VĂN 7 KÌ I-15-16

Kĩ năng: - Nhận ra tác dụng của các yếu tố miêu tả và tự sự trong một văn bản biểu cảm.. Để viết 1 bài văn biểu cảm hay hấp dẫn người đọc, em cần biết sử dụng các yếu tố miêu tả, tự sự.

- Chuẩn bị bài: Từ đồng nghĩa.

1 Kiến thức:

- Khái niệm về từ đồng nghĩa

- Từ đồng nghĩa hoàn toàn với từ đồng nghĩa không hoàn toàn

2 Kĩ năng:

- Nhận biết từ đồng nghĩa trong văn bản

- Phân biệt từ đồng nghĩa hoàn toàn với từ đồng nghĩa không hoàn toàn

2 Kiểm tra đầu giờ

? Trong khi sử dụng quan hệ từ ta thường mắc những lỗi nào ?

3 Bài mới

Trong khi nói và viết chúng ta có thể sử dụng nhiều về hình thức ngữ âm có sự khác nhau nhưng về nội dung nghĩa thì lại giống nhau

? Hs đọc lại bài thơ “Xa ngắm thác núi Lư”

? Hãy tìm từ đồng nghĩa với các từ: rọi, trông?

- Rọi: chiếu( soi, toả)

- Trình bày khái niệm mà từ biểu thị

- Đưa ra từ đồng nghĩa, trái nghĩa, gần nghĩa

? Em có nhận xét gì về nghĩa của mỗi dãy từ vừa

+ Từ đồng nghĩa với từ" rọi":

chiếu, soi, tỏa+ Từ đồng nghĩa với từ" trông" : nhìn, ngắm

Gv những từ có âm khác nhau nhưng nghĩa giống

nhau hoặc gần giống nhau được gọi là gì?

? Ngoài các nghĩa là “nhìn, ngắm, ngó” từ trông

còn có nghĩa nào khác.

nhìn: Em vừa trông thấy bạn ở đó mà

Trông Mong: tôi trông bạn đỏ cả mắt

Coi sóc: Hôm nay em phải trông nhà

? Hãy tìm từ đồng nghĩa với mỗi nghĩa trên của từ

trông.

- Coi sóc: Chăm nom, trông coi, chăm sóc

- Mong: hi vọng, trông mong, trông chờ, trông

ngóng

? So sánh với từ rọi em nhận thấy từ “trông”

thuộc loại từ nào.

? Vậy em có nhận xét gì về các nhóm từ đồng

nghĩa này ?

- Một từ có nhiều nghĩa có thể thuộc những nhóm

từ đồng nghĩa khác nhau

? Qua phân tích em hiểu ntn về từ đồng nghĩa.

Hs đọc ghi nhớ – Gv khái quát

? Hãy cho biết sắc thái nghĩa của mỗi từ

- Hi sinh: sắc thái kính trọng, chết vì lý tưởng cho

sự nghiệp chung cao cả

- Bỏ mạng: chết vô ích, sắc thái khinh bỉ, giễu cợt

? Hai từ này có thay thế cho nhau được không ? Vì

“Trông” - Từ nhiều nghĩa

-> Một từ nhiều nghĩa có thể thuộcnhiều nhóm từ đồng nghĩa khácnhau

Hs; Không thay thế được cho nhau Vì

? Những từ đồng nghĩa mà không thay thế cho

nhau được gọi là gì ?

? Vậy có mấy loại từ đồng nghĩa ?

? Qua phân tích các ví dụ trên em rút ra được kết

luận ntn về việc sử dụng từ đồng nghĩa.

Hs; các từ đồng nghĩa đều giống nhau về nghĩa

nhưng mức độ đồng nghĩa lại khác nhau có trường

hợp thay thế được hoặc không vì thế khi sử dụng

phải lựa chọn cho đúng

Gv đưa hai từ “ Chia ly, chia tay”

? Nghĩa của hai từ này là gì.

Hs; rời xa nhau mỗi người một nơi

? Sắc thái nghĩa của hai từ này ntn.

Chia ly: xa nhau mãi mãi có thể vĩnh biệt và chia

ly là từ Hán Việt gợi sự đau đớn sót sa-> phù hợp

với xã hội xưa

Chia tay: xa nhau nhưng còn có thể gặp lại, tính

chất tạm thời

? ở bài 7 tại sao tác giả không dùng “sau phút

chia tay” mà lại là “sau phút chia ly”

Hs; tiễn người ra trận mạc không hẹn ngày về.Vừa

mang sác thái cổ, vừa diễn tả cái sầu ly biệt

? Khi sử dụng quan hệ từ đồng nghĩa em cần lưu ý

+ sắc thái nghĩa khác nhau

> Đồng nghĩa không hoàn toàn

- Gan dạ: can đảm, can trường

- Nhà thơ: thi sĩ, thi nhân

- Mổ xẻ: phẫu thuật

- Của cải: tài sản

- Tên lửa: hoả tiễn

- Chó biển: hải cẩu

Hs đọc bài 4.

? Tìm từ địa phương đồng nghĩa ?

Hs đọc bài 6

? Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống.

- Đòi hỏi: yêu cầu

- Năm học: niên khoá

? Có mấy loại từ đồng nghĩa? Cho ví dụ?

? Khi sử dụng từ đồng nghĩa cần lưu ý điều gì

- Khái niệm về từ trái nghĩa

- Tác dụng của việc sử dụng từ trái nghĩa trong văn bản

2 Kĩ năng:

- Nhận biết từ trái nghĩa trong văn bản

- Sử dụng từ trái nghĩa phù hợp với văn cảnh

3 Bài mới Giới thiệu bài: Ca dao có câu:

“ Sông Thương bên lở bên bồi,

Bên lở thì đục bên bồi thì trong.”

? Em nhận thấy nghĩa của các cặp từ: lở/ bồi; đục /trong ntn với nhau

Hoạt động của thầy, trò kiến thức cần đạt.

? Những từ có nghĩa trái ngược nhau gọi là gì

?Tìm cặp từ trái nghĩa trong bài thơ”Hồi hương

ngẫu thư”

- Trẻ / già

- Đi / về

? Chỉ ra ý nghĩa trái ngược trong hai cặp từ trên

+ Trẻ / già -> Trái ngược về tuổi tác

+ Đi / về -> trái ngược về sự di chuyển rời khỏi

nơi xuất phát hoặc quay lại

? So với từ ngẩng thì từ "lành"vừa trái nghĩa với

“rách, độc, vỡ, ác” Vậy từ lành thuộc nhóm từ nào

? Hãy lấy ví dụ về từ trái nghĩa.

Gv đưa bài tập nhanh- hs tìm từ trái nghĩa trong

2 Ghi nhớ/ sgk

*Lưu ý:

- Trẻ / già ; lành/ rách… - > TT

- Đêm/ ngày-> DT

? Em nhận xét ntn về từ loại của từ trái nghĩa

Gv lưu ý các cặp từ trái nghĩa bao giờ cũng cùng từ

loại Tuy nhiên chủ yếu ở động từ và tính từ, còn

danh từ ít hơn

Gv ngẩng/cúi cùng cơ sở về hoạt động

Trẻ /già ………tính chất

Đêm/ngày………thời gian

?Ngoài cùng từ loại khi xem xét từ trái nghĩa

trong cặp còn phải chú ý điều gì

Gv Khi xem xét từ trái nghĩa phải dựa trên một cơ

sở một tiêu chí nào đó hoặc trong một ngữ cảnh cụ

thể

Hs đọc lại hai bài thơ:

?Sử dụng từ trái nghĩa trong hai bài thơ với mục

- Trống đánh xuôi kèn thổi ngược

- Bên trọng bên khinh

? Việc sử dụng từ trái nghĩa như trên có tác dụng

Hs đọc ghi nhớ - Gv khái quát

Gv đưa bài tập Hs điền từ trái nghĩa để hoàn

- Trái nghĩa dựa trên một

cơ sở chung

II/ Sử dụng từ trái nghĩa

1.Ví dụ

- Sử dụng trong thể đối, tạo hình tượng tương phản, gây ấn tượng

-Tạo sự đăng đối làm cholời nói thêm sinh động

2 Ghi nhớ/ sgk

III/ Luyện tập

-Lành/ rách-> Biết đùm bọc giúp đỡ nhau

- Thầy phán về gia cảnh kinh tế của cô gái nhưng

lại nói nước đôi->Lật tẩy chân dung lừa bịp của

- Chữ xấu- chữ đẹp

- Đất xấu- đất tốt

3 Bài 3

- Phạt, trọng, đực, cao, ráo

4 Bài 4 4: Củng cố- dặn dò

? Thế nào là từ trái nghĩa? Cho ví dụ

? Dùng từ trái nghĩa có tác dụng gì

- Học bài, làm bài tập

=============================

- Chuẩn bị bài “ Cảnh khuya và Rằm tháng giêng"

Ngày soạn;21/10/2015 Ngày giảng: 26 /10/ 2015

Tuần 11- Bài 12

Tiết 41+ 42: Văn bản

CẢNH KHUYA RẰM THÁNG GIÊNG.

Hồ Chí Minh

A/ Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức:

- Sơ giản về tác giả Hồ Chí Minh

- Tình yêu nước gắn liền với tình cảm cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Tâm hồn chiến sĩ- nghệ sĩ vừa tài hoa tinh tế vừa ung dung bình tĩnh lạc quan

- Nghệ thuật tả cảnh tả tình; Ngôn ngữ và hình ảnh đặc sắc trong bài thơ

2 Kĩ năng:

- Đọc phân tích và cảm thụ hình ảnh thơ.

- Đọc hiểu phân tích thơ hiện đại viết theo thể thơ tứ tuyệt Đường luật

- Phân tích để thấy được chiều sâu nội tâm của người chiến sĩ cách mạng và vẻ đẹp mới mẻ củanhững chất liệu cổ thi trong sáng tác của lãnh tụ Hồ Chí Minh

- So sánh giữa nguyên tác và bản dịch bài thơ Rằm tháng giêng.

* Giơi thiệu bài: Bác Hồ vị cha già kính yêu của dân tộc đã hy sinh cho đất nước Việt Nam.

Không những là 1 chiến sỹ cách mạng mà còn là một nhà thơ nhà văn xuất sắc

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

? Hãy nêu vài nét khái quát về Chủ tịch HCM.

- HCM một vị chủ tịch vĩ đại, một danh nhân

văn hoá thế giới, một nhà thơ lớn của dân

? Hãy giải thích nghĩa các từ “cổ thụ, lồng”.

? Hai bài thơ được viết theo thể thơ nào.

? Nhắc lại đặc điểm của thể thơ đó.

Hs đọc 2 câu thơ đầu

? Mở đầu bài thơ tác giả miểu tả hình ảnh

nào.

- tiếng suối như tiếng hát

? Nghệ thuật sử dụng trong câu thơ có gì đặc

biệt?

- So sánh độc đáo: âm thanh thiên nhiên/ con

người

? Tác dụng của biện pháp so sánh này?

- So sánh độc đáo -> âm thanh trong trẻo vang

vọng, mơ hồ tựa như tiếng hát ngọt ngào từ xa

II Đọc - hiểu văn bản.

1 Bài Cảnh khuya

a Hai câu thơ đầu.

+ Tiếng suối/ tiếng hát

- So sánh độc đáo -> Thiên

nhiên trở nên gần gũi ấm áp

vọng lại.-> Thiên nhiên trở nên gần gũi ấm áp

Gv Nguyễn Trãi: Côn Sơn suối chảy rì rầm,

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên

tai

Hai người ở hai thế hệ khác xa nhau nhưng có

những liên tưởng giống nhau

? Không chỉ miêu tả âm thanh tiếng suối mà

nhà thơ còn miêu tả cảnh gì qua chi tiết nào.

- Ánh trăng toả sáng khắp không gian bao

trùm lên cảnh vật, bóng cây in hình xuống mặt

đất tạo thành bưc tranh thiên nhiên tuyệt đẹp

lấp lánh

? Qua hai câu thơ đó em có nhận xét ntn về

cảnh rừng Việt Bắc

- Cảnh núi rừng Việt Bắc có âm thanh trong

trẻo của tiếng suối, dưới trăng phong cảnh

thiên nhiên như một bức tranh gấm có hoa văn

tươi đẹp

? Cảm nhận được cảnh thiên nhiên như vậy

đã giúp em thấy Bác là một người như thế

nào?

Hs đọc 2 câu cuối

? Ở câu thơ thứ ba Bác đã cảm nhận về cảnh

thiên nhiên qua từ ngữ nào?

- Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ

? Câu thơ sử dụng nghệ thuật gì? Tác dụng

- So sánh cảnh hiện lên như bức tranh vẽ

? Theo em vì sao Bác chưa ngủ.

– vì cảnh đẹp đêm trăng làm lòng Người

- vì lo nỗi nước nhà.( việc quân đang bận xin

-> Yêu thiên nhiên và hòa hợp

với thiên nhiên

b Hai câu thơ cuối.

+ Cảnh khuya như vẽ+ Người chưa ngủ

-So sánh-> Tâm hồn hoà hợp say đắm thiên nhiên và lo cho vận mệnh đất nước

=> Tình yêu nước hoà hợp thống nhất giữa tâm hồn chiến

Gv cả cuộc đời lo cho dân cho nước không chỉ

một đêm không ngủ mà rất nhiều đêm, nhiều

bài viết về điều này

Tiết 2

Đọc bài thơ Rằm tháng giêng

? Cảnh trăng rằm mùa xuân được tác giả

miêu tả như thế nào

? Từ lồng lộng thuộc loại từ nào

?Việc sử dụng từ láy để miêu tả gợi cho em

thấy không gian ở đây thế nào?

? Dưới không gian tràn ngập ánh trăng tác

giả tiếp tục miêu tả hình ảnh nào?

? Qua cách miêu tả dòng sông hiện lên như

thế nào?

- Dòng sông tràn ngập ánh trăng

? Qua hai câu thơ tác giả giúp ta thấy được

cảnh thiên nhiên thế nào

Gv: - Không gian cao rộng tràn ngập ánh sáng

của đêm trăng- sức sống của mùa xuân

? Ở đây tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì? tác

dụng

Đặc hai câu cuối

? Dưới vầng trăng trên dòng sông bác đang

bàn việc gì?

? Em hiểu việc quân nghĩa là việc gì?

- Việc nước, bàn trên thuyền trên dòng sông

? Bàn bạc việc quân ở đâu.Tại sao lại bàn bạc

việc quân ở nơi đó.

- Yên ba thâm sứ.bàn bạc việc bí mật, liên

quan đến vận nước

Gv đây không phải là cuộc du xuân thưởng

ngoạn ánh trăng mà là những giây phút nghỉ

ngơi hiếm hoi của vị Chủ tịch nước

? Qua đó gợi cho em suy nghĩ ntn về Bác.

Hs suốt đời vì dân vì nước mà vẫn không quên

ngắm một cảnh đẹp đêm trăng giữa núi rừng

Việt Bắc ngay giữa những ngày k/c gian khổ

? Câu thơ cuối gợi cho em hình dung về một

con thuyền giữa dòng sông ntn.

Con thuyền trăng bát ngát đang ngân lên

sĩ với tâm hồn thi sĩ

b Hai câu cuối.

+ bàn việc quân

+ Trăng ngân đầy thuyền

-> Phong thái lạc quan tự tại hoà hợp gắn bó với thiên nhiên

III Tổng kết.

1 Nghệ thuật.

? Nghệ thuật tiêu biểu của hai bài thơ.

- miêu tả, so sánh, điệp từ

- hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp tràn đầy sức

sống niềm tin, thắng lợi

? Qua hai bài thơ tác giả làm nổi bật nội dung

gì.

Hs yêu nước hoà hợp thống nhất với yêu thiên

nhiên

Tâm hồn nhạy cảm yêu nước sâu nặng

Phong thái ung dung, tinh thần lạc quan trong

mọi hoàn cảnh

Hs đọc ghi nhớ – Gv khái quát nội dung

? Hai bài thơ đều miêu tả cảnh trăng ở chiến

khu Việt Bắc Em hãy nhận xét cảnh trăng

trong mỗi bài

2 Nội dung.

* Ghi nhớ

III Luyện tập

4 Củng cố – Dặn dò.

? Nhắc lại nội dung hai bài thơ

? Nghệ thuật tiêu biểu của hai bài thơ

- Chuẩn bị bài: Từ đồng âm

1 Kiến thức:

- Khái niệm từ đồng âm

- Việc sử dụng từ đồng âm

2 Kĩ năng:

- Nhận biết từ đồng âm trong văn bản; Phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa

- Đặt câu phân biệt tờ đồng âm

-Nhận biết hiện tượng chơi chữ bằng từ đồng âm

* Giới thiệu bài: Các em đã được biết tiếng Việt của chúng ta rất phong phú và đa dạng, giờ

học hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu một loại từ tiếng Việt tiếp theo để thấy dược sự phong phú và đa dạng này

Gv treo bảng ví dụ- Hs đọc Vd

? So sánh cách phát âm của 2 từ “lồng”

- Giống nhau về âm

? Hãy giải thích nghĩa của hai từ “lồng” trên?

- Lồng1: Hoạt động của con ngựa, chạy lung tung

- Lồng2: Đồ vật đan bằng tre, dùng để nhốt gà vịt

? Em có nhận xét gì về nghĩa của 2 từ “lồng” trên

? Vậy thế nào là từ đồng âm?

- Hs đọc ghi nhớ- Gv khái quát nội dung: những từ có

âm giống nhau nhưng nghĩa khác xa nhau được gọi là

từ

? Hai từ “lồng” thuộc từ loại nào.

- Lồng1: ĐT

- Lồng2: DT

? Hãy lấy VD về từ đồng âm?

Gv đưa bài tập nhanh- Hs làm bài – GV cho điểm bài

? Căn cứ vào đâu mà em biết nghĩa của 2 từ “Lồng” là

hoàn toàn khác nhau?

- Căn cứ vào ngữ cảnh của câu

Gv chúng ta có câu sau: Đem cá về kho

? Em hiểu nghĩa của từ “ kho” như thế nào?

- Kho1: Hoạt động chế biến thức ăn( ĐT)

- Kho 2: Nơi để chứa hàng hoá.(DT)

Gv như vậy câu nói trên trở thành câu với nghĩa nước

đôi ( đa nghĩa.)

2 Ghi nhớ/ sgk.

II/ Sử dụng từ đồng âm:

? Để câu trở thành đơn nghĩa em phải làm ntn.

Hs - Đem cá về mà kho

- Đem cá về nhập vào kho

? Để tránh hiểu nhầm do hiện tượng đồng âm gây ra

chúng ta phải làm gì?

- Chú ý ngữ cảnh giao tiếp

Hs đọc ghi nhớ Gv khái quát nội dung

Gv Cho câu sau

Con ruồi đậu mâm sôi đậu.

Bà già đi chợ Cầu Đông,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng,

Thấy bói gieo quẻ nói rằng,

Lợi thì có lợi nhưng răng chẳng còn.

Như vậy từ đồng âm được sử dụng trong biện pháp chơi

? Tìm những nghĩa khác nhau của danh từ “cổ”?

? Các nghĩa của từ “ cổ” có liên quan với nhau không?

- Có liên quan, vì đều chỉ bộ phân liên quan đến bộ

phận tiếp giáp

? Tìm từ đồng âm với từ “ cổ” có nghĩa là xưa, cũ.

- Cổ thụ - Cổ hủ - Cổ kính

? Hs đọc bài 3

? Đặt câu với mỗi từ đồng âm?

b Con sâu lẩn sâu vào đống rau

c Năm nay thời tiết đẹp nên năm gia đình đều làm ăn

khá giả

- Phải chú ý đến ngữ cảnh giao tiếp

1 Kiến thức:

- Vai trò của yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

- Sự kết hợp yếu tố biểu cảm, tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

2 Kĩ năng:

- Nhận ra tác dụng của các yếu tố miêu tả và tự sự trong một văn bản biểu cảm

- Sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả , tự sự trong văn biểu cảm

Để viết 1 bài văn biểu cảm hay hấp dẫn người đọc, em cần biết sử dụng các yếu tố miêu tả, tự

sự Vậy sử dụng như thế nào cho đúng

Hs đọc lại bài thơ Nhà tranh bị gió thu phá

? Chỉ ra các yếu tố miêu tả, tự sự trong bài thơ.

Gv: Hướng dẫn Hs làm

- Đoạn 1

+ Tự sự: 2 câu đầu

+ Miêu tả: 3 câu sau

- Đoạn 2, 3 câu đầu tự sự, 2 câu sau biểu cảm

(Uất ức vì già yếu)

- Đoạn 3

+ Tự sự, miêu tả 2 câu đầu

+ Biểu cảm- câu cuối (cam chịu)

- Đoạn 4

Biểu cảm trực tiếp

? Các yếu tố miêu tả, tự sự trong bài thơ có vai trò

gì?

- Các yếu tố miêu tả, tự sự có vai trò là phương

tiện để tác giả bộc lộ cảm xúc, khát vọng lớn lao

cao quý

? Vậy muốn phát biểu suy nghĩ cảm xúc đối với

cuộc sống xung quanh em phải dùng phương thức

? Nếu không có các yếu tố tự sự, miêu tả thì cảm

xúc có xuất hiện không vì sao.

Hs không vì muốn biểu lộ cảm xúc thì phải có đối

tượng, có hình ảnh

Hs đọc đoạn văn

? Nội dung của đoạn văn viết về đối tượng nào

? Em hãy chỉ ra yếu tố miêu tả, tự sự trong đoạn

văn ?

- Yếu tố tự sự

+ Đêm nào bố cũng ngâm chân trong nước nóng

hoà muối

+ Bố đi Sương đêm

Yếu tố miêu tả: Những ngón chân của bố khum

khum gan bàn chân lỗ rỗ, mu bàn chân mốc trắng

bong da lấm tấm

? Qua các yếu tố tự sự miêu tả, tác giả muốn bộc

lộ cảm xúc gì ?

? Nếu không có yếu tố miêu tả, tự sự thì đoạn văn

có hay không ? Vì sao ?

- Không

- Vì đó là phương tiện để tác giả khêu gợi cảm xúc

Gv: Đoạn văn trên miêu tả, tự sự trong niềm hồi

tưởng

? Miêu tả có trực tiếp không.

- Không mà là miêu tả trong hồi tưởng

? Phương thức biểu đạt miêu tả thông qua hồi

tưởng nhằm mục đích gì ? có nhằm kể hoặc tả cụ

thể đối tượng không

? Trong văn biểu cảm tự sự và miêu tả đóng vai

trò gi?

- Góp phần khêu gợi cảm xúc cho người đọc do

cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể

chuyện, miêu tả đầy đủ sự việc phong cảnh

? Tình cảm có vai trò ntn đối với các yếu tố tự sự

và miêu tả trong đoạn văn đó.

- Là chất keo gắn kết các yếu tố đó thành một

mạch văn nhất quán có tính liên kết

? Qua các vd trên em rút ra điều gì về các yếu tố

tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.

Hs đọc ghi nhớ- Gv khái quát

Hs đọc bài 1

Gv cho Hs kể theo từng đoạn trong nhóm 4 phút

mỗi nhóm một đoạn Tự chọn ngôi kể

2 Đọc đoạn văn

- Viết về đôi bàn chân của bố

-> Bộc lộ cảm xúc thương bố

=> Tự sự miêu tả :gợi cảm xúc, không nhằm mục đích kể, tả

2 Bài 2: Văn bản

“Kẹo mầm”

4 Củng cố – Dặn dò.

? Muốn phát biểu cảm nghĩ trước một đối tượng nào đó ta phải làm gì, làm ntn?

– Học bài, làm bài tập dã cho

- Chuẩn bị bài Ôn tập tiếng Việt

=================================

Ngày soạn: 01/11/2015 Ngày giảng: 04/11/2015

Tuần 12.

Tiết 47: Tiếng Việt

ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Hệ thống lại những kiến thức đã học về phần tiếng Việt

- Củng cố khắc sâu kiến thức cho học sinh về cách sử dụng một số loại từ trong tiếng Việt

- Nghiên cứu nội dung bài

- Soạn giáo án, giáo án điện tử, máy chiếu

2 Kiểm tra bài cũ:(5’)

- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh.

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài Để củng cố, hệ thống lại kiến thức đã học về tiếng việt Tiết học hôm nay ta

đi ôn tập phần tiếng việt

4: Củng

cố- dặn

dò

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

? Kể tên một số bài tiếng việt đã học?

Gv đưa một số từ - Hs xác định từ ghép, từláy

? Từ ghép chia làm mấy loại đó là những loại nào.Cho ví dụ.

Hai loại: đẳng lập- chính phụ

? Nghĩa của mỗi loại từ ghép được hiểu ntn

? Có những loại từ láy nào? cho vi dụ

- xanh xanh, đo đỏ

? Nghĩa của từ láy:

- Được tạo thành nhờ đặc điểm âm thanhcủa tiếng và sự hòa phối âm thanh giữa cáctiếng

Gv đưa đoạn văn – Hs xác định đại từ, quan

hệ từ

? Thế nào là đại từ?

- Dùng để trỏ người, sự vật, hoạt động, tínhchất được nói đến trong một ngữ cảnh nhấtđịnh của lời nói hoặc dùng để hỏi

? Đại từ chia làm mấy loại đó là những loại nào.Cho ví dụ

? Thế nào là quan hệ từ Cho ví dụ

-Là từ dùng để biểu thị quan hệ, như quan hệ

sở hữu, So sánh , nhân quả giữa các bộ phận của câu hay gữa câu với câu

? Sử dụng quan hệ từ cần chú ý điều gì.

- Có trường hợp bắt buộc dùng QHT, nếu k dùng thì câu văn k rõ nghĩa hoặc đổi nghĩa

- Có trường hợp k bắt buộcBài tập: Đọc – Trường hợp nào bắt buộctrường hợp nào k vì sao

Gv đưa đoạn văn – Hs đọc

? Xác định từ ghép, từ láy, đại từ, quan hệ

từ, từ đồng nghĩa trong đoạn văn trên

?Thế nào là từ đồng nghĩa cho VD?

Là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gầngiống nhau Một từ nhiều nghĩa có thể thuộcnhiều nhóm từ đồng nghĩa

? Từ đồng nghĩa chia làm mấy loại đó là những loại nào

+ Đồng nghĩa hoàn toàn+ Đồng nghĩa không hoàn toàn

? Khi sử dụng từ đồng nghĩa các em cần lưu ý gì.

- Nghĩa của từ láy:

3 Đại từ

* Thế nào là đại từ

* các loại đại từ+ Dùng để trỏ:

+ Dùng để hỏi;

4 Quan hệ từ:

-Khái niệm-Sử dụng

5 Từ đồng nghĩa:

- Khái niệm

- Các loại từ đồng nghĩa

- Sử dụng từ đồng nghĩa

- Ôn lại toàn bộ kiến thức tiếng việt đã ôn

- Học kĩ bài, tập viết đoạn văn vận dụng kiến thức đó học

- Tiết sau trat bài viết số 2

1 Thầy: Chấm bài, lấy điểm.

2 Trò: Xem lại bài.

C Tiến trình dạy học.

1 ổn định lớp.

2 Kiểm tra.

3 Bài mới.

Các em đã viết bài tập làm văn số 2, để biết bài viết của mình có những ưu điểm gì cần phát

huy, và nhược điểm gì cần phải sửa

Hs đọc lại đề bài- Gv chép đề lên bảng

? Nhắc lại yêu cầu của đề bài?

- Loài cây em yêu

? Đề bài yêu cầu gì?

- Xác định thể loại của đề bài?

- Nội dung của đề là gì?

Gv treo bảng phụ có ghi dàn bài

Hs đọc dàn bài

? Phần mở bài em làm như thế nào?

* Đề bài.

Loài cây em yêu

I/ Xác định yêu cầu của đề

1 Yêu cầu

- Thể loại: Văn biểu cảm

- Nội dung: Cảm xúc của bản thân về một loài cây mà em yêu thích

- Phạm vi kiến thức: Văn biểu cảm, tình cảm thực tế

2 Dàn bài

a Mở bài

- Giới thiệu loài cây em yêu thích

b Thân bài

? Em sẽ trình bày những ý nào trong phần

- Ưu điểm: Các em đã có ý thức làm bài,

làm đúng yêu cầu của đề bài Một số bài

viết hay và rất sáng tạo, lưu loát ( Hà)

- Tồn tại: Một số bài viết có bố cục chưa

rõ ràng, còn sai lỗi chính tả nhiều, diễn đạt

còn kém và còn thiên về miêu tả cây

- Chữ viết quá cẩu thả khó đọc chưa tiến

bộ( Dơ, Út, Cháng, Nhất )

- Bài viết quá sơ sài, nội dung lủng củng:

( Nhất, Dơ, Giàng )

Gv chữa lỗi cụ thể trong bài viết của hs

Vd như bài của Cháng, Dơ, Út, Nhất

- Giải thích vì sao mình yêu thích cây đó

- Miêu tả những đặc điểm nội bật về cây đó

- Lợi ích của cây đó đối với cuộc sống con người, đối với bản thân em

c Kết bài

- Tình cảm của em với cây đó

II/ Trả bài, chữa lỗi

3 Trả bài

4 Củng cố- dăn dò

- Gv nhận xét chung về tình hình học tập của hs

- Gv gọi điểm vào sổ điểm lớp

- Học kĩ tiếng Việt tiết sau kiểm tra

- Chuẩn bị bài:Thành ngữ

Ngày soạn: 03/ 11 / 2015 Ngày giảng: 09 /11/ 2015

Tuần 13

Tiết 49: Tiếng Việt.

KIỂM TRA TIẾNG VIỆT.

Viết đoạnvăn từ 2đến 4 câu

có sử dụngquan hệ từ

cho Vd về từđồng nghĩa

Cầy, bàn, sáng

Đặt câuvới các từđồng âmvừa tìmđược

a Tìm từ đồng âm với các từ: Cầy, bàn, sáng

b Đặt câu với các từ đồng âm vừa tìm được

1.3 Hướng dẫn chấm

Câu Nội dung Điểm

1 Quan hệ từ dùng để biểu thị các ý nghĩa quan hệ như: sở

hữu, so sánh, nhân quả giữa các bộ phận của câu hay

giữa câu với câu trong một đoạn văn

Viết đoạn văn phải nêu bật được chủ đề giữa các câu

phải có sự liên kết, sử dụng quan hệ từ có tác dụng liên

kết

1,5 2

2 - Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc

gần giống nhau Một từ đồng nghĩa có thể thuộc nhiều

nhóm từ đồng nghĩa khác nhau

- Lấy được VD:

1,5 1,5

3 Từ đồng âm với các từ: cầy, bàn, sáng

Cái cầy/ cầy ruộng

Cái bàn/ bàn việc Mắt sáng/ sáng nay…

Đặt câu với các từ đồng âm vừa tìm được

Lưu ý Hs có thể đặt câu ngay mà không tìm từ đồng âm

vẫn đạt điểm tối đa.

- Chức năng của thành ngữ trong câu

- Đặc điểm diễn đạt và tác dụng của thành ngữ

2 Kĩ năng:

- Nhận biết thành ngữ

- Giải thích ý nghĩa của một số thành ngữ thông dụng.

?Câu ca dao trên trích từ văn bản nào đã học

Những câu hát than than

?Câu ca dao này nói lên điều gì

-Gian truân, vất vả, cơ cực của người nông dân

? Cụm từ nào làm nổi bật nội dung ấy

Hs chú ý: lên thác xuống ghềnh

Gv đưa vd đã thêm – bớt – đảo từ ngữ

? Có thể thêm, bớt hay thay đổi vị trí của các

từ trong cụm từ này không Vì sao?

- Không thể thêm, bớt hoặc đảo vị trí Vì các từ

trong cụm từ có quan hệ chặt chẽ cố định tạo

thành khối vững chắc Nếu thêm – bớt – thay

đổi từ ngữ sẽ làm thay đổi nội dung ý nghĩa

? Từ nhận xét trên em rút ra được kết luận gì

về đặc điểm cấu tạo của cụm từ này?

? Cụm từ “lên thác xuống ghềnh” nghĩa là gì

Gv loại cụm từ này bao giờ cũng tập chung

biểu thị một nội dung, một ý nghĩa rất đầy đủ

và hoàn chỉnh

? Những cụm từ có cấu tạo cố định biểu thị một

ý nghĩa hoàn chỉnh được gọi là gì.

Gv Học một biết mười.

? Học một biết mười biểu thị điều gì

- Thông minh sáng tạo biết phát triển những

điều đã học vào công việc vào c/s

? Căn cứ vào đâu mà em hiểu được nghĩa của

thành ngữ trên (Vậy nghĩa của thành ngữ được

bắt nguồn từ đâu)

Căn cứ vào từ ngữ tạo lên chúng, như vậy

Gv: Từ việc lên xuống hai địa thế khác nhau

(thác – ghềnh) để nói về Nói đến cái vất vả

gian truân của người nông dân

?Như vậy thành ngữ này sử dụng phép tu từ

- Nói “nhanh như chớp” để diễn tả một hành

động diễn ra nhanh hơn mức bình thường chỉ

trong khoảnh khắc, ví như ánh chớp loé lên rồi

tắt ngay

- Phép so sánh

?Ngoài việc hiểu trực tiếp từ nghĩa đen của từ

ngữ thì nghĩa của thành ngữ còn được hiểu

theo cách nào

Gv Tuy nhiên nghĩa của thành ngữ là nghĩa

chung nghĩa toàn khối mang tính biểu trưng,

tính hình tượng Vì thế ta k thể hiểu theo nghĩa

của từng từ tạo nên thành ngữ đó

? Qua 2 ví dụ vừa phân tích em có nhận xét

như thế nào về thành ngữ?

Gv khái quát – Hs đọc ghi nhớ.

? Hãy lấy ví dụ về thành ngữ.

Năm châu bốn biển Khẩu phật tâm xà

Gv bên cạnh thành ngữ tiếng Việt thì khối

lượng thành ngữ HV rất nhiều: Muốn hiểu

nghĩa của thành ngữ Hán Việt ta phải giải nghĩa

- Thường thông qua phép

chuyển nghĩa ẩn dụ, so sánh

2 Ghi nhớ/ sgk

Nghĩa hàm ẩn: miệng nói từ bi, thương người

nhưng lòng thì nham hiểm, độc ác

Gv Cấu tạo cố định cũng chỉ mang tính tương

đối bởi còn có một số thành ngữ có sự biến đổi

nhất định…

Gv đưa VD: Nhanh như chớp nhắc lại nghĩa

? Ngoài nghĩa trên thành ngữ này còn có nghĩa

nào khác k.

? Có phải thành ngữ nào cũng hiểu theo hai

nghĩa k, vì sao.

- K phải thành ngữ nào cũng được hiểu theo hai

nghĩa, có thành ngữ chỉ được hiểu theo một

nghĩa như : nhanh như chớp

Gv treo bảng phụ có thêm vd 3 này - Hs đọc ví

Tôi /đã xem ngày lành tháng tốt để quyết định

công việc của mình

? Giải thích nghĩa câu các thành ngữ trên?

? Xác định vai trò ngữ pháp của mỗi thành ngữ

trong các câu trên?

Thân em ba chìm bảy nổi với nước non

Tôi /đã xem ngày lành tháng tốt để quyết định

công việc của mình

* Lưu ý.

- Một số ít thành ngữ có những biến đổi nhất định

- Một số thành ngữ chỉ được hiểu theo nghĩa đen của từ ngữ

II/ Sử dụng thành ngữ

1 Ví dụ

? Vậy thành ngữ có thể giữ chức vụ gì trong

câu.

?Em có nhận xét gì về số lượng từ ngữ trong

một thành ngữ

Số lượng ít chỉ 4 từ như nhưng biểu thị đầy đủ

trọn vẹn một nội dung tư tưởng giúp người

đọc-nghe như thấy được hình ảnh

?Như vậy thành ngữ không chỉ ngắn gọn mà

? Tìm và giải thích nghĩa của các thành ngữ?

b Khoẻ như voi: Rất khoẻ ví như sức voi

- Tứ cố vô thân: đơn độc, không có anh em

? Thành ngữ nào chỉ hiểu theo một nghĩa và

thành ngữ nào được hiểu theo phép chuyển

nghĩa

… Khoẻ như voi-> so sánh…

?Kể tóm tắt truyện Con rồng cháu tiên, ếch

ngồi đáy giếng, thầy bói xem voi?

? Các thành ngữ trên được xuất phát từ đâu?

? Muốn hiểu nghĩa của các thành ngữ ta phải

làm gì?

? Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn

vẹn?Gv cho Hs thi tiếp sức

- Lời ăn tiếng nói

a Sơn hào hải vị:

Nem công chả phượng: món

ăn ngon, sang trọng, quý hiếm

- Các thành ngữ được xuấtphát từ các câu chuyện cùngtên

- Hiểu nội dung các câuchuyện trên

? Thế nào là thành ngữ.

? việc sử dụng thành ngữ có tác dụng gì?

- Học bài, làm bài tập đã giao

- Chuẩn bị tiết sau “ Cách làm văn biểu cảm về một tác phẩm văn học"

Ngày soạn: 08/11/2015 Ngày giảng:11/11/2015

Tuần 13-Bài 12

Tiết 51:Tập làm văn.

CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM VỀ

TÁC PHẨM VĂN HỌC A/Mục tiêu cần đạt.

- Viết được những đoạn văn, bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

- Làm được bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

? Đối tượng biểu cảm trong bài là gì.

Đối tượng biểu cảm là một bài ca dao

GV: Bài ca dao chính là cơ sở để Nguyên Hồng(t/g)

bày tỏ cảm xúc

I Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

1 Đọc bài văn: Cảm nghĩ về một bài ca dao

*Nhận xét

? Bài Ca dao có được coi là một tác phẩm văn học

không? Em hiểu tác phẩm văn học là gì?

- Là tác phẩm văn học , vì là sản phẩm của nhà văn,

nhà thơ được tồn tại dưới hình thức thể hiện như thơ

ca hoặc văn xuôi

? Hãy đọc liền mạch bài ca dao đó.

?Nội dung bài ca dao này là gì

- Bài ca dao nói về nỗi niềm nhớ thương mong chờ

người thân yêu của người bình dân xưa

? Từ hai câu đầu của bài ca dao tác giả hình dung ra

những hình ảnh nào

- bóng người đội khăn, mặc áo dài, chắp tay sau lưng

trông trời bên cầu ao

?Đoạn văn này bày tỏ cảm xúc bằng cách nào

Gv từ những chi tiết hình ảnh trong câu ca dao t/g đã

tưởng tượng ra bóng người đàn ông

Hs chú ý đoạn văn 2 “Có lúc hương”

?Từ cái bóng người đội khăn ấy t/g đã suy tưởng đến

ai qua từ nào

- nghĩ rằng đây là người quen hay họ hàng ->liên

tưởng đến người thân

Chú ý đoạn văn: Buồn trông gọi nhện

? Hai câu ca dao nói về hình ảnh gì

- Con nhện chăng tơ

? Từ hình ảnhcon nhện trong câu ca dao tác giả nhớ

lại điều gì, từ ngữ nào

- Nhớ lại lời thầy giảng Hình dung ra mạng nhện có

con nhện đang ngóng trông vờn đón với vẻ thất vọng

?Từ hình ảnh con nhện tác giả đã tưởng tượng ra

bóng người đội khăn đó như thế nào?

- Đang nấc lên, gọi trời, gọi sao gọi nhện

? Tất cả bóng người, mạng nhện con nhện có xuất

hiện trước mắt tác giả không?

? Vậy để bày tỏ cảm xúc của mình tác giả đã bộc lộ

bằng cách nào?

- Hồi tưởng lời giảng của thầy giáo và tưởng tượng ra

người đội khăn đang khóc

Chú ý đoạn văn: " Đêm đêm -> da diết vô cùng"

? Câu ca dao xuất hiện hình ảnh nào

- Dải ngân hà->

? Từ dải Ngân Hà trong câu ca dao khiến tác giả nghĩ

đến con sông nào?

- Nghĩ về con sông Ngân Hà-> Là con sông chia cắt,

con sông nhớ thương đối với vợ chồng Ngưu Lang

Chức Nữ

? Cảm xúc đó được hình thành từ hình ảnh nào đã

xuất hiện trong câu ca dao?

- Người trông ngóng về cố hương-> Sông Ngân

Chú ý đoạn văn:" Đá mòn của ta"

? Từ hình ảnh dải Ngân Hà , bài ca dao nói về con

sông nào? Gợi cho tác giả kỉ niệm gì?

- Con sông Tào Khê, gợi kỉ niệm hơn 40 năm xa

cách

- Nhận thấy sông nhỏ hẹp nhưng chảy xiết lòng

người

? Câu kết của bài ca dao gợi lên trong tâm trí của tác

giả suy nghĩ về điều gì?

- Về lòng chung thủy của con người dẫu trải qua bao

năm vẫn nhớ về quê hương

? Như vậy để biểu lộ cảm xúc từ 2 cặp câu ca dao t/g

? Như vậy tất cả cảm xúc như tưởng tượng- liên

tưởng hay hồi tưởng suy ngẫm đều phải bắt nguồn từ

đâu

GV: Những cảm xúc phải được hình thành qua việc

tìm hiểu bài ca dao xuất phát từ hình ảnh ngôn từ

trong tác phẩm

? Tóm lại để bày tỏ cảm xúc của mình về bài ca dao t/

g đã sử dụng những cách nào?

? Tại sao tác giả lại viết" Vì nhớ mà buồn" cách kết

thúc như vậy có ý nghĩa gì?

- Cách kết thúc ấy một lần nữa khẳng định bài ca dao

để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng tác giả về tình yêu

quê hương và để lại ấn tượng nơi người đọc

? Em hãy cho biết bố cục của bài văn?

- Có phần TB, KB còn phần MB ẩn trong phần thân

bài

Hệ thống ý được triển khai theo 3 phần tương ứng

với 4 cặp lục bát của bài ca dao Cảm nghĩ về hai câu

đầu, cũng là mở đầu cho bài văn, là những liên tưởng

+ Suy ngẫm

- Bắt nguồn từ nộidung, hình thức củatác phẩm

- Bố cục: 3 phần+ Mở bài: giới thiệutác phẩm

+ Thân bài: trình bàycảm xúc, suy ngẫm do

về hình ảnh nhân vật trữ tình trong bài ca dao,

Phần cuối của bài văn là những cảm nghĩ về hai câu

kết của bài ca dao với hình ảnh sông Tào Khê, chốt lại

bài văn ở cảm xúc vì nhớ mà buồn.

? Cho biết phần mỗi phần có nhiệm vụ gì?

Mỗi phần có nhiệm vụ riêng

Gv: Khái quát lại nội dung

? Qua tìm hiểu hãy cho biết cách làm bài biểu cảm về

tác phẩm văn học

Lưu ý: Khi làm bài PBCN về TPVH phải luôn dựa

vào nội dung hình thức của tác phẩm đó Xác định

những cảm xúc suy nghĩ cần phát biểu, cảm xúc ấy

phải được hình thành từ chi tiết, hình ảnh gây ấn

tượng trong tác phẩm

- Từ cảm xúc người viết phải phát huy trí tưởng

tượng, liên tưởng hồi tưởng rồi rút ra suy ngẫm về ý

nghĩa của tác phẩm

- Cảm xúc phải chân thành, cảm thụ tác phẩm phải sát

chủ đề

- Lập dàn ý cho bài: Cảnh khuya"

? Dựa vào kiến thức đã học xây dựng dàn ý cho bài

thơ

( Gv cho h/S làm )

? Những chi tiết hình ảnh nào gợi cho em cảm xúc?

- Âm thanh tiếng suối trong rừng Việt Bắc như tiếng

hát xa vọng lại

- Vẻ đẹp lung linh, huyền ảo của cảnh trăng rừng Việt

Bắc

- Hồ Chí Minh thốt lên rung động trước cảnh vật-> sự

hài hoà giữa hình ảnh Bác và thiên nhiên

b Thân bài:

c Kết bài

- ấn tượng chung vềbài thơ

2 Bài 2

4 Củng cố- dặn dò

? Nhắc lại cách làm bài văn biểu cảm

? Dàn bài của bài văn biểu cảm ntn

- Làm bài tập số 2

- Chuẩn bị tiết sau: “Luyện nói phát biểu cảm nghĩ ”

- Giá trị nội dung và nghệ thuât của một số tác phẩm văn học

- Những yêu cầu khi trình bày văn nói biểu cảm về một tác phẩm văn học

2 Kĩ năng.

- Tìm ý lập dàn ý bài văn biểu cảm về một tác phẩm văn học,

- Biết cách bộ lộ tình cảm về một tác phẩm văn học trước tập thể

- Diễn đạt mạch lạc rõ ràng tình cảm của bản thân về một tác phẩm văn học bằng ngôn ngữnói

3 Tư tưởng:

Giáo dục tình yêu quê hương đất nước, lòng tôn kính Bác Hồ

B Chuẩn bị:

1 Thầy: Đọc tài liệu, Soạn giáo án.

2 Trò: Học bài cũ Chuẩn bị nội dung bài mới.

C Tiến trình dạy học.

1 Tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh.

3 Bài mới:

Để giúp các em tự tin, trình bày cảm xúc của mình trước một tập thể thì việc làm đầu tiên là

phải rèn luyện cách nói Vậy tiết học hôm nay cô cùng các em sẽ thực hiện tiết luyện nói về vănbiểu cảm

Hs đọc đề bài/ sgk

? Cho biết thể loại và nội dung yêu cầu của

đề.

- Thể loại: Văn biểu cảm

- Nội dung: Cảm nghĩ về một bài thơ

? Bố cục của một bài văn nói cần phải đảm

bài điều gì?

? Phần mở bài cần phải trình bầy như thế

nào?

? Phần thân bài cần có những ý nào?

* Cảm xúc về đêm trăng rừng Việt Bắc ở 2

câu thơ đầu:

Mở đầu bài thơ là âm thanh trong trẻo cất

lên ”Tiếng suối xa”

- Tiếng suối được so sánh với tiếng hát như

thấy được âm thanh trong trẻo, êm dịu, ngọt

ngào làm cho thiên nhiên trở lên trong trẻo

hơn tươi sang hơn và gần gũi với con người

- Cũng viết về tiếng suối Nguyễn Trãi viết

“Côn Sơn suối….đàn cầm…” cả hai người

đều lấy tiếng suối để ca ngợi vẻ đẹp của

thiên nhiên và để nói lên tiếng lòng của nhà

thơ Cảnh trăng rừng với vẻ đẹp lung linh

huyền ảo, hoà quyện cùng vạn vật

? Em phải kết bài ra sao để bài viết của

mình được hay và hấp dẫn

? Khi luyện nói phát biểu cảm nghĩ về một

tác phẩm văn học ta cần lưu ý điều gì?

-> Thiên nhiên trong đêm rừng Việt Bắcvừa có nhạc vừa có họa như tranh gấmđan cài cuộc sống

- Trong đêm trăng ấy nổi bật lên hìnhảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đang trằn trọcthao thức cùng trăng tỏ

“Cảnh khuya nhà”

- Đêm càng khuya trăng càng sáng tỏBác đang ngồi đó lớn mênh mông vừangắm trăng vừa lo việc nước

- Cụm từ “chưa ngủ” điệp lại hai lần nhưnhấn sâu thêm khắc sâu hơn nỗi niềm locho dân cho nước, lo cho cuộc khángchiến của chúng ta

-> Bài thơ là sự kết hợp hài hòa giữamàu sắc cổ điển với hiện đại sxx sdcxgiữa tâm hồn thi sĩ với tâm hồn chiến sĩ

- Cảm xúc của bản thân trước tấm lòngcủa Bác với dân với nước-> Cảm động,yêu kính, biết ơn

c Kết bài:

- Bộc lộ rõ tâm hồn nhạy cảm, tinh tế và

ý thức trách nhiệm cao cả của Bác vớidân với nước

- Bác là người nghệ sĩ biết yêu cái đẹpcủa thiên nhiên, biết sáng tạo cái đẹp chođời

- Nội dung: Không khác một bài văn viết.

- Hình thức:

+ Phải có thưa gửi, cảm ơn

+ Không nhất thiết phải dùng câu dài

+ Có nêu câu hỏi rồi tự trả lời hoặc dùng

hình thức kể, đàm thoại

+ Dùng ánh mắt, cử chỉ, giọng nói để bộc lộ

cảm xúc, lôi cuốn người nghe

Gv cho Hs luyện nói trong nhóm

-Lần lượt hs luyện nói trước các bạn trong

nhóm10 phút

Yêu cầu nói to rõ ràng, biểu hiện cảm xúc

Mỗi em nói một phần, cả nhóm nghe và

nhận xét bổ sung cho bạn

Gv theo dõi các nhóm thực hiện

Gv yêu cầu các nhóm lần lượt trình bầy

? Hs trình bầy phần luyện nói của mình

trước lớp?

- Hs nhận xét

- Gv nhận xét đánh giá

II Luyện nói.

1 Luyện nói theo nhóm:

2 Luyện nói trước lớp:

4 Củng cố- dặn dò

? Nắm chắc các bước viết văn biểu cảm về tác phẩm văn học

- Đọc lại tác phẩm văn học mà em đó họ

- Học kĩ lí thuyết, phương pháp làm bài văn biểu cảm về một tác phẩm văn học

- Chuẩn bị bài: Tiết sau viết bài số 3.

- Vận dụng kiến thức đó học về văn biểu cảm để làm bài văn biểu cảm hoàn chỉnh

- Tình cảm trong bài văn phải chân thật

- Biết kết hợp các yếu tố miêu tả và tự sự trong bài văn

- Thầy: Ra đề, đáp án, biểu điểm

- Trò; Ôn tập phần văn biểu cảm về sự vật, con người

Cảm nghĩ về ông (bà ) của em.

II Yêu cầu

1 Yêu cầu chung:

- Thể loại; văn biểu cảm

- Nội dung; trình bày tình cảm, cảm xúc về người thân

- PVKT; văn biểu cảm, tình cảm của bản thân dành cho người thân đó

Bài viết trình bày được những nội dung cơ bản sau:

* Giới thiệu về đối tượng biểu cảm, cảm xúc chung về đối tượng (ông)Bà là người mà em yêukính nhất

* Ấn tượng, cảm xúc sâu sắc về (ông)bà:

- Dáng người, mái tóc, làn da, gương mặt Lời nói: Trầm ấm

- Những việc làm, cảm xúc của em trước những việc làm đó

- Em thường làm những việc gì cùng (ông) bà

- Những lần em bị ốm (ông)bà làm gì cho em?

- Tình cảm của em đối với (ông)bà: (ông)Bà là chỗ dựa tin cậy của em Em thường xin ý kiến(ông)bà trong mọi công việc

- Cảm nghĩ về bà:

-Là người bà hiền hậu hết lũng thương yêu can cháu trong gia đỡnh

- Trong vòng tay che chở, đùm bọc của bà, em thấy vô cùng hạnh phúc

III Biểu điểm Hướng dẫn chấm

Lạc đề, không nộp bài.

4 Củng cố –dặn dò

- Gv thu bài, nhận xét giờ kiểm tra

- Chuẩn bị tiết sau: Tiếng gà trưa Ngày soạn:13/11/2015 Ngày giảng: 16/11/2015

- Sơ giản về tác giả Xuân Quỳnh

- Cơ sở của lũng yờu nước, sức mạnh của người chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ: Những kỉ niệm tuổi thơ trong sáng sâu nặng tình nghĩa

- Nghệ thuật sử dụng nghệ thuật điệp từ điệp ngữ trong bài thơ

2 Kĩ năng:

- Đọc hiểu – phân tích văn bản thơ trữ tình có sử dụng các yếu tố tự sự

- Phân tích các yếu tố biểu cảm trong văn bản

3 Tư tưởng:

- Biết ơn những anh hùng liệt sĩ trong kháng chiến.

Có ý thức trân trọng những kỉ niệm của tuổi thơ

B Chuẩn bị:

- Thầy: N/cứu tài liệu,Soạn giáo án

- Trò: Học bài cũ Chuẩn bị bài mới.

C Tiến trình dạy học.

1 Tổ chức

2 Kiểm tra bãi cũ:

Đọc thuộc hai bài thơ của HCM đã học.

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Xuân Quỳnh là một nhà thơ nổi tiếng với những bài thơ 5 tiếng như:Thuyền và biển, Sóng, Tiếng gà trưa… các bài thơ của bà thường biểu lộ một hồn thơ nồng nàn,đằm thắm, dào dạt yêu thương Để phần nào cảm nhận được điều đó Tiết học hôm nay ta cùngtìm hiểu

? Hãy nêu vài nét khái quát nhất về tác giả Xuân

Quỳnh?

-Tác giả: Xuân Quỳnh( 1942- 1988) quê ở làng La

khê, ven thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây

- Mẹ mất sớm bố thường xuyên vắng nhà 2 chị em

sống với bà, bà đùm bọc cưu mang nên tình cảm

dành cho bà vô cùng sâu sắc

- hồn thơ Xuân Quỳnh trẻ trung sôi động và vô cùng

sâu sắc có nhiều tác phẩm tiêu biểu như “ Chuyện cổ

tích về loài người, Sóng ” Là nhà thơ xuất sắc

trong nền thơ ca hiện đại Việt Nam

? Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

-Viết trong thời kì đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ,

in lần đầu trong tập thơ “Hoa dọc chiến hào” (1968)

của Xuân Quỳnh

Gv hướng dẫn đọc:- Giọng vui, bồi hồi chú ý phân

biệt lời mắng yêu của bà với lời kể, lời tả trữ tình

của nhà thơ trong vai anh bộ đội nhớ nhà, nhớ bà

? Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

- 5 tiếng.( tự do) có sự biến đổi về số chữ trong các

dòng thơ

- các câu thơ 5 tiếng xen kẽ 1 số câu 3 tiếng Vần

gieo ở cuối câu nhưng không cố định và ít vần

Chú ý khổ thơ 1- nhắc lại nội dung

? Em hiểu thế nào là "đường hành quân xa"

- Đường ra trận

-Vậy ta có thể hiểu nhà thơ đã để nhân vật trữ tình

(anh bộ đội trên đường hành quân) kể chuyện

? Tiếng gà trưa vọng vào tâm trí tác giả trong thời

điểm và hoàn cảnh nào

- Thời điểm: Buổi trưa; xóm nhỏ

- Hoàn cảnh trên đường hành quân

? Tại sao trong vô vàn âm thanh nơi làng quê mà

tâm trí người lính lại bị ám ảnh bởi tiếng gà trưa?

- Buổi trưa: thời điểm nắng gắt, lúc nghỉ ngơi tiếng

gà vang lên tác động mạnh đến tâm trí con người

? Vậy âm thanh của tiếng gà được miêu tả trực tiếp

qua những chi tiết nào?

II Đọc - hiểu văn bản

1 Tiếng gà trưa trên đường hành quân.

- Tiếng gà là âm thanh quenthuộc bình dị, gần gũi của c/s

? Em có nhận xét gì về cách miêu tả này?

- Âm thanh tiếng gà nhảy ổ -> miêu tả chân thật gần

gũi, điệp từ cục cục xóa tan tĩnh lặng của trưa hè

GV: Tiếng gà trưa là tiếng gà nhảy ổ để có những

quả trứng hồng tạo niềm vui cho người nông dân

cần cù, chắt chiu Tiếng gà của làng quê dự báo điều

tốt lành, âm thanh bình dị và thân thuộc Do đó tiếng

gà trưa dễ tạo thành kỉ niệm khó quên của con người

đối với quê hương

? Giữa trưa hè nóng nực âm thanh ấy đã gợi cảm

xúc gì trong lòng người chiến sĩ?

xao động nắng trưa

- Nghe bàn chân đỡ mỏi

gọi về tuổi thơ

? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác

dụng của biện pháp nghệ thuật đó ntn?

- Điệp từ:“nghe”lặp lại 3 lần Dường như “tiếng gà

cục tác” làm xao động cả không gian, xua tan cái

mệt mỏi trên đường ra trận và khơi gợi tình cảm

trong tâm hồn người chiến sĩ khiến anh nhớ về tuổi

thơ của mình

Gv: Nhà thơ không chỉ cảm nhận tiếng gà bằng

thính giác mà bằng cả tâm hồn và trái tim

? Đoạn thơ đã diễn tả cảm xúc gì của người chiến sĩ

sau khi nghe tiếng gà trưa?

- Tâm trạng bồi hồi xúc động, tiếp thêm sức mạnh

cho người chiến sĩ làm dịu bớt không khí nóng bỏng

của cuộc chiến tranh

GV:Tiếng gà trưa như nút khởi động khơi nguồn

cho hồi ức ùa về trong tâm trí người ra trận

Tiết 2

- Nhắc lại nội dung phần 2

Đọc khổ thơ 2

? Tiếng gà trưa đã gợi nhớ đến hình ảnh nào? được

miêu tả qua chi tiết nào?

- hồng những trứng

- gà mái mơ hoa đốm nắng

- gà mái vàng lông óng như màu nắng

? Em hiểu thế nào là gà mái mơ.

- Lông màu vàng, đen, đốm trắng

? Trong khổ thơ tác giả sứ dụng phương thức biểu

đạt nào? Nghệ thuật tiêu biểu?

- Kể xen tả Lặp cấu trúc, nghệ thuật so sánh, tính từ

miêu tả chỉ màu sắc

nơi làng quê,

- Nghệ thuật; từ nghe được điệplại ba lần

- Tâm trạng bồi hồi xúc động

=> Tiếng gà trưa gợi bao hìnhảnh bao kỉ niệm đẹp đẽ tình làngquê sâu nặng trong lòng ngườilính

2 Những kỉ niệm tuổi thơ

* Hình ảnh con gà và những quả trứng

Gv: Nghệ thuật phối sắc của Xuân Quỳnh rất tài

tình Một gam màu sáng, ấm áp của bức tranh về gà

và trứng Có màu hồng của trứng gà trong ổ rơm Có

sắc đốm trắng của con gà mái hoa mơ Có lông óng

như màu nắng của con gà mái vàng Tất cả gợi màu

sắc tươi sáng tạo cảm giác ấm áp, dễ chịu

? Từ này được lặp lại 2 lần có tác dụng gì?

- Từ phiếm chỉ làm cho người đọc như nhận thấy

bàn tay cháu, bà đang chỉ điếm những con gà mái

tìm mồi trong sân nhà Hình ảnh thật gần gũi, bình

dị

? Qua đó tác giả làm nổi bật điều gì.

Gv gợi ra hình ảnh quen thuộc gần gũi bình dị tạo

nên bức tranh trong kí ức thật tươi vui

Đọc bốn khổ thơ

? Tiếng gà trưa gợi tả kỉ niệm nào.

- Tò mò xem gà đẻ bị bà mắng, lo lắng

- Khi có quần áo mới

? Niềm vui của cháu được thể hiện qua chi tiết nào?

- Ôi cái quần chéo go

? Niềm vui đó có được là do đâu?

- Có được nhờ những chắt chiu, lo toan của bà

? Theo em người cháu còn vui vì lí do gì.

Hs Quần áo mới nhưng cao hơn là tình cảm của bà

dành cho cháu

? Niềm vui ấy đã để lại dấu ấn trong lòng cháu như

thế nào?

?Em có nhận xét gì về kỉ niệm này

Kỉ niệm tuổi thơ hồn nhiên vô tư rất chân thực

? Khi nhớ về bà người cháu nhớ đến điều gì, chi tiết

nào.

- Có tiếng bà vẫn mắng - Tay khum soi

- Dành chắt chiu, lo gà toi, mong đừng sương muối

? Hình ảnh đó được minh hoạ trong bức tranh nào?

Gv cho hs quan sát tranh

Gv: Bàn tay già nua, nhăn nheo của bà đang chăm

chú, chắt chiu soi từng quả trứng hồng đang còn

nóng hổi để tìm quả tốt nhất, đầy đặn nhất cho con

->Vẻ đẹp tươi sáng

=>Hình ảnh thật bình dị, gầngũi thân quen nơi làng quê

* Những kỉ niệm tuổi thơ gắn liền với hình ảnh người bà

- Kỉ niệm tuổi thơ hồn nhiên vô

tư và niềm vui đơn sơ giản dịnhưng rất thiêng liêng cảmđộng không dễ gì quên được

- Hình ảnh người bà

dành, lo, mong-> Gợi tả hình ảnh người bà tần tảo

sớm khuya, chắt chiu từng niềm vui trong cuộc

sống

? Cứ hàng năm hàng năm sử dụng phép tu từ nào?

Tác dụng?

- Là nỗi lo chân thật của người bà bởi cuộc sống còn

quá nhiều khó khăn Nỗi lo ấy biểu hiện tình yêu

thương giản dị, thầm lặng của người bà

? Như vậy hình ảnh người bà hiện lên trong những

kỉ niệm thời thơ ấu của cháu mang những đức tính

cao quý nào?

?Qua đó em thấy tình cảm của người cháu dành cho

bà là tình cảm ntn.

àNỗi nhớ ùa về mỗi lúc một thêm da diết thêm

khắc sâu và tình bà cháu gắn bó sâu đậm, thắm

thiết.

Tuổi thơ êm đềm, ngọt ngào

? Sau những kỉ niệm về thời thơ ấu ấy tiếng gà trưa

còn mang lại điều gì.

của cuộc sống bình yên no ấm Tiếng gà trưa thức

dậy bao tình cảm bà cháu, gia đình, quê hương Đó

là âm thanh bình dị nhưng đem laị niềm yêu thương

sâu lắng

? Tác giả còn có những suy nghĩ gì về cuộc chiến

đấu hôm nay?

- Cháu chiến đấu hôm nay…

ổ trứng hồng tuổi thơ

? Nghệ thuật được sử dụng trong các câu thơ? Tác

dụng?

? Tại sao người chiến sĩ laị có thể nghĩ rằng cuộc

chiến đấu hôm nay còn vì bà?

- Vì đó là những điều bình dị, gần gũi thiêng liêng

nhất vì những người thân yêu nơi làng quê và nó trở

thành động lực thôi thúc người chiến sĩ cầm súng

lên đường

? Qua đó em có nhận xét gì về tình cảm của tác giả

- Nghệ thuật miêu tả, từ láy vàcác động từ -> gợi sự tần tảo,chắt chiu của bà

- Điệp ngữ : hàng năm-> Gợi vềmột thời gian khó của hai bàcháu

-> Hình ảnh người bà chịuthương chịu khó và hết lòng vìcon cháu

=> Bà tiêu biểu cho người phụ

nữ Việt Nam giàu lòng nhânhậu, giàu đức hi sinh

-> Tình yêu thương, lòng kínhtrọng và biết ơn bà

3 Tiếng gà trưa gơi suy nghĩ

về cuộc chiến đấu.