Văn 8 - Tiết 119 - Lựa chọn trật tự từ trong câu

Để sắp xếp trật tự từ nhằm mục đích thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng, hoạt động, đặc điểm thì ta cần chú ý điều gì.  Cần chú ý đến thứ tự trước sau và thứ bậc quan t[r]

Giáo viên: Nguyễn Thị Huyên

TIết 119

( Luyện tập )

Nhận xét về cách sắp xếp trật tự từ in đậm trong hai đoạn trích trên?

Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ

chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.

(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)

Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột

đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa

xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù

(Trần Quốc Tuấn, Hịch tướng sĩ)

“ Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ

gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa;

chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan

uống máu quân thù.”

tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa

chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan

uống máu

=> tột cùng lo lắng

=> tột cùng đau xót

=> tột cùng căm tức

Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền,

tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước

của tất cả mọi người đều được thực hành vào

công việc yêu nước, công việc kháng chiến

(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)

 Kết quả là làm cho tinh thần yêu nước được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến

 Giải thích cho quần chúng hiểu

 Tuyên truyền cho quần chúng hưởng ứng

 Tổ chức cho quần chúng làm

 Lãnh đạo quần chúng để làm cho đúng

=> Có nhiều cách sắp xếp trật tự từ khác nhau -> tuỳ thuộc vào mục đích nói và viết

mà lựa chọn cách sắp xếp để đạt hiệu quả.

Giải thích lí do sắp xếp trật tự từ trong các từ và cụm từ in đậm?

a Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập,…

(Nguyễn Trãi )

b Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại

sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn,

nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất

cả lũ bán nước và cướp nước ( Hồ Chí Minh )

c Có buổi nắng sớm mờ, biển bốc hơi nước, không nom thấy đảo

xa, chỉ một màu trắng đục Không có thuyền, không có sóng,

không có mây, không có sắc biếc của da trời ( Vũ Tú Nam )

=> Theo trình tự thời gian

=> Theo trình tự trước sau của hoạt động

=> Theo trình tự quan sát

Để sắp xếp trật tự từ nhằm mục đích thể hiện thứ tự nhất định của

sự vật, hiện tượng, hoạt động, đặc điểm thì ta cần chú ý điều gì?

 Cần chú ý đến thứ tự trước sau và mức

độ quan trọng của sự vật, hiện tượng, hoạt

động đặc điểm.

Bài tập 5/ SGK – 124 Thời gian: 3 phút

Dưới đây là đoạn kết bài “Cây tre Việt Nam” của Thép Mới ( Ngữ văn

6 tập hai ) Hãy liệt kê các khả năng sắp xếp trật tự từ trong bộ phận

câu in đậm Đối chiếu đoạn kết với dàn ý bài văn và cho biết vì sao tác giả lựa chọn trật tự từ như vậy?

Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh,

nhũn nhặn, ngay thẳng, thuỷ chung, can đảm Cây tre mang những đức tính của người hiền là tượng trưng cao quý của dân tộc

Việt Nam

Dàn ý bài “ Cây tre Việt Nam”:

-Đoạn 1: Giới thiệu về cây tre và những

phẩm chất đáng quí của tre.

-Đoạn 2: Tre gắn bó với con người trong cuộc sống và lao động.

-Đoạn 3: Tre sát cánh với con người trong chiến đấu bảo vệ quê hương.

-Đoạn 4: Tre là người bạn đồng hành với con người trong hiện tại và tương lai.

- Thuỷ chung, cam đảm: những phẩm chất tốt đẹp phải trải qua thử thách mới hiểu.

=> Trật tự thể hiện vẻ đẹp từ bên ngoài

đến phẩm chất bên trong của cây tre

=> Đúc kết những phẩm chất đáng quý

của cây tre theo trình tự dàn ý trong bài

Cách sắp xếp hợp lí

Bài tập 3a/SGK – 123: Phân tích cấu trúc ngữ pháp

những dòng thơ in đậm và nhận xét về hiệu quả diễn đạt của trật tự từ?

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng, con cuốc cuốc,

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng, ta với ta.

(Bà Huyện Thanh Quan, Qua Đèo Ngang)

Lom khom dưới núi, tiều vài chú

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng , con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng , cái gia gia.

Hiệu quả:

- Gợi vẻ hoang sơ, đìu hiu của Đèo Ngang

- Nhấn mạnh nỗi buồn của tác giả

TN

Đảo trật tự

cú pháp

1 Một thời đại vừa chẵn mười năm.

Trong mười năm ấy, thơ mới đã tranh đấu gắt gao với thơ cũ,

một bên giành quyền sống, một bên giữ quyền sống Cuộc đấu

tranh ấy kéo dài cho đến ngày thơ mới toàn thắng Trong sự

thắng lợi ấy, cũng có công của những người tả xung hữu đột

nơi chiến trường, nhưng trước hết là công của những nhà thơ mới. (Hoài Thanh – Hoài Chân, Một thời đại trong thi ca)

2 Một thời đại vừa chẵn mười năm.

Thơ mới đã tranh đấu gắt gao với thơ cũ, một bên giành quyền

sống, một bên giữ quyền sống trong mười năm ấy Cuộc đấu

tranh ấy kéo dài cho đến ngày thơ mới toàn thắng Những

người tả xung hữu đột nơi chiến trường, trước hết là những

nhà thơ mới cũng có công trong sự thắng lợi ấy,

(Hoài Thanh – Hoài Chân, Một thời đại trong thi ca)

Em hãy so sánh cách diễn đạt ở hai đoạn văn trên và cho biết cụm từ in đậm khi đặt ở đầu câu nhằm mục đích gì?

Một thời đại vừa chẵn mười năm.

Trong mười năm ấy, thơ mới đã tranh đấu gắt gao

với thơ cũ, một bên giành quyền sống, một bên giữ

quyền sống Cuộc đấu tranh ấy kéo dài cho đến ngày

thơ mới toàn thắng Trong sự thắng lợi ấy, cũng có

công của những người tả xung hữu đột nơi chiến

trường, nhưng trước hết là công của những nhà thơ mới (Hoài Thanh – Hoài Chân, Một thời đại trong thi ca)

-Là trạng ngữ.

-Có liên quan về ý nghĩa tới câu đứng

trước đó.

Theo em,trật tự từ nào sau đây có tác dụng thể hiện sự hài hoà về ngữ âm lời nói?

A Cối xay tre nặng nề quay, từ

nghìn đời nay, xay nắm thóc.

C Cối xay tre nặng nề quay, xay

nắm thóc, từ nghìn đời nay.

B Từ nghìn đời nay, cối xay tre

nặng nề quay, xay nắm thóc.

Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay,

xay nắm thóc.

(Thép Mới, Tre Việt Nam)

=> Tạo sự hài hoà về ngữ âm lời nói.

B B

B

Bài tập 6/SGK-124:

Viết một đoạn văn ngắn về đề tài sau:

Lợi ích của đi bộ đối với sức khoẻ.

Giải thích cách sắp xếp trật tự từ ở một câu trong đoạn văn đã viết

BÀI TẬP CỦNG CỐ KIẾN THỨC

Câu 3:

Khi muốn sắp xếp trật tự từ nhằm mục đích nhấn mạnh về hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng thì ta làm thế nào?

=> Đảo trật tự cú pháp