NGỮ VĂN_Bai 9 Noi qua

Cách nói phóng đại này nhằm nhấn mạnh thái độ trách móc sự “quên” của người bạn..[r]

Tiết 36:

a/ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng.

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ)

b/ Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

(Ca dao)

Đêm tháng năm rất ngắn

Ngày tháng mười rất ngắn

Nói quá là phóng đại mức độ, quy

mô, tính chất của sự vật, hiện tượng

b/ Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

Mồ hôi đổ rất nhiều

Đêm tháng năm rất ngắn Ngày tháng mười rất

ngắn

CAO DAO, TỤC NGỮ NÓI ĐÚNG SỰ THẬT

Nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

KHÁI NIỆM TÁC DỤNG

BT nhanh (Bài 1/sgk/102): Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng?

1 Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

Nhấn mạnh sự quyết tâm và khả năng diệu kì của con người.

2 Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi Từ giờ đến sáng

em có thể đi lên đến tận trời.

Thể hiện ý chí, nghị lực và tinh thần lạc quan của con người.

3 Cái cụ Bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước Nhấn mạnh uy quyền ghê ghớm của cụ Bá.

3 Các mức độ nói quá:

Ví dụ : Bạn đi xa tớ nhớ đến cháy lớng.

-Nói quá ở mức độ thấp: Chỉ là cách nói nhấn mạnh, nói quá đi so với cái có thật trong thực tế, chưa đến mức phi lí vẫn chấp nhận được.

Ví dụ : Ước gì sông hẹp một gang

Bắc cầu dải yếm cho nàng sang chơi ( Ca dao)

- Nói quá ở mức độ cao: Là cách nói cường điệu đến độ phi lí không thể tin được (thường dùng trong ngôn ngữ nghệ thuật nhằm sáng tạo nên những hình ảnh biểu tượng đặc sắc)

Lưu ý: Nói quá cớn có tên gọi khác là khoa trương, ngoa dụ, thậm xưng, phóng đại, cường điệu.

TIẾT 37

I.NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ

4.Các trường hợp nói quá:

Bài tập nhanh: Hãy xác định biện pháp nói quá các ví dụ sau?

1 Công cha như núi ngất trời

Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông

So sánh

2 Trên đầu những rác cùng rơm

Chồng yêu chồng bảo hoa thơm rắc đầu

 Ngoài ra nói quá cớn được sử dụng thường xuyên trong các thành

ngữ, tục ngữ, ca dao, trong lời ăn tiếng nói hàng ngày và trong văn chương.

- Dùng trong lời nói hàng ngày.

VD: Tối hôm qua xem phim hài cười vỡ cả bụng

- Trong ca dao, tục ngữ, thành ngữ: nhanh như cắt, đẹp như tiên…

- Dùng trong thơ ca trữ tình:

VD: Bác ơi! Tim Bác mênh mông thế

Ôm cả non sông mọi kiếp người.

- Dùng trong thơ ca châm biếm

VD: Lỗ mũi mười tám gánh lông

Chồng yêu chồng bảo tơ hồng trời cho

TIẾT 37

I.NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ

? Em hãy phân biệt hai cách nói sau đây

Cách 1: Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

Cách 2: Sức người có thể biến hớn đá thành một bát cơm nóng hổi

Cách 1: Nói quáCách 2: Nói khoác

TIẾT 37

I.NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ

THẢO LUẬN

? Nói quá và nói khoác giống và khác nhau chỗ nào?

* Giống: cùng nói quá sự thật, cùng phóng đại sự việc, hiện tượng lên

*Khác

Nói quá phóng đại sự việc lên nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng giá trị biểu cảm cho lời nói, văn chương → tác động tích cực.

Nói khoác là một tính cách của con người trong đời sống, thường bị chê bai, chế nhạo → tác động tiêu cực

MẮT TINH, TAI TINH

Có hai anh bạn lâu ngày gặp nhau liền rủ nhau tán chuyện

Một anh nói:

-Mắt tớ tinh không ai bằng ! Kìa ! Một con kiến đang bớ ở

cành cây trên đỉnh núi phía trước mặt, tớ trong rõ mồn một cả

từ sợi râu cho đến bước chân đi của nó

Anh kia nói:

-Thế cũng cũng chưa tinh bằng tớ, tớ cớn nghe thấy sợi râu của nó ngoái không khí kêu vù vù và chân nó bước kêu sột soạt

TIẾT 37

I.NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ

II.LUYỆN TẬP

thành biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà

ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.

b Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng

c Cô Nam tính tình xởi lởi

d Lời khen của cô giáo làm cho nó

e Bọn giặc hoảng hồn mà chạy

chó ăn đá gà ăn sỏi

bầm gan tím ruộtruột để ngoài da

nở từng khúc ruộtvắt chân lên cổ

Khỏe như voi

Bức tranh 1:

Nhanh như chớp

Bức tranh 2:

Đen như cột nhà cháy

Bức tranh 3:

Nhanh như gió

Bức tranh 4:

Khóc như mưa

Bức tranh 5:

Bài 5: Viết một đoạn văn hoặc làm một bài thơ có sử

dụng biện pháp nói quá

Gợi ý: Dựa vào những câu văn sau để phát triển ý thành đoạn văn

1/ Chúng tôi rất thân nhau, tôi vẫn hay đùa rằng bạn ấy cao như cây chuối hột

2/ Ngày bạn lên đường theo gia đình đi xa tôi chỉ biết

chúc bạn bình yên mà nước mắt rơi như mưa

3/ Sau này, dù có phải đi lên đến tận trời, tôi cũng sẽ

nhất định tìm gặp lại bạn

TIẾT 37

I.NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ

II.LUYỆN TẬP

Bài tậip b sung: Phân tích hiệu quả của trường hợp sau do

phép nói quá mang lại

Người sao một hẹn thì nên Người sao chín hẹn thì quên cả mười

- Làm bài tập 5

-Học bài

-Soạn bài Nói giảm, nói tránh

Soạn theo câu hỏi SGK

?Tìm những cách sử dụng nói giảm, nói tránh khác nhau?