Vai trò và đặc điểm chính • Vai trò của Kế hoạch phát triển KT-XH cấp xã • Những nội dung chính của công tác kế hoạch • Chỉ tiêu, nguồn lực • Những điểm cần quan tâm khi lập KH • K
Trang 1Lập Kế hoạch BV&PT Rừng
và Phát triển Sinh kế
cấp thôn, bản
Đà Nẵng, tháng 11/2013
Dẫn nhập
• Bạn từng lập kế hoạch cho bản thân?
• Bạn từng tham gia lập KH cơ quan, tổ chức?
• Theo bạn thì kế hoạch là gì?
• Sự khác nhau kế hoạch và quy hoạch?
• Nêu ví dụ về 1 quá trình lập kế hoạch?
• Làm sao gắn kết các yếu tố/tác động trong quá
trình lập KH?
Trang 2Kế hoạch không thực hiện được?
• Chuẩn bị:
- Thiếu thông tin đánh giá, dự báo, nguồn lực, biến
động của môi trường:…;
- Không lồng ghép hiệu quả các mục tiêu, các tác
động;
- Không có sự tham gia hiệu quả và đầy đủ của Các
bên liên quan
• Thực hiện:
- Không tuân thủ quy trình;
- Quản lý thực hiện gồm cả theo dõi, đánh giá, GS;
- Nhiều biến động vượt quá dự tính…
Kế hoạch: đề ra những mục tiêu cần đạt được, xác định
những hoạt động cần thực hiện, nguồn lực cần huy
động để đạt được mục tiêu đó
Quy hoạch: là sự lựa chọn, vạch định qui định sắp xếp
bố trí theo không gian theo cơ cấu của những đối tượng
được quy hoạch thực hiện các định hướng, những mục
tiêu của chiến lược
Quy hoach mang tính không gian hoặc cơ cấu của sự
triển khai thực hiện kế hoạch
Quy hoạch và Kế hoạch
Trang 3Nội dung
• Lập KH PT KT-XH cấp xã, cấp thôn bản,
những chủ đề chính;
• Tiếp cận lập KT BV&PTR cấp thôn, bản
gắn với phát triển Sinh kế;
• Thực hiện lập KT BV&PTR và PT Sinh kế
cấp thôn, bản có sự tham gia theo FPIC;
• Văn bản pháp lý về BV&PTR
Lập Kế hoạch phát triển
Kinh tế - Xã hội cấp xã
Trang 4Vai trò và đặc điểm chính
• Vai trò của Kế hoạch phát triển KT-XH cấp
xã
• Những nội dung chính của công tác kế
hoạch
• Chỉ tiêu, nguồn lực
• Những điểm cần quan tâm khi lập KH
• Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội là một công cụ quản
lý điều hành vĩ mô các hoạt động Kinh tế - xã hội cấp xã,
cấp cơ sở trong hệ thống hành chính;
• Cụ thể hoá các mục tiêu, chiến lược, quy hoạch phát
triển theo từng thời kỳ qua hệ thống các mục tiêu, biện
pháp, hành động bên cạnh hệ thống chính sách, cơ chế
áp dụng trong thời kỳ kế hoạch;
• Lập kế hoạch PTKTXH cấp xã diễn ra từ tháng 5 đến
tháng 12 hằng năm
Kế hoạch PT KT-XH cấp xã
Trang 5Thảo luận
• Những bên liên quan trong lập KH cấp xã?
• Kế hoạch cấp xã có phụ thuộc vào KH cấp
huyện?
• Có những dạng nguồn lực chính nào?
• Những công cụ nào là cần thiết?
Các bước lập KH
• Bước 1: Ra văn bản chỉ đạo và hướng dẫn lập kế hoạch
• Bước 2: Thu thập thông tin
• Bước 3: Tổng hợp, rà soát thông tin, chuẩn bị dự thảo
kế hoạch
• Bước 4: Tổ chức hội nghị kế hoạch xã, thông qua dự
thảo, báo cáo cấp trên
• Bước 5: Tham vấn cộng đồng
• Bước 6: Phê duyệt, ban hành kế hoạch
Trang 6Nội dung chính bản kế hoạch
• Phân tích tiềm năng, Đánh giá thực trạng
phát triển
• Xác định mục tiêu
• Xác định các hoạt động thực hiện
• Lập KH hoạt động và tổ chức thực hiện
• Theo dõi và đánh giá
Trang 7Công cụ Lập Kế hoạch
• Khung logic
• Phân tích kết quả/nguyên nhân
• Biểu đồ
• 1 số kỹ năng: nắm và vận dụng được FPIC
trong 1 số hoạt động xây dựng KH
• Kỹ năng: quan sát, lắng nghe, tổng hợp (thâu
tóm) ý tưởng
Khung logic
Mục tiêu dài hạn (Mục đích, Mục tiêu phát triển)
Mục tiêu ngắn hạn (Trước mắt)
Các kết quả, đầu ra
Các đầu vào (nguồn lực, hoạt động)
Trang 8Lập Kế hoạch phát triển
Kinh tế - Xã hội cấp thôn
Những lĩnh vực KT-XH trong KH thôn
1 Sản xuất kinh doanh 1.1 Trồng trọt
1.2 Chăn nuôi 1.3 Lâm nghiệp 1.4 Thủy sản 1.5 Công nghiệp & Tiểu thủ CN 1.6 Thương mại - Dịch vụ
2 Giáo dục, đào tạo
3 Y tế, KHH gia đình
4 Cơ sở hạ tầng
5 Tài nguyên và môi trường
6 Hoạt động của tổ chức chính trị XH
7 Văn hóa – Thể thao
Trang 9Phân tích thực trạng, vấn đề
nguyên nhân, giải pháp
• Nêu vấn đề: Tránh nêu những vấn đề không cụ
thể hoặc quá trừu tượng;
• Cần mô tả vấn đề bằng câu đầy đủ;
• Có thể sử dụng bảng 1 số v/đề cơ bản để tham
khảo
• Xác định nguyên nhân: nêu câu hỏi trực tiếp,
câu hỏi gián tiếp (Chỉ nên lựa chọn xem xét những nguyên nhân
nằm trong khả năng kiểm soát của thôn bản hoặc của xã, nếu không đề
xuất lên trên)
Xác định giải pháp
• Với nguyên nhân đã chỉ ra, xã, thôn ta có thể khắc phục bằng
cách nào? (Hướng đến tư duy mở rộng về các cách khác nhau
nhằm giải quyết vấn đề)
• Ngoài giải pháp đã xác định, theo bà con, chúng ta có thể làm
khác ra sao mà không cần phải đề xuất cấp trên? (Hướng đến
giải pháp không nhất thiết phải đề xuất cấp trên hoàn toàn)
• Nếu cấp trên chỉ hỗ trợ một phần kinh phí để mua nguyên vật
liệu, bà con ta sẽ cùng giải quyết vấn đề trên ra sao? (Hướng
đến giải pháp chia sẻ trách nhiệm thực hiện với người dân)
• Nếu ta chọn cách làm này thì sẽ cần phải tổ chức thực hiện
thế nào? (Lấy ý tưởng về cách thực hiện và sự tham gia của
người dân)
Trang 10phát triển ở thôn bản F-P-I-C đầy đủ hay
từng phần?
F-P-I-C đầy đủ hay từng phần?
XD thông tin cơ bản Quy hoạch SD đất
Lâm nghiệp Kinh tế, thị trường và
đầu vào Phát triển tổ chức Giáo dục và y tế
Cơ sở hạ tầng Vấn đề khác: tài
chính, giới, dân tộc
Nhiệm vụ XD Kế hoạch BV&PT
Rừng thôn bản
• Tổng hợp tình hình hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp;
• Tình hình thực hiện kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng
kỳ trước;
• Xác định chỉ tiêu BV&PTR trong kỳ kế hoạch tới;
• Đề xuất các giải pháp tổ chức thực hiện kế hoạch;
• Thiết lập hệ thống các bảng biểu kế hoạch BV&PTR
(Bảng biểu được hướng dẫn tại Phụ lục TT 05)
• Lưu ý: nếu là năm đầu tiên sẽ cần thực hiện PRA với 2 công cụ chủ
yếu: Đánh giá về lâm nghiệp và Lâm sản và lâm sản ngoài gỗ
Trang 11Họp thôn xây dựng KH BV&PTR
Chuẩn bị: lập tổ công tác cử ra từ cuộc họp thôn
X.định các bên liên quan, tập huấn tổ công tác
Chuẩn bị văn bản, tài liệu, số liệu, nội dung dự kiến thảo
luận, mẫu biên bản cuộc họp…
Họp tổ công tác lập KH BV&PTR Trước họp
thôn ngày Họp thôn lần 1: tổ công tác trình bày và lấy ý kiến
Họp thôn lần 2: tổ công tác giải đáp và có thể lấy ý kiến Cách ngày
Đồng thuận thông qua kế hoạch BV&PT Rừng
Trình cấp xã thông qua và phê duyệt
Hoạt động của tổ công tác XD Kế hoạch
BV&PTR cấp thôn bản
Xác định tình hình KT-XH thôn bản
Mục tiêu của Kế hoạch BV&PT Rừng
Tài nguyên rừng (cộng đồng) và khả năng cung cấp gỗ
+ Phân chia lô rừng, diện tích, trạng thái
+ Mục tiêu quản lý
+ Đánh giá các lô đất, rừng và khả năng phát triển rừng
(cộng đồng) trong 5 năm tới
Nhu cầu gỗ của cộng đồng trong 5 năm tới
Kế hoạch BV PT Rừng thôn, 5 năm giai đoạn 2013-2018
(KH BV Rừng, Trồng rừng & SX Nông – LN, Chăn nuôi),
Trang 12hoạch BV&PT Rừng
Biểu theo thông tư 03/2008:
• Biểu 01/HT: Hiện trạng sử dụng đất LN của xã
• Biểu 02/HT: Diện tích đất LN phân theo chủ quản lý
của xã
• Biểu 01/KH: Kế hoạch BV & PT Rừng của xã
• Biểu 02/KH : Dự kiến kế hoạch vốn đầu tư bảo vệ và
phát triển rừng của xã
QL Rừng và PT sinh kế
• QL BV Rừng: khoanh nuôi tái sinh, trồng rừng mới
• Trồng trọt: lúa, ngô, khoai, sắn, đậu tương, rau xanh
• Chăn nuôi: trâu, bò, lợn, gà, cá…
• Trồng cây ăn quả, cây công nghiệp;
• Nghề phụ: chế biến nông, lâm sản, thêu, dệt may,
đan lát…;
• Nâng cao năng lực: tập huấn KT chăn nuôi, trồng
trọt, QL kinh tế hộ gia đình
Trang 13Ví dụ: BV&PTR cấp thôn bản gắn với
sinh kế bền vững của Lâm Đồng
• Gói giải pháp 1: Hỗ trợ giống và kỹ thuật để tái canh
cây công nghiệp hiện có (cao su, cà phê, điều…);
• Gói giải pháp 2: Thực hiện khoanh nuôi tái sinh không
trồng bổ sung;
• Gói giải pháp 3: Khoanh nuôi tái sinh có trồng bổ
sung để làm giàu rừng;
• Gói giải pháp 4: Đầu tư trang thiết để hỗ trợ PCCCR;
• Gói giải pháp 5: Hỗ trợ cây giống, hướng dẫn kỹ
thuật Kết nối với tập đoàn SX để hỗ trợ thị trường tiêu
thụ cho diện tích trồng tiểu điền của hộ dân;
• Gói giải pháp 6: Xây dựng Quỹ phát triển xã thôn
Cung cấp giống, hướng dẫn chăn nuôi, trồng trọt…
Phát triển cộng đồng vùng đệm
Rừng đặc dụng
1 Đầu tư nâng cao năng lực phát triển sản xuất
2 Hỗ trợ vật liệu xây dựng cho các công trình công cộng
• Lưu ý: theo thứ tự ưu tiên và không quá 3 hoạt động
trong 1 năm
Rừng sản xuất
• Lập Ban phát triển rừng thôn, “tổ chức họp với từng thôn
bản để phổ biến kế hoạch trồng rừng, địa điểm trồng rừng,
các biện pháp quản lý bảo vệ, để bàn bạc sửa đổi (nếu
cần), đi đến nhất trí của 70% số người tham dự trở lên và
cung cấp mẫu đơn đề nghị trồng rừng cho hộ gia đình”; “tổ
Trang 14nghiệp tại thôn
Chưa có dịch vụ cung cấp cây con trồng rừng tại thôn
Chưa có KH, quy ước BV rừng khoanh nuôi, rừng trồng
Chưa xác định được loài cây chủ lực cần phát triển
Hoạt động trồng rừng chưa được thúc đẩy
Quy hoạch về rừng sản xuất, rừng khoanh nuôi, quy chế
khai thác rừng trong thôn chưa hoàn chỉnh
Giảm thu nhập khi khoanh nuôi, vốn cho tái sinh rừng
thiếu…
Bài tập Xây dựng kịch bản cuộc họp
theo các chủ đề
• Nhóm 1: Xác định Tài nguyên rừng (cộng
đồng) và khả năng cung cấp gỗ
• Nhóm 2: Nhu cầu gỗ của cộng đồng trong 5
năm tới
• Nhóm 3: Xác định các sinh kế đảm bảo thu
nhập hỗ trợ thực hiện KH BV&PTR
Trang 15Lập KH BV&PTR và PT Sinh kế Thôn bản
Ngày thứ nhất: Họp tổ công tác Lập KH
BV&PTR
K.Quả
Vẽ bản đồ tài nguyên rừng của thôn bản
Thảo luận và dự thảo KH BV&PT R
- Phân tích tiềm năng, hiện trạng, những vấn
đề trong BV&PT R
- Thảo luận và thống nhất những giải pháp
BV&PTR
- Tập hợp KH BV&PTR
Lập KH BV&PTR và PT Sinh kế
Sáng: Họp tổ công tác Lập KH PT Sinh kế
- Phân tích tiềm năng, hiện trạng, những vấn
đề trong phát triển sinh kế
- Thảo luận và thống nhất những giải pháp
- Dự thảo nội dung phát triển Sinh kế
Chiều: Họp toàn thể thôn
- Trình bày và thảo luận về dự thảo KH
BV&PTR
- Giới thiệu các hoạt động sinh kế
Trang 16Lập KH BV&PTR và PT Sinh kế
Sáng: Họp toàn thể thôn bản
Giải đáp, trao đổi về KH BV&PT Rừng và phát
triển Sinh kế
Các hộ đăng ký, lập nhóm hỗ trợ phát triển kinh
tế
Các nhóm tự xây xây dựng KH, nội dung
Thảo luận và thống nhất những giải pháp
BV&PTR
Chiều: Tổng hợp KH BV&PTR và Kế hoạch PT
sinh kế
Các công cụ PRA liên quan
1 Đi lát cắt 11 Phân loại hộ
2 Sơ đồ tài nguyên 12 Đánh giá thị trường, mua bán
hàng hóa, đầu vào
3 Lược sử thôn bản 13 Biểu đồ VENN
4 Lịch thời vụ 14 Đánh giá giáo dục
5 Canh tác lúa nước 15 Đánh giá chăm sóc sức khỏe
6 Canh tác đất dốc 16 Đánh giá h.thống g.thông
7 Cây ăn trái, vườn hộ và cây CN 17 Đánh giá hệ thống thủy lợi
9 Đánh giá về lâm nghiệp 19 Vấn đề giới