do các lỗ đục chạm với độ nông, sâu khác nhau và cách tạo khối tròn mịn của hình tượng đã tạo nên sự êm đềm, yên tĩnh phù hợp với không gian vừa thực, vừa ảo của chùa làm cho bức chạm[r]
Trang 1Ngày soạn:
12/8/2015
THƯỜNG THỨC MĨ THUẬT MỘT SỐ CÔNG TRÌNH MĨ THUẬT THỜI TRẦN ( 1226 - 1400)
Tiết: 02
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- HS nắm được đặc điểm kiến trúc, điêu khắc và đồ gốm thời Trần
2 Kĩ năng:
- HS cảm nhận được vẻ đẹp, sự khéo léo tài tình của các nghệ nhân xưa
3 Thái độ:
- Học sinh có ý thức giữu gìn, trân trọng các di sản văn hóa, di tích lịch sử của dân tộc
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1 Giáo viên:
- Minh họa SGK: Tháp Bình Sơn, khu lăng mộ An Sinh, tượng hổ đá, …
- Minh họa các họa tiết trang trí, tác phẩm điêu khắc
2 Học sinh:
- Mang đồ dùng học tập, sưu tầm tranh ảnh , bài viết có liên quan đến bài
III PHƯƠNG PHÁP:
- Trực quan, gợi mở, vấn đáp, thảo luận nhóm
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY – GIÁO DỤC:
Trang 21 Ổn định tổ chức: (1')
- Kiểm tra sĩ số HS
2.Kiểm tra bài cũ : (5')
- Kiểm tra đồ dùng học tập của học sinh,sự chuẩn bị bài mới của HS
3 Bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung ghi bảng
A Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu một
vài nét về công trình kiến trúc thời Trần( 16’)
* Tháp Bình Sơn.
? Kiến trúc thời Trần được thể hiện thông qua
những thể loại nào?
- HS trả lời
( Kiến trúc cung đình và kiến trúc tôn giáo)
? Tháp Bình Sơn thuộc thể loại nào?
- HS trả lời
( Kiến trúc chùa tháp, thuộc kiến trúc Phật
giáo.)
- GV trình bày kết hợp với tranh ảnh về tháp
Bình Sơn
- HS vừa quan sát vừa theo dõi trong SGK
- GV cần nhấn mạnh một số nội dung sau:
+ Tháp Bình Sơn thuộc xã Tam Sơn – Lập
Thạch – Vĩnh Phúc Được xây trên một ngọn
đồi thấp
I Tìm hiểu một vài nét về công trình kiến trúc thời Trần
1 Tháp Bình Sơn.
- Về hình dáng: Tháp có mặt bằng hình vuông, càng lên cao càng thu nhỏ dần.
+ Các tầng đều trổ cửa cuốn
4 mặt, mái các tâng hẹp;
+ Tầng dưới cao hơn các tầng trên cao.
- Về cấu trúc: Có nhơngx nét riêng biệt:
+ Lòng tháp được xây thành một khối trụ bằng gạch khẩu mỏng, tạo thành cái cốt cho thế đứng của tháp;
+ Lõi phía trong của cột trụ
để rỗng, tạo sự thông thoáng cho công trình;
+ Phía ngoài khối trụ được ốp
Trang 3+ Được xây dựng ngay giữa sân chùa Vĩnh
Khánh.Tháp là công trình kiến trúc đất nung khá
lớn, hiện chỉ còn 11 tầng, cao 15m( mấy tầng
trên bị hỏng)
+ Tháp Bình Sơn cùng với tháp chùa Phổ Minh
là những di sản kiến trúc tôn giáo còn giữ được
đến ngày nay.Tuy đã qua nhiều lần tu sửa, tháp
vẫn mang đậm dấu ấn mĩ thuật thời Trần
- GV đặt các câu hỏi về:
+ Hình dáng?
+ Cấu trúc?
+ Trang trí?
- HS thảo luận trả lời câu hỏi
- GV tóm tắt cho HS ghi bài
- GV kết luận:
Tháp Bình Sơn là niềm tự hào của kiến trúc cổ
Việt Nam Tháp được cha ông ta xây dựng bằng
bàn tay khéo léo, chạm khắc công phu với cách
tạo hình chắc chắn, nên dù sử dụng chất liệu
bình dị mà vẫn đứng vững được hơn 600 năm
trong đk khí hậu nhiệt đới
* Khu lăng mộ An Sinh.
? Khu lăng mộ An Sinh thuộc thể loại kiến trúc
nào?
- HS trả lời
( Kiến trúc cung đình vì đây là nơi chôn cất và
thờ các vị vua nhà Trần.)
kín bằng một lớp gạch vuông
có trang trí.
- Về trang trí: Bên ngoài tháp các tầng được trang trí bằng hoa văn khá phong phú.
2 Khu lăng mộ An Sinh.
- Kích thước của các lăng mộ tương đối lớn.
VD Lăng Đồng Thái của vua
Trang 4- GV nêu bật được một số nội dung sau:
+ Đây là khu lăng mộ lớn của các vua Trần
được xây ở rìa sát chân núi thuộc Đông Triều,
Quảng Ninh ngày nay Các lăng mộ được xây
cách xa nhau nhưng đều hướng về khu đền An
Sinh
+ Thời Trần rát chú ý đến địa điểm cất tángkhi
xd lăng tẩm
- Em hãy nêu một vài đặc điểm của khu lăng mộ
?
- HS nghiên cứu SGK và trả lời
- GV tóm tắt cho HS ghi bài
Trần Anh Tông, diện tích chiếm
cả 1 quả đồi.
- Bố cục của các lăng mộ thường đăng đối,quy tụ vào 1 điểm ở giữa;
- Trang trí: Các pho tượng thường được gắn vào thành bậc( như rồng, sấu) hoặc sắp đặt như một cảnh chầu, thờ cúng người đã mất( như các tương quan hầu, các con vật ở lăng Trần Hiến tông).
B Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu một
vài tp điêu khắc và phù điêu trang trí.(15’)
* Tượng hổ ở lăng Trần Thủ Độ.
? Trần Thủ Độ là ai, Ông có vai trò gì đối với
vương triều Trần?
- HS suy nghi trả lời
( Là Thái sư triều Trần, là người uy dũng, quyết
đoán, là người góp phần dựng lên vương triều
Trần, có vai trò quan trọng trong chiến thắng
chống quân xâm lược Mông Cổ(1258)
- Thảo luận nhóm:
? Qua đọc sách em hãy giới thiệu đôi nét về
tượng Hổ ?
II Tìm hiểu một vài tp điêu khắc và phù điêu trang trí.
1 Tượng hổ ở lăng Trần Thủ Độ
- Tượng có kích thước gần như thật(dài 1m43), thân hình thon,bộ ức nở nang và những bắp vế căng tròn, tượng đã lột
tả 1 cách tài tình tính cách dũng mãnh của 1 vị chúa sơn lâm ngay cả trong tư thế rất thư thái( năm xoải chân, chân thu về phía trước, đầu ngẩng cao)
- Tượng hổ tạo khối đơn giản,
Trang 5- HS các nhóm thảo luận nhanh sau đó đại diện
nhóm trình bày
- GV nhận xét bổ sung cho HS nghe và ghi bài
- GV kết luận:
Từ những phân tích trên ta thấy, thông qua hình
tượng con hổ, các nghệ sĩ điêu khắc thời xưa đã
nắm bắt và lột tả được tính cách, vẻ đường bệ,
lẫm liêt của thái sư Trần Thủ Độ
* Chạm khắc gỗ ở chùa Thái Lạc.`
- GV yêu cầu HS đọc SGK
? Nội dung của chạm khắc gỗ diễn tả cái gì?
? Bố cục sắp xếp như thế nào?
- Phần này GV cho các nhóm cùng thảo luận 2
câu hỏi nhỏ trên
- HS các nhóm thảo luận sau đó HS đại diện
các nhóm đúng lên trình bày
- GV nhận xét, tóm tắt cho HS ghi bài
- GV phân tích thêm bức chạm khắc gỗ ”Tiên
nữ đầu người, mình chim đang dâng hoa”:
- Hai tiên nữ được chạm khắc cân đối, đầu hơi
nghiêng về phía sau và đôi tay kính cẩn dâng
bình hoa về phía trước với đôi cánh chim dang
rộng;
- Khoảng không gian xung quanh ken đặc
những hình xoắn ốc để diễn tả hoa và mây, các
hình sắp xếp cân đối nhưng không đơn điệu
dứt khoát, có chọn lọc và được sắp xếp 1 cách chặt chẽ vững chãi;
- Sự chau chuốt nuột nà của hình khối và đường nét với những đường chải mượt của tóc hổ, những đường văn đều đặn trên ức tạo nên những hoa văn trang trí tôn thêm vẻ đẹp của hổ.
2 Chạm khắc gỗ chùa Thái Lạc:
- Nội dung diễn tả chủ yếu của các mảng chạm khắc gỗ là cảnh dâng hoa, tấu nhac với những nhân vật trung tâm là vũ
nữ, nhạc công hay con chim thần thoại
- Bố cục được thể hiện giống nhau.Hình tượng sắp xếp cân đối nhưng không đơn điệu, buồn tẻ do các lỗ đục chạm với
độ nông, sâu khác nhau và cách tạo khối tròn mịn của hình tượng đã tạo nên sự êm đềm, yên tĩnh phù hợp với không gian vừa thực, vừa ảo của chùa làm cho bức chạm khắc càng thêm lung linh, sinh động.
Trang 6- GV kết luận:
Qua bức chạm khắc trên, ta thấy nghệ thuật
chạm khắc gôc của cha ông ta đã đạt đến trình
độ cao về bố cục và cách diễn tả
C Hoạt động 3: Hướng dẫn HS đánh giá kết
quả học tập của học sinh:(5’)
- Nhìn vào đặc điểm của kiến trúc, tác phẩm
điêu khắc, em hãy:
+ Tóm tắt vài nét về kiến trúc thời Trần.?
+ Nêu đặc điểm điêu khắc-trang trí thời Trần?
- HS trả lời theo ý hiểu của mình, HS khác nhận
xét bổ sung
- Giáo viên nhận xét và cho đánh giá
III Đánh giá kết quả học tập của học sinh.
4 Củng cố :(2’)
- GV củng cố kiến thức trọng tâm của bài: - HS nắm được đặc điểm kiến trúc, điêu khắc và chạm khắc thời Trần
- Gv rèn cho HS kĩ năng thuyết trình trước đám đông
5 Bài tập về nhà:(1’)
- Học thuộc bài Xem minh hoạ tác phẩm thời Trần Sưu tầm tranh ảnh minh họa kiến trúc, điêu khắc
- Chuẩn bị mẫu bài sau: cái cốc và quả
V RÚT KINH NGHIỆM GIỜ DẠY:
………
………
………