư ả ể ư ả ự ấ ệ ủ giai c p này v i nh ng t tấ ớ ữ ư ưởng tình c m m i, nh ng th hi u th m mỹ m i ả ớ ữ ị ế ẩ ớ cùng v i s giao l u văn h c Đông Tây là nguyên nhân chính d n đ n s ra ớ ự ư ọ ẫ ế ự
đ i c a Phong trào th m i 1932-1945.ờ ủ ơ ớ
Giai c p t s n đã t ra hèn y u ngay t khi ra đ i V a m i hình thành, các ấ ư ả ỏ ế ừ ờ ừ ớ nhà t s n dân t c b b n đ qu c chèn ép nên s m b phá s n và phân hóa, ư ả ộ ị ọ ế ố ớ ị ả
m t b ph n đi theo ch nghĩa c i lộ ộ ậ ủ ả ương So v i giai c p t s n, giai c p ti u ớ ấ ư ả ấ ể
t s n giàu tinh th n dân t c và yêu nư ả ầ ộ ước h n Tuy không tham gia ch ng ơ ố Pháp và không đi theo con đường cách m ng nh ng h sáng tác văn chạ ư ọ ương cũng là cách đ gi v ng nhân cách c a mình.ể ữ ữ ủ
Cùng v i s ra đ i c a hai giai c p trên là s xu t hi n t ng l p trí th c Tây ớ ự ờ ủ ấ ự ấ ệ ầ ớ ứ
h c Đây là nhân v t trung tâm trong đ i s ng văn h c lúc b y gi Thông qua ọ ậ ờ ố ọ ấ ờ
t ng l p này mà s nh hầ ớ ự ả ưởng c a các lu ng t tủ ồ ư ưởng văn hoá, văn h c ọ
phương Tây càng th m sâu vào ý th c c a ngấ ứ ủ ười sáng tác
II- Các th i kỳ phát tri n c a Phong trào th m i ờ ể ủ ơ ớ
Th m i đơ ớ ược thai nghén t trừ ước 1932 và thi sĩ T n Đà chính là ngả ườ ại d o
b n nh c đ u tiên trong b n hòa t u c a Phong trào th m i T n Đà chính làả ạ ầ ả ấ ủ ơ ớ ả
“g ch n i” c a hai th i đ i th ca Vi t Nam, đạ ố ủ ờ ạ ơ ệ ược Hoài Thanh - Hoài Chân
x p đ u tiên trong s 46 tên tu i l n c a Phong trào th m i Và đ n ngày ế ầ ố ổ ớ ủ ơ ớ ế 10-3-1932 khi Phan Khôi cho đăng bài th “Tình già” trên Ph n tân văn s ơ ụ ữ ố
22 cùng v i bài t gi i thi u “M t l i th m i trình chánh gi a làng th ” thì ớ ự ớ ệ ộ ố ơ ớ ữ ơ phát súng l nh c a Phong trào th m i chính th c b t đ u.ệ ủ ơ ớ ứ ắ ầ
Có th phân chia các th i kỳ phát tri n c a Phong trào th m i thành ba giai ể ờ ể ủ ơ ớ
đ an2:ọ
1- Giai đo n 1932-1935: ạ
Trang 3Đây là giai đo n di n ra cu c đ u tranh gi a Th m i và “Th cũ” Sau bài ạ ễ ộ ấ ữ ơ ớ ơ
kh i xở ướng c a Phan Khôi, m t lo t các nhà th nh Th L , L u Tr ng L , ủ ộ ạ ơ ư ế ữ ư ọ ư Huy Thông, Vũ Đình Liên liên ti p công kích th Đế ơ ường lu t, hô hào b niêm, ậ ỏ
lu t, đ i, b đi n tích, sáo ng …Trong bài “M t cu c c i cách v th ca” L u ậ ố ỏ ể ữ ộ ộ ả ề ơ ư
Tr ng L kêu g i các nhà th mau chóng “đem nh ng ý tọ ư ọ ơ ữ ưởng m i, nh ng ớ ữ tình c m m i thay vào nh ng ý tả ớ ữ ưởng cũ, nh ng tình c m cũ” Cu c đ u tranh ữ ả ộ ấ này di n ra khá gay g t b i phía đ i di n cho “Th cũ” cũng t ra không thua ễ ắ ở ạ ệ ơ ỏ kém Các nhà th T n Đà, Huỳnh Thúc Kháng, Hoàng Duy T , Nguy n Văn ơ ả ừ ễ Hanh ph n đ i ch ng l i Th m i m t cách quy t li t Cho đ n cu i năm ả ố ố ạ ơ ớ ộ ế ệ ế ố
1935, cu c đ u tranh này t m l ng và s th ng th nghiêng v phía Th m i.ộ ấ ạ ắ ự ắ ế ề ơ ớ giai đo n đ u, Th L là nhà th tiêu bi u nh t c a Phong trào th m i v i
t p M y v n th (1935) Ngoài ra còn có s góp m t các nhà th L u Tr ng ậ ấ ầ ơ ự ặ ơ ư ọ
L , Nguy n Như ễ ược Pháp, Vũ Đình Liên …
2- Giai đo n 1936-1939: ạ
Đây là giai đo n Th m i chi m u th tuy t đ i so v i “Th cũ” trên nhi u ạ ơ ớ ế ư ế ệ ố ớ ơ ề bình di n, nh t là v m t th lo i Giai đ an này xu t hi n nhi u tên tu i l nệ ấ ề ặ ể ạ ọ ấ ệ ề ổ ớ
nh Xuân Di u (t p Th th -1938), Hàn M c T (Gái quê -1936, Đau thư ệ ậ ơ ơ ặ ử ương -1937), Ch Lan Viên (Điêu tàn - 1937), Bích Khê (Tinh huy t - 1939), … Đ c ế ế ặ
bi t s góp m t c a Xuân Di u, nhà th “m i nh t trong các nhà th m i”, ệ ự ặ ủ ệ ơ ớ ấ ơ ớ
v a m i bừ ớ ước vào làng th “đã đơ ược người ta dành cho m t ch ng i yên ộ ỗ ồ n”3 Xuân Di u chính là nhà th tiêu bi u nh t c a giai đo n này
Vào cu i giai đo n xu t hi n s phân hóa và hình thành m t s khuynh ố ạ ấ ệ ự ộ ố
hướng sáng tác khác nhau Nguyên nhân d n đ n hi n tẫ ế ệ ượng này được gi i ả thích b ng s kh ng đ nh c a cái Tôi Cái Tôi mang màu s c cá nhân đ m nét ằ ự ẳ ị ủ ắ ậ
đã mang đ n nh ng phong cách ngh thu t khác nhau c v thi pháp l n t ế ữ ệ ậ ả ề ẫ ư duy ngh thu t Và khi cái Tôi rút đ n s i t cu i cùng thì cũng là lúc các nhà ệ ậ ế ợ ơ ố
th m i đã ch n cho mình m t cách thoát ly riêng.ơ ớ ọ ộ
3- Giai đo n 1940-1945: ạ
T năm 1940 tr đi xu t hi n nhi u khuynh hừ ở ấ ệ ề ướng, tiêu bi u là nhóm D Đài ể ạ
g m Vũ Hoàng Chồ ương, Tr n D n, Đinh Hùng …; nhóm Xuân Thu Nhã T p có ầ ầ ậ Nguy n Xuân Sanh, Đoàn Phú T , Nguy n Đ Cung …; nhóm Trễ ứ ễ ỗ ường th Lo nơ ạ
có Ch Lan Viên, Hàn M c T , Bích Khê,…ế ặ ử
Có th nói các khuynh hể ướng thoát ly giai đ an này đã chi ph i sâu s c c m ở ọ ố ắ ả
h ng th m mỹ và t duy ngh thu t trong sáng tác c a các nhà th m i Giai ứ ẩ ư ệ ậ ủ ơ ớ
c p ti u t s n thành th và m t b ph n trí th c đã không gi đấ ể ư ả ị ộ ộ ậ ứ ữ ượ ưc t
tưởng đ c l p đã t phát ch y theo giai c p t s n V i thân ph n c a ngộ ậ ự ạ ấ ư ả ớ ậ ủ ười dân m t nấ ước và b ch đ xã h i th c dân o ép, h nh k đ ng ngã ba ị ế ộ ộ ự ọ ư ẻ ứ
đường, s n sàng đón nh n nh ng lu ng gió khác nhau th i t i Bên c nh đó, ẵ ậ ữ ồ ổ ớ ạ
m t b ph n các nhà th m i m t phộ ộ ậ ơ ớ ấ ương hướng, r i vào b t c, không l i ơ ế ắ ố
Trang 4III- Nh ng m t tích c c, ti n b c a Phong trào th m i ữ ặ ự ế ộ ủ ơ ớ
Đánh giá Phong trào th m i, nhà th Xuân Di u nh n đ nhh “Th m i là m t ơ ớ ơ ệ ậ ị ơ ớ ộ
hi n tệ ượng văn h c đã có nh ng đóng góp vào văn m ch c a dân t c”… “ ọ ữ ạ ủ ộ Trong ph n t t c a nó, Th m i có m t lòng yêu đ i, yêu thiên nhiên đ t ầ ố ủ ơ ớ ộ ờ ấ
nước, yêu ti ng nói c a dân t c” Nhà th Huy C n cũng cho r ng “Dòng ch ế ủ ộ ơ ậ ằ ủ
l u c a Th m i v n là nhân b n ch nghĩa”… “Các nhà th m i đ u giàu ư ủ ơ ớ ẫ ả ủ ơ ớ ề lòng yêu nước, yêu quê hương đ t nấ ước Vi t Nam Đ t nệ ấ ước và con người
được tái hi n trong Th m i m t cách đ m đà đ m th m”4.ệ ơ ớ ộ ậ ằ ắ
1- Tinh th n dân t c sâu s c ầ ộ ắ
Th m i luôn p m t tinh th n dân t c, m t lòng khao khát t do th i kỳơ ớ ấ ủ ộ ầ ộ ộ ự Ở ờ
đ u, tinh th n dân t c y là ti ng v ng l i xa xôi c a phong trào cách m ng ầ ầ ộ ấ ế ọ ạ ủ ạ
t 1925-1931 (mà ch y u là phong trào Duy Tân c a Phan B i Châu và cu c ừ ủ ế ủ ộ ộ
kh i nghĩa Yên Bái) Nhà th Th L luôn m ở ơ ế ữ ơ ước được “tung hoành h ng ố hách nh ng ngày x a” (Nh r ng); Huy Thông thì khát khao:ữ ư ớ ừ
“Mu n u ng vào trong bu ng ph i vô cùngố ố ồ ổ
T t c ánh sáng dấ ả ướ ầi g m tr i l ng l ng”.ờ ồ ộ
Tinh th n dân t c c a các nhà th m i g i g m vào lòng yêu ti ng Vi t Nghe ầ ộ ủ ơ ớ ử ắ ế ệ
ti ng ru c a m , nhà th Huy C n c m nh n đế ủ ẹ ơ ậ ả ậ ược “h n thiêng đ t nồ ấ ước” trong t ng câu ca:ừ
“N m trong ti ng nói yêu thằ ế ương
N m trong ti ng Vi t v n vằ ế ệ ấ ương m t đ i”.ộ ờ
Có th nói, các nhà th m i đã có nhi u đóng góp, làm cho ti ng Vi t không ể ơ ớ ề ế ệ ngày càng trong sáng và giàu có h n.ơ
giai đo n cu i, tinh th n dân t c ch còn ph ng ph t v i n i bu n đau c a
ng òi ngh sĩ không đư ệ ượ ực t do (Đ c hành ca, Chi u m a x B c c a Tr n ộ ề ư ứ ắ ủ ầ Huy n Trân, T ng bi t hành, Can trề ố ệ ường hành c a Thâm Tâm) …ủ
2- Tâm s yêu n ự ướ c thi t tha ế
Có th nói, tinh th n dân t c là m t đ ng l c tinh th n đ giúp các nhà th ể ầ ộ ộ ộ ự ầ ể ơ
m i p lòng yêu nớ ấ ủ ước Quê hương đ t nấ ước thân thương đã tr thành c m ở ả
h ng trong nhi u bài th Đó là hình nh Chùa Hứ ề ơ ả ương trong th Nguy n ơ ễ
Nhược Pháp (Em đi Chùa Hương); hình nh làng s n cả ơ ước vùng Hương S n ơ
Hà Tĩnh trong th Huy C n (Đ p x a); hình nh làng chài n i c a bi n quê ơ ậ ẹ ư ả ơ ử ể
hương trong th T Hanh (Quê hơ ế ương) v.v… Các thi sĩ đã mang đ n cho th ế ơ cái hương v đ m đà c a làng quê, cái không khí m c m c quen thu c c a ca ị ậ ủ ộ ạ ộ ủ dao: Nguy n Bính, Đoàn Văn C , Bàng Bá Lân, Anh Th , … Hình nh thôn ễ ừ ơ ả Đoài, thôn Đông, mái đình, g c đa, b n nố ế ước, gi u m ng t i, c ng làng n ng ậ ồ ơ ổ ắ mai, mái nhà tranh đã g i lên s c màu quê hợ ắ ương bình d , đáng yêu trong tâm ị
h n m i ngồ ỗ ười Vi t Nam yêu nệ ước
Trang 5Bên c nh nh ng m t tích c c và ti n b nói trên, Phong trào th m i còn b c ạ ữ ặ ự ế ộ ơ ớ ộ
l m t vài h n ch M t s khuynh hộ ộ ạ ế ộ ố ướng th i kỳ cu i r i vào b t c, ở ờ ố ơ ế ắ
không tìm đượ ốc l i ra, th m chí thoát ly m t cách tiêu c c Đi u đó đã tác ậ ộ ự ề
đ ng không t t đ n m t b ph n các nhà th m i trong quá trình “nh n ộ ố ế ộ ộ ậ ơ ớ ậ
đường” nh ng năm đ u sau cách m ng tháng Tám.ữ ầ ạ
IV- Đ c đi m n i b t c a Phong trào th m i ặ ể ổ ậ ủ ơ ớ
1 S kh ng đ nh cái Tôi ự ẳ ị
Ý th c v cái Tôi đã đem đ n m t s đa d ng phong phú trong cách bi u ứ ề ế ộ ự ạ ể
hi n Cái Tôi v i t cách là m t b n th , m t đ i tệ ớ ư ộ ả ể ộ ố ượng nh n th c và ph n ậ ứ ả ánh c a th ca đã xu t hi n nh m t t t y u văn h c Đó là con ngủ ơ ấ ệ ư ộ ấ ế ọ ười cá tính, con ngườ ải b n năng ch không ph i con ngứ ả ười ý th c nghĩa v , gi đây nó ứ ụ ờ đàng hoàng bước ra “trình làng” (ch dùng c a Phan Khôi) Xuân Di u, nhà ữ ủ ệ
th tiêu bi u c a Phong trào th m i lên ti ng trơ ể ủ ơ ớ ế ước:
“Tôi là con chim đ n t núi l …”,ế ừ ạ
“Tôi là con nai b chi u đánh lị ề ưới”…
Có khi đ i t nhân x ng “tôi” chuy n thành “anh”:ạ ừ ư ể
“Anh nh ti ng, anh nh hình, anh nh nhớ ế ớ ớ ả
Anh nh em, anh nh l m em i!”ớ ớ ắ ơ
Tho ng ho c có khi l i là “Ta”:ả ặ ạ
“Ta là M t, là Riêng là Th Nh tộ ứ ấ
Không có chi bè b n n i cùng ta”.ạ ổ
“ Th m i là th c a cái Tôi”5 Th m i đ cao cái Tôi nh m t s c g ng ơ ớ ơ ủ ơ ớ ề ư ộ ự ố ắ
cu i cùng đ kh ng đ nh b n ngã c a mình và mong đố ể ẳ ị ả ủ ược đóng góp vào “văn
m ch dân t c”, m đạ ộ ở ường cho s phát tri n c a thi ca Vi t Nam hi n đ i.ự ể ủ ệ ệ ạ
2 N i bu n cô đ n ỗ ồ ơ
Trong bài “V cái bu n trong Th m i”, Hoài Chân cho r ng “Đúng là Th m i ề ồ ơ ớ ằ ơ ớ
bu n, bu n nhi u”, “Cái bu n c a Th m i không ph i là cái bu n y m , b c ồ ồ ề ồ ủ ơ ớ ả ồ ủ ị ạ
nhược mà là cái bu n c a nh ng ngồ ủ ữ ười có tâm huy t, đau bu n vì b b t c ế ồ ị ế ắ
ch a tìm th y l i ra”6.ư ấ ố
Cái Tôi trong Th m i tr n vào nhi u n o đơ ớ ố ề ẻ ường khác nhau, đâu cũng th y ở ấ
bu n và cô đ n N i bu n cô đ n tràn ng p trong c m th c v Ti ng thu v i ồ ơ ỗ ồ ơ ậ ả ứ ề ế ớ hình nh:ả
“Con nai vàng ng ngácơ
Đ p trên lá vàng khô”.ạ
(L u Tr ng L ).ư ọ ư
V i Ch Lan Viên đó là “N i bu n thớ ế ỗ ồ ương nh ti c dân H i” (t c dân Chàm):ớ ế ờ ứ
“Đường v thu trề ước xa xăm l mắ
Mà k đi v ch m t tôi”ẻ ề ỉ ộ
Nghe m t ti ng gà gáy bên sông, L u Tr ng L c m nh n độ ế ư ọ ư ả ậ ược n i bu n “Xaoỗ ồ
Trang 6xác gà tr a gáy não nùng” còn Xuân Di u l i th y “Ti ng gà gáy bu n nghe ư ệ ạ ấ ế ồ
nh máu a” V đi u này, Hoài Chân cho r ng “Xuân Di u ph i là ngư ứ ề ề ằ ệ ả ười bu nồ nhi u, đau bu n nhi u m i vi t đề ồ ề ớ ế ược nh ng câu th nh c xữ ơ ứ ương nh : “Thà ư
m t phút huy hoàng r i ch t t i / Còn h n bu n le lói su t trăm năm”.ộ ồ ợ ố ơ ồ ố
N i bu n cô đ n là c m h ng c a ch nghĩa lãng m n V i các nhà th m i, ỗ ồ ơ ả ứ ủ ủ ạ ớ ơ ớ
n i bu n y còn là cách gi i thoát tâm h n, là ni m mong ỗ ồ ấ ả ồ ề ước được tr i lòng ả
v i đ i và v i chính mình.ớ ờ ớ
3 C m h ng v thiên nhiên và tình yêu ả ứ ề
Ngay t khi ra đ i, “Th m i đã đ i m i c m xúc, đã t o ra m t c m xúc m i ừ ờ ơ ớ ổ ớ ả ạ ộ ả ớ
trước cu c đ i và trộ ờ ước thiên nhiên, vũ tr ”7 C m h ng v thiên nhiên và ụ ả ứ ề tình yêu đã t o nên b m t riêng cho Th m i Đó là v đ p tạ ộ ặ ơ ớ ẻ ẹ ươi m i, đ y ớ ầ
hương s c, âm thanh, tràn tr s s ng.ắ ề ự ố
Đây là c nh m a xuân trong th Nguy n Bính:ả ư ơ ễ
“B a y m a xuân ph i ph i bayữ ấ ư ơ ớ
Hoa xoan l p l p r ng r i đ y”.ớ ớ ụ ơ ầ
Và đây là hình nh bu i tr a hè:ả ổ ư
“Bu i tr a hè nhè nh trong ca daoổ ư ẹ
Có cu gáy và bướm vàng n a ch ”ữ ứ
(Huy C n).ậ
Trong th Ch Lan Viên có không ít nh ng hình nh nh :ơ ế ữ ả ư
“Bướm vàng nhè nh bay ngang bóngẹ
Nh ng khóm tre cao r trữ ủ ước thành”
t t c g i lên hình nh quê hấ ả ợ ả ương bình d , thân thu c v i m i ngị ộ ớ ỗ ười Vi t ệ Nam
Nh ng cung b c c a tình yêu đã làm thăng hoa c m xúc các nhà th m i “Ôngữ ậ ủ ả ơ ớ hoàng c a th tình” Xuân Di u b c b ch m t cách h n nhiên:ủ ơ ệ ộ ạ ộ ồ
“Tôi kh kh o l m, ngu ng quáờ ạ ắ ơ
Ch bi t yêu thôi ch ng bi t gì”.ỉ ế ẳ ế
Chu Văn S n cho r ng “Xuân Di u coi tình yêu nh m t tôn giáo” nh ng là ơ ằ ệ ư ộ ư
m t “th tôn giáo lãng m n, tôn giáo ngh sĩ”8.ộ ứ ạ ệ
Khác v i Xuân Di u, nhà th Ch Lan Viên c m nh n thân ph n b ng n i cô ớ ệ ơ ế ả ậ ậ ằ ỗ
đ n s u não:ơ ầ
“V i tôi t t c nh vô nghĩaớ ấ ả ư
T t c không ngoài nghĩa kh đau”.ấ ả ổ
C m xúc y không ph i là m t ngo i l Nhà th Huy C n cho r ng “Cái đ p ả ấ ả ộ ạ ệ ơ ậ ằ ẹ bao gi cũng bu n” (Kinh c u t ) và c m nh n đờ ồ ầ ự ả ậ ượ ự ậc s t n cùng c a n i ủ ỗ
bu n cô đ n “s u chi l m, tr i i, chi u t n th ” Nhà th tri t lý v đi u này ồ ơ ầ ắ ờ ơ ề ậ ế ơ ế ề ề
m t cách sâu s c:ộ ắ
“Chân h t đế ường thì lòng cũng h t yêu”.ế
Trang 74.M t s đ c s c v ngh thu t ộ ố ặ ắ ề ệ ậ
Th m i là m t bơ ớ ộ ước phát tri n quan tr ng trong ti n trình hi n đ i hóa n n ể ọ ế ệ ạ ề văn h c nọ ước nhà nh ng năm đ u th k XX v i nh ng cu c cách tân ngh ữ ầ ế ỉ ớ ữ ộ ệ thu t sâu s c.ậ ắ
V th lo i, ề ể ạ ban đ u Th m i phá phách m t cách phóng túng nh ng d n ầ ơ ớ ộ ư ầ
d n tr v v i các th th truy n th ng quen thu c nh th ngũ ngôn, th t ầ ở ề ớ ể ơ ề ố ộ ư ơ ấ ngôn, th l c bát Các bài th ngũ ngôn có Ti ng thu (L u Tr ng L ), Ông Đ ơ ụ ơ ế ư ọ ư ồ (Vũ Đình Liên), Em đi chùa Hương (Nguy n Nhễ ược Pháp)… Các nhà th Huy ơ
C n, Xuân Di u, Ch Lan Viên, T.T.KH ch y u vi t theo th th th t ngôn, ậ ệ ế ủ ế ế ể ơ ấ còn Nguy n Bính, Th L l i dùng th th l c bát v.v…ễ ế ữ ạ ể ơ ụ
Cách hi p v n trong Th m i r t phong phú, ít s d ng m t v n (đ c v n) ệ ầ ơ ớ ấ ử ụ ộ ầ ộ ậ
mà dùng nhi u v n nh trong th c phong trề ầ ư ơ ổ ường thiên: v n ôm, v n l ng, ầ ầ ư
v n chân, v n liên ti p, v n gián cách ho c không theo m t tr t t nh t đ nh:ầ ầ ế ầ ặ ộ ậ ự ấ ị
“Ti ng đ ch th i đâu đâyế ị ổ
C sao nghe réo r tớ ắ
L l ng cao đ a t n chân tr i xanh ng tơ ử ư ậ ờ ắ
Mây bay… gió quy n, mây bayế
Ti ng vi cút nh khoan nh dìu d tế ư ư ặ
Nh h t hiu cùng h i gió heo may”ư ắ ơ
(Th L ).ế ữ
S k t h p gi a v n và thanh đi u t o nên cho Th m i m t nh c đi u riêng.ự ế ợ ữ ầ ệ ạ ơ ớ ộ ạ ệ Đây là nh ng câu th toàn thanh b ng:ữ ơ ằ
“Sương nương theo trăng ng ng l ng tr iừ ư ờ
Tương t nâng lòng lên ch i v i”ư ơ ơ
(Xuân Di u)ệ
hay
“Ô hay! Bu n vồ ương cây ngô đ ngồ
Vàng r i!ơ
Vàng r i!ơ
Thu mênh mông”
(Bích Khê)
Ngoài vi c s d ng âm nh c, Th m i còn v n d ng cách ng t nh p m t cách ệ ử ụ ạ ơ ớ ậ ụ ắ ị ộ linh ho t:ạ
“Thu l nh / càng thêm nguy t t ng iạ ệ ỏ ờ
Đàn ghê nh nư ước / l nh / tr i i!” (Xuân Di u)ạ ờ ơ ệ
V ngôn ng ề ữ: Th m i di n ra khá r m r Thoát kh i tính quy ph m ch t ơ ớ ễ ầ ộ ỏ ạ ặ chẽ và h th ng ệ ố ướ ệc l dày đ c c a “Th cũ”, Th m i mang đ n cho ngặ ủ ơ ơ ớ ế ười
đ c m t th gi i ngh thu t giàu giá tr t o hình và g i c m sâu s c:ọ ộ ế ớ ệ ậ ị ạ ợ ả ắ
“Con đường nh nh , gió xiêu xiêuỏ ỏ
Trang 8L l cành hoang n ng tr chi u”ả ả ắ ở ề
(Xuân Di u)ệ
hay
“M a đ b i êm êm trên b n v ngư ổ ụ ế ắ
Đò bi ng lế ườ ằi n m m c dặ ưới sông trôi”
(Anh Th )ơ
S phong phú v th lo i, v n và nh c đi u cùng v i tính hình tự ề ể ạ ầ ạ ệ ớ ượng, c m ả xúc c a ngôn ng đã t o nên m t phong cách di n đ t tinh t , b ng c m giác,ủ ữ ạ ộ ễ ạ ế ằ ả
b ng màu s c h i h a c a th m i Đây là b c tranh “Mùa xuân chín” đằ ắ ộ ọ ủ ơ ớ ứ ược Hàn M c T c m nh n qua màu s c và âm thanh:ặ ử ả ậ ắ
“Trong làn n ng ng, khói m tanắ ử ơ
Đôi mái nhà tranh l m t m vàngấ ấ
S t so t gió trêu tà áo bi cộ ạ ế
Trên dàn thiên lý Bóng xuân sang”
S nh hự ả ưởng c a th Đủ ơ ường và th ca lãng m n Pháp.ơ ạ
Th m i nh hơ ớ ả ưởng th Đơ ường khá đ m nét S g p g gi a th Đậ ự ặ ỡ ữ ơ ường và
Th m i ch y u thi tài, thi đ Các nhà th m i ch ti p thu và gi l i ơ ớ ủ ế ở ề ơ ớ ỉ ế ữ ạ
nh ng m t tích c c, ti n b c a th Đữ ặ ự ế ộ ủ ơ ường trong các sáng tác c a Đ Ph , Lý ủ ỗ ủ
B ch, B ch C D , Trong bài Tràng giang, Huy C n mạ ạ ư ị ậ ượ ứ ơ ủn t th c a Thôi
Hi u đ bày t lòng yêu nệ ể ỏ ước:
“Lòng quê d n d n v i con nợ ợ ờ ước
Không khói hoàng hôn cũng nh nhà”.ớ
N u s nh hế ự ả ưởng th Đơ ường làm cho th ti ng Vi t càng phong phú giàu có ơ ế ệ thêm, tinh t h n thì s nh hế ơ ự ả ưởng th ca lãng m n Pháp góp ph n cho Th ơ ạ ầ ơ
m i sáng t o v thi h ng, bút pháp và cách di n đ t m i l , đ c đáo M t ớ ạ ề ứ ễ ạ ớ ạ ộ ộ trong nh ng nhà th đ u tiên ch u nh hữ ơ ầ ị ả ưởng sâu s c th Pháp là Th L , ắ ơ ế ữ Huy Thông, v sau là Xuân Di u, Hàn M c T ,…H u h t các nhà th m i ch u ề ệ ặ ử ầ ế ơ ớ ị
nh h ng khá sâu s c ch nghĩa t ng tr ng c a th ca lãng m n Pháp mà
đ i bi u là Budelaire, Verlaine, Rimbaud S nh hạ ể ự ả ưởng y di n ra trên nhi uấ ễ ề bình di n: t cách gieo v n, ng t nh p đ n cách di n đ t Ta có th tìm th y ệ ừ ầ ắ ị ế ễ ạ ể ấ
đi u này các bài Nguy t C m, Đây mùa thu t i (Xuân Di u), Đi gi a đề ở ệ ầ ớ ệ ữ ường
th m (Huy C n), Màu th i gian (Đoàn Phú T ) M t s bài th trong t p Tinh ơ ậ ờ ứ ộ ố ơ ậ huy t (Bích Khê), Th điên (Hàn M c T ), Th say (Vũ Hoàng Chế ơ ặ ử ơ ương) ch u ị
nh h ng sâu s c tr ng phái suy đ i c a th ca Pháp (các bài th Nh ng
nguyên âm c a Rimbaud, Tủ ương h p c a Budelaire …).ợ ủ
Trong bài “Th m i-cu c n i lo n ngôn t ” Đ Đ c Hi u nêu nh n xét v h ơ ớ ộ ổ ạ ừ ỗ ứ ể ậ ề ệ
th ng ngôn t Th m i “Th m i là b n hòa âm c a hai n n văn hóa xa nhau ố ừ ơ ớ ơ ớ ả ủ ề
v i v i, là b n giao hờ ợ ả ưởng c và hi n đ i”9 Đó là s giao thoa ti ng Vi t v i ổ ệ ạ ự ế ệ ớ
th Đơ ường và th ca lãng m n Pháp th k XIX S nh hơ ạ ế ỷ ự ả ưởng th Đơ ường và
Trang 9th ca lãng m n Pháp đ i v i Phong trào th m i không tách r i nhau Đi u ơ ạ ố ớ ơ ớ ờ ề này cho th y tác đ ng và nh hấ ộ ả ưởng t nhi u phía đ i v i Th m i là m t t từ ề ố ớ ơ ớ ộ ấ
y u trong quá trình hi n đ i hóa th ca Chính s k t h p Đông -Tây nói trên ế ệ ạ ơ ự ế ợ
đã t o nên b n s c dân t c và s c h p d n riêng c a Th m i.ạ ả ắ ộ ứ ấ ẫ ủ ơ ớ
Sau 75 năm, k t khi ra đ i cho đ n nay, Phong trào th m i đã có ch đ ng ể ừ ờ ế ơ ớ ỗ ứ
v ng ch c trong đ i s ng văn h c dân t c Qua th i gian, nh ng giá tr t t ữ ắ ờ ố ọ ộ ờ ữ ị ố
đ p c a Phong trào th m i Vi t Nam 1932-1945 càng đẹ ủ ơ ớ ệ ược th thách và có ử
s c s ng lâu b n trong lòng các th h ngứ ố ề ế ệ ườ ọi đ c
BÀI 1: V I VÀNG – XUÂN DI U Ộ Ệ
KI N TH C TR NG TÂM Ế Ứ Ọ
A TÁC GI Ả
- Ngô Xuân Di u: 1916 - 1985.ệ
- Sáng tác có s k t h p c a hai y u t : c truy n - hi n đ i, phự ế ợ ủ ế ố ổ ề ệ ạ ương Đông -
phương Tây
- Trước Cách m ng tháng Tám: nhà th lãng m nạ ơ ạ
Sau Cách m ng tháng Tám: nhà th cách m n.ạ ơ ạ
- Xuân Di u: m t nhà th l n, m t ngh sĩ l n, m t nhà văn hoá.ệ ộ ơ ớ ộ ệ ớ ộ
=> - Xuân Di u: m t nhà th l n, m t ngh sĩ l n, m t nhà văn hoá.ệ ộ ơ ớ ộ ệ ớ ộ
- Đượ ặc t ng gi i thả ưởng H Chí Minh v văn h c ngh thu t năm 1996.ồ ề ọ ệ ậ
B TÁC PH M Ẩ
1 Tìm hi u chung: ể
- Xu t x : in trong t p Th th - m t t p th tiêu bi u nh t c a Xuân Di u ấ ứ ậ ơ ơ ộ ậ ơ ể ấ ủ ệ
trước Cách m ng tháng Tám.ạ
- Nhan đ xu t phát t ý th c th i gian, v s ng n ng i c a ki p ngề ấ ừ ứ ờ ề ự ắ ủ ủ ế ười,
v s s ng và cái ch t.ề ự ố ế
- Câu th : ơ Ta mu n ôm ố chia bài th thành hai ph n: ơ ầ
Ph n trên: lu n gi i.ầ ậ ả
Ph n dầ ưới: hành đ ng.ộ
2 Đ c – hi u bài th : ọ ể ơ
1 Hình nh mùa xuân: ả
- T câu 5- 11: đ c t mùa xuân, c m nh n mùa xuân b ng c s tinh t ừ ặ ả ả ậ ằ ả ự ế
nh t c a h n th đ y ham mu n -> s s ng hi n ra nh m t th gi i đ y ấ ủ ồ ơ ầ ố ự ố ệ ư ộ ế ớ ầ xuân tình - m t thiên độ ường ngay trên m t đ t, ngay trong t m tay c a chúng ặ ấ ầ ủ ta
- Đi p t ệ ừ này đây nh ng v trí khác nhau: s phong phú đa d ng, g n gũi ở ữ ị ự ạ ầ -> cái đ p không đâu xa mà ngay bên c nh chúng ta.ẹ ở ở ạ
- Câu Tháng giêng ngon nh m t c p môi g n ư ộ ặ ầ - M t câu th r t sáng t o, ộ ơ ấ ạ
r t m i l : chuy n t khái ni m tr u tấ ớ ạ ể ừ ệ ừ ượng sang v giác.ị
Trang 10- Mùa xuân: tràn đ y s c s ng, là th gi i xuân tình, là thiên đầ ứ ố ế ớ ường ch n ố
tr n gian.ầ
=> V i ngh thu t nhân hoá, t ng ch n l c, mùa xuân hi n lên có âm ớ ệ ậ ừ ữ ọ ọ ệ thanh, màu s c, đắ ường nét, mùi v v n v t đang t o m t cho đ i, đang xây ị ạ ậ ạ ậ ờ
h nh phúc, đang chìm đ m trong âm thanh c a tình yêu.ạ ắ ủ
-> Hưởng th mùa xuân nh hụ ư ưởng th tình ái, yêu thiên nhiên mà th c ụ ự
ch t là đang tình t v i thiên nhiên.ấ ự ớ
2 Tâm tr ng c a thi nhân: ạ ủ
* Mu n t t n ng, bu c gió - t ng oai nghiêm, ng n g n, đ ng t m nh ố ắ ắ ộ ừ ữ ắ ọ ộ ừ ệ
l nh -> ệ ước mu n đo t quy n c a t o hoá - mu n t t c ph i ng ng l i đ ố ạ ề ủ ạ ố ấ ả ả ừ ạ ể
gi mùa xuân cho riêng mình.ữ
*
- Sung s ướ >< v i vàng ng ộ
háo h c đón s th i gian trôi qua mà ứ ự ờ
nh n mùa xuân ch a k p t n hậ ư ị ậ ưởng
- Hoài xuân: nh mùa xuân ngay c khi mùa xuân đang bên mình.ớ ả ở
- Hoài nghi mùa xuân, cu c s ng, cu c đ i ộ ố ộ ờ
Xuân đ ươ ng t i - đ ớ ươ ng qua.
Xuân còn non - sẽ già.
-> V i Xuân Di u, th i gian luôn trôi ch y, m i phút giây trôi qua là m t đi ớ ệ ờ ả ỗ ấ vĩnh vi n.ễ
lòng tôi r ng >< l ộ ượ ng tr i ch t ờ ậ xuân tu n hoàn >< tu i tr ch ng hai l n th m l i ầ ổ ẻ ẳ ầ ắ ạ còn tr i đ t >< ch ng còn tôi ờ ấ ả
-> Xuân Di u l y kho ng th i gian quý giá nh t c a cá nhân là tu i tr đ ệ ấ ả ờ ấ ủ ổ ẻ ể làm thước đo th i gian -> thiên nhiên đ i kháng v i con ngờ ố ớ ười
=> S th c t nh sâu s c v cái tôi cá nhân, v s t n t i có ý nghĩa c a m i ự ứ ỉ ắ ề ề ự ồ ạ ủ ỗ
cá nhân trên đ i.ờ
* “ Mùi tháng năm đ phai tàn s p s a?” ộ ắ ử
- Mùi tháng năm đ u r m v chia phôi ề ớ ị : thiên nhiên b tri t tiêu cái ch t tị ệ ấ ươi vui c a nó Câu th hai l n chuy n đ i c m giác: kh u - th - v ủ ơ ầ ể ổ ả ứ ị ị
- Con gió xinh
.phai tàn s p s a? ắ ử
Không gian ti n bi t th i gian, t t c nh l m t t ni m vui, nh d t ti ng ễ ệ ờ ấ ả ư ị ắ ề ư ứ ế reo ca Câu h i tu t nh xoáy sâu vào tâm can tác gi ỏ ừ ư ả
* - Không t t đắ ược n ng, không bu c đắ ộ ược gió nh ng xuân v n còn nên ư ẫ
v n ch y đua v i th i gian đ t n hẫ ạ ớ ờ ể ậ ưởng
- Chuy n t tôi ->ta: chuy n t đ i tho i v i đ ng lo i sang đ i tho i v i ể ừ ể ừ ố ạ ớ ồ ạ ố ạ ớ thiên nhiên s s ng.ự ố