Hoạt động dạy học - Giới thiệu bài: Trong lòng xã hội phong kiến suy yếu đã nảy sinh và phát triển nền sản xuất T bản Chủ nghĩa dẫn tới mâu thuẫn ngày càng tăng giữa Phong kiến với T sản
Trang 1(từ giữa thế kỷ XVI đến nửa sau thế kỷ XIX )
Bài 1:
Những cuộc cách mạng t sản đầu tiên
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
- Giúp HS nắm đợc:
Nguyên nhân, diễn biến, tính chất, ý nghĩa Lịch sử của cách mạng Hà Lan giữa thế kỷ thứ XVI, cách mạng Anh giữa thế kỷ thứ XVII, chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ và việc thành lập hợp chủng quốc Mỹ (Hoa Kỳ)
- Các khái niệm cơ bản trong bài, chủ yếu là khái niệm “cách mạng t sản ”
2 T tởng:
Thông qua các sự kiện cụ thể bồi dỡng cho HS:
- Nhận thức đúng về vai trò của quần chúng nhân dân trong cách mạng
- Nhận thấy Chủ nghĩa T bản có mặt tiến bộ song vẫn là chế độ bóc lột thay cho Chế độ Phong kiến
3 Kỹ năng:
Rèn luyện cho HS kĩ năng:
Trang 2- Độc lập làm việc để giải quyết các vấn đề đợc đặt ra trong quá trình học tập, trớc hết là các câu hỏi, bài tập trong sách giáo khoa.
II Đồ dùng, tài liệu, thiết bị dạy- học
* GV: - Bản đồ thế giới để xác định vị trí các nớc đang học
- Lợc đồ cuộc nội chiến ở nớc Anh (phóng to).
- Bảng phụ, tài liệu Lịch sử thế giới cận đại
* HS:
- Tìm hiểu các thuật ngữ, khái niệm Lịch sử học trong bài
III Hoạt động dạy học
- Giới thiệu bài:
Trong lòng xã hội phong kiến suy yếu đã nảy sinh và phát triển nền sản xuất T bản Chủ nghĩa dẫn tới mâu thuẫn ngày càng tăng giữa Phong kiến với T sản và các tầng lớp nhân dân lao động, một cuộc cách mạng sẽ nổ ra là tất yếu
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức cần đạt
* Hoạt động 1: Cá nhân / lớp
- GV: nêu vấn đề: Trong các thế kỉ XV-XVII, nền
kinh tế Tây Âu có những biểu hiện nào?
- Yêu cầu HS đọc
HS: Đọc đoạn đầu mục 1 sách giáo khoa
GV: ? Nền sản xuất mới ra đời trong điều kiện nào?
HS: Nhớ lại kiến thức lơp 7 để trả lời
GV: Bổ sung (theo t liệu LS - 8 trang 4)
- Khẳng định: Nền sản xuất mới ra đời trong lòng
xã hội phong kiến đã suy yếu bị chính quyền Phong
GV: Bổ sung: Nền SX mới đem lại năng suất lao
I sự biến đổi về kinh tế, xã hội tây âu các thế kỉ XV – XVII Cách mạng hà lan thế kỷ XVI
1 Một nền sản xuất mới ra đời
- Thế kỉ XV nền sản xuất mới TBCN tiến bộ ra đời trong lòng XHPK
- Nền kinh tế biến đổi, phát triển
Trang 3động cao Đó là sự phát triển tất yếu.…
* Hoạt động nhóm – Cả lớp
Tìm hiểu những biểu hiện của nền sản xuất mới và
sự thay đổi trong xã hội
GV: hỏi: Những biểu hiện nào chứng tỏ nền sản
xuất TBCN phát triển mạnh ở Tây Âu
HS: Dựa vào sách giáo khoa trả lời
GV: Hỏi: cùng với sự ra đời của nền sản xuất mới,
xã hội Tây Âu có sự chuyển biến nh thế nào?
HS: Trả lời: T sản và Vô sản
GV: Bổ sung: Mối quan hệ trong xởng sản xuất là
mối quan hệ chủ thợ Chủ xởng kiếm đợc lợi nhuận
còn thợ bị bóc lột phải bán sức lao động theo chế độ
làm công ăn lơng – Trong xã hội Tây Âu đã có sự
biến đổi giai cấp, các giai cấp mới hình thành Chủ
xởng và thơng nhân giàu có làm thành giai cấp T
sản, những ngời làm thuê tạo thành giai cấp vô sản
GV: ? yêu cầu HS trao đổi xã hội Tây Âu lúc đó tồn
tại những mâu thuẫn nào ? sẽ dẫn tới hệ quả gì?
HS: Thảo luận nhóm nhỏ – Cử đại diên trả lời
Yêu cầu: Nhắc lại đợc mâu thuẫn cơ bản của xã hội
phong kiến, nêu đợc mâu thuẫn mới
GV: Kết luận: mâu thuẫn giữa giai cấp t sản và các
tầng lớp nhân dân ngày càng gay gắt là nguyên
nhân dẫn tới cách mạng sẽ nổ ra
+ Biểu hiện: Sách giáo khoa
- Xã hội hình thành 2 giai cấp mới
T sản và Vô sản
* Hoạt động 2:
GV: yêu cầu HS quan sát bản đồ thế giới (hoặc bản
đồ Châu Âu)
Giới thiệu vùng đất Nê-Đéc-Lan, sau đó đặt câu hỏi
em có nhận xét gì về vị trí của vùng đất này
HS trả lời:
GV: Bổ sung: Nê-Đéc-Lan nằm ở ven bờ biển Bắc,
có điều kiện giao lu buôn bán và phát triển nền sản
xuất công thơng…
- Sau đó GV trình bày vài nét về tình hình kinh tế
xã hội Nê-Đéc-Lan dới sự thống trị của Tây Ban
Trang 4GV? kết quả của cách mạng Hà Lan nh thế nào?
HS: dựa vào sách giáo khoa trả lời
GV:? Giải thích khái niệm cộng hòa? Thể chế dân
chủ… khác với chế độ chuyên chế tập quyền
chuyên chế
- Cách mạng Hà Lan diền ra dới hình thức nh thế
nào ?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: Bổ sung: Đây là cuộc đấu tranh giải phóng dân
tộc lật đổ ách thống trị của phong kiến Tây Ban
Nha, thành lập nớc cộng hòa, là cuộc cách mạng T
sản đầu tiên trên thế giới
- ? Vì sao cuộc cách mạng Hà Lan là cuộc cách
mạng T sản đầu tiên?
HS: Suy nghĩ trả lời: Cuộc cách mạng đã đánh đổ
đ-ợc chế độ Phong kiến, tạo điều kiện cho Chủ nghĩa
T bản phát triển, xây dựng một xã hội tiến bộ hơn:
nền cộng hòa
+ 1581, các tỉnh Miền Bắc thành lập nớc cộng hòa
- Kết quả:
1648, nền độc lập của Hà Lan đợc công nhận => tạo điều kiện cho Chủ nghĩa T bản ở Hà Lan phát triển => là cuộc cách mạng T sản
? Những biểu hiện của sự phát triển kinh tế TBCN
ở Anh (kinh tế ở Anh có sự thay đổi?)
HS: dựa vào SGK trả lời
GV: Bổ sung câu trả lời của HS => ghi bảng
- ? Sự phát triển kinh tế TB ở Anh có gì khác với
các nớc Tây Âu?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: Bổ sung: Ngoài những biểu hiện chung của sự
phát triển kinh tế TBCN ở Châu Âu về công thơng
nghiệp, KT TBCN ở Anh còn phát triển mạnh trong
nông nghiệp - đó là nền nông nghiệp kinh doanh
theo lối T bản
* Học sinh làm việc theo nhóm: 2 nhóm
Tìm hiểu hệ quả của sự phát triển KT TBCN
GV: Hớng dẫn HS tiếp tục theo dõi SGK
II Cách mạng Anh thế kỉ XVII
1 S phát triển của Chủ nghĩa Tbản Anh
* Kinh tế:
- Sự phát triển của các công trờng thủ công, thơng mại, cùng với nền nông nghiệp kinh doanh theo lối
T bản
* Xã hội:
Trang 5? Sự phát triển KT TBCN ở Anh đa tới hệ quả?
(Thành phần xã hội có biến đổi gì? Vì sao nhân
dân phải bỏ quê hơng đi nơi khác ?)
HS: Suy nghĩ trả lời:
GV: Kết luận: Quan hệ TBCN ở Anh phát triển
mạnh, xã hội xuất hiện tầng lớp quý tộc mới có thế
lực về kinh tế, nhân dân bị đuổi ra khỏi đất đai của
mình bởi nạn bao chiếm ruộng đất của bọn quý tộc
mới “Cừu ăn thịt ngời” hình thành nên đội ngũ vô
sản đông đảo
- Cho HS hiểu về tầng lớp quí tộc mới vị trí, tính
chất của tầng lớp này trong xã hội Anh, trớc cách
mạng là tầng lớp quí tộc đợc T sản hóa có thế lực
kinh tế rất mạnh, là tầng lớp đặc biệt gắn quyền lợi
với T sản, có nguyện vọng giống giai cấp T sản là
muốn thoát khỏi sự ràng buộc của chế độ Phong
kiến để tự do chiếm hữu và tự do kinh doanh, cùng
liên minh với T sản để lãnh đạo cuộc cách mạng t
sản Anh …
? Xã hội Anh thế kỉ XVII tồn tại những mâu thuẫn
nào?
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: Khẳng định: Những >< trong xã hội Anh ngày
-> Cách mạng T sản Anh bùng nổ
* Hoạt động 4:
Tìm hiểu cuộc cách mạng Anh giai đoạn 1:
GV: Sử dụng lợc đồ cuộc nội chiến ở Anh (phóng
to)- trình bày diễn biến giai đoạn 1 – cuộc nội
chiến giữa nhà Vua và Quốc Hội (đợc nhân dân ủng
hộ), sau đó yêu cầu 1 HS trình bày lại diễn biến
theo lợc đồ
HS: Lên bảng trình bày diễn biến
GV: Giới thiệu Crôm-oen (theo t liệu LS -8)
Học sinh trao đổi và trả lời câu hỏi
GV: Hớng dẫn HS quan sát (Hình 2) Tờng thuật
quang cảnh xử tử Vua Sáclơ I ? Sự kiện xử tử Vua
2 Tiến trình cách mạng:
* Giai đoạn 1 (1642-1648):
* Giai đoạn 2 (1649-1688):
- 30/1/1649 Sáclơ I bị xử tử
Trang 6Sáclơ I đa đến kết quả gì?
HS: Trả lời: Nớc Anh trở thành nớc Cộng hòa
GV: Hớng dẫn HS tiếp tục theo dõi SGK sau đó đặt
câu hỏi: tại sao Vua Sáclơ I bị xử tử, chế độ Cộng
hòa đợc thành lập mà cách mạng Anh cha chấm
dứt?
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: Trình bày về cuộc đảo chính (12/1688)
- Giải thích: Quân chủ lập hiến
? Vì sao chế độ Cộng hòa ở Anh lại đợc thay bằng
chế độ quân chủ lập hiến ?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: Để chống lại cuộc đấu tranh của nông dân
nhằm đẩy cách mạng đi xa hơn, T sản và quí tộc
mới lựa chọn hình thức thống trị thích hợp để bảo
vệ quyền lợi của mình
? Vậy thực chất chế độ quân chủ lập hiến là gì
HS: Trả lời thực chất vẫn là chế độ T bản
GV:?Cuộc cách mạng t sản Anh diễn ra có gì khác
so với các cuộc cách mạng T sản Hà Lan
HS: là cuộc nội chiến giữa T sản, quí tộc mới với
nhà Vua và quí tộc Phong kiến
hòa
- 12/1688, Quốc hội tiến hành đảo chính -> chế độ quân chủ lập hiến
ra đời
* Hoạt động 5: Làm việc theo nhóm
GV: Yêu cầu một HS đọc phần (3) sau đó nêu câu
hỏi, cho HS thảo luận cuộc cách mạng T sản Anh
đã làm đợc gì ? Cách mạng có triệt để không ? Tại
sao ?
HS: Thảo luận nhóm – Cử đại diện nhóm trả lời –
các nhóm khác bổ sung
GV: Tổng kết thảo luận Những kết quả của cuộc
cách mạng Anh cho thấy đó là cuộc cách mạng T
sản không triệt để vì lãnh đạo cách mạng là liên
minh T sản + quí tộc mới nên không tiêu diệt đợc
chế độ Phong kiến (vẫn duy trì quân chủ lập hiến)
không giải quyết ruộng đất cho nông dân nghèo
Đây chính là hạn chế của cuộc cách mạng T sản
Trang 74 Củng cố:
GV ? Em hiểu thế nào là 1 cuộc cách mạng T sản ?
HS: Qua bài học – trả lời
5 Hớng dẫn HS chuẩn bị bài sau:
Mục III chiến tranh dành độc lập …
? Vì sao nhân dân các thuộc địa ở Bắc Mĩ đấu tranh chống thực dân Anh ?
Nắm đợc sơ lợc về diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc chiến tranh giành độc lập
I Mục tiêu bài học:
- Đã soạn ở tiết 1 bài 1
II Chuẩn bị:
* GV:
- Lợc đồ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
- Lịch sử thế giới Cận đại (giáo trình CĐ)
* HS: Sc tầm một số t liệu phục vụ bài học: Chân dung và sự nghiệp của tơn…
Oa-sinh-III Hoạt động dạy - học
1 ổn định tổ chức:
- Sĩ số:
2 Kiểm tra:
Trang 8? - Tính chất, ý nghĩa của cuộc cách mạng Anh thế kỉ XVII ?
- Là cuộc cách mạng T sản, xóa bỏ quan hệ sản xuất Phong kiến, mở đờng cho Chủ nghĩa T bản phát triển xác lập quyền thống trị của T sản và quý tộc mới
3 Bài mới:
Cùng với 2 cuộc cách mạng đã học: cách mạng t sản Hà Lan, cách mạng T sản Anh, cuộc chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, cũng là cuộc cách mạng T sản, nó ảnh hởng đến phong trào đấu tranh giành độc lập của nhiều nớc vào cuối Thế kỉ XVIII- đầu thế Thế kỉ XIX Vậy cuộc chiến tranh bùng nổ do nguyên nhân nào ? Diễn biến, kết quả ra sao ? ý nghĩa của cuộc cách mạng nh thế nào ?
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức cần đạt
* Hoạt động 1: Cả lớp
GV: Sử dụng bản đồ 13 thuộc địa của Anh ở Bắc
Mĩ Yêu cầu HS quan sát bản đồ: xác định vị trí,
tiềm năng của 13 thuộc địa và quá trình xâm lợc
của Thực dân Anh
HS: Lên bảng chỉ trên bản đồ: xác định vị trí và
giới thiệu 13 thuộc địa
1 Tình hình thuộc địa - Nguyên nhân của chiến tranh:
*Tình hình thuộc địa:
- Từ đầu thế kỉ XVII - đầu thế kỉ XVIII, thực dân Anh đã thành lập
13 thuộc địa ở Bắc Mĩ
GV: Thông báo thêm về tình hình phát triển kinh
tế công thơng nghiệp của 13 thuộc địa, nhất là
công thơng, thủ công đóng tàu, luyện sắt Nhiều
hàng hóa sản phẩm đợc xuất khẩu hệ thống giao
thông, thông tin liên lạc xuất hiện giữa các thuộc
địa, dần dần 13 thuộc địa hình thành một thị trờng
thống nhất…
- Kinh tế 13 thuộc địa sớm phát triển theo đờng T bản Chủ nghĩa
GV: Nêu vấn đề Yêu cầu HS thảo luận:
Vì sao Thực dân Anh kìm hãm sự phát triển của
kinh tế thuộc địa? Điều đó dẫn tới hệ quả gì ?
HS: - Thảo luận nhóm
- Cử đại diện trả lời
GV: Tổng kết thảo luận và kết luận:
Do kinh tế của 13 thuộc địa phát triển đã cạnh
tranh với chính quốc, nhng do Thực dân Anh chỉ
coi nơi này là nơi cung cấp nguyên liệu, tiêu thụ
hàng hóa cho chính quốc nên đã tìm mọi cách để
ngăn cản kinh tế thuộc địa
=> Thuộc địa mâu thuẫn với chính quốc Đó là
nguyên nhân bùng nổ cuộc chiến tranh
* Nguyên nhân của chiến tranh
- Thực dân Anh tìm mọi cách ngăn cản sự phát triển của KT thuộc địa
=> thuộc địa >< chính quốc
=> Cuộc chiến tranh giành độc lập bùng nổ
Trang 9GV:Hỏi: Nguyên nhân trực tiếp của cuộc chiến
tranh là gì ?
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: Khẳng định – Ghi bảng: Hành động trả thù
của thực dân Anh đối với nhân dân cảng Bô -Xtơn
(đóng cảng) => mâu thuẫn và căng thẳng Trong
hội nghị lục địa ở Phi- la- đen- phi- a, những kiến
nghị của đại biểu thuộc địa không đợc chấp nhận
-> chiến tranh chính thức bùng nổ
? Em biết gì về Oa-Sinh-Tơn ?
HS: giới thiệu đôi nét về Oa-Sinh-Tơn
GV: Bổ sung thêm vài nét về đạo đức phẩm chất
của ông: Là ngời có lòng dũng cảm, tính kiên
định, tài chỉ huy quân sự và tổ chức, có uy tín lớn
trong nhân dân- ngời kết thúc đẩy thẳng lợi cuộc
cách mạng…
thực dân Anh đóng cảng
- 10/1774, kiến nghị của đại biểu thuộc địa ở hội nghị Phi-la-đen-phi-a bị từ chối
=> Chiến tranh bùng nổ (4/1775) chỉ huy Oa-Sinh-Tơn
* Hoạt động nhóm:
GV: Yêu cầu HS đọc đoạn chữ in nhỏ
HS: Đọc SGK
GV: Yêu cầu HS thảo luận nhóm về tính chất tiến
bộ của tuyên ngôn độc lập và liên hệ ở Mĩ nhân
dân lao động có đợc hởng các quyền đã đợc nêu
trong tuyên ngôn độc lập hay không ?
HS: Thảo luận nhóm – Cử đại diện nhóm trả lời
GV: Bổ sung: chỉ đối với những ngời da trắng mới
đợc hởng những quyền đã nêu trong bản tuyên
ngôn Ngời da đen không đợc hởng
? Bản tuyên ngôn đợc liên hệ trong bản tuyên
ngôn nào ở nớc ta ?
HS: trả lời:
GV chốt lại: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng
bản tuyên ngôn đọc trong ngày 2/9/1945
- 4/7/1776, tuyên ngôn độc lập
GV: trình bày tiếp diễn biến của cách mạng
(trong Lịch sử thế giới cận đại – giáo trình CĐ)
? chiến thắng Xa-ra-tô-ra có ý nghĩa nh thế nào
đối với chiến tranh giành độc lập ?
HS: trả lời:
GV: Bổ sung: Chiến thắng đã tạo ra đợc bớc ngoặt
của cuộc chiến tranh -> năm 1781, quân Anh ở…
- 17/10/1777, chiến thắng tô-ga -> Hiệp ớc Véc xai – 1783 kết thúc chiến tranh
Trang 10Xa-ra-hiệp ớc Véc-sai thừa nhận độc lập của 13 thuộc
địa
? Oa-Sinh-Tơn có vai trò nh thế nào trong cuộc
chiến tranh giành độc lập ?
HS: trả lời: ông có vai trò lớn - ngời chỉ huy quyết
định thắng lợi của cuộc chiến tranh -> đợc chọn
làm tổng thống đầu tiên của nớc Mĩ
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: Giảng về thể chế chính trị ở Mĩ theo hiến
pháp quy định
? Những điểm nào thể hiện sự hạn chế của hiến
pháp năm 1787 ?
HS: Hiến pháp hạn chế quyền bình đẳng của ngời
phụ nữ, da đen, da màu…
3 Kết quả và ý nghĩa cuộc chiến tranh giành độc l lập của các thuộc
địa Anh ở Bắc Mĩ:
* Kết quả:
- Một nớc Cộng hòa T sản ra đời (Mĩ)
- 1787, Hiến pháp đợc ban hành
GV: ? ý nghĩa của cuộc chiến tranh giành độc
lập?
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: ? Hãy căn cứ vào mục tiêu, kết quả mà cuộc
chiến tranh đem lại, cho biết tính chất của cuộc
chiến tranh giành độc lập ?
HS: Suy nghĩ trả lời
- Mục tiêu: giành độc lập
- Kết quả: phát triển Chủ nghĩa T bản =>
thực chất là cuộc cách mạng T sản
* ý nghĩa:
- Cuộc chiến tranh đã giải phóng
đợc nhân dân Bắc Mĩ, mở đờng cho Chủ nghĩa T bản phát triển ->
là cuộc cách mạng T sản có ảnh ởng to lớn đến phong trào đấu tranh giành độc lập của nhiều nớc cuối thế kỉ XVIII - đầu thế kỉ XIX
h-4 Củng cố
GV: Sơ kết bài học:
+ Mâu thuẫn giữa chế độ Phong kiến với sự phát triển của sản xuất T bản Chủ nghĩa là nguyên nhân dẫn tới các cuộc cách mạng T sản: Hà Lan, Anh, chiến tranh giành độc lập…
+ Nhân dân có vai trò quan trọng quyết định thắng lợi
+ Thắng lợi của các cuộc cách mạng mở ra thời kỳ mới trong Lịch sử
GV: ? Qua bài học em hãy cho biết những căn cứ nào để xác định là cuộc cách mạng T sản ?
HS: trả lời
+ Thành phần lãnh đạo (T sản) ở Anh quí tộc mới
Trang 11+ Mục tiêu, kết quả: Đánh đổ Phong kiến mở đờng cho Chủ nghĩa T bản phát triển, xác lập sự tồn tại của giai cấp T sản
5 Hớng dẫn dặn dò- ra bài tập.–
* Hớng dẫn bài tập 1 bài 2 (trang 9)
1 Lập niên biểu theo mẫu
`
2 ý nghiã của các cuộc cách mạng đầu tiên:
Xác lập sự thắng lợi cuả Chủ nghĩa T bản đối với chế độ Phong kiến (ở các mức
độ khác nhau) tạo điều kiện cho sản xuất T bản Chủ nghĩa phát triển (không bị kìm sự hãm của chế độ Phong kiến) Tuy nhiên các cuộc cách mạng đó cha triệt để (ở Anh là chế độ quân chủ lập hiến, ở tất cả các cuộc cách mạng T sản đều mang lại quyền lợi giai cấp T sản (ở Anh có cả quí tộc mới) nhân dân lao động không đợc hởng quyền lợi gì)
* Chuẩn bị bài sau: Cách mạng T sản Pháp (mục I, II)
Trang 12- Vẽ, sử dụng bản đồ, lập niên biểu, bảng thống kê.
- Biết phân tích, so sánh các sự kiện, liên hệ kiến thức đang học với cuộc sống
Đó là nội dung bài học hôm nay ta nghiên cứu
Tiết 1: Học mục I,II
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức cần đạt
Trang 13GV: ? Tính chất lạc hậu của nền nông nghiệp
Pháp phát triển thể hiện ở điểm nào ? Nguyên
nhân sự lạc hậu này là do đâu ?
HS: Dựa vào, suy nghĩ trả lời
GV: Bổ sung: Trong thời kì nớc Pháp trớc cách
mạng (nớc Anh đang trên con đờng công nghiệp
hóa TBCN) thì nớc Pháp vẫn là nớc nông nghiệp
lạc hậu, trong khi đó công thơng nghiệp đang trên
đà phát triển nhng lại bị chế độ Phong kiến cản
trở
? Chế độ Phong kiến đã kìm hãm sự phát triển của
công thơng nghiệp ra sao ?
HS: Trả lời
GV: Kết luận: Để tạo điều kiện cho xã hội phát
triển cần xóa bỏ quá trình sản xuất Phong kiến đã
lạc hậu lỗi thời, giải quyết vấn đề này cần phải
tiến hành một cuộc cách mạng xã hội
+ Tăng lữ
+ Quý tộc+ Đẳng cấp thứ 3
thuế
Nông dân
- Có mọi
quyền
Tư sản Các tầng lớp
Trang 14- Không có quyền gì.
- Phải đóng thuế và làm nghĩa vụ với Phong kiến
? Nhìn vào sơ đồ, em hãy nêu vị trí, quyền lợi của
ba đẳng cấp ?
GV: Phân biệt cho HS thấy rõ sự khác nhau giữa
đẳng cấp và giai cấp:
Giai cấp Phong kiến gồm 2 đẳng cấp: Tăng lữ,
Quí tộc; Đẳng cấp thứ ba gồm: T sản, nông dân,
các tầng lớp khác
- Đẳng cấp: Những tầng lớp xã hội đợc hình thành
dới CĐPK do luật pháp hoặc tục lệ quy định về vị
trí xã hội, quyền lợi và nghĩa vụ khác nhau
- Sự khác nhau về vị trí quyền lợi của ba đẳng cấp
đợc minh họa qua (Hình 5) Hớng dẫn HS quan
sát H5 và yêu cầu HS thuyết minh
HS: Quan sát hình và trình bày
GV: Bổ sung thêm: Một nông dân già; tay chống
chiếc cuốc (tiêu biểu cho nền nông nghiệp lạc
hậu) cõng trên lng quí tộc và tăng lữ (chịu sự áp
bức) Trong túi áo, túi quần của ngời nông dân có
những tờ văn tự vay nợ, cầm cố ruộng đất Các
hình chim, thỏ nói lên đặc quyền của thế lực PK
(có quyền nuôi các loài vật này nếu nông dân bắt,
giết sẽ bị chừng phạt) và chuột (phá hoại mùa)
GV: Nêu tiếp câu hỏi: Qua phân tích sơ đồ, hình
5, em hãy cho biết mối quan hệ giữa ba đẳng cấp
HS: Trả lời
- Đẳng cấp thứ ba >< Tăng lữ, quí tộc
GV:Kết luận: Nớc Pháp trớc cách mạng đã hình
thành hai trận tuyến: Một bên là PK (Vua, đẳng
cấp tăng lữ, quí tộc) một bên là đẳng cấp thứ ba
PK ra sức giữ trật tự PK đã suy yếu, đẳng cấp th
ba mà tiên phong là giai cấp TS tìm mọi cách tấn
công vào thành trì PK trên tất cả các lĩnh vực =>
Một cuộc cách mạng bùng nổ là tất yếu
- Sau đó GV dẫn dắt: Sự tiến bộ của khoa học - kĩ
thuật, sự phát triển của mầm mống KT TBCN đã
giúp những ngời tiến bộ nhìn nhận lại những quan
- Đẳng cấp thứ ba >< Tăng lữ và quí tộc
Trang 15điểm t tởng PK nhà thờ, họ đã tập trung phê phán
t tởng cũ…
* Hoạt động 3: Cả lớp – cá nhân
Hiểu đợc t tởng chủ đạo của ba nhà t tởng tiêu
biểu của giai cấp TS ở Pháp: Mông-Te-Xki-ơ,
Vôn-Te, Rút-Xô
GV: Giới thiệu 3 nhà t tởng
+ Mông-Te-Xki-ơ: Xuất thân từ gia đình quí tộc
+ Vôn-Te: Xuất thân từ gia đình giầu có
GV: Bổ sung –Khẳng định – ghi bảng sau đó
nêu tiếp câu hỏi:
? Qua t tởng của ba ông, hãy giải thích tại sao gọi
là “trào lu triết học ánh sáng” ? Vai trò ?
HS: Giải thích
GV: Kết luận: T tởng của ba ông đều chĩa mũi
nhọn tấn công vào chế độ PK đòi thay thế nó bằng
xã hội mới tiến bộ hơn
Đây là cuộc đấu tranh của giai cấp T sản Pháp
* Hoạt động 4: cả lớp - cá nhân
HS hiểu đợc sự khủng hoảng của CĐ quân chủ
chuyên chế là một trong những nguyên nhân dẫn
tới cách mạng bùng nổ
II Cách mạng bùng nổ
1 Sự khủng hoảng của chế độ quân chủ chuyên chế:
- Dới thời Lu-I XVI chế độ Phong kiến ngày càng khủng hoảng
Trang 16lột -> nhiều cuộc khởi nghĩa của nhân dân đã nổ
ra
GV: Kết luận: Mâu thuẫn trong xã hội Pháp
ngày càng gay gắt -> cuộc cách mạng chống PK
do giai cấp TS đứng đầu sẽ tất yếu nổ ra
* Hoạt động 5: Cả lớp- cá nhân
HS hiểu đợc cuộc tấn công pháo đài nhà ngục
Baxti đã mở đầu cho thắng lợi của cách mạng
Pháp
GV: Diễn giảng về Hội nghị ba đẳng cấp và hỏi:
Hội nghị ba đẳng cấp nhằm mục đích gì ? Kết
quả ra sao ?
HS: Trả lời
-Hội nghị ba đẳng cấp nhằm giải quyết >< nhng
không có kết quả vì nhà Vua ngoan cố -> cách
mạng bùng nổ
GV: Trình bày thêm về Hội nghị ba đẳng cấp
- Hội nghị do Lu-I XVI chủ trì có 1200 đại biểu
đẳng cấp ba, trong Hội nghị nêu biểu biểu quyết
theo đầu ngời -> Đẳng cấp ba luôn thắng, còn bỏ
phiếu theo đẳng cấp thì đẳng cấp ba ở vào thế
yếu trớc 2 đẳng cấp trên Quí tộc,Tăng lữ ủng hộ
Vua tăng thuế -> làm cho mâu thuẫn lên tới tột
HS: Quan sát H9, tờng thuật cuộc tấn công pháo
đài- ngục Baxti
GV: Bổ sung bài tờng thuật (theo sách GV hoặc
t liệu L/sử 8 trang ([14])
- Yêu cầu HS trao đổi:
? Vì sao việc đánh chiếm pháo đài – ngục Baxti
đã mở đầu cho thắng lợi của cuộc cách mạng ?
HS: Trao đổi nhóm trả lời
GV: Kết luận: 14/7, đợc ghi vào Lịch sử của
Trang 17- Học bài cũ theo nội dung và câu hỏi trong SGK.
- Hớng dẫn chuẩn bị bài mới: mục III: Sự phát triển của cách mạng
1 Cách mạng Pháp phát triển qua mấy giai đoạn và phát triển theo chiều hớng nào ?
2 Kết quả, ý nghĩa của cuộc cách mạng T sản Pháp ?
3 Tại sao nói cuộc cách mạng T sản Pháp là cuộc cách mạng triệt để (so với cách mạng T sản Anh)
4 Vai trò của quần chúng trong cách mạng
* Rút kinh nghiệm
Ngày soạn: 23/8/2010
Tiết
Bài 2
III - Sự phát triển của cách mạng
I Mục tiêu bài học
- Đã soạn trong mục tiêu chung của bài
II Chuẩn bị:
- Lợc đồ các nớc PK tấn công nớc Pháp (trong SGK - phóng to)
- Lịch sử thế giới Cận đại (giáo trình cao đẳng)
III Hoạt động dạy - học:
1 ổn định tổ chức.
Sỹ số:
2 Kiểm tra:
Trang 18? Nguyên nhân bùng nổ cuộc cách mạng T sản Pháp ?
- Chế độ quân chủ chuyên chế khủng hoảng -> mâu thuẫn trong xã hội Pháp giữa
ba đẳng cấp ngày càng gay gắt, tác động của “triết học ánh sáng”…
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài:
Cuộc khởi nghĩa ngày 14/7 thắng lợi đã mở đầu cho những thắng lợi tiếp theo của cách mạng T sản Pháp Cách mạng đã phát triển nh thế nào ? ý nghĩa của cách mạng T sản Pháp ra sao ?
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức cần đạt
- Phái lập hiến lên cầm quyền
GV: Giải thích thêm: Trong giai cấp TS
Pháp cũng có sự phân hóa thành nhiều tầng
lớp Đại t sản tài chính nắm trong tay nhiều
của cải, gần gũi với chế độ PK T sản công
thơng là những ngời trực tiếp sản xuất…
quan tâm đến những vấn đề dân chủ Sau
14/7 phái đại TS cầm quyền
1 Chế độ quân chủ lập hiến (từ ngày 14/7/1789 đến ngày 10/8/1792)
- Sau ngày 14/7, phái lập hiến của
Hớng dẫn HS thảo luận về nội dung của
Tuyên ngôn có điểm nào tích cực, điểm nào
- Hạn chế: phục vụ quyền lợi cho giai cấp
TS Sau đó GV đặt tiếp câu hỏi:
? Việc giai cấp TS thông qua Hiến pháp xác
lập chế độ Quân chủ lập hiến chứng tỏ điều
Trang 19quyền lợi giai cấp , quyền sở hữu tài sản, đại
TS không muốn cách mạng đi xa hơn,
không muốn xóa bỏ chế độ Quân chủ đa xã
hội đi đến công bằng, bình đẳng Ngợc lại
họ thấy cần duy trì chế độ quân chủ -> đã
thỏa hiệp với Lu-I XVI
GV: Giảng tiếp về hành động của Vua Pháp
cầu cứu PK Châu Âu
* Hoạt động 1: cả lớp – cá nhân:
HS hiểu đợc việc thành lập nền cộng hòa ->
cách mạng Pháp đã có bớc phát triển cao
hơn, xóa bỏ chế độ PK
GV: Hớng dẫn HS theo dõi SGK và nêu câu
hỏi: khởi nghĩa 10/8/1792 đa tới kết quả gì ?
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: Nêu tiếp câu hỏi: Kết quả này có cao
hơn giai đoạn trớc không ?
HS: Kết quả cao hơn giai đoạn trớc: xóa bỏ
đợc chế độ PK, xác lập nền cộng hòa TS, kết
quả đó do quần chúng thúc đẩy ?
GV: Hớng dẫn HS theo dõi tiếp SGK và
H10
2 Bớc đầu của nền cộng hòa (từ ngày 21/9/1792 đến ngày 2/6/1793):
- Sau khởi nghĩa, T sản công thơng lên cầm quyền, thành lập Quốc hội mới Nền cộng hòa 1 ra đời (21/9/1792)
? Em có nhận xét gì về tình hình nớc Pháp
cuối 1792 đầu 1793 ?
- Tình hình nớc Pháp khó khăn: Thù trong (nội phản) và ngoại xâm
đe dọa
HS: Trả lời
- Nớc Pháp rơi vào tình thế hiểm nghèo thù
trong giặc ngoài…
GV: Thái độ của phái Gi-Rông-Đanh, trớc
tình hình Tổ quốc lâm nguy nh thế nào ?
Nhân dân đã hoạt động ra sao ?
- Phái Gi-Rông-Đanh chỉ lo củng
cố quyền lực
- 2/6/1793, nhân dân Pari khởi
Trang 20nghĩa lật đổ phái Gi-Rông-Đanh.
đến ngày 27/7/1794)
- Giới thiệu Rô-Be-Xpi-e và những biện
pháp của chính quyền Gia-Cô-Banh
GV: Giảng tiếp về cuộc đảo chính của TS
Phản
Cách mạng; sau đó hỏi: Tại sao chính quyền
Gia-Cô-Banh thất bại ?
? Vì sao nói cách mạng TS Pháp là cuộc
cách mạng triệt để ? (so với cách mạng TS
Trang 21- Học bài cũ, hoàn thành 4 bài tập (trang 17).
- Chuẩn bị bài sau: CNTB đợc xác lập…
1 Đọc kỹ nội dung các phần 1,2,3
2 Xem 1 số khái niệm có trong bài: Cách mạng công nghiệp…
3 Quan sát các hình rút ra nội dung KT Lịch sử
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: HS biết và hiểu:
- Cách mạng công nghiệp: Nội dung và hệ quả
- Sự xác lập CNTB trên phạm vi thế giới
2 T tởng:
- Sự bóc lột, áp bức của CNTB đã gây nên bao đau khổ cho nhân dân thế giới
- Nhân dân là ngời thực sự sáng tạo, chủ nhân của những thành tựu kĩ thuật sản xuất
3 Kĩ năng:
- Khai thác nội dung và sử dụng kênh hình trong SGK
- Biết phân tích SGK để rút ra kết luận, nhận định, liên hệ thực tế
Trang 22- Sử dụng kênh hình trong SGK có trong bài.
- Tài liệu Lịch sử thế giới Cận đại (giáo trình cao đẳng)
III Hoạt động dạy- học
1 ổn định tổ chức:
- Sĩ số:
2 Kiểm tra:
- ? Vì sao nói cách mạng Pháp là cuộc cách mạng triệt để ?
-Xóa bỏ đợc chế độ PK, mở đờng phát triển TBCN …
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài: Cuộc cách mạng TS Anh vào giữa thế kỉ XVII đã gạt bỏ những
trở ngại về chính trị, xã hội của CĐPK, tạo điều kiện để giai cấp TS Anh tiến hành cuộc cách mạng trong sản xuất
Hoạt động cuả thầy - trò Nội dung kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Cả lớp – nhóm – cá nhân
Hiểu đợc quá trình cách mạng công nghiệp ở
Anh với những phát minh quan trọng
GV: Dẫn dắt: ở Anh từ thế kỉ XVII – XVIII
máy móc đã đợc sử dụng trong các công
tr-ờng thủ công ở thời trung đại
? Tại sao sang thế kỉ XVIII, yêu cầu cải tiến
phát minh máy móc lại đợc đặt ra cấp thiết ?
HS: Trả lời
-Cách mạng TS Anh đã thành công (giữa TK
XVIII), nớc Anh phát triển theo CNTB giai
cấp TS cầm quyền cần phát triển sản xuất
nên phải sử dụng máy móc, máy móc thời
trung đại chỉ thay thế phần nào chế độ chân
tay -> Yêu cầu cải tiến phát minh máy móc
GV: Yêu cầu HS quan sát H12,13
- ? Việc kéo sợi đã thay đổi nh thế nào ?
Năng suất lao động khác nhau ra sao ?
Trang 23- Tinh trạng thừa sợi
GV: Yêu cầu HS kể những phát minh quan
trọng Sau đó cho HS thảo luận vấn đề:
? Trong những phát minh trên, phát minh nào
quan trọng hơn cả, vì sao ?
HS: Thảo luận - trả lời
GV: Tổng kết thảo luận: Máy hơi nớc Giêm
-Oát sử dụng rộng rãi ra các ngành kinh tế
khác
- Giới thiệu đôi nét về Giêm -Oát:
* Hoạt động 2:
HS thấy đợc cuộc cách mạng công nghiệp ở
Anh từ ngành dệt với máy hơi nớc đã phát
triển ra các ngành kinh tế khác
GV: Vì sao máy móc đợc sử dụng nhiều
trong giao thông vận tải ?
HS: Trả lời
GV: Đầu thế kỉ XIX có tàu thủy chạy bằng
máy hơi nớc, xe lửa và đờng sắt
GV ? Vì sao giữa thế kỉ XIX, Anh đẩy mạnh
sản xuất gang thép và than đá ?
HS: Trả lời
- Đẩy mạnh sản xuất gang thép, than đá để
đáp ứng nhu cầu phát triển của máy móc,
+ 1784, máy hơi nớc Giêm- Oát -> Sử dụng trong các ngành kinh tế khác
- Máy móc sử dụng nhiều trong giao thông vận tait: Tàu thủy, xe lửa, đờng sắt
-> Công nghiệp nặng phát triển
+ Giữa thế kỉ XIX, đẩy mạnh sản xuất gang thép và than đá
-> Cách mạng công nghiệp là quá trình chuyển từ sản xuất nhỏ thủ công -> sản xuất bằng máy móc -> làm cho sản xuất nhanh, của cải dồi dào
2 Cách mạng công nghiệp ở Pháp,
Đức
* ở Pháp: 1830, bắt đầu cách mạng
Trang 24công nghiệp muộn nhng tốc độ phát triển khá
nhanh
GV: yêu cầu HS đọc phần (2) SGK và nêu
câu hỏi: Vì sao Pháp bắt đầu cuộc cách mạng
công nghiệp muộn nhng lại phát triển
nhanh ?
HS: Pháp phát triển sản xuất gang, sắt, sử
dụng máy hơi nớc
GV: ở Đức do tiếp thu thành tựu mới của các
? Hãy cho biết những biến đổi của nớc Anh
sau khi hoàn thành cách mạng công nghiệp ?
cho sản xuất ở các nớc TB tăng lên rất nhiều,
xã hội có những thay đổi Mâu thuẫn giai cấp
trong xã hội TB ngày càng gay gắt không thể
điều hòa Tuy nhiên cuộc cách mạng công…
nghiệp đã đa nhân loại sang nền văn minh
công nghiệp
công nghiệp nhng phát triển nhanh,
đứng thứ 2 thế giới sau Anh
3 Hệ quả của cách mạng công nghiệp
- Sản xuất công nghiệp TB phát triển nhanh chóng, quá trình thị hóa diễn ra nhanh
- Xã hội hình thành 2 giai cấp Vô sản
- Bài tập: Lập bảng thống kê những phát minh quan trọng theo mẫu:
- Chuẩn bị bài sau: Mục II: CNTB các lập trên phạm vi thế giới
1.Các cuộc cách mạng TS thế kỉ XIX đã đa đến kết quả gì ?
2 Các cuộc cách mạng TS diễn ra dới hình thức nào ?
3 Tại sao TB phơng tây đẩy mạnh xâm chiếm thuộc địa ?
Trang 253 Quan sát các hình rút ra nội dung KT Lịch sử.
I Mục tiêu bài học:
( Đã soạn trong mục tiêu chung của tiết 1)
II Chuẩn bị:
- Lợc đồ khu vực Mĩ la tinh
- Lịch sử thế giới Cận đại (giáo trình cao đẳng)
III Hoạt động dạy- học:
1 ổn định tổ chức
- Sĩ số:
2 Kiểm tra:
? Những phát minh cải tiến quan trọng nào trong ngành dệt của nớc Anh ?
- 1764, máy kéo sợi Gien-ni; 1769, máy kéo sợi bằng sức nớc
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài:
Sang thế kỉ XIX,các cuộc cách mạng TS lại tiếp tục nổ ra ở nhiều nớc dới nhiều hình thức khác nhau Các cuộc cách mạng TS thắng lợi đã xác lập sự thống trị của giai cấp TS, cùng với việc hoàn thành cách mạng TS, giai cấp TS tiến hành cuộc cách mạng công nghiệp -> CNTB xác lập trên phạm vi thế giới.…
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức cần đạt
* Hoạt động 1: Cả lớp – cá nhân
HS nắm đợc một số nét chính về các cuộc
cách mạng TS thế kỉ XIX
GV: Sử dụng lợc đồ Mĩ la tinh đầu thế kỉ
XIX, giới thiệu khái quát: giàu tài nguyên, là
1/ Các cuộc cách mạng t sản thế kỉ XIX:
* ở Mĩ la tinh
Trang 26thuộc địa của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha
Phong trào đấu tranh giành độc lập phát triển
mạnh
? Vì sao sang thế kỉ XIX phong trào đấu
tranh giành độc lập ở Mĩ la tinh phát triển
mạnh ? Kết quả ra sao ?
HS: Trả lời
- Tác động của cách mạng TS Pháp, Mĩ
- Thực dân TBN, BĐN suy yếu
GV: Yêu cầu HS quan sát lợc đồ H19 Hãy
thống kê các quốc gia TS mới ra đời theo thứ
GV: Nêu vấn đề yêu cầu HS thảo luận:
Vì sao trong giai đoạn này, cách mạng TS lại
tiếp tục phát triển mạnh ở Châu Âu ?
HS: Thảo luân - trả lời
GV: Bổ sung và mở rộng: Sau Hội nghị viên
(1815) đã thiết lập một trật tự chính trị phản
động ở Châu Âu -> Nền quân chủ PK đợc
phục hồi Đây là thời kì phản động nhaast
của liên minh PK Châu Âu -> Cách mạng TS
tiếp tục nổ ra nhằm củng cố sự thắng lợi của
CNTB
- GV: Trình bày sơ lợc 1 số phong trào cách
mạng tiêu biểu: Pháp, Đức, I-ta-li-a [(theo…
- 7/1830, phong trào cách mạng diễn ra
ở Pháp sau đó lan sang Bỉ, Đức, Ba lan,
Hi lạp, I-ta-li-a
- 1848-1849, cách mạng TS tiếp tục nổ
ra ở nhiều nớc Châu Âu
Trang 27nổ, các tầng lớp TS và quần chúng lật đổ nền
quân chủ tháng bảy sau 18 năm 7 tháng
(1830-1848), thành lập nền cộng hòa II của
TS Trong ảnh cuộc khởi nghĩa ở Pari diễn ra
quyết liệt -> Cuộc đàn áp của quân đội chống
lại quần chúng khởi nghĩa
-Mặc dù bị đàn áp nhng phong trào cách
mạng ở Châu Âu (1848-1849) đã giáng đòn
nặng nề vào nền thống trị PK -> Tạo tiền đề
cho sự toàn thắng của CNTB giữa thế kỉ XIX
* Hoạt động 3: Cả lớp – cá nhân
GV: Trên cơ sở chuẩn bị bài ở nhà hãy cho
biết trong giai đoạn này có những cuộc cách
mạng TS nào ?
HS: Nêu tên 3 cuộc cách mạng TS
GV: Trình bày từng cuộc cách mạng
- Quá trình thống nhất ở I-ta-li-a
+ Cho HS quan sát H22 –khắc họa hình ảnh
đội quân áo đỏ của Ga-ri-ban-đi -> thắng lợi
của cách mạng bằng con đờng đấu tranh của
quần chúng –thống nhất từ dới lên
- Quá trình thống nhất ở Đức
+ Cho HS quan sát H23 –khắc họa hình ảnh
Bi-xmác với chính sách “sắt và máu” ->
thống nhất đất nớc bằng con đờng chiến
tranh xâm lợc – thống nhất từ trên xuống
? Chỉ rõ nét khác nhau của các cuộc cách
mạng trên ?
HS: Trả lời
GV ? Tại sao cuộc thống nhất ở I-ta-li-a,
Đức, cải cách nông nô ở Nga đều là cách
mạng TS ? (Gợi ý: Nguyên nhân sâu sa và
mục đích của các cuộc cách mạng đó)
HS: Trả lời
GV: Kết luận: Tuy diễn ra dới hình thức khác
nhau nhng các cuộc cách mạng đều mở đờng
+ Cải cách nông nô ở Nga (1861)
=> Là cuộc cách mạng TS, mở đờng cho CNTB phát triển ở các nớc
=> Kết luận: Đến giữa thế kỉ XIX CNTB đã thắng lợi trên phạm vi thế giới
2/ Sự xâm lợc của TB phơng Tây đối với các nớc á, Phi:
Trang 28? Vì sao CNTB phát triển càng thúc đẩy các
nớc TB đi xâm chiếm thuộc địa ?
HS: Tiêu thụ sản phẩm, nguyên liệu …
GV: Dùng bản đồ Thế giới vừa giới thiệu,vừa
đánh dấu những nớc bị đế quốc thực dân
ph-ơng tân xâm lợc ở á, Phi và Mĩ la tinh ->
cuối TK XIX hầu hết các nớc á, Phi và Mĩ la
tinh lần lợt trở thành thuộc địa hoặc phụ
thuộc của thực dân phơng Tây
? Tại sao TB phơng Tây lại đẩy mạnh xâm
l-ợc các nớc ở châu á và châu Phi ?
HS: Trả lời : giàu tài nguyên
- Nguồn nhân công rẻ…
- GV: Khái quát – khẳng định: Đó là những
nơi có nguồn tài nguyên giàu có, nguồn nhân
công dồi dào, chế độ PK ở nơi đó đã trở nên
lạc hậu, suy yếu
- Kinh tế TBCN phát triển làm tăng nhu cầu tìm kiếm thị trờng -> TB phơng Tây xâm chiếm thuộc địa
- Cuối thế kỉ XIX hầu hết các nớc á, phi lần lợt trở thành thuộc địa hoặc phụ thuộc của thực dân phơng Tây
- 1859 Cách mạng TS Pháp - Chiến tranh giành độc lập
- 1776 Cải cách nông nô ở Nga - Thống nhất bằng chiến tranh XL
- 1861 Vận động thống nhất ở I-ta-li-a - Cải cách
- 1871 Vận động thống nhất Đức -Thống nhất bằng đấu tranh của quần
chúng
5 Hớng dẫn dặn dò ra bài tập:– –
- Học bài cũ – hoàn thành câu hỏi cuối bài
- Chuẩn bị bài sau: Phong trào công nhân
1 Đọc kĩ nội dung bài học
2 Tìm hiểu Nội dung kiến thức cần đạt qua H24, 25 trong SGK
3 So sánh phong trào công nhân thời kỳ trớc đó
* Rút kinh nghiệm:
Trang 29Ngày soạn:13/9
Tiết 7
Bài 4:
Phong trào công nhân và
sự ra đời của chủ nghĩa mác
I Mục tiêu bài học:
- Sử dụng 1 số kênh hình có trong bài
- Lịch sử thế giới Cận đại (giáo trình cao đẳng)
III Hoạt động dạy - học:
1 ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số HS:
2 Kiểm tra:
? Tại sao các nớc phơng Tây đẩy mạnh đi xâm chiếm thuộc địa ?
- Kinh tế TBCN phát triển nhanh -> tănh nhu cầu về thị trờng tiêu thụ, nơi cung cấp nguyên liệu, nhân công
3 Bài mới:
Trang 30* Giới thiệu bài:
Sự phát triển nhanh chóng của CNTB khoét sâu thêm giữa 2 giai cấp: TS và VS Ngay từ khi mới ra đời, giai cấp Vô sản đã đấu tranh chống giai cấp TS – Cuộc đấu tranh của giai cấp VS nh thế nào ?
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức cần đạt
*Hoạt động 1: Cả lớp – cá nhân
Tìm hiểu phong trào công nhân buổi đầu khi
mới ra đời và quá trình phát triển của phong
trào qua sự nhận thức của giai cấp công nhân
GV: Giai cấp VS là con đẻ của cách mạng
công nghiệp sau đó GV đặt tiếp câu hỏi
? Tại sao ngay từ khi mới ra đời giai cấp VS đã
đấu tranh chống giai cấp TS ?
HS: Trả lời: giai cấp VS bị bóc lột nặng nề: giờ
làm nhiều (14-16 h/ngày) điều kiện lao động
tồi tệ, lơng ít -> họ đấu tranh.…
GV: Miêu tả cuộc sống của công nhân Anh: cả
Nam, Nữ, kể cả trẻ em đều phải làm thuê trong
những điều kiện khắc nghiệt Trong hầm mỏ:
nóng bức vào mùa hè, lạnh giá vào mùa đông
ở các xởng dệt môi trờng lại ô nhiễm, ngạt thở
bởi bụi bẩn rất hại phổi Công nhân mắc nhiều
bệnh tật: đi vòng kiềng, vẹo xơng, lao phổi và
các bệnh hiểm nghèo khác Đa số công nhân
thọ không quá 40 tuổi
- Cho HS quan sát H24, đọc chữ nhỏ
- ? Những ngời lao động trong bức hình là ai?
đang phải làm gì ? họ làm việc trong môi trờng
nào ?
HS: Quan sát và mô tả
GV: Bổ sung: Tất cả đều là lao động trẻ em
trong hầm mỏ tối tăm, đẩy những xe than to
nặng quá sức của chúng Sau đó GV nêu vấn
đề cho HS thảo luận ? Vì sao giới chủ lại thích
1 Phong trào đập phá máy móc và bãi công:
* Nguyên nhân:
- Do bị GC TS bóc lột nặng nề -> đời sống của CN vô cùng khốn đốn ->
đấu tranh
Trang 31sử dụng lao động trẻ em ?
HS: Thảo luận nhóm – Phát biểu
GV: Tổng kết thảo luận: Sử dụng lao động trẻ
em tiền lơng trả thấp, giờ làm nhiều, cha có ý
hành vui chơi, đợc gia đình chăm sóc, xã hội
quan tâm, pháp luật bảo vệ
* Hoạt động 2:
Nắm đợc các hình thức đấu tranh của công
nhân chống TS trong giai đoạn đầu
GV ? Tại sao trong cuộc đấu tranh chống TS,
cuộc đập phá không đa đến kết quả -> dần dần
họ đấu tranh bằng bãi công
GV: Giải thích bãi công sau đó nêu câu hỏi:
? Hình thức đấu tranh bãi công cao hơn hình
thức phá máy ở chỗ nào ?
HS: Trả lời
- Giai cấp công nhân đã xác định đợc kẻ thù là
bọn TS -> đấu tranh đa ra những yêu cầu đối
với chủ, tuy nhiên những yêu cầu này chỉ
nhằm mục đích kinh tế trớc mắt
GV ? Trải qua đấu tranh giai cấp công nhân có
sự tiến bọ nh thế nào trong nhận thức ?
HS: Trả lời:
- Qua đấu tranh, giai cấp công nhân đã thành
lập công đoàn
GV: Nhấn mạnh vai trò tác dụng của công
đoàn: Điều kiện, tổ chức đấu tranh -> cuộc đấu
tranh của công nhân có tổ chức hơn
Kết luận: Nhìn chung phong trào công nhân ở
* Cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỉ XIX, giai cấp công nhân đã đấu tranh mạnh mẽ
- Đập phá máy móc
- Bãi công đòi tăng lơng giảm giờ làm
- Thành lập các công đoàn -> Điều kiện tổ chức công nhân đấu tranh đòi quyền lợi
Trang 32đầu thế kỉ XIX mới chỉ đòi quyền lợi về kinh
tế
- Dẫn dắt: Bớc sang những năm 30-40 của thế
kỉ XIX, phong trào công nhân có gì mới
* Hoạt động 2:
Hiểu đợc những nét mới của phong trào công
nhân của những năm 30 - 40 của thế kỉ XIX
qua ba phong trào tiêu biểu
GV: Cho HS đọc cá nhân, qua chuẩn bị bài ở
nhà
? Trong những năm 30 - 40 của thế kỉ XX có
những phong trào tiêu biểu nào ?
HS: Nêu tên các phong trào…
GV: Hớng dẫn HS tìm hiểu từng phong trào
- Về phong trào ở Li-ông (Pháp)
+ Giới thiệu đôi nét về thành phố Li-ông
? Công nhân Li-ông đã khởi nghĩa nhằm mục
đích gì ? có mục đích nào khác trớc ?
HS: Trả lời:
- Ngoài đòi tăng lơng, giảm giờ làm còn đòi
thiết lập chế độ cộng hòa
GV ? Em hiểu thế nào về khẩu hiệu: “Sống
trong lao động chết trong chiến đấy”?
HS: Trả lời
GV: Bổ sung:
-Khẩu hiệu có nghĩa là quyền đợc lao động
không bị bóc lột và quyết tâm chiến đấu quyền
lao động của mình
*Phong trào công nhân ở Đức
GV: ? Công nhân Sơ-lê-din đấu tranh, đòi
quyền lợi gì ?
HS: Trả lời: chống lại sự hà khắc của bọn chủ
và đòi cải thiện điều kiện làm việc
GV: Giới thiệu phong trào Hiến chơng ở Anh
-Hớng dẫn HS quan sát H5:
? Qua quan sát em rút ra đợc gì ? (về hình
thức, lực lợng ).…
HS: Quan sát tranh - Trả lời
GV ? Phong trào Hiến chơng ở Anh có gì mới
2 Phong trào công nhân trong những năm 1830-1840
- Khởi nghĩa vũ trang của công nhân Li-ông Pháp (1831 và năm 1834)
- Khởi nghĩa của công nhân Sơ-lê-din
Đức (1844)
- Phong trào Hiến chơng ở Anh (1836-1847)
Trang 33so với các phong trào đã học ?
HS: Suy nghĩ - Trả lời
-Phong trào đã kết hợp đấu tranh mít tinh, biểu
tình nhằm lôi quấn đông đảo quần chúng đấu
tranh đòi quyền lợi chính trị + quyền lợi kinh
? Tại sao phong trào đấu tranh của công nhân
diễn ra mạng mẽ mà không cha đi đến thăng
- Đánh dấu sự trởng thành của phong trào công
nhân tạo điều kiện cho sự ra đời của lý luận
cách mạng
=> Phong trào phát triển mạng mẽ, quyết liệt trớc nhiều hình thức, trực tiếp chống lại giai cấp TS, bên cạnh mục tiêu kinh tế là mục tiêu chính trị
rõ nét
- Kết quả: Phong trào đều thất bại-> Đánh dấu sự trởng thành của phong trào công nhân
4 Củng cố:
- GV: Khái quát những nội dung chính của bài
5 Hớng dẫn dặn dò- ra bài tập:–-Học bài cũ theo nội dung câu hỏi trong SGK
Bài tập: Tóm tắt phòng trào công nhân 1830-1840 theo bảng
- Chuẩn bị bài sau II/ Sự ra đời của chủ nghĩa Mác
1.Tìm hiểu nét chính về cuộc đời của Mác và Ăng ghen
2 Nội dung “Tuyên ngôn của đảng cộng sản ”?
3 Sự ra đời của Quốc tế thứ nhất? Vai trò của Mác đối với Quốc tế thứ nhất
* Rút kinh nghiệm:
Trang 34Ngày soạn:13/9
Tiết 8
Bài 4
II sự ra đời của chủ nghĩa mác
I Mục tiêu bài học
- Đã soạn trong mục tiêu chung ở tiết 1 của bài 4
II Chuẩn bị:
- Nghiên cứu kĩ tranh ảnh có trong SGK
- Tài liệu: Lịch sử thế giới Cận đại (giáo trình cao đẳng)
III Hoạt động dạy - học
1 ổn định tổ chức
- Sĩ số:
2 Kiểm tra: Kiểm tra 15 phút
? Lập niên biểu các cuộc cách mạng TS ở Châu Âu trong những năm 60 của thế kỉ XIX Những cuộc cách mạng này đa đến kết quả gì ?
- 1859 – 1870: cuộc thống nhất ở I-ta-li-a
- 1864 – 1871: Cuộc thống nhất ở Đức
- 2/1776 : Cuộc cải cách nông nô ở Nga
Kết quả các cuộc cách mạng TS tiếp tục mở đờng cho CNTB phát triển -> đến giữa những năm 50,60 của thế kỉ XIX CNTB đã thắng lợi trên phạm vi thế giới
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài:
Sự thất bại của phong trào công nhân châu Âu nửa đầu thế kỉ XIX đặt ra yêu cầu cần phải có lý luận cách mạng soi đờng Sự ra đời của chủ nghĩa Mác đã soi đờng cho phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân trong giai đoạn tiếp theo…
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức cần đạt
* Hoạt động 1: Cả lớp - nhóm
HS hiểu đợc điểm chung trong t tởng của Mác
và Ang – ghen
GV: Yêu cầu HS (đã đợc chuẩn bị ở nhà) trình
bày vài nét cơ bản về cuộc đời và tình bàn cao
đẹp của Mac và Ang - ghen
1 Mác và Ang ghen:
- Mác (1818 – 1883)
- Ăng – Ghen (1820 – 1895)
HS trìnhbày:
Trang 35GV: giới thiệu chân dung Mác và Ang –
ghen Sau đó nêu câu hỏi thảo luận
? Hãy nêu điểm chung về t tởng của Mác và
Ang ghen
HS: thảo luận nhóm – trả lời
GV: Bổ xung:cả 2 ông cùng chung t tởng đấu
tranh lật đổ chế độ TBCN, XD một xã hội tiến
* Hoạt động 1: cả lớp
4 Củng cố
- GV: Sơ kết toàn bộ nội dung chính của bài 4 qua 2 tiết học
+ Giai cấp VS ra đời cùng giai cấp TS => hình thành CNTB
+ Ngay từ đầu VS >< TS => cuộc đấu tranh của giai cấp VS chống giai cấp TS từ thấp -> cao
+ Trong phong trào công nhân, chủ nghĩa Mác đã ra đời = Tuyên ngôn của ĐCS
5 Hớng dẫn – dặn dò – ra bài tập:
- Học bài cũ, hoàn thành câu hỏi bài tập cuối bài 4
- Nghiên cứu chuẩn bị bài sau: Công xã Pari
1 Hoàn cảnh ra đời của công xã
2 Diễn biến chính củ cuộc khởi nghĩa 18/3/1871
3 Nhận xét về nhà nơc công xã
* Rút kinh nghiệm:
Trang 36Ngày soạn: 20/9
Ch
ơng II.
Các nớc âu mĩ cuối thế kỉ xix - đầu thế kỉ xx
Tiết 9
Bài 5:
Công xã PaRi 1871
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: HS biết và hiểu
- Nguyên nhân bùng nổ, diễn biến của công xã Pari
- Bảng phụ sơ đồ bộ máy Hội đồng Công Xã
- Lịch sử thế giới Cận đại (giáo trình Cận đại)
III Hoạt động dạy - học
* Giới thiệu bài:
Mặc dù bị đàn áp đẫm máu trong cuộc cách mạng 6/1848 nhng giai cấp VS Pháp ngày càng trởng thành và tiếp tục cuộc đấu tranh chống giai cấp TS, đa đến sự ra đời của Công Xã Pari (1871)- nhà nớc VS đầu tiên trên thế giới Công xã Pari ra đời trong hòa cảnh nào ? Vì sao Công Xã Pari coi là nớc kiểu mới…
Trang 37Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức cần đạt.
* Hoạt động 1: Cả lớp- cá nhân I Sự thành lập Công X :ã
HS hiểu đợc hoàn cảnh ra đời của CX mở đầu
bằng sự kiện Pháp tuyên chiến với Phổ và thất
bại
1 Hoàn cảnh ra đời của Công Xã
GV: Trình bày một vài nét cơ bản về tình hình
nớc Pháp (1852-1870): Na-pô-lê-ông “thống
trị đất nớc dới hình thức quân chủ Giai cấp VS
Pháp đấu tranh làm cho VS >< TS càng gay
- Gây chiến bên ngoài để tăng cờng đàn áp
phong trào công nhân bên trong nớc; ngăn cản
sự thống nhất nớc Đức
GV ? Chính sách trên của Na-pô-lê-ông đã dẫn
tới kết quả gì ?
HS: Trả lời
- Pháp bại trận: mâu thuẫn trong nớc càng tăng
=> ngày 4/9/1870 quần chúng Pari khởi
nghĩa…
- 4/9/1870 quần chúng Pari khởi nghĩa lật đổ chế độ
* Hoạt động 2: Cả lớp- cá nhân II Thiết lập nền cộng hòa
HS hiểu đợc tình hình nớc Pháp sau cuộc khởi
nghĩa 4/9/1870
GV ? Thái độ của TS và của nhân dân Pháp
tr-ớc tình hình đất ntr-ớc sau cuộc khởi nghĩa ngày
4/9/1870 nh thế nào ?
HS: Trả lời
- Giai cấp TS: thành lập “chính phủ về quốc
đình chiến - đầu hàng phổ Chi – e kẻ thù của
nhân dân làm thủ tớng ”…
? Em có nhận xét gì về hành động đầu hàng
của chính phủ vệ quốc ?
-TS Pháp tớc đoạt thành quả c/m, thành lập “chính phủ vệ quốc”-> đình chiến đầu hàng Phổ (28/1/1871)
HS: Trả lời
- Sợ phong trào đấu tranh của quần chúng hơn
sợ quân Đức xâm lợc -> đầu hàng quân Đức để
ranh tay đối phó chống lại nhân dân
- Quần chúng Pari kiên quyết chiến
đấu Giữa 2/1871 bầu ra UBTW vệ Quốc quân
GV: Trích dẫn đoạn viết về GCTS Pháp trong
thời kì này của Hồ Chủ Tịch
GV: Hớng dẫn HS theo dõi SGK
2 Cuộc khởi nghĩa ngày 18/3/1871
Sự thành lập Công Xã:
* Nguyên nhân:
Trang 38? Nguyên nhân nào đa đến cuộc khởi nghĩa
18/3/1871 ?
HS: Trả lời
- Do sự phản bội của TS Pháp đối với đất nớc
(đầu hàng Đức) đối với nhân dân (Tớc vũ khí,
bắt các ủy viên, tấn công đồi Mông Mác )->
khởi nghĩa bùng nổ
- Do sự phản bội đầu hàng của TS Pháp đối với đất nớc và nhân dân
* Hoạt động 2: Cả lớp- cá nhóm * Diễn biến: (SGK)
- HS hiểu đợc diễn biến, kết quả của cuộc khởi
nghĩa
GV: Trình bày tóm tắt diễn sau đó yêu cầu HS
trình bày lại
HS: Suy nghĩ - Trả lời
- Lập cơ quan lãnh đạo, đảm nhận vai trò
chính phủ lâm thời, phá âm mu của Chi –e,
cùng giai cấp VS khởi nghĩa thắng lợi
GV: Nêu câu hỏi, hớng dẫn HS thảo luận:
? Theo em cuộc khởi nghĩa ngày 18/3/1871
mang tính chất gì ?
HS: Thảo luận – Phát biểu ý kiến
GV: Kết luận: Đây là cuộc mạng VS đầu tiên
GV: Sử dụng sơ đồ bộ máy tổ chức HĐCX
(bảng phụ) Hớng dẫn HS quan sát và yêu cầu
1 em nêu bộ máy HĐCX qua sơ đồ
- Hội đồng công xã là cơ quan cao nhất: ban bố pháp luật và lập các UB thi hành pháp luật
HS: Sau khi theo dõi, 1 em trình bày
GV ? HĐ CX đợc thiết lập có điểm nào khác
bộ máy chính quyền TS ?
HS: Trả lời
- HĐCX do dân bầu, hoặc có bãi miễn
* Hoạt động 2: cả lớp- cá nhân
HS tìm hiểu những CS của Công xã phục vụ
quyền lợi cho nhân dân lao động -> là nhà nớc
Trang 39HS: Trả lời
- Những chính sách của HĐCX phục vụ quyền
lợi cho nhân dân lao động
GV ? Căn cứ vào đâu khẳng định công xã Pari
? Tại sao Đức ủng hộ chính phủ Véc –xai
trong việc chống lại CX ?
III Nội chiến ở Pháp – ý nghĩa Lịch sử của Công xã Pari:
HS: Trả lời
- Đức đã đợc nguồn lợi lớn từ Hòa ớc (5/1871)
Hơn nữa cả Đức và Chi – e đều lo sợ sự phát
GV: Tờng thuật “Tuần lễ đẫm máu”, trận chiến
ở nghĩa địa Cha-la-se-dơ
* Hoạt động 2: cả lớp –cá nhân- nhóm
HS hiểu đợc ý nghĩa của công xã Pari rút ra
nguyên nhân thất bại, bài học Lịch sử
GV? Công xã Pari có ý nghĩa nh thế nào ?
HS: Trả lời
- ý nghĩa Lịch sử:
Là hình ảnh của 1 chế độ mới, xã hội mới, cổ vũ nhân dân lao động toàn thế giới trong sự nghiệp đầu tranh
GV: Nêu câu hỏi cho HS thảo luận? Nguyên
nhân thất bại của Công xâ Pari ?
HS: Thảo luận rút ra những nguyên nhân thất
bại:
- CNTB đang trên đà phát triển, lực lợng của
Chi-e còn mạnh, phong trào công nhân thế giới
cha trở thành một mặt trận thống nhất chống
TS
Trang 40GV: Chốt lại: Công nhân cha đợc chuẩn bị, bỏ
lỡ thời cơ…
? Công xã thất bại nhng đã để lại những bài
học gì cho các cuộc cách mạng VS sau này ?
- Học bài cũ, hoàn thành câu hỏi, bài tập cuối bài
- Chuẩn bị bài sau: các nớc Anh, Pháp, Đức
1 Tình hình phát triển kinh tế của các nớc
2 Đặc điểm của các đế quốc ?
3 Các công ty độc quyền ra đời nh thế nào ?
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: HS biết và hiểu
- Các nớc TB lớn chuyển lên CNĐQ
- Tình hình và đặc điểm của từng nớc đế quốc
2 T tởng:
- Nâng cao nhận thức về bản chất của CNĐQ
- Đề cao ý thức cảch cách mạng đấu tranh chống cách thế lực hiếu chiến bảo vệ hòa bình
3 Kĩ năng:
- Phân tích sự kiện Lịch sử để hiểu đặc điểm và vị trí của các nớc đế quốc