Giao an ngu van 7 tham khao khong co cot

ngày soạn 2/9/2007 Tuần I : Tiết i: Bài 1: văn bản cổng trờng mở ra Lí Lan A - Mục tiêu cần đạt: - Giúp học sinh cảm nhận và hiểu đợc tình cảm thiêng liêng đẹp đẽ của ngời mẹ dành c

n

gày soạn 2/9/2007 Tuần I :

Tiết i:

Bài 1: văn bản

cổng trờng mở ra

(Lí Lan)

A - Mục tiêu cần đạt:

- Giúp học sinh cảm nhận và hiểu đợc tình cảm thiêng liêng đẹp đẽ của ngời mẹ dành cho con đợc thể hiện qua tâm trạng của mẹ đêm trớc ngày con vào lớp , từ đó thấy đợc ý nghĩa lớn lao của nhà trờng với cuộc đời con ngời.

đan xen với cảm giác lo lắng Vậy khi con đến trờng tâm trạng của ngời mẹ sẽ nh thế nào khi cánh cổng trờng sắp mở ra đón con trai yêu quý của mẹ Chúng ta cùng đi tìm hiểu bài học hôm nay để thấy rõ điều đó.

I Giới thiệu tác giả tác phẩm:

? Đọc phần chữ nhỏ cuối văn bản để hiểu tác giả của văn

bản và xuất xứ của văn bản

- Tác giả: nhà văn Lí Lan

- Tác Phẩm: Là bài kí đợc rút từ báo yêu trẻ số 166 xuất bản ngày 1/9/2000.

II Đọc và tìm hiểu chú thích và bố cục văn bản

* G hớng dẫn đọc: là bài kí ghi lại tâm trạng ngời mẹ →

đọc với giọng nhỏ nhẹ sâu lắng G đọc mẫu 1 đoạn→ 2 H

đọc, G nhận xét

? Văn bản có thể chia thành mấy phần (bảng phụ )

Phần 1: Từ đầu → “ Mút kẹo” → cảm nghĩ chung của ngời

mẹ trong đêm trớc ngày con vào lớp

Phần 2: tiếp → “ sau này” → những suy t của mẹ trong

đêm mẹ không ngủ đợc

Phần 3: đoạn còn lại → lời mẹ nhắn nhủ con

* G kiểm tra việc đọc chú thích ở nhà của học sinh

III Đọc tìm hiểu văn bản:

1.Phần1: Cảm nghĩ chung của ngời mẹ trong đêm

trớc ngày con vào lớp.

? Đọc và cho biết ngay từ những dòng đầu tiên của bài kí,

ngời mẹ đã nói gì về tâm trạng của mình trong đêm trớc ngày con vào lớp 1

- Ngời mẹ không ngủ đợc.

G: Tâm trạng thao thức ấy lại đợc đặt bên cạnh gơng mặt

thơ ngây trong giấc ngủ của con ? Tác giả nhằm nhấn mạnh

điều gì

- Tạo sự tơng phản để rồi khắc sâu thêm nỗi lòng ngời

mẹ khi chuẩn bị đa con bớc trên con đờng những năm xa mình đã đi.

? Nhận xét cách mở đầu bài kí

Giản dị, tự nhiên, chân thành, cảm xúc đợc bộc lộ 1 cách trực tiếp.

G: vì sao ngời mẹ không ngủ đợc, trong đêm không ngủ

ấy, ngời mẹ đã nghĩ những gì- chúng ta cùng đi tìm hiểu phần 2 của văn bản.

2 Phần 2: Những suy t của mẹ trong đêm mẹ không ngủ

đợc

G - Quan sát phần văn bản này và cho biết, ngời đầu tiên mà mẹ nghĩ đến là ai ?

*Ng ời mẹ nghĩ về con

? Đọc đoạn văn bản nói lên những tâm t của mẹ về con và phát hiện những từ ngữ, chi tiết nói về hành động của con và của mẹ

- Con : háo hức, hăng hái dọn dẹp đồ chơi → đi ngủ sớm

- Mẹ: đắp mền cho con, không tập trung đợc vào việc gì cả , trằn trọc nghĩ về những tháng ngày trớc khi con vào lớp 1.

* G Hình ảnh gơng mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại nh đang mút kẹo có thể nói trong cái nhìn yêu thơng của mẹ ngời con vẫn gây thơ hồn nhiên bé bang lại vừa trởng thành khôn lớn hơn mọi ngày.

Đó là nhng giây phút hạnh phúc nhất của ngời mẹ, hạnh phúc nhất của tình mẫu tử.

? Trong ánh mắt yêu thơng trìu mến của mẹ, con hiện lên là

1 đứa trẻ nh thế nào.

- Con dù nhỏ nhng cũng đã phần nào cảm nhận đợc ý nghĩ trọng đại của ngày khai trờng→ cố tỏ ra mình lớn hơn, chững chạc hơn Con háo hức hồi hộp chờ đón ngày ấy - đúng là tâm trạng của 1 đứa trẻ luôn khao khát đón nhận những điều mới lạ.

? Cũng qua đó em hiểu gì về ngời mẹ

- Rất quan tâm đến con, chăm sóc con từ những cái nhỏ nhất Nhng xúc động hơn cả là mẹ đã coi con nh 1 ngời lớn để hiểu và trân trọng những suy nghĩ tình cảm của con, tâm t của con → rất yêu con.

? Quan sát lại phần văn bản, nội dung trọng tâm của phần này

là tâm t của mẹ, những nhà văn lại thể hiện điều đó trong thế

đối chiếu với hành động của con → nhằm dụng ý gì.

- Làm thế giới tâm trạng của mẹ đợc bộc lộ 1 cách tinh tế và sâu sắc, đồng thời thấy đợc tình cảm gắn bó máu thịt – tình mẫu tử sâu sắc của 2 mẹ con.

* Ng ời mẹ nghĩ về ngày khai tr ờng đầu tiên của mình

? Đọc thầm và cho biết, trong cái ngày trọng đại ấy- mẹ có

tâm trạng nh thế nào.

- Nôn nao, hồi hộp

- Chơi vơi hốt hoảng

? 2 nét tâm trạng này có mâu thuẫn nhau không

- Không → sự phá tâm hồn vô cùng tinh tế của nhà văn- bởi đã phát hiện rất đúng cái háo hức muốn khám phá của 1 đứa trẻ đồng thời với nỗi sợ khi lần đầu tách ra khỏi t giới ngời thân

G: ngời mẹ hiểu mình để rồi càng hiểu con và thơng con hơn.

? Theo con vì sao ngời mẹ muốn nhẹ nhàng và cẩn

thận lòng con ( H thảo luận)

- Vì mẹ muốn trong kí ức của con chỉ toàn là những kỉ niệm

đẹp, êm ấm của 1 đứa trẻ đợc yêu thơng chăm sóc.

- Vì mẹ muốn con mãi ghi nhớ thời điểm vô cùng trọng đại của

đời ngời- con sẽ lớn lên, sẽ trởng thành , sẽ bay cao bay xa từ chính cái ngày đầu tiên ấy.

→ tình mẹ dành cho con thật sâu, thật lớn.

* Mẹ nghĩ về ngày khai tr ờng ở Nhật

? Đọc thầm, ở Nhật, ngày khai trờng có ý nghĩa nh thế nào

- Là ngày lễ của toàn xã hội

? Em hiểu nh thế nghĩa là thế nào

- Là cả xã hội quan tâm không chỉ bằng ý thức trách nhiệm

mà bằng cả tấm lòng yêu thơng con trẻ( liên hệ ở VN)

G: và điều đó đã đợc thể hiện những hành động thiết thực cảm động hãy lịêt kê

? Suy nghĩ của ngời mẹ “ ai cũng ” chứng tỏ điều gì

Ngời mẹ đã hiểu 1 cách sâu sắc, nghiêm túc về vai trò của gíao dục với thế hệ mai sau- trong đó có con của

mẹ ở đây ta thấy tình thơng của mẹ còn đợc thể hiện ở

định hớng ch con Nỗi lo riêng đã

hoà trong nỗi lo, niềm mong mỏi chung.

3.Phần 3: Lời mẹ nhắn nhủ con:

? Đọc thật diễn cảm đoạn cuối, cho biết ngời mẹ sẽ làm gì, nói

gì với con vào buổi khai trờng ngày mai

- Đa con đến, cầm tay con , dắt qua cánh cổng → buông tay

- Nói: đi đi con, hãy can đảm, thê giới này là của con

? Bằng những hành động lời nói ấy, thừ hình dung ngời mẹ muốn tâm sự với con điều gì

- Bằng hành động, phải chăng ngời mẹ muốn nói với con rằng lúc nào mẹ cũng ở bên con- trong những thời khắc quan trọng nhất của cuộc đời con

- Bằng lời nói, phải chăng mẹ muốn khơi dậy ở con niềm tin vào chính mình, khơi dậy cái khát khao khám phá và chinh phục tg

→ mẹ luôn mong muốn con mình tự tin vững chắc bớc trên đôi chân của mình, tiến tới 1 tg ngày mai đang rộng mở đón con → mong ớc rất đẹp, rất chính đáng của những ngời cha, ngời mẹ.

? Nhìn lại bài kí, có phải ngời mẹ đang nói trực tiếp với con

? Tâm sự của ngời mẹ giúp em hiểu điều gì

- Tấm lòng của ngời mẹ đối với con

- Vai trò quan trọng của nhà trờng đối với mỗi ngời.

? Tình cảm của ngời mẹ đợc bộc lộ nh thế nào trong bài văn

- Khi thì trực tiếp, khi thì gián tiếp

- Cảm xúc tự nhiên, chân thành

→ đó chính là đặc trng của văn bản biểu cảm → 1 loại văn bản sẽ đợc học ở những tiết sau đó.

* Ghi nhớ: SGK – 9

? Đọc ghi nhớ

GV khắc sâu kiến thức cho học sinh : Vản bản nh những dòng nhật kí tâm tình, nhỏ nhẹ và sâu lắng, bài văn giúp ta hiểu thêm tấm lòng thơng yêu, tình cảm sâu nặng của ngời mẹ đối với con và vai trò to lớn của Nhà trờng đối với cuộc sống mỗi con ngời.

? Đọc thêm bài trờng học trang 9

IV Luyện tập

* Bài tập: “Đêm nay mẹ không ngủ đợc Ngày mai là ngày khai trờng lớp Một của con Mẹ sẽ đa con đến trờng, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói: “ Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kì diệu sẽ mở ra:

a Câu nói của bà mẹ có gì đặc biệt? Em hãy giải nghĩa các

từ và cụm từ: “can đảm” “thế giới này”, “ thế giới kỳ diệu”, và nêu

sự liên quan giữa chúng trong câu nói của bà.

……….

………

………

………

………

………

………

b Đọc diễn cảm và phát biểu cảm nghĩ của em về đoạn văn trên.

V Về nhà:

- Học thuộc bài, đọc và hiểu sâu sắc nội dung của văn bản

- Soạn bài: Mẹ tôi

I Mục tiêu cần đạt:

- H hiểu và cảm nhận đợc tình cảm của cha mẹ đối với con cái rất sâu nặng và đó là tình cảm thiêng liêng đẹp đẽ- phải gìn giữ và trân trọng nó.

- Rèn kĩ năng cảm thụ văn bản nhật dụng dới dạng 1 bức th

II Chuẩn bị:

G soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo, chuẩn bị bảng phụ

H : Trả lời câu hỏi SGK, học bài trớc.

III Lên Lớp:

A– ổn định tổ chức:

B Kiểm tra bài cũ:

? Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra đợc từ bài kí

C Bài mới:

I Giới thiệu tác giả tác phẩm:

? Theo dõi phần chú thích sao sgk, cho biết 1 vài điều về tác giả , tác phẩm

- Tác giả: Et môn đô đơ Ami xi ( 1846- 1908) – là nhà văn, nhà hoạt động xã hội lỗi lạc ngời ý.Ông viết nhiều thể loại ( truyện,

du kí, phê bình văn học, luận văn chính trị xã hội )

-Tác phẩm: Xuất bản năm 1886, đợc viết dới hình thức 1 cuốn nhật kí của cậu bé En ri cô 11 tuổi, học tiểu học, khởi đầu từ tháng 10 năm trớc → tháng 7 năm sau.

II Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục văn bản ( bảng phụ)

G hớng dẫn đọc: là đoạn nhật kí → thể hiện đợc tâm t tình cảm buồn khổ của ngời cha trớc lỗi lầm của con và sự trân trọng với vợ mình.

? Văn bản có thể chia thành mấy phần

- Giới thiệu bức th

- Nội dung bức th

III T ìm hiểu văn bản

a Thái độ của ngời bố:

? Theo dõi đoạn trích, phát hiện những từ ngữ nói lên thái độ của bố

- Sự hỗn láo của con nh 1 nhát dao đâm vào tim bố vậy

- Rất tức giận, rất đau đớn.

- Dờng nh bố đang kết tội En ri cô

G: và ở đỉnh điểm của nỗi đau buồn, ông sẵn sàng chấp nhận 1 sự thật đau đớn : thà bố k có con

? Em nghĩ thế nào về câu nói đó( có phải vì giận quá nên hết thơng, có phải là tàn nhẫn quá )

- Bố đã nghiêm khắc chỉ ra hậu quả lỗi lầm của E

- Bố rất yêu E, rất kì vọng ở cậu.

G: và ta có thể đọc đợc ngay trong những lời tức giận ấy một tình yêu thơng đầy ắp “ E của bố” “ bố rất yêu con”

? Từ đó em thấy cái cách bố yêu E có gì làm ta cảm động

- Tình yêu thơng sâu nặng nhng không hề mù quáng.Ông đã dùng chính sức mạnh của tình yêu thơng nh 1 đòn bẩy để E tự hiểu ra lỗi lầm của mình 1 cách thấm thía và sâu sắc- chứ không phải bằng roi vọt, mệnh lệnh.

? Kết thúc lá th, ngời bố yêu cầu E những gì

- Phải xin lỗi mẹ ngay lập tức

- Trong một thời gian con đừng hôn bố

? Nhận xét những yêu cầu trên

- Yêu cầu 1: hành động sửa lỗi

- Yêu cầu 2: Chính là sự trừng phạt với E

? Tại sao ngời bố lại chọn cách trừng phạt này

- Vì chỉ có cách trừng phạt đó mới giúp E nhìn lại lỗi lầm của mình 1 cách tỉnh táo và rút ra đợc bài học thấm thía cho cuộc

đời mình.

- Vì với cách trừng phạt này E sẽ hiểu đợc tình yêu thơng của cha mẹ dành cho cậu quý giá đến nhờng nào

? Vì sao ngời bố lại có thái độ nh thế với E

- Vì bố rất mong con mình trở thành đứa con ngoan, hiếu thảo

- Vì ông rất trân trọng, yêu quý mẹ E

b Hình ảnh ngời mẹ

G: không phải ngẫu nhiên mà tiêu đề đoạn trích lại đợc tác

giả đặt tên là Mẹ tôi Có thể nội dung và nhan đề không phù hợp?

- Ngời mẹ không trực tiếp xuất hiện trong câu chuyện nhng

là tiêu điểm mà các nhân vật, chi tiết hớng tới.

? Ngời mẹ đợc bố E nhắc đến bằng những chi tiết nào

- Thức suốt đêm quằn quại khóc nức nở

- Sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc

- Sẵn sàng hi sinh tính mạng

? Qua đó em em hiểu gì về ngời mẹ của E

- Yêu thơng con hết lòng, sẵn sàng cho con và vì con tất cả G: Và hình nh ngời mẹ nào cũng giống nhau ở tấm lòng, trái tim ấy- dù là ngời mẹ ở đất nớc ý xa xôi hay ngời mẹ Việt nam ( G liên hệ tới bài ca dao: “ Cái cò mà đi ăn đêm ”)

Và nếu có 1 lúc nào đó ngời con quên rằng mình đã sinh ra,

đã lớn lên, trởng thành trong hơi ấm của tình yêu thơng ấy thì dù vô tình hay hữu ý cũng là một tội lỗi khó dung thứ→ đến lúc này

ta hiểu vì sao bố E đau khổ đến thế, buồn giận đến thế trớc lỗi lầm của E với Mẹ

G: chú ý đoạn th “ khi đã tình yêu thơng” Đây có lẽ là những dòng th cảm động nhất mà bố E viết bằng cả tấm lòng của

1 ngời đã là con, đã đợc sống trong tình yêu thơng của cha mẹ

? Đọc diễn cảm, trong đoạn th bố đã tâm sự với E những gì

G: từ đó bố chỉ ra cho E thấy hình phạt lớn nhất dành cho cậu chính bởi lỗi lầm cậu gây ra sẽ là sự dày vò cắn rứt của lơng tâm→ đó sẽ là gánh nặng tinh thần khủng khiếp với cuộc đời con ngời.

? Khi bố E nói tất cả những điều đó với con trai, ông có còn coi E là 1 đứa trẻ nữa không

- Không, ông coi E nh 1 ngời đã trởng thành, tâm sự rất chí tình thiết tha → rất tôn trọng em

c Tâm trạng của E khi đọc th bố:

? Điều gì làm cho E xúc động khi đọc th bố

( H thảo luận)

- Vì bố gợi lại những kỉ niệm giữa mẹ và

- Vì những lời nói chân tình, sâu sắc của bố.

- Vì nhờ đọc th bố, E hiểu và yêu kính mẹ hơn

- Vì ân hận

* Dù là lí do nào đi chăng nữa, thì xúc động của E cho thấy E đã nhận thức 1 cách thấm thía và sâu sắc về lỗi lầm của mình → chỉ

có điều đó mới giúp E tự sửa mình 1 cách nhanh chóng Và nh vậy lá

th bố viết cho E đã làm đợc điều ông mong muốn.

? Theo em, vì sao bố không nói trực tiếp với E mà chọn hình thức viết th

- Để giảm bớt sự gay gắt của lời cảnh cáo

- Vì th tác động đến suy nghí, tình cảm mạnh hơn

- Vì th nói đợc những suy nghĩ, tình cảm của ngời viết 1 cách tế nhị kín đáo, không làm ngời mắc lỗi thấy bị tổn thơng lòng tự trọng.

3 Ghi nhớ: SGK trang 12

? Đọc SGK trang 12:

IV Luyện tập , củng cố

GV khắc sâu kiến thức cho học sinh:

Con hãy nhớ rằng tình yêu thơng kính trọng của cha mẹình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng và nhục nhã cho kẻ nào chà

đạp lên tình yêu thơng đó Đây cũng chính là nội dung mà văn bản mẹ tôi gửi đến chúng ta.

? Đọc th gửi mẹ trang 12 và Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ trang 13.

* Bài tập:

Em hãy xác định những từ ghép trong các câu sau đây và chỉ ra cấu tạo của những từ ghép ấy bằng điền vào bảng theo mẫu ( giáo viên treo bảng phụ)

(1) Vào đêm trớc ngày khai trờng của con, mẹ không ngủ đợc (Cổng trờng mở ra).

(2) Gơng mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm,

đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại nh đang mút kẹo ( Cổng trờng mở ra)

(3) Con là một đứa trẻ nhạy cảm ( Cổng trờng mở ra)

(4) Sách vở là vũ khí của con, lớp học là đơn vị của con, trận

địa là cả hoàn cầu và chiến thắng là nền văn minh của nhân loại ( Trờng học)

(5) Khi đã khôn lớn, trởng thành, khi các cuộc đấu tranh đã tôi luyện con thành ngời dũng cảm,có thể có lúc con sẽ mong ớc thiết tha đợc nghe lại tiếng nói của mẹ, đợc mẹ dang tay ra đón vào lòng ( Mẹ tôi)

(6) Con hãy nhớ rằng, tình yêu thơng, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả ( Mẹ tôi)

MÉu (1) Khai trêng

- Giúp nắm đợc cấu tạo từ ghép, hiểu đợc nghĩa của từ ghép

- Rèn kĩ năng nhận diện và sử dụng từ ghép trong văn bản

II Chuẩn bị:

G soạn giáo án, bảng phụ

H xem trớc bài trả lời câu hỏi SGK

→ tiếng chính đứng trớc, tiếng phụ đứng sau

? Đọc đoạn văn của Bài tập 2 , các từ ghép đợc in đậm có gì khác

? Dựa vào những ví dụ đã phân tích, thử nêu đặc điểm

ngữ pháp của 2 loại từ ghép này

- TGCP có tiếng chính và tiếng phụ, tiếng phụ bổ sung

nghĩa cho tiếng chính, tiếng chính đứng trớc , tiếng phụ đứng

sau.

- TGĐL: các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp.

H đọc VD sách giáo khoa,

2 Ghi nhớ: SGK;

H làm BT 1 phần luyện tập ( giáo viên treo bảng phụ)

* Xắp xếp các từ ghép suy nghĩ, lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn, chài lới, cây cỏ, ẩm ớt, đầu đuôi , cời nụ theo bảng phân loại sau đây.

Từ ghép chính phụ

Từ ghép đẳng lập

II Nghĩa của từ ghép

1 Phân tích ví dụ: ( bảng phụ)

? Đọc bài tập 1,2 phần II và trả lời câu hỏi

G gợi ý cho H bằng cách đặt các từ ghép khác có yêu tố bà và thơm→ so sánh

- Bà : chỉ chung ngời đàn bà cao tuổi hoặc ngời sinh ra bố mẹ

- Bà ngoại: chỉ ngời đàn bà sinh ra mẹ

- Thơm: chỉ mùi dễ chịu thích ngửi

- Nghĩa của các tiếng trong từ hẹp hơn nghĩa của cả từ

G: đó cũng chính là đặc điểm về nghĩa của TGCP và TGĐL

2 Ghi nhớ: H đọc SGk

- Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa.Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính.

- Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa Nghĩa của từ ghép

đẳng lập khái quát hợp nghĩa của các tiếng tạo nên nó.

? Lấy VD 5 TG CP và 5 TGĐL

? Nhắc lại 2 kết luận về đặc điểm ngữ pháp và đặc điểm

ý nghĩa của tgcp và TGĐL

G có thể tổ chức cuộc thi, chia lớp thành 2 nhóm- mỗi nhóm

tìm 1 loại từ ghép trong thời gian 1 phút nhóm nào tìm đợc nhiều hơn → thắng.

III Luyện tập:

1 H đọc, thực hiện yêu cầu của BT 2,3

Với mỗi BT cho 2 H lên bảng làm

2 Điền thêm các tiếng dới đây để tạo từ ghép chính phụ

vui … (vui cời) nhát … ( nhát gan, nhát dao)

Bài tập 3: Điền thêm tiếng vào sau các tiếng dới đây để tạo từ ghép đẳng lập.

GV lu ý: phải thêm để tạo từ ghép đẳng lập nên xét về mặt nghĩa và ngữ pháp các tiếng đợc thêm phải bình đẳng với các tiếng đã cho sẵn và tạo ra nghĩa rộng hơn nghĩa của từng tiếng trong từ ghép.

IV Về nhà:

G gợi ý: Các tiếng trong từ ghép đẳng lập thờng cùng 1 loại(

Đt, TT dt )

H đọc yêu cầu bài tập 4, gợi ý để H có thể trả lời đợc phải căn

cứ vào nghĩa của loại từ ghép nói chung

- Sách, vở là những danh từ chỉ sự vật tồn tại dới dạng cá thể →

đếm đợc

- Sách vở là từ ghép đẳng lập có nghĩa tổng hợp chỉ chung cả loại nên không đếm đợc

* Làm bài tập 5, 6, 7

H đọc phần đọc thêm và học thuộc ghi nhớ SGK

Xem trớc bài liên kết trong văn bản

**********************************

- H biết vận dụng những kiến thức liên kết để bức đầu xây dựng những van bản có tính liên kết

II Chuẩn bị:

GV soạn giáo án - Đọc tài liệu tham khảo, bảng phụ

H: Trả lời câu hỏi SGK, đọc bài

III Lên lớp:

A Kiểm tra bài cũ:

? Nêu cấu tạo của từ ghép đẳng lập và TGCP- cho ví dụ minh hoạ

B Bài mới:

I Liên kết và các ph ơng tiện liên kết trong văn bản

1 Tính liên kết của văn bản

a Bài tập ( giáo viên treo bảng phụ)

* Theo em, nếu bố En-ri-cô chỉ viết mấy câu sau thì En-ri-cô

có thể hiểu điều bố muối nói cha?

“ Trớc mặt cô giáo con đã thiếu lễ độ với mẹ Bố nhớ, cách đây mấy năm, mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi

trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con ! Hãy nghĩ xem, En-ri-cô à ! Ngời mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để trách cho con một giờ đau đớn, ngời mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hy sinh tính mạng để cứu sống con! Thôi trong một thời gian con

G giải thích từ liên kết ( liên: liền, kết: nối buộc)

? Vậy muốn cho đoạn văn có thể hiểu đợc thì nó phải có tính chất gì

- Đoạn văn phải có tính liên kết

b Kết luận: ( H đọc ý 1 của phân ghi nhớ)

Liên kết là một trong những tính chất quan trọng của văn bản, làm cho văn bản trở nên có nghĩa, dẽ hiểu.

2 Ph ơng tiện liên kết trong văn bản

a BT :

? Đọc bài tập (a) phần 2 SGK,tra lời câu hỏi

- Các câu trong đoạn không có sự liên kết về nội dung ý nghĩa

→ kết luận 1: liên kết trong văn bản trớc hết là sự liên kết về nội dung ý nghĩa.

? H giải quyết BT2 ( để so sánh, cho H đọc đoạn văn trong văn bản )

- Đoạn văn thiếu sự l kết vì thiếu 1 số từ ngữ “còn bây giờ”, thay từ “ con’ bằng từ “ trẻ”

? Từ đó em có nhận xét gì về phơng tiện liên kết trong văn bản

→ Kết luận 2: Liên kết trong văn bản còn là liên kết về phơng diện ngôn ngữ

b Kết luận 2: H đọc ý 2 phần ghi nhớ sgk.

- Để văn bản có tính liên kết, ngời viết, ngời nói phải làm cho nội dung của các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau, đồng thời phải biết kết nối các câu, các đoạn đó bằng những phơng tiện ngôn ngữ ( từ, câu …) thích hợp.

3 Ghi nhớ: H đọc ghi nhớ SGK trang 18

- GV củng cố lại kiến thức toàn bài cho học sinh về liên kết và phơng tiện liên kết trong văn bản

II Luyện tập:

1 Bài tập 1: Sắp xếp những câu văn dới đây theo một trình

tự hợp lý để tạo thành một đoạn văn có tính liên kết chặt chẽ.

Giải bài tập 1: 1→ 4→ 2→ 5→ 3

Một quan chức của thành phố đã kết thúc buổi lễ phát thởng

nh sau: “ Ra khỏi đây, các con ạ, các con không đợc quên gửi lời chào và lòng biết ơn đến những ngời đã vì các con mà không quản bao mệt nhọc, những ngời đã hiến cả trí thông minh và lòng dũng cảm cho các con, những ngời sống và chết vì các con, và họ

đây này! ” Và ông đa tay chỉ về phía các thầy giáo, cô giáo ngồi trên các hành lang Nghe lời kêu gọi cảm động, đáp ứng đúng những tình cảm của mình, tất cả học sinh đều đứng dậy, dang tay về phía các thầy các cô Các thầy, các cô đều đứng dậy vẫy mũ,vẫy khăn đáp lại, tất cả đều xúc động về sự biểu lộ lòng yêu mến ấy của học sinh.

BT2: Gọi học sinh lên bảng làm Cho các em nhận xét - giáo

viên sửa lại

Về hình thức ngôn ngữ có vẻ rất liên kết nhng không thế coi giữa những câu ấy dã có mối liên kết thực sự vì không cùng nói về

1 nội dung

BT3: Bà → bà→ cháu→ bà→ bà→ cháu→ thế là

Điền những từ thích hợp vào chỗ trống trong đoạn văn dới đây

để các câu liên kết chặt chẽ với nhau?

Gợi ý: Bà ơi! cháu thờng về đây, ra vờn, đứng dới gốc na, gốc

ổi, mong tìm lại hình bóng của … ( bà) và nhớ lại ngày nào… (Bà) trồng cây … (cháu) chạy lon ton bên bà … (bà) bảo khi nào cây có quả … (bà) sẽ giành quả to nhất, ngon nhất cho … ( cháu) nhng cháu lại bảo quả to nhất, ngon nhất phải để phần bà … (lúc đó), bà ôm cháu vào lòng hôn cháu một cái thật kêu.

IV Về nhà : Làm bài tập 4, 5.

BT4: G gợi ý H chú ý câu thứ 3 sau 2 câu đợc trích dẫn để thấy rằng câu thứ 3 đã kết nối 2 câu trên thành 1 thể thống nhất, làm cho đoạn văn trở nen liên kết chặt chẽ với nhau.

- Soạn văn bản: “Cuộc chia tay ”

Tuần 2: Ngày soạn: 06/9/2007

- Qua câu chuyện khơi dậy ở các em sự đồng cảm, sẻ chia với những bạn nhỏ không may đó.

- Rèn kĩ năng cảm thụ, phân tích truyện hiện đại.

II Chuẩn bị:

GV soạn giáo án - Đọc tài liệu tham khảo, bảng phụ

H: Trả lời câu hỏi SGK, soạn bài

III Lên lớp:

A Kiểm tra bài cũ:

? 2 văn bản Cổng trờng mở ra và Mẹ tôi đem lại cho em cảm

nghĩ sâu sắc gì

B Bài mới: Trong bài hát ở chơng trình ở nhà chủ nhật có

câu hát: “Tổ ấm gia đình không gì sánh đợc mộ mai vững

b-ớc ” khiến mỗi chúng ta đều nghĩ gia đình là nơi có cha mẹ,

ông bà, Trong cuộc sống có những bạn gặp may mắn, song

cũng có những bạn lại không may rơi vào những hoàn cảnh đặc biệt: Thiếu vắng tình cảm của cha mẹ vì một lý do nào đó Bài học: “Cuộc ” sẽ giúp các em hiểu hơn về tình cảm, tấm lòng vị tha, nhân hậu trong sáng cao đẹp của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh bất hạnh.

I Giới thiệu tác giả tác phẩm

? Theo dõi phần chú thích (1) SGk trang 26, cho biết 1 vài

điều về tác giả, tác phẩm

Tác giả: Khánh Hoài

- Tác phẩm: đợc giải nhì trong cuộc thi viết về quyền trẻ em

II Đọc và tìm hiểu chú thích, bố cục văn bản

G hớng dẫn đọc: giọng kể chuyện, chậm rãi, giàu cảm xúc

G kết hợp thuật và đọc.

? Nhắc lại bố cục chung của văn bản tự sự kể chuyện (bảng phụ)

- 3 phần: mở đầu, diễn biến, kết thúc

? 3 phần đó đợc thể hiện trong truyện này nh thế nào

- Mở đầu: từ đầu→ khóc nhiều

- Diễn biến: tiếp → đi thôi con

- Kết thúc : phần còn lại

→ ta sẽ tìm hiểu câu chuyện theo bố cục đó.

III Đọc và tìm hiểu văn bản

1 Mở đầu:

? Đọc diễn cảm phần mở đầu, kể cho ta nghe chuyện gì

- Mẹ bảo 2 anh em chia đồ chơi

- Thuỷ sợ hãi tuyệt vọng

? Nếu chỉ dừng ở phần đầu, em có hiểu chuyện gì đang xảy

ra trong gia đình 2 anh em Thuỷ không

- Không, nhng ta linh cảm đợc đó phải là 1 chuyện rất buồn Cặp mắt của Thuỷ, tiếng khóc nức nở của em và cả giọng nói khản

đặc của mẹ đã nói lên điều đó.

? Nhận xét cách mở đầu chuyện

- Đột ngột, bất ngờ, gây ấn tợng mạnh với ngời đọc, ngời nghe.

Vậy thì chuyện gì đã xảy ra trong cái tổ ấm gia đình đó

2 Diễn biến:

? Theo dõi phần diễn biến, diễn ra mấy sự việc lớn

- Tâm t của Thành

- Thành và Thuỷ chia đồ chơi.

- Thành đa thuỷ đến trờng chia tay với thầy cô và các bạn

- Thành và Thuỷ chia tay nhau

a Tâm t của Thành

? Quan sat đoạn truyện, cho biết tâm t của Thành đợc kể theo trình tự nào

Quá khứ→ hiện tại→ quá khứ→ hiện tại.

G: hiện tại và quá khứ đan xen nhau → đó là hiện thực tâm trạng của 1 con ngời khi phải đối diện với 1 sự thay đổi của ngoại cảnh

? Nghĩ về quá khứ, Thành nghĩ đến những gì

- Nghĩ chuyện đêm qua em nức nở khóc, anh cố nén khóc nhng

n-ớc mắt ớt đầm gối.

? Chỉ thế thôi ta đã hiểu 2 đứa trẻ đang ở trong tâm trạng nào

- Chúng rất đau đớn, xót xa.

? Nhận xét cách thể hiện tình cảm nhân vật

- Rất phù hợp với tính cách, đặc điểm trẻ thơ.

? Quá khứ trong Thành còn sống lại qua những chi tiết nào

- Kỉ niệm đi đá bóng rách áo → đợc em khâu.

- kỉ niệm đi đón em.

? Em cảm nhận thế nào về những hình ảnh quá khứ ấy

- Đó là một quá khứ hạnh phúc của 2 anh em.

- Hạnh phúc về c/ s vật chất và hphúc trong cả đ/stinh thần vì chúng rất thơng yêu nhau.

G: nhng giờ phút này đây, nghĩ về quá khứ êm đẹp chỉ càng khắc sâu thêm nỗi đau trong Thành , bởi vì quá khứ dù có đẹp

đến đâu cũng không thể làm em thôi xót xa khi nghĩ về thực tại.

? Theo dõi đ/ v “ chúng tôi thế này” → chủ yếu là mtả thiên nhiên, hơn nữa lại là 1 buổi sáng đẹp trời.

? Dờng nh có vẻ lạc lõng khi đặt nó vào câu chuyện mà từ những tình huống đầu tiên đã chứa đầy dông bão- ý kiến của em

- Không, là dụng ý của tác giả.

- Tạo ra sự tơng phản đối lập mạnh mẽ để khắc hoạ sâu hơn nỗi đau ,tình cảnh trớ trêu của đứa trẻ Và bức tranh thiên nhiên này đợc tái hiện qua con mắt của Thành – 1 đứa trẻ đang phải đối diện với bất hạnh của đời mình.

? Từ đó em hiểu thêm đợc gì về cái ánh nhìn của đứa trẻ trong cái buổi sáng ấy

- Cái nhìn ngơ ngác, cố ngời lớn đấy mà vẫn là 1 đứa trẻ, không kịp hiểu tại sao mình phải chịu nỗi đau quá lớn nh thế→ gợi

đợc sự đồng cảm sâu sắc trong lòng ngời nghe.

? Đọc diễn cảm câu văn “ Vậy mà giấc mơ thôi”- nhận xét hình thức diễn đạt của câu

- Cấu trúc thay đổi linh hoạt

- Nhiều từ ngữ đợc lặp lại → điệp ngữ

? Tác dụng của hình thức diễn đạt đó

Làm cho lời văn thống thiết, nh những tiếng khóc , tiếng nức

nở nghẹn ngào đau đớn Dờng nh

nhà văn đã hoá thân vào nhân vật cùng đau đớn với nhân vật

đến tận cùng tâm kh

G:đến đây ta đã hiểu căn nguyên thật sự của những tiếng khóc kia, của cái ánh mắt ngơ ngác kia Có thể nói ở đây đã có sự gài đặt đa dẫn chuyện một cách hết sức khéo léo., giúp cho ngời nghe nh sống với nhân vật, đồng cảm cùng nhân vật trong từng cung bậc tâm trạng.

* Củng cố? Em hãy giới thiệu các nhân vật: “ cuộc chia tay của những con búp bê” và cho biết các nhân vật chính là ai? Vì sao

em biết đó là nhân vật chính

- Thành …

* Giáo viên khắc sâu lại kiến thức cho học sinh ở tiết 1:

Mở đầu văn bản là tiếng ngời mẹ về việc chia đồ chơi và diễn biến tâm trạng của Thành Cách kể hết sức đột ngột, giọng văn xúc

động, chân thực, giúp ngời đọc hiểu hơn về tâm trạng của nhân vật: Nỗi đau khổ khi phải xa cha mẹ Đồng thời còn là lời nhắn

nhủ: “ Mỗi ngời hãy chú ý lắng nghe những gì đang diễn ra xung quanh mình, san sẻ những nỗi đau đồng loại, không nên dửng dng vô tình ngoảnh mặt làm ngơ”.

* Về nhà: Đọc diễn cảm văn bản,theo dõi đoạn tiếp theo, xem xem Thành và Thuỷ sẽ chia đồ chơi nh thế nào?

Tiết 6: Ngày soạn: 06/9/2007

GV soạn giáo án - Đọc tài liệu tham khảo, bảng phụ

H: Trả lời câu hỏi SGK, soạn bài

III Lên lớp:

Giáo viên: Nhắc lại kiến thức trọng tâm của tiết 1

b Thành và Thuỷ chia đồ chơi

? Tóm tắt sự việc này

? Ban đầu việc chia đồ chơi diễn ra nh thế nào

- Rất chóng vánh vì Thành nhg hết cho em , còn Thuỷ thì k quan tâm, mắt ráo hoảnh

? Có phải đồ chơi ấy không còn quý với chúng không

- Không, nhất là với Thuỷ , những ngày sắp tới của em sẽ rất khổ,

em không con anh để đợc thơng yêu, sẽ chỉ có những đồ chơi giúp vợi bớt nỗi nhớ anh

- → lúc này với chúng không còn quý nữa vì chúng cảm nhận đợc

đang mất đi cái quý giá nhất mà không thể lấy lại đợc, không thể chia bôi đợc: tình yêu thơng của anh em , cha mẹ.

? Nhng đến lúc chia búp bê thì chuyện gì xảy ra ,

- Thuỷ tru tréo giận dữ khi thấy Thành chia búp bê.

- Thuỷ băn khoăn khi Thành nhờng cả cho em.

- Thuỷ vui vẻ nhìn 2 con búp bê khoác vai nhau

G: thái độ của Thuỷ chứa đầy mâu thuẫn

? Vì sao – ( H thảo luận )

- Vì Thuỷ rất thơng anh nhng cũng không muốn 2 con búp bê phải

xa nhau

? Qua đoạn văn em thấy Thuỷ là 1 đứa trẻ nh thế nào

-Thuỷ còn rất nhỏ, T hồn nhiên trong sáng, nỗi đau riêng của anh

em T không hề gợi trong em thái độ thù hằn với cuộc sống xung quanh, Thuỷ cũng không hề hờn trách, oán hận bố mẹ Tâm hồn T thánh thiện, hồn hậu đến cảm động, đến cả những đồ vật vô tri vô giác T cũng không muốn lìa xa Với T mọi vật đều có tâm hồn, đều biết buồn vui,đau đớn và vì T quá hiểu nỗi đau chia li nên em không muốn nó lại xảy ra với 2 con búp bê.

G: và chuyện chia búp bê dừng lại ở đó., Thành đa T chia tay lớp học

- Vì chúng kiến cảnh cô giáo và các bạn rất thơng T mà chẳng giúp gì đợc cho em.

? Hãy lựa chọn 1 ctiết mà em c động nhất và ptích( H tự do lựa chọn và phát biểu ý kiến của mình)

- Chi tiết 1: vì tác giả đã rất thành công trong việc miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật qua ánh mắt Dờng nh T muốn 1 lần cuối ghi lại tất cả những hình ảnh thân thơng vào kí ức → nh xát muối vào thực tại làm em không thể kìm tiếng khóc

- Chi tiết T chia tay với cô giáo và các bạn Đó không chỉ là cuộc chia tay với cô, với bạn mà còn là cuộc chia tay với trờng lớp vì T sẽ không còn

đợc đi học nữa Một cuộc đời bất hạnh đang chờ đón T: sống không

có cha, anh , niềm vui đợc đi học cũng chẳng còn T vừa bị lôi ra khỏi mái ấm gia đình đã lại bị quăng ra ngoài xã hội → cuộc sống của T sẽ là cuộc sống không có tuổi thơ.

G: có thể nói với tình huống truyện này T đã bị đẩy đến tận cùng của nỗi đau, sự nghiệt ngã của hoàn cảnh mà 1 đứa trẻ ngoan nh em không đáng phải chịu Nỗi đau chồng chất nỗi đau, và 1 đứa trẻ nh

em còn biết làm gì khác là khóc Đó cũng là chi tiết đợc lặp lại trong toàn bộ đoạn truyện

? Tác dụng

- Tạo ra sự kết nối chặt chẽ cho mạch truyện

- Tiếng khóc ở những cung bậc khác nhau đã dội vào lòng ngời

đọc nỗi xót xa chua chát cho thực tế đắng cay mà 2 đứa trẻ phải chấp nhận.

G: toàn bộ đoạn truyện ta thấy dờng nh n/ v tôi đã lùi lại đằng sau

để tất cả nỗi thống khổ đớn đau của T đợc bộc lộ rõ nét N có 1 ctiết khắc hoạ tâm trạng của Thành thoáng qua mà vô cùng sâu sắc.

? Hãy phát hiện và cho biết tại sao Thành có cảm nhận nh thế

- Vì tâm hồn mình đang nổi dông bão, đất trời nh sắp sụp đổ vì T phải xa em – thế mà mọi ngời , đất trời xung quanh em vẫn cứ

đẹp, sôi động đến vô tình.

? ý kiến của em

- Không theo qui luật nhng vẫn rất hợp lí- đồng thời làm cho ta bất giác phải nhìn lại mình - đã có lúc nào ta thờ ơ trớc nỗi đau của những ngời xung quanh cha→ mang ý nghĩa cảnh tỉnh hết sức sâu sâu sắc và thấm thía.

G:rồi cũng đến lúc 2 anh em chúng phải chia tay nhau

* Thành và T chia tay nhau

? Thành nói cuộc chia tay đột ngột quá- thực ra có phải nh vậy không

- Không- nó đã đợc dự báo từ hôm qua, có thể là từ sớm hơn nữa Nhng với 2 anh em , chúng luôn mong mỏi giờ phút ấy sẽ không đến hoặc đến thật muộn để có thể kéo dài những giây phút chúng đợc

ở bên nhau.

? Trong giờ phút chia tay , Thuỷ đã làm gì

- T để con Vệ sĩ ở lại canh giấc ngủ cho anh , T cầm theo con em nhỏ

? Em nghĩ thế nào về quyết định này của T

- Đó là giải pháp hợp lí khi mà đến lúc này tình yêu thơng anh còn lớn hơn cả mong muốn rất trẻ thơ là những con búp bê bên nhau → hiểu

em và cảm thông cùng em

G: T đã rời xa anh nh thế nào

- Buồn, câu chuyện nặng nề ám ảnh ngời đọc về một sự bế tắc

? Còn với cách giải quyết này của T nhà văn đã gợi lên trong lòng

ng-ời đọc điều gì

- 1 niềm tin- dù trong khổ đau bất hạnh , tâm hồn trẻ thơ vẫn trong veo, thánh thiện tràn đầy lòng vị tha nhân ái→ làm thế nào để giữ đợc những tâm hồn trong sáng ấy trớc bão táp cuộc đời - đó là nhiệm vụ của cả xã hội, của những ngời lớn.

? nhìn lại truyện, ta thấy từ đầu, T khóc rất nhiều- n khi có q

em mà là những con búp bê kia- sao cho chúng không phải xa nhau

? Nhận xét nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật

- Nhân vật có sự phát triển tâm lí hết sức hợp lí → sự miêu tả tinh

tế, chân thực → KH không chỉ hiểu mà còn rất đồng cảm với số phận nhân vật.

? Tại sao tác giả chọn 2 con búp bê nh là điểm nhấn của truyện( khi tinh huống truyện , mạch truyện thay đổi cũng là lúc 2 búp

bê xuất hiện)

- Làm cho 2 búp bê không đơn giản chỉ là những đồ chơi Từ hình ảnh những con búp bê hiền lành, ngộ nghĩnh đáng yêu nh 2 anh

em Thành Thuỷ kia, phải chăng tác giả muốn gửi thông điệp đến ngời

đọc: Trong xã hội còn biết bao những tâm hồn những cuộc đời trẻ thơ trong sáng cần đợc che chở đang phải chịu những nỗi đau, mất mát quá lớn, quá sức chịu đựng với chúng.

- Những thông điệp mang ý nghĩa xã hội ấy lại đợc gửi gắm qua 1 câu chuyện tởng rất vụn vặt→ làm cho trở nên giản dị, đời thờng mà vô cùng thấm thía.

IV Tổng kết- ghi nhớ:

? Nhận xét nghệ thuật kể chuyện

- Cốt truyện đ giản, x quanh sv chia đồ chơi, các tình tiết sv nói nhau hợp lí mà bất ngờ.

- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật

- Lời kể chân thành giản dị phù hợp với tâm trạng nhân vật

? Qua câu chuyện KH muốn gửi đến ngời đọc điều gì:

V Luyện tập: giáo viên khắc sâu kiến thức cho học sinh: Cuộc

chia tay đau đớn và đầy cảm động của hai em bé trong truyện khiến ngời đọc thấm thía rằng: Tổ ấm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng mọi ngời hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn, không nên vì bất kỳ lý

do gì là tổn hại đến những tình cảm tự nhiên, trong sáng ấy.

1 bức tranh minh hoạ cho chi tiết nào

2 Đọc bài thơ “ Thế giới rộng vô cùng”

? Tại sao nhan đề chuyện là : “Cuộc chia tay của những con búp bê”?

- Có thể cho học sinh thảo luận theo nhóm Giáo viên nhận xét cho

điểm.

VI Về nhà.

- Học và hiểu sâu sắc bài học.

- Chuẩn bị bài bố cục của văn bản ( Đọc kỹ đoạn văn sách giáo khoa)

************************

G: Soạn giáo án, chuẩn bị bảng phụ

H đọc trớc bài và trả lời câu hỏi SGK

III Lên lớp:

A Kiểm tra bài cũ:

? Văn bản có tính liên kết đợc thể hiện nh thế nào

? Chỉ ra sự liên kết ấy trong đoạn “ nhìn bàn tay trò chuyện” ( trang 21 SGK)

B Bài mới: