Mục tiêu: Giúp cho HS được gợi nhớ hiểu biết về các nhân tố ảnh hưởng đến nồng nghiệp, qua đó tạo hứng thú tìm hiểu về sự phân bố và phát triển của nông nghiệp, tạo sự kết nối với bài họ[r]
Trang 1(Thời gian: 5 tiết)
I XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT
Từ sau Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 6 năm 1986, nôngnghiệp đã được xác định là mặt trận kinh tế hàng đầu Đảng và Chính phủ luônquan tâm đến phát triển nông nghiệp và nông thôn, coi đây là một lĩnh vực có ýnghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
Nhờ vậy, nông nghiệp và nông thôn Việt Nam đã có những bước tiếnmạnh mẽ Sản xuất lương thực đã tăng gấp 2,5 lần so với năm 1985 Sản xuấtthịt tăng gấp năm lần, thủy sản tăng gấp sáu lần, độ che phủ rừng tăng gần gấp
ba lần Nông nghiệp không chỉ đảm bảo đủ cung cấp lương thực thực phẩm chongười dân trong nước mà còn xuất khẩu số lượng lớn nông, lâm, thủy sản Đặcbiệt, chính sách trao quyền tự chủ kinh doanh được xác định từ Đại hội đảngkhóa 10 đã cho phép nông dân tiếp cận với đất đai và các tài nguyên khác nhưrừng, biển, mặt nước, thêm vào đó chính sách tự do hóa thương mại và đầu tư
đã tạo cú hích thực sự cho nền nông nghiệp hàng hóa Từ chỗ thiếu đói và
Trang 2khủng hoảng lương thực, Việt Nam đã vươn lên đủ ăn và trở thành nước đứngthứ hai trên thế giới về xuất khẩu gạo.
Phát huy những thành tựu đạt được của hơn 25 năm đổi mới vừa qua,nông nghiệp Việt Nam đang tiếp tục triển khai mạnh mẽ những chính sách quantrọng, để nông nghiệp thực sự phát triển phù hợp với tiềm năng và tầm vóc lớnhơn Không chỉ là người lính xung kích trong mặt trận đổi mới, nông nghiệpViệt Nam đang tiếp tục khẳng định vai trò là người lính chủ công trên mặt trậncông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
II LỰA CHỌN NỘI DUNG BÀI HỌC
1 các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp nước ta
2 Sự phát triển và phân bố nông nghiệp nước ta
3 Sự phát triển và phân bố lâm nghiệp, thủy sản nước ta
4 Thực hành: Vẽ và phân tích biểu đồ về sự thay đổi cơ cấu diện tích gieo trồngphân theo các loại cây, sự tăng trưởng đàn gia súc, gia cầm
III MỤC TIÊU KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ, NĂNG LỰC HÌNH THÀNH
- Thấy được nước ta có nguồn lợi khá lớn về thuỷ sản (nước ngọt, nước mặn,nước lợ)
- Xu hướng mới trong phát triển và phân bố ngành thuỷ sản
2 Kĩ năng
- Khai thác kiến thức từ lược đồ, Átlát địa lí Việt Nam
Trang 3- Thu thập và xử lí thông tin từ lược đồ, bản đồ, bảng số liệu và các bài viết vềphát triển sản xuất nông nghiệp để giải quyết các vấn đề mà nội dung bài họcđặt ra.
- Kĩ năng thu thập, xử lí tư liệu, ứng dụng CNTT (powerpoint - word) vào việcxây dựng bài thuyết trình
- Rèn khả năng làm việc hiệu quả theo nhóm
- Sơ đồ hoá và đánh giá những thuận lợi và khó khăn của các nhân tố ảnh hưởng đến sựphát triển và phân bố nông nghiệp Liên hệ với thực tiễn địa phương
- Rèn luyện kỹ năng xử lý bảng số liệu theo các yêu cầu riêng của vẽ biểu đồ(tính cơ cấu phần trăm)
- Rèn luyện kỹ năng vẽ biểu đồ hình tròn và biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăngtrưởng
- Rèn luyện kỹ năng đọc biểu đồ, rút ra nhận xét và giải thích
3 Thái độ
- Có niềm tin vào sự phát triển bền vững của các ngành nông – lâm – ngưnghiệp ở nước ta
- Có ý thức bảo vệ tài nguyên môi trường nông – lâm – ngư nghiệp
- Yêu thiên nhiên đất nước, yêu thích môn học
- Tích cực, nhiệt tình tham gia các hoạt động ngoại khóa – tham quan thực tế,bồi dưỡng các năng lực cá nhân
- Giúp các em xác định được tình yêu lớn nhất, cao cả và thiêng liêng nhất làtình yêu tổ quốc, tình yêu dân tộc, yêu chuộng hòa bình, tự do, bồi dưỡng cácnăng lực cá nhân
* Tích hợp BĐKH: Những diễn biến thất thường của thời tiết như mưa, bão, lũlụt, hạn hán, sương muối, rét hại đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuấtnông nghiệp
* Tích hợp GD đạo đức: Giáo dục tình yêu thiên nhiên, tỏ thái độ không đồng
tình với những hành động phá hoại tài nguyên môi trường từ đó có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ tài nguyên rừng, tài nguyên biển.
* Tích hợp BĐKH: Tài nguyên rừng, biển ở nước ta đang bị cạn kiệt Suy giảmtài nguyên rừng, biển sẽ ảnh hưởng tới môi trường và đời sống nhân dân Bảo
vệ rừng và trồng rừng là một trong những biện pháp góp phần giảm nhẹ BĐKH
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, tính toán, hợp tác, giảiquyết vấn đề, giao tiếp; sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông; sử dụngngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: sử dụng bản đồ, sử dụng tranh ảnh, tư duy tổng hợp, sửdụng số liệu thống kê
Trang 4IV MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH
1 Bảng mô tả các mức độ nhận thức và năng lực được hình thành
- xã hội ảnhhưởng đến sựphát triển vàphân bố nông
nghiệp
- Sơ đồ hoá vàđánh giánhững thuậnlợi và khókhăn của cácnhân tố ảnhhưởng đến sựphát triển vàphân bố nôngnghiệp Liên
hệ với thựctiễn địaphương
- Liên hệnhững chínhsách nôngnghiệp mới ởđịa phương
bố của sảnxuất nôngnghiệp
- Phân tíchbản đồ vàbảng phân bốcây côngnghiệp đểthấy rõ sựphân bố củamột số câytrồng, vậtnuôi chủ yếu
ở nước ta
- Liên hệ việcphát triểnngành trồngcây ăn quả ởđịa phươnghiện nay
3 Vẽ và phân
tích biểu đồ
về sự thay đổi
- Vẽ biểu đồhình tròn và
Trang 5cơ cấu diện
Trang 62 CÂU HỎI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
2.1 Nhận biết
Câu 1: Gv yêu cầu Hs dựa vào bảng 8.1 (T28 SGK).
- Nhận xét sự thay đổi tỉ trọng cây lương thực và CCN trong cơ cấu giá trị sảnxuất ngành trồng trọt? Sự thay đổi này nói lên điều gì?
Câu 2: GV yêu cầu dựa vào B8.2 (T29 - SGK)
- Nhận xét thành tựu trong sản xuất lúa thời kỳ 1980 – 2002?
Câu 3: Dựa vào B8.3
- CCN được phân vào mấy nhóm? Kể tên mỗi nhóm, xác định nơi phân bố trênbản đồ?
- Nhận xét sự phân bố cây công nghiệp trên cả nước?
- Kể tên các sản phẩm cây công nghiệp tiêu biểu ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ?
Câu 4:
- Kể tên một số loại cây ăn quả đặc sản của 3 miền?
-Vùng nào phát triển mạnh trồng cây ăn quả?
Câu 1: Đánh giá những thuận lợi và khó khăn của các nhân tố tự nhiên ảnh
hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp
Câu 2: Vẽ trên cùng hệ trục tọa độ bốn đường biểu diễn thể hienẹ chỉ số tăng
trưởng đàn gia súc, gia cầm qua các năm Nhận xét và giải thích
Trang 7IV THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH HỌC TẬP
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG: (5 phút)
1 Mục tiêu: Giúp cho HS được gợi nhớ hiểu biết về các nhân tố ảnh hưởng đếnnồng nghiệp, qua đó tạo hứng thú tìm hiểu về sự phân bố và phát triển của nôngnghiệp, tạo sự kết nối với bài học
2 Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Vấn đáp qua tranh ảnh
3 Phương tiện: Một số tranh ảnh về nông nghiệp
4 Hình thức tổ chức: Cá nhân
5 Tiến trình tổ chức:
Bước 1:- Giao nhiệm vụ: GV cung cấp một số tranh ảnh về dân số: + Quan
sát các hình dưới đây, hãy cho biết các hình này gợi cho em nghĩ đến ngành kinh tế nào của nước ta?
Trang 8Em có những hiểu biết gì về ngành kinh tế này?
Bước 2: Học sinh quan sát tranh để trả lời
Bước 3: HS báo cáo kết quả ( Một HS trả lời, các HS khác nhận xét)
Bước 4: Giáo viên nhận xét, đánh giá -> dẫn dắt kết nối vào
B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ
PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ NÔNG NGHIỆP (30')
1 Mục tiêu
Trang 9- Nắm được vai trò của các nhân tố tự nhiên và Kinh Tế - Xã hội đối với sự pháttriển và phân bố nông nghiệp ở nước ta.
- Thấy được những nhân tố này đã ảnh hưởng đến sự hình thành nền nôngnghiệp nước ta là nền nông nghiệp nhiệt đới, đang phát triển theo hướng thâmcanh và chuyên môn hoá
- Đánh giá giá trị kinh tế các tài nguyên thiên nhiên
- Tìm hiểu , liên hệ thực tiễn địa phương
* Tích hợp BĐKH: Những diễn biến thất thường của thời tiết như mưa, bão, lũlụt, hạn hán, sương muối, rét hại đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuấtnông nghiệp
Nội dung 1: Các nhân tố tự nhiên (20')
- PP/HT/KT: xác lập mối quan hệ nhân quả, sử dụng bản đồ, giải quyết vấn đề,
+ Hs: Khí hậu, đất, nước, sinh vật
- Vì sao nói : Nông nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào đất đai và khí hậu"?
- Cho biết vai trò của đất đối với ngành nông nghiệp
Bước 1: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm
Giáo nhiệm vụ cho nhóm
- N1: Tìm hiểu về ảnh hưởng của tài nguyên đất đến sự phát triển và phân bố nôngnghiệp
- N2 : Tìm hiểu về ảnh hưởng của tài nguyên khí hậu đến sự phát triển và phân bốnông nghiệp
- N3: Tìm hiểu về ảnh hưởng của tài nguyên nước đến sự phát triển và phân bốnông nghiệp
- N4: Tìm hiểu về ảnh hưởng của tài nguyên sinh vật đến sự phát triển và phân bốnông nghiệp
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Trang 10Học sinh trong nhóm thực hiện nhiệm vụ cá nhân trước, sau đó 1 họcsinh sẽ trình bày trong nhóm, các học sinh khác trong nhóm nhận xét, bổ sung
và tổng hợp kết quả vào phiếu học tập, chuẩn bị để báo cáo trước lớp
Giáo viên quan sát, trợ giúp học sinh
Bước 3: Trao đổi thảo luận và báo cáo kết quả
- Giáo viên gọi 1 học sinh bất kì của nhóm lên báo cáo kết quả thực hiệnđược
- Các nhóm khác có ý kiến nhận xét, bổ sung
- Giáo viên hướng dẫn học sinh điều chỉnh, hoàn thiện kết quả và ghichép kiến thức, chốt lại nội dung học tập
Bước 4: Đánh giá và chốt kiến thức
- Giáo viên quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của học sinh
về thái độ, tinh thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quảcuối cùng của học sinh
- Chuẩn kiến thức:
HỘP KIẾN THỨC NỘI DUNG 1
1 Tài nguyên đất: 3 nhóm đất chính (đất phù sa, đất feralit, đất mùn)
2 Tài nguyên khí hậu.
+Thuận lợi: Cây trồng sinh trưởng, phát triển quanh năm cho năng suất cao,trồng được nhiều vụ trong năm
+ Khó khăn: Sâu bệnh, nấm mốc phát triển, mùa khô thiếu nước tưới
- Phân hoá đa dạng:
+ Thuận lợi: Phong phú về giống, sản phẩm cây trồng, vật nuôi
+ Khó khăn: Rét đậm, rét hại ở miền Bắc, khô hạn ở miền Trung và miềnNam,
3 Tài nguyên nước.
- Nguồn nước phong phú, mạng lưới sông ngòi dày đặc, nước ngầm phong phú
- Thuỷ lợi là biện pháp hàng đầu trong thâm canh nông nghiệp nước ta
Tài nguyên sinh vật.
- Là cơ sở thuần dưỡng, lai tạo nên các cây trồng, vật nuôi có chất lượng tốt
Nội dung 2: Tìm hiểu các nhân tố KT- XH (10)
- PP/HT/KT: giải quyết vấn đề, cá nhân.
+ Bước 1: Gv yêu cầu hs bằng hiểu biết kết hợp với kiến thức sgk, H7.2 trả lời
các câu hỏi sau:
- Dân cư và lao động nông thôn có đặc điểm gì Ảnh hưởng ntn đến sự phát
triển nông nghiệp?
- Nêu đặc điểm cơ sở vật chất kĩ thuật trong nông nghiệp ở nước ta?
Trang 11- Kể tên một số CSVC kỹ thuật trong NN?
- Trong sản xuất nông nghiệp, địa phương em đã có đầu tư csvc như thế nào?
- Trình bày vai trò của yếu tố chính sách đã tác động lên những vấn đề gì trongnông nghiệp?
- Hiện nay trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, địa phương em đang cónhững chính sách gì?
- Gv nêu một số ví dụ một số cây trồng ở địa phương (na dai) hiện tại đang cógiá thành cao và yêu cầu Hs giải thích tại sao những mặt hàng đó hiện nay lạiđược thu mua với giá cao?
- Vai trò của thị trường đối với sự phát triển và phân bố nông nghiệp? Cho vídụ
- Sự phát triển và phân bố CN chế biến đã ảnh hưởng đến sự phát triển và phân
bố NN như thế nào ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh trong nhóm thực hiện nhiệm vụ cá nhân để giải quyết vấn đề
- Giáo viên quan sát, trợ giúp học sinh
Bước 3: Trao đổi thảo luận và báo cáo kết quả
- Giáo viên gọi 1 học sinh bất kì lên báo cáo kết quả thực hiện được
- HS khác có ý kiến nhận xét, bổ sung
- Giáo viên hướng dẫn học sinh điều chỉnh, hoàn thiện kết quả và ghichép kiến thức, chốt lại nội dung học tập
Bước 4: Đánh giá và chốt kiến thức
- Giáo viên quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của học sinh
về thái độ, tinh thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quảcuối cùng của học sinh
- Chuẩn kiến thức:
HỘP KIẾN THỨC NỘI DUNG 2
1 Dân cư và lao động nông thôn
- Lao động dồi dào, giàu kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp
2 Cơ sở vật chất kĩ thuật
- Csvc đang hiện đại và ngày càng phát triển
3 Chính sách phát triển nông nghiệp
- Đảng và Nhà nước có nhiều chính sách nhằm thúc đẩy nông nghiệp pháttriển
4 Thị trường trong và ngoài nước.
- Thị trường trong và ngoài nước ngày càng được mở rộng.
Trang 12HOẠT ĐỘNG 2 TÌM HIỂU SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ NÔNG
- Biết đọc lược đồ Nông nghiệp Việt Nam
* Tích hợp GD đạo đức: Giáo dục cho học sinh ý thức trách nhiệm, trung thực
của mỗi công dân trong sản xuất, kinh doanh các sản phẩm nông nghiệp
- Có ý thức và trách nhiệm, tự giác trong bảo vệ môi trường và thấy vui vẻ, hạnh phúc khi làm những việc đó.
2 Phương thức
2.1 Phương pháp: Đàm thoại gợi mở
2.2 Phương tiện: Atlat, máy chiếu
=> Tìm ra các nội dung học sinh chưa biết để kết nối với bài học
2 Phương pháp - kĩ thuật: Vấn đáp qua tranh ảnh - Cá nhân.
3 Phương tiện: Một số tranh ảnh về sản suất nông nghiệp.
4 Các bước hoạt động
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- Giáo viên cung cấp một số hình ảnh và yêu cầu học sinh cho biết: Ngànhnông nghiệp ở nước ta gồm những ngành nào ? Nhận xét về cơ câu nghànhnông nghiệp ?
Trang 14Bước 2: HS quan sát tranh và bằng hiểu biết để trả lời
Bước 3: HS báo cáo kết quả (Một HS trả lời, các HS khác nhận xét) Bước 4: GV dẫn dắt vào bài
* HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Nội dung 1 Tìm hiểu ngành trồng trọt (30')
-PP/KT:cá nhân, tự học, giải quyết vấn đề, sử dụng số liệu thống kê, sử dụng bản đồ
* Bước 1 Gv yêu cầu Hs dựa vào bảng 8.1 (T28 SGK).
- Nhận xét sự thay đổi tỉ trọng cây lương thực và CCN trong cơ cấu giá trị sảnxuất ngành trồng trọt?Sự tahy đổi này nói lên điều gì?
+ Hs: % cây lương thực 6, 3% (1990: 67, 1%) 2003: 60, 8%) % CCN tăng 9, 2%(1990: 13, 5%); 2003: 22, 7%)
+ Hs: Phá thế độc canh cây lúa Phát huy thế mạnh nền nông nghiệp nhiệt đới,sản xuất theo hướng hàng hoá nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và để xuấtkhẩu…
+ Gv chuẩn xác kiến thức.
* Bước 2: GV yêu cầu dựa vào B8.2 (T29 - SGK)
- Nhận xét thành tựu trong sản xuất lúa thời kỳ 1980 – 2002?
+ HS: Diện tích tăng 1094 ha gấp 1, 43 lần Năng suất lúa cả năm tăng 25, 1 tạ/
ha gấp 2, 2 lần Sản lượng lúa tăng 22, 8 triệu tấn tăng gấp 3 lần Sản lượng lúabình quân đầu người tăng 215kg tăng gấp 2 lần
Trang 15+ Gv chuẩn xác…
+ GV giảng về thành tựu ngành NN Việt Nam Trước: Nhập gạo < 1986 nhập
351 nghìn tấn gạo Sau: bắt đầu từ 1989 xuất khẩu gạo và hiện nay là một trong 2 quốc gia xk gạo hàng đầu thế giới Năm 2011 là 1, 750 triệu tấn gạo (dẫn đầu thế giới) xuất khẩu gạo toàn cầu hiện đang tập trung cao vào các nước như Thái Lan, Ấn Độ, Việt Nam, Pakistan và Mỹ Đây là 5 nước kiểm soát 87% sản lượng gạo thương mại toàn cầu.
- Nguyên nhân nào giúp Việt Nam từ quốc gia thiếu lương thực trở thành nước
xuất khẩu gạo đứng thứ 2 thế giới?
+ Hs: Thay đổi chính sách phát triển nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận
hàng đầu
- Dựa vào H8.2 (T30 SGK) lược đồ lúa T14 Atlat hãy nhận xét đặc điểm phân bốnghề trồng lúa ở nước ta?
* Bước 3 Gv yêu cầu hs trả lời
- Dựa vào mục I.2 (T31- SGK) và vốn hiểu biết hãy cho biết lợi ích kinh tế của việc phát triển cây công nghiệp
+ HS: Xuất khẩu,cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến phá thế độc canh
- Dựa vào B8.3 cho biết cây công nghiệp được phân vào mấy nhóm? Kể tên mỗi nhóm, xác định nơi phân bố trên bản đồ?
- Nhận xét sự phân bố cây công nghiệp trên cả nước?
- Kể tên các sản phẩm cây công nghiệp tiêu biểu ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ?
+ Gv kết luận, chuẩn xác
* Bước 4: Gv yêu cầu hs trả lời
- Cho biết tiềm năng của nước ta trong việc phát triển và phân bố cây ăn quả?
- Kể tên một số loại cây ăn quả đặc sản của 3 miền?
-Vùng nào phát triển mạnh trồng cây ăn quả?
- Tại sao Nam Bộ lại trồng được nhiều cây ăn quả có giá trị cao?
+ Hs: Điều kiện tự nhiên thuận lợi; KH nhiệt đới điển hình; S đất rộng; Giốngcây…
- Theo em,ngành trồng cây ăn quả còn những hạn chế,khó khăn gì?
+ Hs: chậm theo hướng sản xuất hàng hoá; CN chế biến chưa phát triển mạnh