GIÁO ÁN NGỮ VĂN 7 SOẠN CHO 2009-2010

Mục tiêu cần đạt: * Giúp HS 1 Kiến thức : - Hiểu khái niệm ca dao – dân ca, - Nắm được nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao - dân ca qua những bài thuộc

Trang 1

2) Kĩ năng : Rèn chú ý đến sự mạch lạc trong các bài văn

3) Thái độ : GD sự diễn đạt rỏ ràng, mạch lạc trong nói và viết cho HS

II Chuẩn bị :

- Thầy: Giáo án, bảng phụ hoặc đèn chiếu

- Trò: SGK, vở bài tập, dụng cụ học tập, chuẩn bị bài ở nhà

III Phương pháp dạy học :Sử dụng văn bản đã học để hình thành lý thuyết bằng phương pháp quy nạp

IV Tiến trình giảng dạy :

1) Ổn định : Kiểm diện cán sự bộ môn báo cáo việc chuẩn bị của các bạn.

2) Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là bố cục trong văn bản ? (2 đ)

- Các điều kiện để bố cục được rành mạch và hợp lý? (3đ)

- Văn bản thường được xây dựng theo một bố cục gồm mấy phần?(2 đ)

- Tìm một văn bản ngắn và phân tích bố cục.(3đ)

O Bố cục là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo một trình tự, một hệ thống rành mạch và hợp lý.Nội dung các phần, các đoạn trong văn bản phải thống nhất chặt chẽ với nhau, được sắp xếp theo một trìnhtự hợp lý, có sự phân biệt rạch ròi

Bố cục văn bản thường có ba phần : mở bài, thân bài, kết luận

3) Bài mới :

@ Giới thiệu bài:

Nói đến bố cục là nói đến sự phân biệt, sự sắp đặt Nhưng văn bản không thể liên kết Làm thế nào để các phần vẫn được phân cắt rành mạch mà không mất đi sự liên kết chặt chẽ với nhau Đó là mạch lạc trong văn bản mà chúng ta sẽ tìm hiểu hôm nay.

Hoạt động 1 : Tìm hiểu về mạch lạc và yêu cầu về

mạch lạc trong văn bản.

@ Gọi HS đọc VD 1a SGK /31

=> Mạch lạc trong văn bản có những tính chất :

- Trôi chảy thành dòng, thành mạch

- Tuần tự đi qua khắp các phần , các đoạn

trong văn bản

- Thông suốt, liên tục, không đứt đoạn

(?) Có người cho rằng: Trong văn bản, mạch lạc là

sự tiếp nối của các câu, các ý theo một trình tự hợp

lý Em có tán thành ý kiến đó không? Vì sao?

=> Định nghĩa về mạch lạc trong văn bản nêu ở trên

hoàn toàn chính xác

@ GV đọc VD 2a _ SGK/31 lên bảng phụ

@ Gọi HS đọc

I – Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản:

1 Mạch lạc trong văn bản:

- Văn bản cần phải mạch lạc

2 Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc:

Mạch Lạc Trong Văn

Bản

Trang 2

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 7 - HKI

(?) Hãy cho biết toàn bộ sự việc trong văn bản xoay

quanh sự việc chính nào?

O Sự chia tay của anh em Thành và Thủy và những

con búp bê là sự kiện chính chính, hai anh em

Thành và Thủy là nhân vật vật chính của truyện

@ GV gọi HS đọc VD 2a ở bảng phụ

(?) Theo em, đó có phải là chủ đề(vấn đề chủ yếu)

liên kết các sự việc nêu trên thành một thể thống

nhất không ? Đó có thể xem là mạch lạc của văn bản

không?

O Mạch văn chính là sự chia tay : Hai anh em Thành

và Thủy buộc phải chia tay Nhưng hai con búp bê

và tình cảm anh em của các em thì không thể chia

tay

=> Các sự việc trên đã liên kết xoay quanh một chủ

đề thống nhất Đó là sự mạch lạc của văn bản

(?) Vậy, để văn bản có tính mạch lạc thì các phần,

các đoạn, các câu trong văn bản phải như thế nào?

@ Gọi HS đọc câu hỏi ở VDc SGK/32

=> Các đoạn ấy được nối với nhau theo mối quan hệ

thời gian, không gian,… Và liên hệ chặt chẽ với nhau

theo trình tự rõ ràng, hợp lý, tự nhiên …

(?) Để văn bản được mạch lạc, ngoài việc các phần,

các đoạn đều hướng về một đề tài xuyên suốt có phải

như thế nào nữa?

@ GV phân tích thêm những chi tiết trong truyện “

Cuộc chia tay của những con búp bê” để làm rõ

thêm

@ GV phân tích VD làm rõ thêm: Các bộ phận trong

văn bản nhất thiết phải liên hệ chặt chẽ với nhau

Tuy nhiên không nên lầm tưởng giữa các bộ phận ấy

chỉ có mối liên hệ về thời gian Một văn bản có thể

mạch lạc khi các đoạn trong đó có liên hệ với nhau

về không gian, về tâm lý, về ý nghĩa, miễn là sự liên

hệ ấy hợp ký, tự nhiên

@ Gọi HS đọc ghi nhớ SGk

4) Củng cố và luyện tập

HS đọc và xác định yêu cầu các bài tập >

GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm, sửa chữa, chấm

điểm

Chia bài tập cho tổ làm, tổ cử đại diện trình

bày, nhận xét, uốn nắn

-Tổ 1: bài tập 1a

-Tổ 2: bài tập 1b1

-Tổ 3: bài tập 1b2

-Tổ 4: bài tập 2

- Các phần, các đoạn các câu trong văn bản đều nóivề một đề tài, biểu hiện 1 chủ đề chung xuyên suốt

-Và tiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lý, tựnhiên

* Ghi nhớ SGK/32

II – Luyện tập:

Bài tập 1a:

- Ý tưởng chủ đạo: Ca ngợi lòng yêu thương và sự

hy sinh của mẹ đối với con

- Bố cục: Phần chính + Bố đau lòng vì con vô lễ với mẹ + Bố nói về mẹ:

Mẹ lo lắng, hy sinh……

Lớn khôn, con cảm thấy bơ vơ vì thiếu mẹ

+Bố khuyên con hãy xin lỗi mẹ

=> Trình tự các sự việc xoay quanh và thể hiện ý chủ

Trang 3

đạo liên tục, mạch lạc.

Bài tập 1b 1 :

Chủ đề : Ca ngợi “ Lao động là vàng”

- Bố cục :Ba phần:

+ Lời khuyên hãy cần cù lao động

+ Kể chuyện lão nông để lại kho vàng

+ Cách khuyên lao động rất khôn ngoan của ông bố

Bài tập 1b 2 :

Ý chủ đạo : Cái màu vàng của đồng quê

-Giới thiệu địa điểm, thời gian khi mùa vàng xuất hiện

- Tả màu vàng qua các sự vật cụ thể

- Cảm xúc về mùa vàng

=> Cả hai văn bản ý tứ chủ đạo, xuyên suốt nhất quán, rõ ràng, hợp lý -> rất mạch lạc

Bài tập 2:

Tác giả không thuật lạitỉ mỉ cuộc chia tay của hai người lớn Điều đó rất hợp lý vì ý chủ đạo của câu chuyện là cuộc chia tay của 2 em và 2 con búp bê…

5) Hướng dẫn HS tự học ở nhà

- Học bài, học ghi nhớ

- Chuẩn bị bài:

+ Viết bài làm văn số 1: Văn tự sự và văn miêu tả ở nhà (Đề sgk)

+ Sọan bài: Ca dao dân ca “Những câu hát về tình cảm gia đình”

V Rút kinh nghiệm:

………

Tuần: 3

Tiết: 9

Ngày dạy: 10/09/2008

I Mục tiêu cần đạt:

* Giúp HS

1) Kiến thức :

- Hiểu khái niệm ca dao – dân ca,

- Nắm được nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao - dân ca qua những bài thuộc chủ đề tình cảm gia đình và chủ đề tình yêu quê hương – đất nước con người

Ca Dao Dân Ca

Những Câu Hát Về

Trang 4

GIAÙO AÙN NGÖÕ VAÊN 7 - HKI2) Kó naêng : Thuoäc nhöõng baøi ca dao trong hai vaên baûn vaø bieát theâm moät soá baøi ca dao khaùc thuoäc heä thoáng chuû ñeà cuûa chuùng

3) Thaùi ñoä : GD loøng yeâu queâ höông ñaát nöôùc cho HS

IỊ Chuaån bò:

- Thaày: Moät soá tranh aûnh veà gia ñình, baûng phuï, ñeøn chieáụ

- Troø: Duïng cuï hoïc taäp, tranh söu taäp Baûng phuï thaûo luaän theo nhoùm

IIỊ Phöông phaùp daïy hoïc : aùp duïng tích hôïp caùc phöông phaùp: gôïi môû, phaùt vaán, thaûo luaän nhoùm, duïng cuïtröïc quan ñeå phaân tích:

- Töø vieäc phaân tích noäi dung vaø ngheä thuaät töøng caâu ca dao, khaùi quaùt leân chuû ñeà chung cuûa 4 baøi, töøñoù lieân heä giaùo duïc tö töôûng Ñoàng thôøi, moät böôùc khaùi quaùt cho HS veà khaùi nieäm daân ca, ca daọ Qua ñoù,cuûng coá theâm söï hieåu bieát cuûa HS veà töø gheùp ñaõ hoïc ôû baøi tröôùc

IV Tieán trình :

1 OÅn ñònh: Naém sæ soá, TT baùo caùo tình hình chuaån bò baøị

2 Kieåm tra baøi cuõ:

(?) Haõy tìm caùc chi tieát trong truyeän: “Cuoäc Chia Tay Cuûa Nhöõng Con Buùp Beâ”, ñeå thaáy hai anh em

Thaønh vaø Thuûy raát möïc gaàn guõi, thöông yeâu chia seû vaø luoân quan taâm ñeán nhau ? (6 ñieåm)

- Thuûy mang kim ra ñeán taän saân vaän ñoäng ñeå vaù aùo cho anh

- Thaønh giuùp em hoïc vaø chieàu naøo cuõng ñoùn em veà

- Thuûy thöông anh khoâng ai gaùc cho anh nguû neân nhöôøng cho anh buùp beâ veä só

- Thaønh nhöôøng taát caû ñoà chôi cho em

(?) Qua caâu chuyeän taùc giaû muoán nhaén nhuû ñeán moïi ngöôøi ñieàu gì? (4 ñieåm )

- Traùnh nhöõng cuoäc chia tay ñau ñôùn

- Coá gaéng baûo veä, traân troïng nhöõng tình caûm töï nhieân, trong saùng cuûa gia ñình

3 Baøi môùi :

@ Giôùi thieäu baøi: Ca dao, daân ca laø “Tieáng haùt töø traùi tim leân mieäng” Noù ñöôïc khôi nguoàn töø tình caûm

chaân thöïc, dung dò cuûa ngöôøi bình daân vaø cuõng raát töï nhieân, tình caûm cuûa con ngöôøi bao giôø cuõng baét ñaàu töø tình caûm gia ñình.

Hoaït ñoäng 1: Ñoïc – tìm hieåu chuù thích :

*HS ñoïc chuù thích(*) /Sgk/ 35

- Neâu khaùi nieäm ca dao – daân cẳ)

- Theá naøo laø theå loaïi luïc baùt (?)

* Höôùng daãn ñoïc :Ngaét nhòp thô luïc baùt 2/ 2 / 2/ 2/ hoaëc

4/4,gioïng dòu nheï , chaäm eâm ,tính caûm vöøa thaàm

kính,nghieâm trang ,vöøa tha thieát ,aân caàn.

=>GV ñoïc maãu , goïi HS ñoïc laïi

* Giaûi thích töø khoù : chuù thích (1) ,(2) , (3) , (4) , (5) , (6) Sgk

/ 35 -36

Hoaït ñoäng 2: Ñoïc – phaân tích :

* Duøng baûng phuï ghi baøi ca dao 1 , 2 , 3 , 4 => HS ñoïc vaø

traû lôøi caâu hoûi :

(?) Lôøi cuûa töøng baøi ca dao laø lôøi cuûa ai noùi veà aỉ Taïi sao

em laïi khaúng ñònh nhö vaäỷ

(?) Tình caûm maø baøi 1 muoán dieãn ñaït laø tình caûm gì? Chæ ra

caùi hay cuûa tình caûm, ngoân ngöõ, hình aûnh, aâm ñieäu cuûa baøi ca

daỏ

I Ñoïc – tìm hieåu chuù thích :

1 Khaùi nieäm ca dao , daân ca: chuù thích (*)Sgk / 35

2 Theå loaïi: Luïc baùt

IỊ Phaân tích :

1 Noäi dung:

* Baøi 1:

-AÂm ñieäu taâm tình, saâu laéng

- Ngoân ngöõ chaéc loïc, caùch duøng töø laùy, töø

Trang 5

( HS phát hiện các chi tiết, nêu tác dụng, GV nhận xét chốt

lại vấn đề)

O Bài ca dao không phải là lời giáo huấn khô khan về chữ

hiếu mà các khái niệm công cha – nghĩa mẹ trở nên cụ thể

sinh động

(?) Đọc và phân tích “cù lao chín chữ”, nhận xét tác dụng

thể thơ lục bát?

(?) Tìm những bài ca dao có nội dung tương tự?

(Chuyển ý sang bài 2)

(?) Đọc lại văn bản nhắc lại lời nhân vật trữ tình?

Phân tích các yếu tố thời gian, không gian, hành động, nỗi

niềm của nhân vật?

+ Tâm trạng như thế nào(?)

+ Tâm trạng gắn với thời gian nào? Nó gợi sự liên tưởng gì?

( liên hệ với văn hóa phương đông)

+ Tâm trạng gắn với không gian “ngõ sau” gợi sự liên tưởng

gì? Liên hệ thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến?

(Chuyển ý sang bài 3)

*HS đọc lại bài 3 , trả lời câu hỏi:

@GV: Có những sự vật bình thường nhưng lại gợi một hồn

thơ, một tứ thơ sâu sắc nếu như ta biết cảm nhận, các em đọc

bài 3 và phát hiện chi tiết ấy

(?) Hình ảnh “ nuộc lạt “ gợi cho em điều gì?

(?) Cụm từ “ ngó lên” thể hiện điều gì?

- Cặp từ so sánh đối tượng “ bao nhiêu … bấy nhiêu” gợi

trong em điều gì(?)

-Đọc lại bài ca dao và cảm nhận âm điệu của nó(?)

( Chốt lại nội dung và chuyển sang bài4)

(?) Cách diễn tả của bài ca dao? Nó nhắc nhở ta điều gì?

Hình ảnh so sánh được sử dụng có tác dụng gì?

(GV liên hệ mở rộng).

(?) Những câu ca dao trên thể hiện một số hình thức nghệ

thuật rất tiêu biểu, nêu những thủ pháp được sử dụng trong 4

bài ca dao ?

(HS thảo luận tổ, đại diện trình bày, GV nhận xét, chốt lại

vấn đề và gọi HS đọc ghi nhớ).

HS đọc lại ghi nhớ

4.) Củng cố và luyện tập

- 1 HS đọc lại 4 bài ca dao

- 1 Hs đọc phần ghi nhớ

- Chia lớp làm 2 tổ, cùng thảo luận 2 bài tập, trình bày phần

chuẩn bị lên bảng, lớp nhận xét, Gv chốt lại và cả lớp ghi

nhận

ghép, tăng sức gợi cảm

- Nghệ thuật so sánh, lặp từ, định ngữ

- Tăng âm điệu tôn kính, nhắn nhủ Thểthơ lục bát uyễn chuyển, phù hợp với âmđiệu

* Bài 2:

- Buồn xót xa, lặng lẽ.

- Buổi chiều gợi nhớ

- Tăng sự cô đơn, chiếc bóng khắc khoảivề một thân phận

* Bài 3:

- Sự nối kết bền chặt của tình huyết thống

- Sự trân trọng yêu kính

- Gợi nhớ da diết

Lời lẽ mộc mạc, giản dị mà âm điệu thiếttha, ngân rung trong thể thơ lục bát

- sử dụng hình ảnh gần gũi, quen thuộc

- Ngôn ngữ độc thoại, kết cấu mộtvế

* Ghi nhớ

III.Luyện tập:

5 Hướng dẫn HS tự học ở nhà

- Học thuộc lòng 4 bài thơ và ghi nhớ

Trang 6

- Sưu tầm mỗi HS vài bài ca dao với chủ đề tình cảm gia đình

- 4 tổ chuẩn bị 4 bài ca dao về tình yêu quê hương đất nước

Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về 1 bài ca dao mà mình thích bằng 1 đoạn văn ngắn

………

Tuần: 3

Tiết: 10 Ngày dạy: 11/09/2008 I Mục tiêu cần đạt :

* Giúp HS

1) Kiến thức :

- Nắm được nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao – dân ca Qua những bài thuộc chủ đề chủ đề tình yêu quê hương – đất nước con người

- Thuộc những bài ca dao trong hai văn bản và biết thêm một số bài ca dao khác thuộc hệ thống chủ đề của chúng

2) Kĩ năng : Rèn kĩ năng đọc diễn cảm

3) Thái độ : Giáo dục HS tình cảm với quê hương đất nước, con người Việt Nam

- Thầy: Một số tranh ảnh về gia đình, bảng phụ

- Trò: Dụng cụ học tập, tranh sưu tập Bảng phụ thảo luận theo nhóm

III Phương pháp dạy học :

- Quy nạp đi từ từng câu ca dao để khái quát chủ đề tòan bài : Cảnh đẹp đất nước và tình cảm đối với đất nước , quê hương , con người ; khái quát các biện pháp nghệ thuật từng câu

- Luyện đọc biểu cảm chú ý đến cách đọc lục bát biến thể

1) Ổn định: Nắm sỉ số, TT báo cáo tình hình chuẩn bị bài.

2) Kiểm tra :

1 Đọc và phân tích bài ca dao 1: (5 điểm)

- Lời mẹ ru con

- Âm điệu thành kính, tâm tình sâu lắng

- Ngôn ngữ: chắc lọc, từ ghép, từ láy

- Nghệ thuật so sánh, thể thơ lục bát uyển chuyển

- Định ngữ chỉ mức độ

2 Đọc và phân tích bài ca dao 2: (5 điểm)

Những Câu Hát Về Tình Yêu Quê Hương Đất Nước Con Người

Trang 7

- Lời người con gái đi lấy chồng xa quê.

- Thời gian và không gian

- Sự kết hợp giữa không gian, thời gian

- Nỗi buồn thân phận

3) Bài mới :

Cùng với tình cảm gia đình, thì tình yêu quê hương đất nước, con người cũng là chủ đề lớn của ca dao, dân ca, xuyên thấm trong nhiều câu hát Những bài ca dao thuộc chủ đề này rất đa dạng, có những cách diễn tả riêng Đằng sau những câu hát đối đáp, những lời mời, lời nhắn gởi và những bức tranh phong cảnh của các vùng, miền, luôn là tình yêu chân chất, niềm tự hào sâu sắc, tinh tế đối với quê hương, đất nước con người.

Hoạt động 1: Đọc - tìm hiểu chú thích :

* Hướng dẫn đọc

-Bài 1 :giọng hỏi - đáp , hồ hỡi , phấn khởi tự hào

-Bài 2 : giọng hỏi – thách thức , tự hào

-Bài 3 : giọng gợi mời

-Bài 4 :chú ý 2 câu 1 ,2 nhịp chậm : 4/4/4

=>GV đọc mẫu , gọi HS đọc lại

- Đọc văn bản (hướng dẫn các nhóm đọc và củng cố

nhận xét)

- TT hướng dẫn đọc chú thích (GV nhận xét)

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh thảo luận, phân

tích.( chia lớp thành 4 nhóm: nhóm1(tổ 1- câu 1);

nhóm 2( tổ2 – câu 2); nhóm 3( tổ 3 – câu 3); nhóm

4(tổ4 – câu 4)

1) Bài 1: Nhóm trình bày GV nhận xét và chốt lại:

2) Bài 2:

(?)Phân tích cụm từ “ rủ nhau” ? Khi nào người ta nói

“rủ nhau”và đọc bài ca dao mở đầu bằng cụm từ này?

@ GV phân công mỗi nhóm tìm 1 bài

(?) Cách tả cảnh của bài 2?

* GV lưu ý thêm sau khi học sinh thảo luận: nhắc lại

truyền thuyết Hồ Gươm và nhấn mạnh ý: chính những

địa danh, cảnh trí được nhắc đến gợi tình yêu, niềm tự

hào về Hồ Gươm, về Thăng Long và đất nước Và vì

vậy, mọi người háo hức muốn “ rủ nhau”

(?) Những ý tình gợi lên câu hỏi cuối của bài ca “ Hỏi

ai gây dựng nên non nước này”?

@ GV chốt lại: dòng thơ xúc động, sâu lắng nhất trong

bài ca dao, trực tiếp tác động đến tình cảm của người

đọc và người nghe Câu hỏi như lời khẳng định và

nhắc nhở công lao xây dựng non nước của ông cha qua

nhiều thế hệ Đồng thời nhắc nhở con cháu ngàn đời

I Đọc – tìm hiểu chú thích :

- Quan hệ thân thiết, nhiều điểm chung.

- Gợi nhiều hơn tả: tình yêu, niềm tự hào về quêhương

- Âm điệu tự nhiên, lời nhắn ân tình mang lại dòngthơ đầy xúc động

- Câu hỏi khẳng định, nhắc nhở về công lao xâydựng

Trang 8

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 7 - HKItiếp tục gìn giữ, trân trọng thành quả của người xưa.

3 Bài 3: Sau khi HS thảo luận GV chốt lại trọng tâm.

(?) Cảnh trí xứ Huế và cách tả trong bài 3 ?

O Bài ca phác họa đường vào xứ Huế Đẹp như bức

tranh thủy mặc, nên thơ Nhắc câu nói của U Mộng

Aûnh : “ Văn chương là sơn thủy trên áng thư, sơn thủy

là văn chương trên mặt đất” Cảnh sơn thủy trên

đường vào xứ Huế là thế, cảnh đẹp vừa thiên tạo vừa

nhiên tạo Gợi cho HS tham khảo thêm 1 vài ca dao ca

ngợi vẻ đẹp của đất nước

4 Bài 4: Sau khi HS thảo luận GV lưu ý cho các em:

các điệp ngữ, đảo ngữ và phép đối cũng như tác dụng

của các thủ pháp nghệ thuật

(?) Hình ảnh cô gái trong 2 dòng cuối ? Nét tương

đồng giữa cô và “chẽn lúa đòng đòng, nắng hồng ban

mai”?

* GV: Hai câu cuối là 1 phác họa kì tài về hình ảnh

người lao động đáng yêu mà những dòng thơ dài

không thể che lấp nỗi và nó có một vẻ đẹp riêng trong

sự kết hợp với toàn bài đó chính là nhãn tự của bài

thơ

(?) Bài 4 là lời của ai? Người ấy muốn biểu hiện tình

cảm gì ? Em có biết cách hiểu nào khác về bài ca này

và có đồng ý với cách hiểu đó không ? Vì sao ?

@ Cho cả lớp thảo luận sau đó GV nhấn mạnh: tác

phẩm nghệ thuật ngoài ý nghĩa khách quan, bao giờ

cũng đươcï cảm nhận chủ quan bởi người tiếp nhận)

(?) Em có nhận xét gì về thể thơ trong 4 bài ca dao ?

( Bài tập này cho HS phát biểu trước lớp)

- Bài 1: số tiếng không phải là 6 ở dòng lục, không

phải là 8 ở dòng bát

- Bài 3 : Kết thúc là dòng lục, chứ không phải là dòng

bát

Bài 4: thể thơ tự do

(?) Tình cảm chung được thể hiện trong 4 bài ca

dao?

(HS làm trong tập GV sửa, nếu không kịp cho về nhà)

- Nội dung – nghệ thuật các bài ca dao ?

- Bài nào làm em ấn tượng nhất ? Vì sao ?

3 Bài 3:

- Màu sắc thơ mộng

- Đất nước hiện lên như bức tranh thơ

- “Ai” đại từ phiếm chỉ như 1 lời mời, lời nhắn gởiđầy tự hào

cánh đồng bát ngát.

III./ Luyện tập:

1 Có cả lục bát biến thể và thể tự do

Bài 2 : về nhà

5 Hướng dẫn HS tự học ở nhà:

- Làm bài 2 về nhà

- Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ của em về một bài ca dao em thích nhất

- Chuẩn bị: “Những câu hát than thân”

+ Chú ý: phân biệt hai loại từ láy: toàn bộ và bộ phận

Trang 9

TỪ LÁY

+ Aùp dụng bài tập

………

Tuần: 3 Tiết: 11 Ngày dạy:11/09/2008 I Mục tiêu cần đạt: * Giúp HS 1) Kiến thức : - Nắm được hai loại của từ láy: Từ láy toàn bộ và từ láy bộ phận - Hiểu được cơ chế của từ loại tiếng việt 2) Kĩ năng : Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ láy để sử dụng tốt từ láy 3) Thái độ : GD thói quen dùng từ láy trong nói và viết cho HS II Chuẩn bị : - Giáo Viên: Giáo án, đèn chiếu , dụng cụ ráp từ - Học sinh: Dụng cụ : giấy flim, bút lông, sách, vở, bảng phụ (mỗi nhóm) III Phương pháp dạy học : Từ việc ôn lại các hiểu biết của HS về từ láy, tạo hệ thống ngữ liệu đầy đủ để hình thành kiến thức về các lọai từ láy theo cách qui nạp Cũng có thể từ bài tập mà hình thành các tri thức trên IV Tiến trình giảng dạy : 1) Ổn định :

* Có mấy loại từ ghép và nêu nghĩa của từ ghép? (5 điểm) Cho vd ? (5 điểm)

O Trả lời: dựa vào ghi nhớ, cho ví dụ tuỳ theo sự hiểu biết của học sinh

3) Giảng bài mới:

- Thế nào là từ láy? ( gợi : đó là từ phức có sự hòa phối âm thanh)

- Hôm nay ta tiếp tục tìm hiểu từ láy ở góâc độ rộng hơn: Các loại và nghĩa của từ láy

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu các lọai của từ ghép :

HĐ 1 1: Xác định từ ghép :

- GV treo bảng phụ 2 vd trang 41

- HS đọc và xác định từ láy

HĐ 1 2: Tìm hiểu về cấu tạo của từ láy.

(?) Các từ láy: đăm đăm, mếu máu, liêu xiêu có đặc điểm âm

I – Các loại từ láy:

Trang 10

thanh gì giống và khác nhau?

+ Giống : láy lại từ gốc có nghĩa

+ Khác: Có sự biến đổi phụ âm cuối về vần và phụ âm đầu

@ GV hướng dẫn HS tìm thêm một số vd khác về từ láy, dùng

bảng ghép từ.

(?) Xác định từ in đậm: bần bật, thăm thẳm?

(?) Dựa vào kết quả em hãy phân loại từ láy ở mục 1?

- HS phân loại, GV nhận xét1 và chuyển ý

- HS đọc 2 vd Sgk /42 phần 3 mục I

(?) Vì sao các từ láy :bần bật , thăm thẳm ở 2 vd trên không

được nói là : Thẳm thẳm, bật bật?

O Thực chất đây là những từ láy toàn bộ nhưng có sự biến đổi

thanh điệu và phụ âm cuối là do sự hòa phối âm thanh )

(?) Có mấy loại từ láy ? Cấu tạo của mỗi loại?

(GV tổng kết lại về cấu tạo từ láy và chuyển ý )

Hoạt động 2 : Nghĩa của từ láy.

(?) Nghĩa của các từ láy : ha hả, oa oa, tích tắc , gâu gâu,

được tạo thành do đặc điểm gì về âm thanh ?

(?) Các từ trên miêu tả âm thanh gì?

GV: hướng dẫn tìm hiểu nghĩa của mỗi từ và chốt : chúng

được tạo thành do sự mô phỏng âm thanh

(?) Các từ láy trong mỗi nhóm sau đây có điểm gì chung về âm

thanh và về nghĩa?

+ Giải thích nghĩa?

+ Đặc điểm cấu tạo?

Đây là nhóm từ láy bộ phận có tiếng gốc đướng sau, tiếng

đứng trước lập lại phụ âm đầu của tiếng gốc và mang vần

“âp” theo công thức “x + âp + xy”)

(?) Hãy nhận xét điểm chung của từ láy thuộc nhóm này?

O Có điểm chung là biểu thị một trạng thái vận động: Khi

nhô lên ,khi hạ xuống, khi phồng , khi xẹp, khi nổi khi chìm…

@ GV chốt lại các ý vì đây là phần phức tạp.

(?) So sánh nghĩa của các từ láy mềm mại, đo đỏ với nghĩa

của các tiếng gốc làm cơ sở cho chúng: mềm , đỏ ?

+ Nghĩa của mỗi từ(?)

+ Đặt từ trong ngữ cảnh(?)

GV cho HS rút ra nhận xét nghiã của từ láy

Hoạt động 4: Tổng kết toàn bài chốt lại trọng tâm bài.

(HS đọc ghi nhớ Sgk )

4 Củng cố và luyện tập:

- Cấu tạo của từ láy (?)

- Nghiã của từ láy (?)

Bài tập 1,2,3 về nhà tự làm

(bài tập 4,5,6, hoạt động thảo luận theo nhóm)

- Chia lớp thành 3 nhóm:

+ Nhóm 1,2: bài 4

* Ghi nhớ 1: trang 42

II Nghĩa của từ láy:

* Ghi nhớ 2: trang 42 III Luyện tập:

* Bài4:

-Giống : cùng một tiếng gốc “ nhỏ”

Trang 11

- chú ý điểm giống và khác, lưu ý sắc thái để đặt câu cho

chính xác

( cử đại diện trình bày)

+ Nhóm 3,4: Bài 5

- nhóm HS khá

- Chú ý khái niệm của hai loại từ để xác định

- GV gọi 1 HS thộuc nhóm 2 trình bày( có thể chấm vài

bài để phân loại Hs)

+ Nhóm 5,6: bài tập 3

- Xác định nghĩa của mỗi từ

- Đặt câu với mỗi từ

Xác định từ trong ngữ cảnh

- Khác: sắc thái

* Bài 5:

- Được tạo nên bởi hai tiếng có nghĩa ngang nhau để tạo thành 1 từ mang tính hợp nghĩa nên là từ ghép đẳng lập

* Bài 6:

- Đều là từ ghép đẳng lập

- Chùa chiền, no nê: đôi khi cảm nhận như từ láy vì các tiếng chiền và nê nay đã mờ nghĩa

5 Hướng dẫn HS tự học ở nhà: - Làm bài 1,2,3

- Viết đọan có sử dụng ít nhất 4 từ láy phát biểu cảm nghĩ về 1 văn bản vừa học

- Để ôn lại cách làm văn tự sự và miêu tả cũng như cách dùng từ, đặt câu và về liên kết, bố cục,

mạch lạc các em viết bài viết số 1 ở nhà

V Rút kinh nghiệm:

………

Tuần: 3 Tiết: 12 Ngày dạy:12/09/2008

I Mục tiêu cần đạt :

* Giúp HS

1) Kiến thức :

- Nắm được các bước của quá trình tạo lập văn bản, để có thể làm văn một cách có phương pháp và có hiệu quả hơn

2) Kĩ năng :

- Củng cố lại những kiến thức và những kĩ năng đã được học về liên kết câu , bố cục và mạch lạc trong văn bản

3) Thái độ : GD thói quen lam dàn ý trước khi tạo lập văn bản cho HS

- Giáo Viên: Giáo án, bảng phụ, 2 bài làm của HS

- Học sinh: SGK, vở bài tập , mỗi tổ 1 văn bản

Thực hành ,thảo luận nhóm

Quá Trình Tạo Lập

Văn Bản

Trang 12

1) Ổn định: Lớp trưởng báo cáo tình hình chuẩn bị bài

? Một văn bản có tính mạch lạc là một văn bản có đầy đủ yêu cầu nào? (10 điểm)

( HS đọc ghi nhớ)

3) Bài mới :

Để tạo một văn bản có tính thuyết phục bên cạnh kĩ năng cần thiết ta cần xác lập một phương pháp có tính logic và tính logic ấy sẽ là nội dung bài học hôm nay.

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu các bước tạo lập văn bản

* Nhóm 1: thảo luận

-HS đọc câu hỏi1 : Khi nào người ta có nhu cầu tạo lập một văn

bản? Lấy việc viết thư làm VD, hãy cho biết điều gì thôi thúc

người ta phải viết thư?

( Nhóm 1 trả lời GV nhận xét , bổ sung)

+ Viết để làm gì?

+ Viết về cái gì?

+ Viết như thế nào?

( Đó là 4 vấn đề cơ bản vì nó quy định nội dung và cách làm văn

bản)

(?) 4 vấn đề được nêu xem là bước gì?

Hoạt động 2:

* Nhóm 3 : Câu 3

(?) Sau khi xác định được 4 vấn đề đó, cần phải làm những việc gì

để viết được văn bản ?

( nhóm 4 trình bày GV nhận xét và chốt lại: đây là khâu mà

người tạo lập văn bản phải suy nghĩ một cách thiết thực việc gì

cần làm trước, việc gì cần làm sau, hoặc xác định chủ đề, tìm ý,

lập dàn ý)

Hoạt động 3:

*Nhóm 4: Thảo luận và trình bày câu 4.

(?) Chỉ có ý và dàn bài mà chưa viết thành văn thì đã tạo được 1

văn bản chưa ? Hãy cho biết việc viết thành văn ấy cần đạt những

yêu cầu gì trong các yêu cầu dưới đây?

@ GV treo bảng phụ, HS đọc các yêu cầu và khẳng định: Các

yêu cầu đều không thể thiếu ( trừ yêu cầu “kể chuyện hấp dẫn”)

(?) Vậy bước 3 trong quá trình tạo lập 1 văn bản là gì ?

Họat động 4 :

 Nhóm 5 : Thảo luận câu 5 và trình bày.

 (GV treo bảng phụ và yêu cầu HS đocï ghi nhớ)

I – Các bước tạo lập văn bản:

- Bước định hướng

- Tìm ý và sắp xếp ý

- Diễn đạt các ý đã nêu thành nhữngcâu, đoạn văn chính xác, trong sáng, cóliên kết chặt chẽ với nhau

- Kiểm tra xem văn bản vừa tạo lập cóđạt các yêu cầu đã nêu ở trên chưa vàcó cần sửa chữa gì không

* Ghi nhớ

II,/ Luyện tập

Trang 13

(?) Cho biết khâu cuối cùng trong quá trình tạo lập 1 văn bản ?

( chốt lại trọng tâm và chyển qua luyện tập)

* Duy trì lớp thành 4 nhóm để thảo luận 4 bài tập

1 Bài 1:

- Dựa vào thực tế trả lời theo 3 phần:

+ Đã làm gì?

+ Kết quả ra sao?

+ Phải nên làm gì?

2 Bài 2:

a Thiếu 1 nội dung quan trọng: Viết về cái gì? Để làm gì?

b Xác định không đúng đối tượng giao tiếp

3 Bài 3:

a Dàn bày chỉ là cái khung nên dàn bày cần là sự tĩnh lược sự

diễn đạt cho ngắn gọn nhưng phải đủ ý

b Các phần mục lớn, nhỏ trong dàn bày cần được thể hiện trong

1 hệ thống kí hiệu với cách viết thông nhất.( treo bảng phụ)

4 Bài 4: HS khá, giỏi.

GV lưu ý các em từng bước theo quá trình tạo lập 1 văn bản

5 Hướng dẫn HS tự học ở nhà :

- Học thuộc bài

- Xem lại tất cả bài tập làm trên lớp

- Viết bài kiểm tra số 1

* Đề: Hãy kể lại một câu chuyện sâu sắc nhất về tình bạn của em

- Chuẩn bị bài: “Luyện tập tạo lập văn bản”.

………

Tuần: 4

Tiết: 13

Trang 14

I Mục tiêu cần đạt:

* Giúp học sinh

Giáo viên: Bài soạn, sách giáo khoa, sách giáo viên, tranh minh hoạ

Học sinh: Soạn bài, sách giáo khoa, vở bài tập, dụng cụ học tập

Đọc diễn cảm, hân tích , gợi dẫn, quy nạp

1) Ổn định: Kiểm diện học sinh

- Đọc hai câu ca dao về tình cảm gia đình Nêu nội dung và nghệ thuật (10đ)

- Đọc câu ca dao nói về tình yêu thiên nhiên Nêu nội dung và nghệ thuật (10đ)

3) Bài mới:

Ca dao là tấm gương phản ánh đời sống, tâm hồn của nhân dân Nó không chỉ là tiếng hát thân thương mà còn là tiếng hát than thở về những cuộc đời, cảnh ngộ khổ cực, đắng cay Những bài ca dao chúng ta học hôm nay, ngoài ý nghĩa than thân, đồng cảm với số phận đau khổ đắng cay của người nông dân còn có ý nghĩa tố cáo xã hội phong kiến

Hoạt động 1: Đọc, kể, giải thích từ khó, tìm hiểu bố cục.

1 Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chú thích.

Chú ý đọc diễn cảm thể hiện tình cảm và tâm trạng của người

nông dân thời xưa

Đọc mẫu một đoạn

* Đọc, nhận xét bạn, đọc lại đoạn đúng giọng

2 Nhận xét chung.

(?) Giải thích các chú thích : lận đận, dập, tấp

* HS giải thích dựa vào SGK

3 Có thể cho ví dụ để HS hiểu sâu nghĩa của từ.

Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản.

@ Học sinh đọc lại bài ca dao 1

(?) Câu ca dao kể cho chúng ta biết điều gì ?

O Cuộc đời lận đận, vất vả, cay đắng của con cò : một mình, lên

thác, xuống ghềnh

Hoàn cảnh : Bể đầy, ao cạn -> gầy cò con

(?) Nghệ thuật ? tác dụng ? phân tích cái hay của nghệ thuật ?

O Ẩn dụ : hình ảnh con cò chỉ người nông dân

I/ Đọc, kể, giải thích từ khó, tìm hiểu bố cục:

II/ Tìm hiểu văn bản 1) Bài 1 :

- Nghệ thuật

Trang 15

- Đối lập: nuớc non >< một mình, lên >< xuống, đầy >< cạn.

- Từ miêu tả: thân cò , gầy cò con (hình dáng, số phận)

- Khắc họa hoàn cảnh ngang trái và sự gieo neo, khó nhọc

(?) Nội dung của bài ca dao ?

O Lời của người nông dân than thân phận, tố cáo xã hội phong

kiến bất công

O Bình giảng Con cò như người nông dân: hiền lành, cần cù,

chăm chỉ, chịu đựng, nhẫn nhục …

(?) Tìm một số câu ca dao có nội dung giống như câu ca dao

trên ?

O Chính xã hội phong kiến tạo nên những cảnh trái ngang( bể

đầy, ao cạn) làm cho (gầy cò con) làm cho người nông dân luôn

sống trong đau khổ

GV Chuyển ý.

* Đọc bài ca dao 2

(?) Bài ca dao là lời của ai? Xác định nghệ thuật? Nêu tác dụng?

OLời người lao động

- Nghệ thuật : Aån dụ : con tầm, kiến, hạc, cuốc ->

- Diễn tả thân phận mình và người cùng cảnh ngộ

- Điệp từ “Thương thay” -> kết nối và mở ra những nỗi

thương khác nhau : nhả tơ, đi tìm mồi, lánh đường mây,bay mỏi cánh, kêu ra máu

@ Những con vật bé nhỏ làm vất vả nhưng hưởng thụ ít Đó là

thân phận người nghèo luôn bị bóc lột nên làm nhiều mà hưởng

ít Sự bất công

(?) Mỗi con vật có nỗi khổ nào ?

-> Than thân phận với nỗi khổ nhiều bề và tố cáo xã hội phong

kiến

(?) Con hạc và con cuốc ở trong hoàn cảnh như thế nào?

@ Con cuốc , con hạc lí ra có cuộc sống an nhàn nhưng cũng

không được, tai họa vẫn ập đến

* Liên hệ con cuốc trong bài thơ “Qua đèo Ngang”

@Mượn hình ảnh những con vật hiền lành, nhỏ bé, cần cù, chịu

thương, chịu khó nói đến những người dân”Thấp cổ bé miệng”

luôn bị bọn phong kiến chèn ép

=> Chuyển ý câu 3

* HS đọc câu 3

(?) Phân tích nội dung và nghệ thuật của câu ca dao(?)

-> Cho HS tự trình bày

Lời than thân của phụ nữ trong xã hội cũ

So sánh thân phận mình như trái bần trong dòng nước

(?) Sự so sánh này có gì độc đáo?

O Miêu tả chi tiết, cụ thể thân phận và nỗi khổ của người phụ nữ

Có sự liên tưởng đọc đáo: Thân phận = trái bần (cuộc đời nghèo

khó), dòng nước = dòng đời(chìm nổi lênh đênh vô định của

no đủ

2) Bài2:

- Nghệ thuật :

+Aån dụ+Điệp từ

-Nội dung :+Nhiều nỗi khổ đau cho cuộc đời bémọn: làm nhiều, hưởng ít, cô độc giữa cuộc đời

3) Bài 3:

-Nghệ thuật :+ So sánh+ Dùng từ chọn lọc

Trang 16

(?) Tìm câu ca dao có hình ảnh so sánh như bài ca dao trên ?

**HS tự tìm

(?) Nhận xét của em về cuộc sống của người phụ nữ trong xã hội

phong kiến?

@ Cung cấp thêm vài câu ca dao Người phụ nữ hoàn toàn lệ

thuộc vào hoàn cảnh (có thể liên hệ bài “Bánh trôi nước” của Hồ

Xuân Hương)

(?) Nhận xét chung về nội dung, nghệ thuật của các bài ca dao (?)

(Câu hỏi 1 phần luyện tập).

-> Đây là những bài ca dao theo phương thức biểu cảm Tả cuộc

đời, thân phận con người trong xã hội cũ; thơ lục bát, có dùng hình

ảnh so sánh, ẩn dụ, dùng câu hỏi tu từ

* HS đọc ghi nhớ SGK/49

@ Củng cố, chuyển ý

@ Chia bài tập cho tổ thảo luận, giới hạn thời gian

Tìm câu ca dao than thân khác

* Đại diện tổ lên trình bày, nhận xét, góp ý, chữa lỗi

* GV nhận xét, chốt ý

- Nội dung: Oán trách xã hội phong kiến xem rẻ người phụ nữ, không cho họ hạnh phúc

* Ghi nhớ: SGK/trang 49 III.Luyện tập :

5) Hướng dẫn HS tự học ở nhà

- Học thuộc lòng các câu ca dao và phân tích nội dung, nghệ thuật Hoàn chỉnh vở bài tập

- Sưu tầm các bài ca dao có cùng nội dung

- Chuẩn bị bài Những câu hát châm biếm Chuẩn bị câu trả lời trong vở bài tập

………

Tuần: 4 Tiết: 14

Ngày dạy: 16/09/2008

* Giúp học sinh

1) Kiến thức : Nắm được nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu (hình ảnh, ngôn ngữ) 2) Kĩ năng : Thuộc những bài ca dao trong văn bản

Những Câu Hát Châm Biếm

Trang 17

3) Thái độ : Giáo dục tình cảm dành cho những người nghèo khổ bất hạnh, có thái độ chống lại những thói xấu, những tệ nạn mê tín.

II Chuẩn bị:

Giáo viên: Bài soạn, sách giáo khoa, sách giáo viên, tranh minh hoạ

Học sinh: Soạn bài, sách giáo khoa, vở bài tập

- Phân tích nghệ thuật châm biếm rất khác nhau qua bài ca dao đối với từng lọai người, tận dụng việchiểu chú thích để hiểu văn bản Kết hợp đối chiếu thầy bói - thầy cúng (trong bài đọc thêm ), cậu cai-quan (Bài đọc thêm) Liên hệ với các văn bản dân gian đã học (truyện cười, truyện ngụ ngôn)

IV Tiến trình giảng dạy:

(?) Đọc hai câu ca dao về chủ đề than thân Nêu nội dung và nghệ thuật.(5đ)

(?) Tìm câu ca dao khác cùng chủ đề trên.(5đ)

=> HS tự đọc câu ca dao mình thích, xác định đúng nội dung và nghệ thuật theo định hướng đã học ở tiết trước Tìm thêm câu ca dao cùng chủ đề

3) Bài mới:

Ca dao còn là lời phê phán của nhân dân về những thói xấu trong xã hội và lề lối cổ hủ

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chú thích.

@ Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chú thích

Chú ý đọc diễn cảm thể hiện tình cảm và tâm trạng của người

nông dân thời xưa

Đọc mẫu 1 đoạn

*Đọc, nhận xét bạn, đọc lại đoạn đúng giọng

@ Nhận xét chung

* Giải thích các chú thích: Cô yếm đào, Cai

* HS giải thích dựa vào SGK

@Có thể cho ví dụ để HS hiểu sâu nghĩa của từ

Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản.

(?) Chủ đề chung của các bài ca dao ?

-> Châm biếm, phê phán

(?) Nội dung từng bài ?

-> Phê phán : (1) người lười biếng, (2) mê tín dị đoan, (3) hủ tục

ma chay, bọn phong kiến

(?) Nhận xét nghệ thuật chung ?

=> Nhiều hình ảnh tượng trưng, lối nói mỉa mai

* Với những lớp khá giỏi, GV có thể phân bài ca dao cho nhóm

thảo luận: nội dung, nghệ thuật Cử đại diện lên: trả lời câu hỏi

trong SGK hoặc phân tích, bình giảng

@ Học sinh đọc lại bài ca dao 1

(?) Hai câu ca dao đầu, có cách giới thiệu cho chúng ta biết về “

chú tôi “ như thế nào ?

O Nói vòng, bắt vần (Cái cò …), khen người đối thoại để cầu hôn

cho chú trực tiếp, có sự trang trọng nhưng bao hàm ngụ ý châm

I/ Đọc, tìm hiểu chú thích:

II/ Tìm hiểu văn bản

Trang 18

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 7 - HKIbiếm -> gây bất ngờ, người nghe chú ý về người chú.

(?) Ông chú trong bài ca dao là người như thế nào?

O Nghiện rượu, nghiện chè, nghiện ngủ

(?) Nghệ thuật của bài ca dao? Tác dụng?

O Nói ngược, vì khi cầu hôn người ta hay nói tốt về người mình

giới thiệu

Chế giễu những hạng người nghiện ngập, lười biếng

@Củng cố chuyển ý.

(?) Đọc câu ca dao cùng nội dung ?

* Đọc bài ca dao 2

* Đọc câu hỏi 2 trong SGK

Nhận xét lời người thầy bói khi bói cho phụ nữ(?)

-> Lời nói này được nhắc lại một cách khách quan, không bình

luận, đánh giá Có tác dụng gậy ông đập lưng ông

=> Phán những điều hệ trọng mà người xem quan tâm: số phận,

giàu nghèo, cha mẹ, chồng con Rất cụ thể

-> Lời nói nườc đôi trở thành vô nghĩa

# Châm biếm kẻ hành nghề mê tín, những người mê tín

(?) Hiện nay những người này còn trong xã hội ta, em có biết

chuyện nào về những người này?

@Giới thiệu thêm vài câu có nội dung chung

*Đọc bài ca dao 3

(?) Bài ca dao kể cho chúng ta biết chuyện gì ?

-> Cảnh tượng một đám ma

(?) Bài ca dao giống thể loại truyện nào? Mỗi con vật trong bài

tượng trưng cho ai trong xã hội?

O Con cò -> người nông dân; cà cuống -> xã trưởng, lí trưởng,

ông cống; chim ri, chào mào -> lính lệ, cai lệ; chim chích -> lính

mỏ đi rao việc làng

(?) Việc chọn các nhân vật miêu tả, đóng vai có lí thú điểm nào?

O Dùng thế giới loài vật nói đến người Từng con vật với đặc

điểm đã tiêu biểu cho từng loại người Nội dung châm biếm kín

đáo

(?) Cảnh tượng trong bài có phù hợp với một đám ma không?

O Không, đánh chén vui vẻ, chia chác khi có tang tóc, mất mát

Cái chết thương tâm trở thành dịp đánh chén, chia chác Bài ca

dao phê phán hủ tục ma chay trong xã hội cũ

@ Giảng thêm về hủ tục này, hiện nay vẫn còn ở một số địa

phương, nhà nước đã có quy định về hoan, hôn ,tang ,tế

*Đọc bài ca dao 4

(?) Hình ảnh cậu cai được miêu tả như thế nào?

O Đầu đội nón dấu: cậu cai là lính, bộc lộ quyền lực của cậu

Ngón tay đeo nhẫn: tính cách phô trương Aùo ngắn quần dài: thuê

mượn

-> Cậu cố làm dáng, khoe khoang để bịp người Thực ra cậu là

người thật thảm hại

+ Phóng đại cách nói nước đôi

- Phê phán những người hành nghề mê tín, sự mê tín mù quáng

3) Bài 3 :

-Tượng trưng, như truyện ngụ ngôn

- Bài ca dao phê phán hủ tục về machay trong xã hội cũ

Trang 19

(?) Nhận xét nghệ thuật châm biếm?

O Cậu cai : Vừa lấy lòng vừa châm chọc mỉa mai Chọn lọc trang

phục, công việc để nói cậu là người lố lăng, bắng nhắng không

có quyền hành

-> Phóng đại : quyền hành và thân phận thảm hại -> hắn sẽ kiếm

chác để gỡ lại tiền thuê đồ

@ Diễn giảng

* HS đọc ghi nhớ SGK/trang 53

@ Chia bài tập cho tổ thảo luận, giới hạn thời gian

Bài tập 1 SGK/53

(?) Tìm câu ca dao than thân khác ?

* GV nhận xét, chốt ý

xã hội phong kiến

* Ghi nhớ: SGK/53 III Luyện tập

5) Hướng dẫn HS tự học ở nhà:

- Học thuộc lòng các bài ca dao trên

- Học bài : ghi nhớ, hoàn chỉnh vở bài tập

- Chuẩn bị bài : Sông núi nước Nam Phò giá về kinh.

………

Tuần: 4 Tiết: 15

Ngày dạy:17/09/2008

* Giúp học sinh

1) Kiến thức :

- Nắm được thế nào là đại từ

- Hiểu được các loại đại từ của Tiếng Việt

- Tích hợp với văn bản hai bài ca dao : Than thân và châm biếm

1) Kĩ năng :Rèn kĩ năng nhận diện và sử dụng đại từ thích hợp trong mọi tình huống

2) Thái độ : Giáo dục HS có ý thức sử dụng đại từ phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp, đối tượng giao tiếp

ĐẠI TỪ

Trang 20

- Giáo viên: Giáo án, bảng phụ, Sgk, Sgv

- Học sinh: Soạn bài, sách giáo khoa, vở bài tập, dụng cụ học tập

- Vận dụng phương pháp quy nạpđi từ các ví dụ được phân tích để rút ra khái niệm và sự phânlọai, tận dụng các bài tập rèn luyện kỹ năng

IV Tiến trình :

1) Ổn định: Kiểm diện học sinh, cán sự bộ môn báo cáo việc chuẩn bị của các bạn

(?) Thế nào là từ láy? Có mấy loại từ láy? (5đ)

(?)Viết một đoạn từ láy có sử dụng từ láy? (5đ)

-> Từ láy là các từ phức mà các tiếng của nó có quan hệ ngữ âm Có hai loại từ láy: láy toàn bộ và láy bộ phận

(?) Nghĩa của từ láy như thế nào? (5đ)

(?) Nhận xét nghĩa từ láy trong đoạn văn bạn vừa viết? (5đ)

-> Nghĩa của từ láy có sắc thái biểu cảm, sắc thái giảm nhẹ hoặc nhấn mạnh so với tiếng gốc

3) Bài mới:

Bên cạnh từ láy, tiếng Việt còn có từ loại khác đó là Đại từ

Hoạt động 1:Tìm hiểu thế nào là đại từ(?)

@ Dùng bảng phụ ghi các ví dụ phần I

* HS đọc ví dụ

(?) Các từ gạch dưới trỏ gì (?)

- Câu a: “Nó” -> em tôi;

- Câu b: “ Nó” -> con gà trống;

- Câu c: “Thế” -> Câu nói của mẹ”Thôi hai đứa liệu

mà đem chia đồ chơi ra đi”

- Câu d: “Ai” -> không trỏ mà dùng để hỏi

(?) Nhờ đâu em biết được ý nghĩa của các từ đó?

O Nhờ vào từ ngữ trước và sau nó

(?) Các từ trên là Đại từ, theo em đại từ là gì?

O Từ dùng để trỏ người hay vật, để hỏi

(?) Có phải đại từ được quy định: từ nào chỉ người, từ nào chỉ vật …

hay không?

O Đại từ được hiểu nghĩa thay thế trong một ngữ cảnh nhất định

(không có quy định bắt buộc cho từ)

(?) Cho biết các nhiệm vụ các đại từ trong câu trên ?

O Chủ ngữ (VD a), định ngữ (VD b), phụ ngữ (VD c)

@ Giáo viên có thể cho HS phân tích vài ví dụ khác để tìm đại từ

làm vị ngữ

- Học giỏi nhất lớp là nó

@ Khi đại từ thay thế cho từ loại nào thì nó có thể đảm nhiệm vai

trò của từ loại đó trong câu

*Đọc ghi nhớ 1 trang 55 Hoạt động 2: Các loại đại từ

@ Học sinh đọc mục II trong SGK

I/ Thế nào là đại từ?

- Từ dùng để trỏ hoặc để hỏi

- Có thể làm chủ ngữ, vị ngữ, định ngữ, phụ từ

* Ghi nhớ 1 : Trang 55/SGK II/ Các loại đại từ :

Trang 21

(?) Có mấy loại đại từ?

O Hai loại : Đại từ để trỏ và đại từ để hỏi

(?) Đại từ để trỏ gồm những loại nhỏ nào?

O Hỏi người, sự vật; số lượng, hoạt động tính chất, sự việc

(?) Đại từ để hỏiû gồm những loại nhỏ nào?

O Hỏi người, sự vật; số lượng, hoạt động tính chất, sự việc

@ Có thể cho HS làm bài luyện tập 1a

* HS đọc ghi nhớ2 SGK/56

4) Củng cố và luyện tập:

Chia bài tập cho tổ làm, tổ cử đại diện trình bày, nhận xét, uốn nắn

Những bài tập khó, GV nên gợi ý cho HS làm

Tổ 1 : bài tập 1 /trang 56

Dự kiến câu trả lời bài tập

1 Đại từ để trỏ

2 Đại từ để hỏi

* Ghi nhớ : Trang 56/SGK

III/ Luyện tập:

Bài 1:

b Mình trong câu trên là ngôi thứ nhất Trong câu sau thuộc ngôi thứ hai

Bài 2,3,4

HS tự đặt câu

5) Hướng dẫn HS tự học ở nhà :

- Học thuộc ghi nhớ1,2 Sgk/55- 56

- Làm bài tập hoàn chỉnh.Làm bài tập 5

- Chuẩn bị bài : “Từ Hán - Việt” , xem trước các bài tập.

………

…………

Tuần: 4

Tiết:16

Ngày dạy:19/09/2008

I Mục tiêu cần đạt:

Luyện Tập Tạo Văn Bản

Trang 22

* Giúp học sinh

3) Thái độ : Giáo dục Hs ý thức viết đúng, diễn đạt mạch lạc khi tạo lập văn bản

II Chuẩn bị:Giáo viên: Giáo án, bảng phụï, Sgv, Sgk

Học sinh: Soạn bài, sách giáo khoa, vở bài tập

- Từ một hoặc hai đề , cho HS trao đổi định hướng văn bản , lập dàn ý bài viết và tập diễn đạtmột , hai phần trong dàn ý Các bước có thể như sau :

- Nhắc lại một văn bản đã học (miêu tả, tự sự, thơ)

- Học sinh tìm định hướng của văn bản đó (Viết cho ai ? Viết để làm gì ?)

- Dựa vào mẫu định hướng của năn bản đã học, định hướng cho đề tài luyện tập

- Ba bước này lại áp dụng cho việc lập dàn ý và diễn đạt (qua nhận biết dàn ý và diễn đạt từ vănbản đã học, vận dụng vào đề tài luyện tập)

IV Tiến trình :

1) Ổn định: Kiểm diện học sinh, cán sự bộ môn báo cáo việc chuẩn bị của các bạn

(?) Nêu các bước tạo lập văn bản? (6đ) Các bước trên có thể thiếu một bước được không? (4đ)

O Định hướng, tìm ý, sắp xếp ý, diễn đạt các ý thành câu đoạn, kiểm tra văn bản

-> Không thể thiếu một bước nào trong quá trình tạo lập HS tự cho ví dụ

- Kiểm tra vở bài tập

3) Bài mới:

Chúng ta đã biết quá trình tạo lập văn bản cần có 4 bước và 4 bước đó cần có trong quá trình thực hiện viết văn bản Hôm nay chúng ta sẽ luyện tập viết văn bản.

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu yêu cầu của đề

bài:

* Gv ghi đề bài lên bảng

* GV có thể chọn một đề khác gần gũi với cuộc

sống đời thường của các em

* Có thể cho HS đọc

(?) Dựa vào những kiền thức đã học ở các bài trước,

em hãy xác định yêu cầu của đề bài trên ?

+ Kiểu văn bản ?

+ Có mấy bước khi tạo lập văn bản ?

+ Độ dài của văn bản ?

@Nhắc, củng cố lại để định hướng cho các em chọn

cách diễn đạt

Hoạt động 2:Xác định các bước tạo lập văn bản:

(?) Hãy nêu các bước tạo lập văn bản ?

1) Định hướng chính xác :

(?) Văn bản viết về cái gì? Viết cho ai ? Viết để làm

gì?

I/ Tìm hiểu yêu cầu của đề bài :

Đề : Em hãy viết thư cho một người bạn để bạn

hiểu về đất nước mình

- Kiểu văn bản : Viết thư

- Tạo lập văn bản theo 4 bước

- Độ dài của văn bản : khoảng 1000 chữ

II Các bước tạo lập văn bản :

1 Tìm hiểu đề :

a Nội dung : Viết về một trong những vấn đề

sau của đất nước:

- Tuyền thống lịch sử (?)

- Danh lam thắng cảnh(?)

- Phong tục tập quán (?)

Trang 23

2) GV hướng dẫn HS xây dựng bố cục :

3) HS diễn đạt thành văn các ý đã ghi trong bố cục.

@ HS thảo luận theo nhóm để viết đoạn theo yêu

cầu của GV (10 phút)

- Tổ 1 : Viết đoạn mở đầu lá thư

- Tổ 2 : Viết đoạn giới thiệu cảnh đẹp ở

Việt Nam

- Tổ 3 : Viết đoạn nói về lịch sử đấu tranh

giữ nước của nhân dân ta

- Tổ 4 : Viết đoạn kết thúc gởi lời chào và

mời đến nước ta

4) HS kiểm tra, sửa chữa bài viết của mình trước

khi lên trình bày

Hoạt động 3: HS trình bày :

* Các nhóm lên trình bày theo thứ tự

Nhận xét và góp ý (Cả lớp thảo luận chung) 15 phút

4) Củng cố và luyện tập:

@ Có thể cho HS đọc lại toàn bài sau khi đã chữa lỗi.@

GV đánh giá chung

b Đối tượng : Bạn đồng trang lứa ở nước

ngoài

c Mục đích :Để bạn hiểu về đất nước VN

2 Bố cục :

 Phần đầu thư :

- Địa điểm ,ngày ,tháng năm viết thư

- Lời xưng hô với người nhận thư

- Lý do viết thư

 Nội dung chính của lá thư -Hỏi thăm tình

hình sức khoẻ của bạn cùng gia đình - Ca ngợi Tổ quốc bạn

- Giới thiệu về đất nước mình

+ Con người VN + Truyền thống lịch sử + Danh lam thắng cảnh + Đặc sắc về văn hoá và phong tục VN

 Cuối thư :

- Lời chào ,lời chúc sức khoẻ

- Lời mời bạn đến thăm đất nước VN.

- Mong tình bạn hai nước ngày càng gắn bó.

3 Diễn đạt thành văn :

4 Kiểm tra, sửa chữa:

III/ Luyện tập

1 Hoàn thành bức thư đã gợi ý trên vào tập

2 Đọc bức thư tham khảo (Sgk/60)

- Tập viết văn bản tại nhà tiết sau nộp.( Đề đã cho trước.)

- Đọc bài tham kkảo (Sgk/60)

- Chuẩn bị bài: Trả bài TLV số 1 ở nhà ( Xem lại dàn ý văn tự sự )

………

Trang 24

* Giúp học sinh

1) Kiến thức : - Cảm nhận được tinh thần độc lập , khí phách hào hùng, khát vọng lớn lao của dân tộc

trong hai bài thơ : Sông núi nước nam, Phò giá về kinh

- Bước đầu nắm được hai thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt, ngũ ngôn tứ tuyệt

2) Kĩ năng : Rèn kĩ năng phân tích thơ

3) Thái độ : Giáo dục HS lòng yêu nước tự hào truyền thống dân tộc.

- Giáo viên: Bài soạn, sách giáo khoa, sách giáo viên, tranh minh hoạ

- Học sinh: Soạn bài, sách giáo khoa, vở bài tập

III Phương pháp dạy học :

-Theo trình tự giảng văn đi từ đại ý , bố cục đến phân tích từng câu , rút ra chủ đề từng bài chủ đề và nghệ thuật có tính khái quát hơn của cả 2 bài; đàm thoại, diễn giảng, quy nạp

4 Tiến trình giảng dạy:

Hãy khoanh tròn câu trả lời đúng

1 Ca dao là(?)(2đ)

@ Thơ lục bát và lục bát biến thể truyền miệng của tập thể tác giả

2 Nêu nhận xét về nội dung và nghệ thuật của những bài ca dao thuộc chủ đề châm biếm mà các em đã học Đọc thuộc lòng bài ca dao mà em thích nhất (8đ)

3) Bài mới:

@ Giới thiệu bài:Từ ngàn xưa, dân tộc VN ta đã đứng lên chống giặc ngoại xâm rất oanh kiệt kiên cường.Vì thế bài thơ “Sông núi nước Nam”ra đời, được coi là một bản Tuyên ngôn Đọc lập đầu tiên ,khẳng định một quốc gia độc lập tự chủ

Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả và tác phẩm.

* HS đọc chú thích*( SGK /63 )

(?) Nêu vài nét về tác giả và hoàn cảnh sáng tác(?)

(?)Ở nước ta , thời trung đại có 1 nền thơ rất phong phú và hấp dẫn

Đó là nền thơ nào (?)Nền thơ ấy được viết bằng chữ gì (?)

SÔNG NÚI NƯỚC NAM I/ Tác giả, tác phẩm : 1.Tác giả: Lý Thường KiệtSông Núi Nước Nam

PHÒ GIÁ VỀ KINH

Trang 25

=>Thơ trung đại VN được viết bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm

(?)Thơ trung đại VN có mấy thể(?)

=> Nhiều thể: Thất ngôn tứ tuyệt , Ngũ ngôn tứ tuyệt ,Thất ngôn bát

cú , Lục bát , Song thất lục bát ……

(?) Bài thơ được viết theo thể thơ gì (?)Nhận xét về số câu, chữ trong

mỗi dòng thơ, vần , nhịp của bài thơ(?)

=> Thơ thất ngôn tứ tuyệt (4 câu 7 chữ , vần chân – vần liền ( cư –

thư ) , vần cách ( thư – hư ) Câu 1 , 2 , 4 hoặc chỉ có các câu 2 , 4

hiệp vần với nhau ở chữ cuối (vần bằng hoặc trắc ) Nhịp thơ : 4/3

hoặc 2 / 2 / 3 )

Hoạt động 2 : Đọc và tìm hiểu chú thích.

@ Hướng dẫn đọc – tìm hiểu chú thích

Chú ý đọc diễn cảm , thể hiện tinh thần hào hùng của dân tộc

GV đọc mẫu – gọi học sinh đọc - gọi nhận xét-GV nhận xét

Gọi HS đọc phần dịch nghĩa từ Hán Việt

GV giảng củng cố –tích hợp

Đọc phần dịch thơ

(?) Nêu nhận xét bài thơ dịch dựa vào nghĩa các từ Hán Việt(?)

-> Dịch chính xác

Hoạt động 3 Tìm hiểu văn bản.

@ Học sinh đọc lại bài thơ

GV dùng bảng phụ treo bài thơ

(?) Bài thơ là bản tuyên ngô n độc lập đầu tiên của nước ta Em hiểu

thế nào là tuyên ngôn độc lập(?)

O Là lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước , khẳng định chủ

quyền đó không một nước nào xâm phạm

(?) Nội dung tuyên ngôn trong bài thơ (?)

Nước nam là của người Nam Điều đó đã được sách trời định sẳn , rõ

ràng, Kẻ thù không được xâm phạm, nếu xâm phạm sẽ bị thất bại

Gọi HS đọc 2 câu đầu

O Chữ Đế là quan trọng nhất không chỉ trong câu mà trong toàn bài

thơ Nó chứng tỏ rằng nước nam có vua, có chủ , có quốc chủ.chử

Đế thể hiện ý thức độc lập, bình đẳng ngang hàng với các hoàng đế

Trung Hoa

(?) Có người cho rằng câu thứ 2 mang tính chất duy tâm , mê tín rất

rõ, vì sách trời đã định Vậy ý kiến em thế nào(?)

Chân lí đã thành sự thật hiển nhiên trong thực tế nhưng lại

càngrõ ràng hơn vững chắc hơn khi đã được ghi chép và định phận tại

thiên thư, Tạo hoá tự nhiên vĩnh hằng đã công nhận như vậy Hợp

đạo Trời đất thuận lòng người là bất duy , bất dịch vậy

GV chuyển ý sang 2 câu thơ cuối

Gọi HS đọc 2 câu cuối

Nói bằng lời văn xuôi ý của hai câu thơ trên(?)

(?) Nội dung nào trong bản tuyên ngôn được bộc lộ(?)

Cảnh báo hành động xâm lược , liều lĩnh phi nghĩa của kẻ thù ,

chúng sẽ nhận lấy thất bại nhục nhã

2.Tác phẩm : Bài thơ viết theo

thể thất ngôn tứ tuyệt

II/ Đọc, tìm hiểu chú thích :

III/ Tìm hiểu văn bản

1) Hai câu đầu:

-Khẳng định chủ quyền, ranh giới đất nước Việt Nam đã địnhsẳn từ xưa

2) Hai câu thơ cuối :

-Kẻ thù không được xâm phạm,nếu không sẽ nhận lấy thất bại

Trang 26

GIAÙO AÙN NGÖÕ VAÊN 7 - HKI

(?) Lieân heä hoaøn caûnh ra ñôøi cuûa baøi thô, em hieåu lôøi caûnh baùo naøy

nhaèm vaøo ai(?)

Nhaèm vaøo quaân Toáng Ñaây laø thaùi ñoä kieân quyeát cuûa nhaân daân ta

tröôùc moïi haønh vi xaâm löôïc cuûa keû thuø

(?) Caâu thô cuoái theå hieän ñieàu gì(?)

Khaúng ñònh söùc voâ ñòch cuûa quaân vaø daân ta trong cuoäc chieán ñaáu baûo

veä chuû quyeàn ñaát nöôùc

(?) Ngoaøi söï bieåu yù, baøi thô coøn mang tính bieåu caûm, yù kieán em nhö theá

naøo(?)

Caûm xuùc aån kín trong baøi thô laø tinh thaàn töï haøo, töï tin vaøo chuû

quyeàn cuûa daân toäc

(?) Nhaän xeùt gioïng thô(?)

Gioïng thô chaéc nòch, noùi thaúng

(?) Trong lòch söû, nöôùc ta coøn coù caùc baøi tuyeân ngoân khaùc, em haõy keå

rẳ)

Baøi Bình Ngoâ ñaïi caùo cuûa Nguyeãn Traûi, baøi Tuyeân ngoân ñoäc laäp cuûa

Hoà chuû tòch

* HS ñoïc ghi nhôù SGK/65

@Dieãn giaûng, lieân heä, chuyeån yù

4) Cuûng coá vaø luyeän taäp :

@ Chia baøi taäp cho toå thaûo luaän, giôùi haïn thôøi gian nhanh

* HS leân trình baøy, nhaän xeùt, goùp yù, chöõa loãị

* GV choát yù

Hoaït ñoäng 1: Tìm hieåu taùc giaû vaø taùc phaåm.

* HS ñoïc chuù thích ( * ) Sgk / 66

(?)Neâu vaøi neùt veà taùc giaû vaø hoaøn caûnh saùng taùc(?)

(?)Nhaän xeùt veà soá caâu, soá chöõ trong moãi doøng thô, vaàn trong baøi thô(?)

.Goàm 4 caâu moãi caâu 5 chöõ Nguõ ngoân töù tuyeät, gieo vaàn ôû chöõ cuoái

caâu 2 vaø caâu 4 ( quan – san ) :Vaàn chaân - vaàn caùch – vaàn baèng

@Cuûng coá theå loaïi thô thaát ngoân töù tuyeät

Hoaït ñoäng 2: Ñoïc vaø tìm hieåu chuù thích.

@Höôùng daãn ñoïc : Chuù yù ñoïc dieãn caûm theå hieän tinh thaàn haøo huøng

Gioïng phaán chaán , haøo huøng , chaäm chaéc Nhòp 2 / 3

* GV ñoïc maãu , HS ñoïc laïi

* HS nhaän xeùt baïn, ñoïc laïi ñoaïn ñuùng gioïng

@Nhaän xeùt chung

*Ñoïc phaàn dòch nghóa töø Haùn – Vieät trong SGK /66

@Cuûng coá laïi nghóa töø Haùn Vieät

*Ñoïc baøi thô , baøi dòch nghóa trong SGK /66

(?) Nhaän xeùt baøi thô dòch nghóa döïa vaøo nghóa caùc töø Haùn Vieät(?)

-> Dòch chính xaùc

Hoaït ñoäng 3 : Ñoïc – tìm hieåu vaên baûn :

3) Gioïng thô hieân ngang, ñænh ñaïc, roõ raøng, döùt khoaùt.

* Ghi nhôù :SGK/65

IV/ Luyeän taäp :

Noùi “ Nam ñeá cö” vôùi noùi “ Nam ñeá” laø moät caùch khaúng ñònh ñaát nöôùc coù soâng nuùi, bôø coõi rieâng, ñaát nöôùc coù chuû quyeàn” Ñeá” xem nöôùc ta nganghaøng vôùi nöôùc Toáng

PHOØ GIAÙ VEÀ KINH I/ Taùc giaû vaø taùc phaåm :

1 Taùc giaû:Traàn Quang

Khaûi(1241-1294)

2.Taùc phaåm :

a) Hoaøn caûnh saùng taùc :Sau chieán thaéng taùc giaû ñoùn vua veà kinh

b)Theå thô: nguõ ngoân töù tuyeät Ñöôøng luaät

II/ Ñoïc vaø tìm hieåu chuù thích:

III Ñoïc – tìm hieåu vaên baûn :

Trang 27

*Đọc bài dịch thơ và chú thích ( 1 ) , ( 2 ) Sgk /67

Hoạt động 3 1: Phân tích hai câu thơ đầu bài thơ.

@Dùng bảng phụ ghi bài thơ phiên âm

* HS đọc lại bài thơ

(?) Hai câu đầu biểu đạt điều gì (?)

-> Chiến thắng hào hùng của dân tộc ta tại Chương Dương và Hàm

Tử

(?) Các chiến công đó gợi nhớ những sự kiện lịch sử nào(?)

-> Hai chiến công thời Trần chống quân Nguyên

(?)Nhận xét nghệ thuật hai câu thơ(?) Tác dụng(?)

* Dùng từ : đoạt, cấm -> Diễn tả sự hào hùng

* Liệt kê địa danh: Chương Dương, Hàm Tử

* Đối xứng : Thanh và ý hai câu;

* Giọng điệu : Khỏe, hùng tráng , t ái hiện hiện thực, không khí chiến

thắng

Hoạt động 3 2 : Phân tích hai câu thơ cuối bài thơ.

*Đọc hai câu cuối

-> Của tác giả cũng là của chung dân tộc vì tác giả là vị tướng tài đại

diện cho ý chí của dân tộc

4 Củng cố và Luyện tập chung :

* HS đọc lại bản phiên âm và bản dịch thơ của 2 bài

* HS đọc bài tập 1 Sgk / 6 5 và bài tập phần L tập Sgk / 6 8 => GV

hướng dẫn HS về nhà làm

1) Hai câu đầu :

- Chiến thắng hào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Mông-Nguyên xâm lược

2) Hai câu cuối :

-Lời động viên xây dựng, phát triển đất nước trong thời bình và niềm tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời của đất nước

* Ghi nhơ ù :SGK/68

IV Luyện tập :

* Bài 1 / Sgk / 6 5 :

Vua Nam tức là vua nước Nam

“ Đế “ đại diện cho nước cho dân Vua đứng đầu 1 nước , có vua mới có dân Vì vậy bài thơ có cả vua lẫn người Nam

* Btập phần Ltập Sgk /6 8 :

-Cách nói giản dị , cô đúc của bài thơ có tác dụng thể hiện mạnh mẽ lòng tự hào về chiến thắng vẻ vang

- Đọc lại bản phiên âm bản dịch thơ củu hai bài thơ

- Học thuộc lòng bản phiên âm , dịch thơ

- Học nội dung ghi bài và ghi nhớ

- Hoàn chỉnh vở bài tập

- Chuẩn bị bài: “ Côn Sơn ca và Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” Chuẩn bị câu trả lời

trong vở bài tập theo câu hỏi Sgk phần Đọc – hiểu văn bản

Trang 28

GIAÙO AÙN NGÖÕ VAÊN 7 - HKI

Ị Muïc tieâu caàn ñaït: Giuùp hoïc sinh

1.Kieán thöùc : Hieåu ñöôïc theá naøo laø yeáu toá Haùn –Vieät.

Tích hôïp vôùi vaên baûn Soâng nuùi nöôùc Nam

Naém ñöôïc caáu taïo ñaëc bieät cuûa töø gheùp Haùn Vieät

2 Kó naêng : Reøn kó naêng duøng töø Haùn Vieät chính xaùc ñuùng ngöõ caûnh.

3 Thaùi ñoä: Giaùo duïc HS söû duïng töø HV phuø hôïp vôùi saéc thaùi bieåu caûm -> Giöõ gìn söï trong saùng cuûa tieáng

Vieät, khoâng neân laïm duïng töø HV

IỊ Chuaån bò:

Giaùo vieân: Baøi soaïn, saùch giaùo khoa, saùch giaùo vieân, baûng phuï

Hoïc sinh: Soaïn baøi, saùch giaùo khoa, vôû baøi taäp

IIỊ Phöông phaùp daïy hoïc : Söû duïng bieän phaùp quy naïp ñeå hình thaønh khaùi nieäm vaø phaân loaïi treân cô sôû

moät ngöõ lieäu toång theå Keát hôïp giaûng vaø luyeän taäp , taêng cöôøng luyeän taäp

IV Tieán trình:

1) OÅn ñònh: Kieåm dieän hoïc sinh

2) Kieåm tra baøi cuõ:

(?) Theá naøo laø ñaïi töø(?) Cho ví duï(?) Neâu vai troø cuûa ñaïi töø trong caâu(?) ( 2 ñ ) => Ghi nhôù 1 Sgk /5 5

(?)Ñaïi töø coù maáy loaïi (?) Neâu cuï theå töøng loaïi vaø cho VD minh hoïẳ)( 8 ñ ) => Ghi nhôù 1,2 Sgk /5 6

-> Kieåm tra vôû baøi taäp 5 HS

* GV treo baûng phuï coù ghi baøi thô “ Soâng nuùi

Nöôùc Nam”.Gaïch döôùi caùc tieáng: Nam , quoác,

I/ Ñôn vò caáu taïo töø Haùn Vieät :

Töø Haùn Vieät

Trang 29

sơn, hà

(?) Hãy giải nghĩa các tiếng trên(?)

Nam: phương nam; Quốc : nước; sơn: núi,; hà:

sông

(?) Trong các tiếng trên tiếng nào có thể dùng

độc lập, tiếng nào không thể dùng độc lập(?)

Nam: cóthể dùng độc lập Ví dụ: Miền nam

Quốc , sơn , hà : Không thể dùng độc lập Ví dụ

không thể nói: Yêu quốc,leo sơn, lội hà

 Lưu y ù: Cần phân biệt ý nghĩa của các yếu tố

đồng âm Ví dụ:Thiên: Thiên trong thiên thư: có

nghĩa là trờinhưng thiên trong thiên lí mãlà một

nghìn

(?) Từ những phân tích trên em hiểu thế nào là yếu

tố Hán Việt(?)

* HS đọc ghi nhớ Sgk / 6 9

* GV treo bảng phụ cho HS làm bài tập nhanh để

củng cố kiến thức

Bài tập:

Giải thích ý nghĩa các yếu tố Hán việt trong thành

ngữ sau: “ Tứ hải giai huynh đệ”

Tứ: bốn; hải :biển ; giai :đều; huynh: anh; đệ: em

Nghĩa chung: Bốn biển đều là anh em

Hoạt động 2: Tìm hiểu từ ghép Hán Việt :

((?)) Các từ : sơn hà, xâm phạm, giang sơn thuộc

từ ghép chính phụ hay đẳng lập(?)

-> Từ ghép đẳng lập

((?)) Từ : ái quốc, thủ môn, chiến thắng, thiên thư,

bạch mã, tái phạm thuộc từ ghép gì(?)

4.4 Củng cố và Ltập :

*HS đọc ghi nhớ 1 , 2 ( SGK/70 )

*HS đọc các btập Sgk /70 ->71

=>GV hướng dẫn HS làm Btập nhóm tại lớp

*Chia bài tập cho tổ làm, tổ cử đại diện trình bày,

nhận xét, uốn nắn

*Những bài tập khó, GV nên gợi ý cho HS làm

1) Tổ 1: bài tập 1/70

-Tiếng để cấu tạo từ Hán Việt gọi là yếu tố Hán Việt

-Một số yếu tố Hán Việt có lúc dùng để tạo từ ghép, có lúc được dùng độc lập như một từ

-Có nhiều yếu tố Hán Việt đồng âm nhưng khác nghĩa

* Ghi nhớ1 SGK/69

II/ Từ ghép Hán Việt

Có hai loại từ ghép Hán Việt: từ ghép đẳng lậpvà từ ghép chính phụ

* Ghi nhớ2: Trang 70/Sgk

III/ Luyện tập:

1) Hoa 1 : bông; Hoa 2 : cái để trang sức bề ngoài.Phi1: bay; Phi2 : Trái, không phải; Phi3: vợ lẽ của vua

Tham1: mong cầu, không biết chán; Tham2 : xen vào, dự vào

Gia1 : nhà; Gia2 : thêm vào

2) Từ ghép chứa các yếu tố :

Trang 30

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 7 - HKI2) Tổ 2: bài tập 2/71

3) Tổ 3: bài tập 3/71

4) Tổ 4: bài tập 4/71

Quốc : quốc gia, quốc kì, quốc ca

Sơn : sơn cước, sơn dã, sơn dương

4) Tìm từ ghép Hán Việt.

a/ Phụ – chính :Quốc kì , cường quốc , ngư

nghiệp

b/ Chính – phụ : Ái quốc , đại diện , thi nhân

- Học ghi nhớ, làm bài tập hoàn chỉnh Tìm một số từ ghép Hán Việt và giải nghĩa

- Chuẩn bị bài:Từ Hán –Việt (TT)

* Giúp học sinh

1.Kiến thức : Củng cố kiến thức và kĩ năng đã học về văn bản tự sự, miêu ta,û về tạo lập văn bản, về các

tác phẩm văn học có liên quan đến đề tài (nếu có), về cách sử dụng từ ngữ, đặt câu, viết bài văn hoàn chỉnh

2.Kĩ năng: Rèn học sinh tự đánh giá bài của mình so với yêu cầu của đề bài Nhờ đó có được những kinh

nghiệm và quyết tâm cần thiết để làm bài tốt hơn cho những bài sau

3.Thái độ: Giáo dục ý thức nhận ra ưu, tồn để phát huy và hạn chế sai sót

II Chuẩn bị: Giáo viên : Giáo án, bài chấm, trả bài

Trả Bài Tập Làm Văn SỐ 1

Trang 31

Học sinh : Chữa bài theo hướng dẫn của giáo viên

III Phương pháp dạy học: Kết hợp các thao tác : Đọc – sửa lỗi văn bản , HS rút kinh nghiệm tự sửa sai

bài làm của mình

IV Tiến trình:

- Không kiểm tra

3) Bài mới:

@ Giới thiệu bài: Để các em thấy được từng lỗi sai cụ thể của mình trong bài viết TLV số 1 ở nhà thì tiết

học hôm nay cô sẽ hướng dẫn các em tự nhận ra lỗi sai của mình qua bài “Trả bài TLV số 1”

Hoạt động 1: HS đọc lại đề và tiến hành phân tích ,

tìm hiểu đề :

 1/Giáo viên ghi đề lên bảng

2/ Tìm hiểu yêu cầu của đề bài:

(?) Đề bài thuộc thể loại văn gì (?) Kể cho ai nghe (?)

Kể về chuyện gì (?) Chuyện đã xảy ra ở đâu (?)

Hoạt động 2 : GV nhận xét bài làm của HS :

* Ưu điểm :Đa số HS viết bài đúng thể loại , đúng y/cầu

đề bài , hiểu đề Bố cục 3 phần rõ ràng , trình bày khá

đẹp Có chú ý bộc lộ cảm xúc , suy nghĩ của mình về

câu chuyện kể

* Khuyết điểm : Bài viết còn sai chính tả , dùng từ sai

, viết hoa tuỳ tiện , chấm câu chưa đúng Một số bài còn

kể lan man , tràn lan không tập trung vào nội dung chính

của câu chuyện

Hoạt động 3 : GV hướng dẫn HS lập dàn ý

Hoạt động 4 :Hướng dẫn sửa lỗi sai phổ biến :

- Đối tượng : Bạn thân

- Nội dung : Kể chuyện kỉ niệm (cảm động ) trong tình bạn

2) Lập dàn ý:

a Mở bài:

- Giới thiệu câu chuyện mà mình định kể

b Thân bài :Diễn biến câu chuyện (?)

c Kết bài :Kết thúc câu chuyện (?) 3) Lỗi sai phổ biến :

a Sai lỗi chính tả :áo củ , ngày may , cứng rắng , chay nước , liếu lo , viếc bài

b Sai lỗi dùng từ :chống dò

c Lỗi diễn đạt : -Ngày hôm nay , em đi học , em đã gặp một câuchuyện rất cảm động về việc làm của bạn Linh

Trang 32

Hoạt động 5 : Đọc đoạn , bài văn hay :

7A1

7A 2

4 Củng cố và luyện tập :

* GV gọi HS nhắc lại các bước của quá trình tạo lập

văn bản và bố cục 3 phần của bài văn tự sự

-Xem lại dàn ý văn tự sự

-Đọc lại bài viết của mình và sửa sai

-Chuẩn bị bài : Tìm hiểu chung về văn biểu cảm (SGK /7 1 )

5 Rút kinh nghiệm:

1. Mục tiêu cần đạt:

* Giúp học sinh

1.Kiến thức : - Hiểu được văn biểu cảm nảy sinh là do nhu cầu biểu cảm của con người.

- Biết phân biệt biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp cũng như phân biệt các yếu tố đó trong văn bảm

- Tích hợp với phần Văn qua các bài ca dao đã học

2.Kĩ năng : Rèn kĩ năng nhận biết và viết văn biểu cảm.

3.Thái độ : Giáo dục HS thể hiện tình cảm một cách chân thật khi biểu lộ tình cảm của mình.

2 Chuẩn bị:

Tìm Hiểu Chung Về Văn Biểu Cảm

Trang 33

- Giáo viên: Giáo án, bảng phụ, một số tập thư, bài báo mang nội dung biểu cảm

3 Phương pháp dạy học : Vận dụng phương pháp từ mẫu mà hình thành lý thuyết và rèn luyện kỹ năng

.Mẫu có thể là các văn bản văn xuôi tiêu biểu đã học từ lâu (Cổng trường mở ra,Mẹ tôi,…),có thể từ các câu

ca dao tình cảm(đã học gần hơn ), có thể từ các bài thơ trung đại vừa có tính biểu ý , vừa có tính biểu cảm

4 Tiến trình giảng dạy:

Nhắc lại quá trình tạo lập văn bản (7đ) Tại sao khi tạo lập văn bản người viết phải theo một quá trình như thế(?)(3đ)

-> HS lặp lại nội dung ghi nhớ SGK/46

-> Người viết phải thực hiện lần lượt các bước như thế để tạo lập một văn bản hoàn chỉnh biểu đạt một chủ đề tư tưởng thể hiện một mục đích giao tiếp

3) Bài mới:

Trong cuộc sống, con người có nhu cầu diễn đạt, tình cảm, cảm xúc, những ấn tượng đối với thế giới xung quanh bằng văn bản Đó là văn biểu cảm Hôm nay, chúng ta tìm hiểu về văn biểu cảm

Hoạt động 1:Hướng dẫn HS tìm hiểu nhu cầu biểu cảm:

HĐ 1.1: Hướng dẫn HS tìm hiểu nhu cầu biểu cảm của con

người:

@ GV dùng bảng phụ ghi hai bài ca dao SGK/91

* GV đọc ví dụ :

(?) Mỗi câu ca dao thổ lộ tình cảm, cảm xúc gì (?)

Bài 1 : Nỗi đau của thân phận bé mọn, thấp cổ bé họng, nỗi

đau khổ oan trái không được soi xét công bằng trong xã hội cũ

Bài 2 : Cánh đồng bao la rộng lớn, đẹp trù phú và hình ảnh cô

gái đầy hạnh phúc, sức sống

(?) Hai câu ca dao giúp người đọc cảm thụ được điều gì(?)

Cảm thụ hình ảnh cánh đồng và con người, hiểu được cảm xúc,

tình cảm của nhân dân, có cảm xúc trước cảnh đẹp của quê

hương và con người

(?) Thế nào là biểu đạt cảm xúc(?)

Bộc lộ những tình cảm, cảm xúc của mình đối với thế giới xung

quanh, khơi gợi cảm xúc của người khác

(?) Khi nào làm văn biểu cảm(?)

-> Khi có những tình cảm tốt đẹp, chất chứa, muốn biểu hiện

cho người khác biết

(?) Trong thư gởi cho người thân hoặc bạn bè em có thường hay

biểu lộ cảm xúc không(?)

-> Thường có cảm xúc, tình cảm của mình dành cho người nhận

@ Minh họa một lá thư, bài văn, bài thơ … biểu cảm

(?) Văn biểu cảm còn gọi là gì(?) Nêu vài thể loại có biểu

cảm(?)

 Văn trữ tình, ngoài ra còn có thơ trữ tình, tùy bút, bút kí(Cô

Tô, Đêm nay Bác không ngủ …)

I/ Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm :

1 Nhu cầu biểu cảm của con người :

- Người ta có nhu cầu biểu cảm khi

có những tình cảm tốt đẹp, chất chứa muốn biểu hiện cho người khác cảm nhận được

Trang 34

HĐ 1.2 : Tìm hiểu các phương tiện dùng để biểu cảm:

(?) Qua việc tìm hiểu trên, em hãy cho biết người ta thường biểu

lộ tình cảm bằng những p.tiện nào (?)

 Thư từ , bài thơ, bài văn => Phương tiện ngôn ngữ

* GV : Văn biểu cảm chỉ là 1 trong vô vàn cách biểu cảm của con

người (Ca hát,vẽ tranh, thổi sáo,… ) Sáng tác ngthuật nói chung

đều có mục đích biểu cảm

(?) Như vậy, văn biểu cảm làgì(?) Cho VD(?)

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm chung của văn biểu cảm:

@Dùng bảng phụ viết đoạn văn câu 2 SGK

*Đọc văn bản

(?) Hai đoạn văn biểu đạt điều gì (?) nội dung ấy có gì khác với

nội dung văn bản tự sự và miêu tả(?)

Đoạn 1 : Trực tiếp thể hiện nỗi nhớ và nhắc lại những kỉ niệm

Đoạn 2 : Biểu hiện cảm xúc gắn bó với quê hương đất nước

Cả hai đoạn đều không kể chuyện gì hoàn chỉnh, mặc dù có gợi

lại những kỉ niệm Đoạn hai tác giả sử dụng biện pháp miêu tả,

từ miêu tả mả liên tưởng gợi ra những cảm xúc sâu sắc Đó là sự

khác biệt giữa văn biểu cảm và văn tự sự, miêu tả thông thường

(?)Có ý kiến cho rằng: Tình cảm vả cảm xúc trong văn biểu cảm

phải thấm nhuần tư tưởng nhân văn Qua hai đoạn trên, em có

tán thành ý kiến trên không(?)

=> Trong văn biểu cảm, cảm và nghĩ thường không tách rời

nhau Những tình cảm xấu xa, lòng đố kị, bụng dạ hêp hòi, keo

kiệt không thể trở thành nội dung biểu cảm chính, có chăng chỉ

là đối để mĩa mai châm biếm mà thôi

(?) Em có nhận xét gì về phương thức biểu đạt tình cảm, cảm

xúc của hai đoạn văn trên(?)

Cách biểu đạt khác nhau

Đoạn 1: Là biểu cảm trực tiếp, người viết gọi tên đối tượng

biểu cảm vả nói trực tiếp tình cảm của mình Cách này thường

gặp trong thư từ, nhật kí, văn chính luận

Đoạn 2: Bắt đầu bằng miêu tả tiếng hát đêm khuya trên đài,

rồi im lặng, rồi tiếng hát trong tâm hồn, trong tư tưởng Tiếng

hát của cô gái biến thành tiếng hát của quê hương, ruộng vườn

của đất nước Đây là cách biểu cảm thường gặp trong các tác

phẩm văn học => Biểu cảm gián tiếp

@Có thể cho HS phát hiện các từ ngữ, hình ảnh có giá trị biểu

cảm :

-Đoạn 1: Thương nhớ ai Xiết bao mong nhớ, các kỉ niệm

2.Văn biểu cảm là văn bản viết ra

nhằm biểu đạt cảm xúc, tình cảm, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khơi gợi thế giới xung quanh và khơi gợi cảm xúc của người đọc

II/ Đặc điểm chung của văn biểu

cảm :

- Tình cảm trong văn biểu cảm thường là tình cảm đẹp, thấm nhuần

tư tưởng nhân văn

-Ngoài cách biểu đạt tình cảm trực tiếp, văn biểu cảm còn sử dụng các biện pháp tự sư,ï miêu tả để khơi gợitình cảm(Biểu cảm gián tiếp)

Trang 35

-Đoạn 2: Là một chuỗi hình ảnh và liên tưởng để thể hiện cảm

xúc

(?)Văn biểu cảm có những cách biểu hiện nào(?)

4 Củng cố và Luyện tập

* HS đọc lại ghi nhớ SGK/73

@ Chia bài tập cho tổ thảo luận, có giới hạn thời gian

5) Tổ 1 : Bài tập 1 SGK/73

@Chú ý cách diễn đạt của HS

* Ghi nhớ: (SGK/ trang 37)

III Luyện tập:

1/ Đoạn văn 2 là văn biểu cảm Bộc

lộ tình cảmyêu thích “ Hoa hải đường , phơi phới một lời chào hạnh phúc , trơng dân dã như cây chè đất đỏ”

2/ Hai bài thơ thể hiện bản lĩnh khí phách dân tộc:

* Sông núi nước Nam: Lòng

yêu nước , lòng tự hào dân tộc

* Phò giá về kinh: Thể hiện khí

thế chiến thắng hào hùng và khát vọng hoà bình lâu dài của đất nước

3/ Lượm,Lao xao, Ca dao về tình

yêu quê hương đất nước, con người;

Ca dao về tình cảm gia đình……

4/ Đoạn “Tổ quốc mình……… ngày hạ” trích bài “Thư cho 1 ngưới bạn để bạn hiểu về đất nước mình”(Sgk/60)

5 Hướng dẫn HS tự học ở nhà:

- Học bài ghi nhớ, hoàn chỉnh bài tập tại nhà

- Sưu tầm văn biểu cảm Tập viết đoạn biểu cảm

- Chuẩn bị: “ Đặc điểm của văn bản biểu cảm”

5 Rút kinh nghiệm:

Trang 36

Tiết: 21

Ngày dạy: 30/09/2008

* Giúp học sinh

1.Kiến thức : Cảm nhận được hồn thơ thắm thiết tình quê của Trần Nhân Tông Sự hòa nhập thanh cao

mà đầy chất thơ của Nguyễn Trãi với cảnh trí Côn Sơn

2 Kĩ năng : Hiểu thể thơ thất ngôn tứ tuyệt và thể thơ lục bát Rèn kĩ năng phân tích thơ.

3.Thái độ: Giáo dục HS tình yêu thiên nhiên và tình yêu quê hương đất nước

- Giáo viên: Bài soạn, sách giáo khoa, sách giáo viên, tranh minh hoạ

III Phương pháp dạy học :

- Đọc phân tích, nêu vấn đề, đàm thoại, diễn giảng, phân tích, quy nạp

IV Tiến trình giảng dạy:

a) Đọc thuộc lòng bản phiên âm của văn bản SÔNG NÚI NƯỚC NAM, nhận xét về giọng điệu của bàithơ qua các cụm từ “tiệt nhiên”, “định phận tại thiên thư” Nêu ndung chính của bài thơ (?) ( 5 đ )

- Là bài thơ thần Là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước mọi kẻ thù xâm lược

- Giọng điệu: dõng dạt, hào sảng, dứt khoát, cương quyết

b) Đọc thuộc lòng bản phiên âm của văn bản: PHÒ GIÁ VỀ KINH, nội dung được thể hiện trong 2 câu đầu và 2 câu sau khác nhau ở chỗ nào(?) Hãy nhận xét về cách biểu ý và biểu cảm của bài thơ (5 đ )

- Hai câu đầu : hào khí chiến thắng

- Hai câu sau : khát vọng của dân tộc

* Nhận xét : Dựa vào phần nhận xét của HS mà bình điểm

3) Bài mới:

Mở đầu bài học, GV giới thiệu trước HS tiết học này là 2 tác phẩm thơ Một bài là của vị vua yêu nước, có công lớn trong công cuộc chống ngoại xâm, đồng thời cũng là nhà văn hóa, nhà thơ tiêu biểu của đời Trần Còn một bài là của danh nhân lịch sử của dân tộc, đã được UNESCO công nhận là danh nhân văn hóa thế giới Hai tác phẩm này là hai tác phẩm tinh thần cao đẹp của hai cuộc đời lớn, hẳn sẽ đem lại cho chúng ta những giây phút bồi hồi, niềm tự hào về đất nước và con người đất Việt.

*Bài 1 : CÔN SƠN CA

Hoạt động 1: Đọc, tìm hiểu chú thích

- Đọc bài thơ, lớp nhận xét, GV lưu ý và đọc lại

- CSM hướng dẫn đọc chú thích (lưu ý các từ: đàn

cầm, nêm, râm,…)

(?) Nêu những nét lớn về tác giả và hoàn chỉnh sáng tác

bài thơ(?)

Hoạt động 2: Nhận diện thể thơ lục bát

- HS đọc chú thích, GV diễn giảng cho HS biết nguyên

tác từ đó, giới thiệu cho các em thế nào là thể lục bát,

* B ài 1 : CÔN SƠN CA : I/ Đọc - tìm hiểu chú thích, tác giả, tác phẩm và thể loại :

Trang 37

và cho HS nhận dạng thể lục bát ở bài thơ dịch này.

Hoạt động 3: Định hướng về nội dung

(?) Với đoạn thơ này những điều cần phân tích làm rõ là

gì(?)

HS trả lời, GV nhận xét, bổ sung hoàn chỉnh

+ Cảnh sống và tâm hồn Nguyễn Trãi ở Côn Sơn

+ Cảnh trí ở Côn Sơn trong hồn thơ Nguyễn Trãi

Hoạt động4: Phân tích

(?) Từ “ ta” có mặt trong bài thơ mấy lần(?) Và ta là

ai(?)

5 lần (ta lên ta nằm xem là 1)

là Nguyễn Trãi thi sĩ

(?) Nhân vật ta đã làm gì ở Côn Sơn(?)

Nghe tiếng suối mà nghe như tiếng đàn

Ngồi trên đá lại tưởng ngồi trên chiếu êm

Ngồi bóng mát, ngâm thơ nhàn

(?) Qua những điều hiểu biết đó, hình ảnh của ta, đặc

biệt là tâm hồn của ta được thể hiện như thế nào(?)

.Hiện lên một Nguyễn Trãi sống trong những giây phút

thảnh thơi, đang thả hồn vào cảnh trí Côn Sơn, một

Nguyễn Trãi thi sĩ, một Nguyễn Trãi nhà nho tài tử

(?) Qua đoạn thơ trích, cảnh trí Côn Sơn đã hiện lên

trong hồn thơ Nguyễn Trãi như thế nào(?)

Cảnh trí khoáng đạt, thanh tĩnh nên thơ Ơû đây có :

suối chảy rì rầm, bàn đá rêu phơi, rừng trúc xanh màu

xanh của lá, che ánh nắng mặt trời, tạo khung cảnh cho

thi nhân ngâm thơ nhàn

Hoạt động 5 :

(?) Đọc diễn cảm và cho biết giọng điệu chung của đoạn

thơ là gì(?) Trong đoạn thơ có những từ nào điệp lại(?)

Hiện tượng điệp có tác dụng gì(?)

Giọng điệu nhẹ nhàng, thảnh thơi, êm tai Các điệp

từ : Côn Sơn, ta, trong góp phần tạo nên giọng điệu thơ

đó

Hoạt động 6 :

* Ghi nhớ

4 ) Củng cố và Luyện tập chung :

- Cả 2 đề là sản phẩm của tâm hồn thi sĩ, những tâm

hồn có khả năng hòa nhập với thiên nhiên Cả 2

cùng nghe tiếng suối mà như nghe tiếng nhạc trời

Mặc dù một bên nhạc trời là đàn cầm, một bên nhạc

trời là tiếng hát

*Bài 2 : BUỔI CHIỀU ĐỨNG Ở PHỦ THIÊN

TRƯỜNG TRÔNG RA

Tự học có hướng dẫn

II/ Phân tích : 1/ Nguyễn Trãi thi sĩ :

- Sống thảnh thơi, hòa nhập tâm hồn với cảnh trí

2/ Cảnh trí Côn Sơn :

- Khoáng đãng, nên thơ

- Tạo nguồn thi cảm

- Điệp từ : “Côn Sơn, ta“, được kết hợp với giọng điệu nhẹ êm

* Ghi nhớ : SGK/81

* Bài 2 : BUỔI CHIỀU ĐỨNG Ở PHỦ THIÊN TRƯỜNG TRÔNG RA(tự học có hướng dẫn)

Trang 38

Từ Hán Việt

(Tiếp theo)

I/ Tìm hiểu bài thơ

* Chia lớp thành 4 nhóm thảo luận, câu 1 dành cho

nhóm TB, yếu

1) Nhóm 1 : Thể thơ của bài này giống với bài nào(?)

Nhận diện về số câu, số chữ, cách hiệp vần(?)

2) Nhóm 2 : Tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác(?) Phân tích

hai câu đầu(?) Thời điểm quan sát(?)

(?) Cảnh tượng chung như thế nào (?)

(?) Phân tích(?)

Hai hình ảnh được khắc họa

Aâm thanh, màu sắc

4) Củng cố và Luyện tập chung :

-Đọc lại 2 bài thơ So sánh cảnh thiên nhiên trong 2

bài thơ Nhắc lại thể thơ lục bát

I/ Đọc, tìm hiểu chú thích : II/ Tác giả, tác phẩm :

II/ Phân tích 1/Cảnh tượng chung

Chìm trong khói sương

Vào dịp thu đông: bóng chiều, sắc chiềuman mác, chập chờn có lại không

2/Cảnh tượng và tâm hồn của thi nhân

Cảnh chiều ở thôn quê được khắc họa đơn

sơ nhưng đậm đà mang hồn quê

Tác giả là vua những tâm hồn gắn chặtvới quê hương, đây là điều hiếm hoi

II/ Luyện tập : ( làm ở nhà ) Hoàn chỉnh

các câu hỏi trên vào tập và làm bài tậpphần Ltập Sgk / 7 7

V Hướng dẫn Hs tự học ở nhà :

- Đọc lại đoạn thơ của Nguyễn Trãi và bài thơ của Trần Nhân Tông

- Cảm nhận của em về hồn thơ Nguyễn Trãi

- Cảm nhận chung của em về cảnh tượng buổi chiều ở phủ Thiên Trường

- Học thuộc bài

- Soạn bài : Sau phút chia li, Bánh trôi nước

* Giúp học sinh

1.Kiến thức: Hiểu được các sắc thái ý nghĩa riêng biệt về từ Hán Việt

2 Kĩ năng: Có ý thức sử dụng từ Hán Việt đúng ý nghĩa, đúng sắc thái, phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp,

tránh lạm dụng từ Hán Việt

Trang 39

- Giaùo vieân: Baøi soaïn, saùch giaùo khoa, saùch giaùo vieân.

- Hoïc sinh: Soaïn baøi, saùch giaùo khoa, vôû baøi taäp, moät soá töø Haùn Vieät

IIỊ Phöông phaùp daïy hoïc :

- Neâu vaán ñeà, ñaøm thoaïi, quy naïp

IV Tieán trình giaûng daïy:

1) OÅn ñònh: Kieåm dieän hoïc sinh

2) Kieåm tra baøi cuõ:

(?) Neâu ñôn vò caáu taïo töø Haùn Vieät(?) Cho 1 ví duï(?)

Döïa vaøo ghi nhôù, ví duï saùng taïo

(?) Theá naøo laø töø gheùp Haùn Vieät(?) Ñaët caâu(?)

Döïa vaøo ghi nhôù, ñaët caâu trong vaên baûn

3) Baøi môùi:

@ Giôùi thieäu baøi:

ÔÛ lôùp 6, chuùng ta ñaõ bieát theá naøo laø töø Haùn Vieät vaø baøi tröôùc chuùng ta tìm hieåu veà ñôn vò caáu taïo töø haùn Vieät vaø töø gheùp Haùn Vieät Coøn baøi hoïc hoâm nay, giuùp chuùng ta tìm hieåu vieäc söû duïng töø Haùn Vieät ñeå taïo saéc thaùi bieåu caûm phuø hôïp vôùi hoaøn caûnh giao tieáp, tìm hieåu veà hieän töôïng laïm duïng töø Haùn Vieät.

Hoaït ñoäng 1: söû duïng töø Haùn Vieät ñeå taïo saéc thaùi

(?) Ñoïc tröôøng hôïp a xaùc ñònh töø in ñaäm(?) Tìm töø thuaàn vieät coù

nghóa töông ñöông(?) Taïi sao khoâng duøng töø thuaàn vieät trong tröôøng

hôïp naøy(?)

1/ Phuï nöõ = ñaøn baø

+ Ñaøn baø: khoâng trang troïng

+ Phuï nöõ : Saéc thaùi trang troïng, theå hieän thaùi ñoä toân kính

2/ Töø traàn, mai taùng = cheát, choân

+ Cheát, choân : saéc thaùi bình thöôøng

+ Töø traàn, mai taùng : saéc thaùi thaønh kính, tri aân

3/ Töû thi = xaùc cheát

+ Xaùc cheát : saéc thaùi gheâ sôï, kinh haõị

+ Töû thi : saéc thaùi tao nhaõ, traùnh gaây caûm giaùc gheâ sôï

(GV duøng baûng raùp töø cho HS tìm hieåu 1 soá töø ñaõ chuaån bò vaø

chuyeån yù, tröôøng hôïp b)

(?) Nhöõng töø in ñaäm taïo saéc thaùi gì cho ñoaïn vaên(?)

Giaûi thích nghóẳ)

Thuoäc loaïi töø coå hay hieän ñaïi(?)

+ Taïo saéc thaùi coå phuø hôïp vôùi ngoân ngöõ trong xaõ hoäi xöa

+ Vieäc söû duïng töø tröôùc heát phaûi hieåu nghóa cuûa töø ñeå taïo saéc thaùi

phuø hôïp Duøng töø Haùn Vieät ñeå laøm phong phuù voán ngoân ngöõ daân toäc

chöù khoâng laïm duïng

Hoaït ñoäng 2: Khoâng neân laïm duïng töø Haùn Vieät

(?) Nghóa cuûa 2 caâu(?)

(?) Taïi sao khoâng söû duïng töø ñeà nghò(?)

Hoaøn caûnh giao tieáp : con noùi vôùi meï

Hoaøn caûnh giao tieáp : thaân maät, gaàn guõi

Khoâng caàn thieát phaûi duøng

(?) Laïm duïng töø Haùn Vieät laø gì(?)

I/ Söû duïng töø Haùn Vieät : 1/ Söû duïng töø Haùn Vieät ñeå taïo saéc thaùi bieåu caûm :

* Ghi nhôù 1 2/ Khoâng neân laïm duïng töø Haùn Vieät :

Trang 40

GIAÙO AÙN NGÖÕ VAÊN 7 - HKI Traùnh duøng khi khoâng caàn thieát

Duøng khoâng phuø hôïp vôùi hoaøn caûnh giao tieáp, khoâng phuø hôïp saéc

thaùị

4 Cuûng coá vaø Luyeän taäp :

(Chia nhoùm thaûo luaän)

- Nhoùm 1 : HS trung bình

- Nhoùm 2 : HS trung bình

- Nhoùm 3 : HS khaù

- Nhoùm 4 : HS gioûi

(Moãi toå cöû ñaïi dieän trình baøy, caû lôùp tham gia nhaän xeùt, boå sung, GV

choát laïi vaán ñeà)

- Baøi 1 : Ñieàn töø

- Baøi 2 : Töø Haùn Vieät mang saéc thaùi trng troïng

(GV höôùng daãn 1 soá VD töông ñöông)

- Baøi 3 : Taïo saéc thaùi coå xöa

- Baøi 4 : Ñeå phuø hôïp vôùi hoaøn caûnh giao tieáp bình thöôøng, neân

thay töø baûo veä thaønh töø giöõ gìn, thay töø mó leä thaønh töø ñeïp ñeõ

@Cho HS laøm baøi taäp vieát ñoaïn coù hieän töôïng laïm duïng töø Haùn

Vieät(nhaän 5 taäp chaám vaø söûa, bình ñieåm)

* Ghi nhôù 2 : II/ Luyeän taäp

4) Höôùng daãn HS töï hoïc ôû nhaø:

- Taïi sao trong quaù trình söû duïng töø Haùn Vieät phaûi chuù yù ñeán saéc thaùi yù nghóẳ)

- Nhö theá naøo laø laïm duïng töø Haùn Vieät(?) Cho VD(?)

- Hoïc thuoäc baøị Hoaøn chænh vieäc laøm baøi taäp vieát ñoaïn vaø tìm theâm moät soá töø Haùn Vieät

- Chuaån bò baøi : Quan heä töø: Theá naøo laø quan heä töø (?) Söû duïng quan heä töø nhö theá naøo(?)

V Ruùt kinh nghieäm:

………

Tuaàn: 6

Tieát: 23

Ngaøy daïy: 01/10/2008

ỊMuïc tieâu caàn ñaït:

* Giuùp hoïc sinh

1.Kieán thöùc : Hieåu caùc ñaëc ñieåm cuï theå cuûa baøi vaên bieåu caûm.

2 Kó naêng: Hieåu ñaëc ñieåm cuûa phöông thöùc bieåu caûm laø thöôøng möôïn caûnh vaät, ñoà vaät, con ngöôøi ñeå baøi

toû tình caûm, khaùc vôùi vaên mieâu taû laø nhaèm muïc ñích taùi hieän ñoái töôïng ñöôïc mieâu taû

IỊ Chuaån bò:

- Giaùo vieân: Baøi soaïn, saùch giaùo khoa, saùch giaùo vieân, tranh minh hoaï

- Hoïc sinh: Soaïn baøi, saùch giaùo khoa, vôû baøi taäp

IIỊ Phöông phaùp daïy hoïc :

- Neâu vaán ñeà, thaûo luaän , dieãn giaûng, quy naïp

IV Tieán trình giaûng daïy:

Ñaëc Ñieåm Cuûa Vaên Bieåu Caûm

Tiêu đề	Giáo án ngữ văn 7 soạn cho 2009-2010
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009-2010
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	84
Dung lượng	845 KB