Ngữ văn 9-Nói với con

Nói với con về tình cảm cội nguồn Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười NT: Điệp từ, điệp lại cấu trúc câu, hình ảnh mộc mạc, cách

NểI VỚI CON

Y Phương

NểI VỚI CON

Y Phương

I TÌM HIỂU CHUNG

1) Tác giả

Tên thật: Hứa Vĩnh Sước, sinh ngày 24.12.1948, Quª: Lăng Hiếu - Trùng Khánh - Cao Bằng

* Tác phẩm đã xuất bản:

- Người Hoa núi (kịch bản sân khấu, 1982);

-Tiếng hát tháng giêng (thơ, 1986);

- Lửa hồng một góc (thơ, in chung, 1987);

* Y Phương nhập ngũ năm 1968, phục vụ trong quân đội đến 1981 chuyển về công tác tại Sở Văn hóa

Thông tin Cao Bằng Hiện nay ông giữ chức trách Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Cao Bằng

*

2) Đọc và tìm hiểu chú thích

* Đọc

* Chú thích

Người đồng mình: người vùng mình, người miền mình

Đây có thể hiểu cụ thể là những người cùng sinh sống trên một miền đất, cùng quê hương cùng một dân tộc

Cái lờ

3) Tỡm hiểu chung về văn bản

P1: Từ đầu -> “đẹp nhất trên đời”

ND: Nói với con về tình cảm cội nguồn P2: Tiếp theo -> phong tục

ND: Sức sống bền bỉ của quê hương P3: Còn lại

ND: Lời dặn dò của người cha

- Thể thơ: Tự do

- Phương thức: Biểu cảm

- Bố cục

-> Bố cục lô gic, chặt chẽ

II PHÂN TÍCH

1) Nói với con về tình cảm cội nguồn

Chân phải bước tới cha

Chân trái bước tới mẹ

Một bước chạm tiếng nói

Hai bước tới tiếng cười

NT: Điệp từ, điệp lại cấu trúc câu, hình

ảnh mộc mạc, cách diễn đạt chất phác

- Hình ảnh cụ thể, cách diễn đạt dường như vô lý song lại tạo

ra sự độc đáo, đặc sắc trong tư duy và cách diễn đạt người

miền núi

=> Tạo không khí gia đình đầm ấm, quấn quýt

Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới

Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời

- Cha mẹ mãi thương yêu nhau -> Cuộc sống gia đình thật hạnh phúc

=> Tạo một không gian gia đình đầm ấm với đứa trẻ lẫm chẫm tập đi, tập nói, đang lớn lên từng ngày trong tình yêu thương,

trong sự nâng đón và mong chờ của cha mẹ

“Người đồng mình yêu lắm con ơi”

-> Cách nói mộc mạc mang tính địa phương của người dân tộc

=>Tình cảm quê hương hiện lên sâu sắc qua cách gọi yêu

thương, phải là người có tình yêu sâu đậm với quê hương

mới cất lên tiếng gọi thiết tha như thế

Đan lờ cài nan hoa

Vách nhà ken câu hát

Nt: ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, các động từ: cài, ken

=> Cuộc sống lao động cần cù, tươi vui, trong không gian ấm nồng, với những điệu hát then hát lượn, ngoài ra còn thể hiện sự gắn bó, quấn quýt trong lao động, làm ăn của đồng bào quê hương

-> Con dần khôn lớn, trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong nghĩa tình sâu nặng của quê hương

Rừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng

-> Rừng núi quê hương thật thơ mộng và nghĩa tình Vẻ đẹp của

thiên nhiên không chỉ là ở màu sắc, cái ta nhìn thấy mà còn là cả

“tấm lòng”: đó là sự che chở, nuôi dưỡng con người cả về tâm hồn, lối sống

* Con sinh ra lớn lên trong là nhờ tình yêu thương đùm bọc của cha

mẹ, gia đình, sự trở che của quê hương, của thiên nhiên núi rừng

2 Sức sống bền bỉ của quê hương.

NT: Điệp cấu trúc -> Nhấn mạnh vào cách gọi yêu thương Nếu trước là yêu thì giờ

đây là thương Một tình cảm sâu đậm dành cho người đồng mình

Xa nuôi chí lớn” - Lấy cao, xa, lấy khoảng cách không gian để đo tâm hồn của con người

- Đây là cách nói đặc trưng mang đậm chất của người dân tộc -> Con người hiện ra sánh với núi rừng, hiên ngang lớn lao

“Sống trên đá không chê đá gập ghềnh.

Sống trong thung không chê thung nghèo đói” NT: điệp từ, từ gợi tả,

-> Sự gắn bó với quê hương cộng đồng, dù quê hương còn thiếu thốn khó khăn nhưng con người vẫn gắn bó chặt chẽ với quê hương không quay lưng phản bội quê hương

Sống như sông như suối.

Lên thác xuống ghềnh.

=> Sức sống thật mạnh mẽ mãnh liệt, không gì ngăn cản nổi,

đó là ý trí tự cường rất cao của người đồng mình

- Mong muốn của người cha : con phải có nghĩa tình chung

thuỷ với quê hương, biết chấp nhận và vượt qua gian nan thử

thách bằng ý chí và bằng niềm tin của mình

“Người đồng mình thô sơ da thịt

Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con”

-NT: ẩn dụ, đối lập, mộc mạc giầu hình ảnh

=> Người đồng mình dẫu bên ngoài có thể còn thô sơ, hoang dã

nhưng lại chứa đựng một tâm hồn lớn lao, giầu ý chí

Còn quê hương thì làm phong tục”

NT: ẩn dụ, Giọng điệu, giầu hình ảnh -> Giọng điệu khi mạnh mẽ khi nhẹ nhàng, cách nói mộc mạc có sức khái quát Chính con người đã dựng xây quê hương, tôn thêm

vẻ đẹp cho quê hương và quê hương cũng là điểm tựa tinh thần cho con người

* Người cha mong muốn con biết tự hào về truyền thống quê

3) Lời dặn dò của người cha

Lên đường.

Không bao giờ nhỏ bé được nghe con”

- Giọng điệu tha thiết ân tình thể hiện mong ước của người cha với người con

- Lời dăn chất phác, chân thành, ra đi hãy xứng đáng với truyền thống quê hương

* Bài thơ

- Nêu lên tình cảm yêu thương, trìu mến, thiết tha và niềm tin tư ởng của người cha qua lời nói với con

- Điều lớn lao nhất mà người cha muốn truyền cho con chính là tình cảm gia đình lòng tự hào về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ, về truyền thống cao đẹp của quê hương và niềm tự tin khi bước vào

đời

- Giọng điệu thơ tha thiết ân tình, sâu lắng Cách diễn đạt bằng hình ảnh độc đáo mang đậm chất dân tộc

- Nhiều biện pháp nghệ thuật như ẩn dụ so sánh

III Tổng kết

1)Nghệ thuật

2) Nội dung

- Thể hiện tình cảm gia đình đầm ấm, ca ngợi truyền thống của quê hương, đồng thời thấy sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của ngư

ời dân tộc miền núi

* Hướng dẫn về nhà

- Đọc thuộc bài thơ bài thơ

- Làm bài tập (SGK 74)

- Chuẩn bị : Nghĩa tường minh và hàm ý