Những từ ngữ trên thuộc từ loại từ láy hay từ ghép?Tác dụng Gv ; Mẹ vui sướng vì con đã lớn con đã vào lớp 1 tuy nhiên mẹ vẫn không khỏi lo âu xen lẫn bồi hồi… - Các chi tiết trên chứng
Trang 1Ngày soạn: 16/8/2015 Tuần 1: Văn bản
- Những tình cảm của người mẹ dành cho con
- Ý nghĩa của nhà trường đối với cuộc đời của mỗi người
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu văn bản biểu cảm
- Nhận biết một số chi tiết diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con
( Kiểm tra phần chuẩn bị bài của hs)
3 Bài mới Giới thiệu bài.
Ngày khai trường đầu tiên là ngày mà chắc hẳn mỗi chúng ta không thể nào quên
Gv giới thiệu vài nét về t/g
- Theo Lí Lan, báo yêu trẻ số 166- TP HCM ngày 1/9/2000
Gv: yêu cầu đọc giọng chậm, nhỏ nhẹ, tha thiết
Gv đọc mẫu, Hs đọc tiếp
? Em hãy nhận xét cách đọc của bạn.
Gv nhận xét và sửa cho Hs
? Văn bản này viết về cái gì, việc gì.
? Tóm tắt nội dung văn bản bằng một câu ngắn gọn
Gv: tâm trạng người mẹ trong đêm trước ngày khai trường đầu
tiên của con- buổi học đầu tiên ở lớp 1 của con
? Vậy văn bản nhằm kể chuyện trường hay biểu lộ tâm tư tình
cảm của mẹ.
Hs: biểu lộ tâm tư tình cảm của mẹ
? Phương thức biểu đạt chủ yếu của văn bản là gì
Hs; Biểu cảm
Gv Kiểu văn bản ứng với phương thức biểu đạt
? Vậy văn bản này thuộc kiểu văn bản nào.
? Cho biết nghĩa của từ: nhạy cảm, can đảm, dặm.
? Văn bản có thể chia làm mấy phần Cụ thể ntn
I Đọc tìm hiểu chung
1 Tác giả- văn bản
2 Đọc, hiểu chú thích
* Đọc – tóm tắt
Trang 2Hs; 2 đoạn: - Từ đầu- vừa bước vào(Nỗi lòng của mẹ)
- Còn lại(cảm nghĩ của mẹ…)
? Nhân vật chính của văn bản là ai.
? Theo dõi và cho biết nội dung của đoạn 1?
Gv K chỉ hôm nay mà tất cả c/đ mẹ luôn nghĩ về con, nghĩ cho
con
? Vậy tại sao đêm nay mẹ lại nghĩ về con nhiều như thế
Vì đó là đêm trước ngày con vào lớp 1
? Thời điểm đó gợi cảm xúc gì trong 2 mẹ con?
- Hồi hộp, vui sướng và hi vọng
? Tâm trạng của mẹ và con có gì khác nhau Điều đó biểu hiện
qua chi tiết nào
? Tìm chi tiết diễn tả cảm xúc của con?
Hs: Háo hức thu xếp đồ chơi, lên giường k nằm yên được – mẹ
dỗ ngủ ngay -> Giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống 1 li
sữa
? Cảm xúc của mẹ trong đêm đó được diễn tả qua từ ngữ nào.
Hs: Trằn trọc không ngủ được, không tập trung được vào việc
gì, k muốn làm việc khác trong đêm nay
? Vì sao người mẹ lại có cảm xúc đó?
Hs – Vì mai là ngày đầu tiên con vào lớp 1- Mừng vì con đã
lớn
- Mong muốn những điều tốt đẹp sẽ đến với con
? Trong đêm không ngủ đó mẹ đã làm gì cho con?
- Đắp mềm, buông mùng, lượm đồ chơi, xem lại mọi thứ
? Từ tâm trạng và hành động đó cho thấy tình cảm mẹ dành
cho con là t/c gì
Gv: Bao suy nghĩ đều hướng về con đó là đức tính của tất cả
các bà mẹ nói chung và mẹ Việt Nam nói riêng
? Cũng trong đêm không ngủ đó mẹ đã nhớ lại điều gì?
- Nhớ lại ngày đầu tiên được bà ngoại đưa đến trường
Hs; chú ý đoạn “Cái ấn tượng vào”
? Tìm những từ ngữ diễn tả tâm trạng của mẹ khi nghĩ đến kỉ
niệm xưa?
- Bâng khuâng, xao xuyến, rạo rực, nôn nao, hồi hộp
? Những từ ngữ trên thuộc từ loại từ láy hay từ ghép?Tác dụng
Gv ; Mẹ vui sướng vì con đã lớn con đã vào lớp 1 tuy nhiên mẹ
vẫn không khỏi lo âu xen lẫn bồi hồi…
- Các chi tiết trên chứng tỏ ngày khai trường đầu tiên đã để lại
dấu ấn thật sâu đậm trong tâm hồn của mẹ và mẹ cũng muốn
ghi lại dấu ấn đó trong trái tim con
Gv: Chuyển đoạn
- Kiểu văn bản biểu cảm
* Hiểu chú thích
* Bố cục
II/ Đọc, hiểu văn bản
1 Tâm trạng người mẹ vào đêm trước ngày khai trường của con.
- Thao thức không ngủ được
- Yêu thương con tha thiết
Trang 3? Theo dõi và cho biết nội dung của đoạn 2?
? Trong đêm không ngủ mẹ nghĩ đến điều gì và liên tưởng đến
ngày khai trường của nước nào
Hs; Nghĩ về ngày khai trường và vai trò của giáo dục đối với
thế hệ trẻ
- Mẹ liên tưởng đến ngày hội khai trường ở Nhật Bản
?Ngày khai trường ở Nhật được diễn ra ntn.
-Ngày lễ của toàn xh, người lớn nghỉ việc đưa con đến trường,
đường phố được trang trí vui tươi, quan chức đến dự và xem xét
ngôi trường gặp thầy cô…
? So với ở Nhật thì ngày khai trường ở nước ta ntn.
Hs ….Gv cũng như vậy
? Cuối đoạn văn có câu “sai lầm trong gd…đi chệch trăm
dặm”? Câu nói này bắt nguồn từ thành ngữ nào
- Sai 1 li đi một dặm
? Câu văn này nói lên điều gì về sự nghiệp giáo dục?
- Nói lên tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ
- Trong gd không được phép sai lầm
? Câu nói của mẹ: “ đi đi con của con”, muốn nói với con
điều gì?
Gv Các con sẽ là mầm non - người chủ tương lai của đất nước,
của thế giới và thế giới này đang chờ các con xây dựng ngày
càng tươi đẹp , giàu mạnh hơn
? Thế giới kì diệu sẽ mở ra, Thế giới kì diệu đó là gì
Gv Thế giới của tri thức mà thầy cô sẽ giúp em mở cánh cửa
kho tàng tri thức của nhân loại đang chờ đợi em khám phá
- Đó là thế giới của tâm hồn, t/c, thế giới của tình thầy- trò, tình
bạn…
? Trong văn bản có phải người mẹ đang trực tiếp nói với con k?
Theo em người mẹ đang tâm sự với ai
- Xét về hình thức ngôn từ có vẻ như mẹ đang nói với con
nhưng thực ra mẹ đang nói với chính mình
?Cách viết này có tác dụng ntn
Gv Việc con đã ngủ mà mẹ vẫn thức mẹ thì thầm trò chuyện
chứng tỏ t/y thương tha thiết của mẹ đối với con, con đã ngủ
ngon còn bao băn khoăn lo lắng mẹ lại dành hết về mình
? Bài văn giúp em hiểu thêm gì về tình cảm của người mẹ cũng
như vai trò gì của nhà trường, xã hội
? Nghệ thuật được sử dụng trong văn bản có gì đặc sắc?
-Độc thoại nội tâm Giọng điệu tâm tình nhỏ nhẹ và sâu lắng thể
hiện rõ được tâm trạng nhân vật
? Nêu nội dung của văn bản?
-Từ láy -> gợi tả tâm trạng hồi hộp xenlẫn âu lo và cảm xúc vừa vui vừa bồi hồinhớ lại kỉ niệm lần khai trường đầu tiên của mình
=> Nhà trường và xã hội có vai trò to lớn và vô cùng quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ
Trang 4- Hs đọc ghi nhớ
? Vậy vấn đề được đề cập trong văn bản này là gì?
-Vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người
–là văn bản nhật dụng
Gv nhắc lại văn bản nhật dụng
Hs đọc bài tập SGK
Gv HD1: ngày khai trường vào lớp 1 ấn tượng sâu đậm nhất: cx
háo hức gặp lại thầy cô bạn bè còn có cx bỡ ngỡ, lạ lùng, lo âu
khi dời vòng tay mẹ
2: Nhớ lại chi tiết, sự kiện tiêu biểu nhất mà em…
Độc thoại nội tâm => Ca ngợi tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và tầm quan trọng của giáo dục đối với mỗi con người
- Cách giáo dục của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư
2 Kĩ năng:
- Đọc hiểu văn bản biểu cảm
- Nhận biết một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha, mẹ được nhắc đến trong bức thư
3 Tư tưởng:
Trang 5Giáo dục cho Hs lòng yêu thương kính trọng cha mẹ và dũng cảm nhận lỗi khi mắc lỗi.
? Trình bày nội dung cơ bản của văn bản “ Cổng trường mở ra”
3 Bài mới giới thiệu bài.
Trong mỗi chúng ta chắc hẳn ai cũng đã từng mắc lỗi với cha mẹ, vậy chúng ta đã làm gì khi biết mình mắc
lỗi
? Trình bày vài nét tiêu biểu về tác giả và văn bản?
Ét- môn-đô-đơ A- mi-xi.(1846-1908) nhà văn I-ta-li –a (ý) là
tác giả của các cuốn sách:cuộc đời của các chiến
binh(1868)những tấm lòng cao cả(1886)cuốn truyện của người
thầy(1890)giữa trường và nhà(1892)
- Văn bản in trong tập truyện thiếu nhi 1886“Những tấm lòng
cao cả”
Bài văn miêu tả thái độ tình cảm và những suy nghĩ của người
bố trước lỗi lầm của con
? Văn bản được tạo ra dưới hình thức nào?
Một lá thư của bố gửi cho con
Gv: Yêu cầu đọc: đọc to rõ ràng thiết tha,
Nhan đề do tác giả tự đặt cho đoạn trích
Gv Đọc kĩ ta sẽ thấy hình tượng người mẹ cao cả và lớn lao qua
lời của bố.Thông qua cái nhìn của bố thấy được hình ảnh và
phẩm chất của người mẹ
G v: yêu cầu đọc từ đầu – cứu sống con
? Tại sao bố lại viết thư cho En-ra-cô?
Lúc cô giáo đến thăm En-ra-cô đã phạm lỗi là “thiếu lễ độ với
mẹ”
? Trước lời thiếu lễ độ của con, bố của En-ri-cô đã biểu lộ thái
độ của mình qua từ ngữ nào
II/ Đọc, hiểu văn bản
1 Lý Do của người cha khi viết thư cho En-ri-cô
Trang 6“Sự hỗn láo của con tim bố vậy”
? Những từ ngữ ấy cho thấy thái độ gì của bố en-ri-cô.
- Người cha vô cùng buồn bã, tức giận và người cha đã viết thư
để phê bình con rất dứt khoát
? Trong thư người cha đã gợi lại những kỉ niệm nào về mẹ? Và
nói như thế nào?
Hs: “ Mẹ thức suốt đêm, quằn quại lo sợ, khóc khi con ốm; mẹ
sẵn sàng… để cứu sống con”
?Điều này cho thấy mẹ của Em – ri – cô là người ntn.
Hết lòng vì con, lo lắng thậm trí hi sinh cả tính mạng vì con-> đó
là đức tính nhân hậu với tình mẫu tử sâu sắc
? Sau khi gợi lại những kỉ niệm về mẹ, người cha đã chỉ ra cho
En-ri-cô thấy được điều gì.
“Ngày buồn thảm mất mẹ”
“ Nếu làm mẹ đau lòng thì con k thể sống thanh thản, dù hối hận
cầu xin, lương tâm con k yên tĩnh, tâm hồn con như bị khổ
hình ”
Gv liên hệ: “ dẫu khôn lớn…
? Người cha đã chỉ ra cho En ri cô thấy tình cảm gì của cha mẹ ?
Hs theo dõi đoạn cuối
? Người cha đã yêu cầu En –ri –cô điều gì ?
- Không được nói nặng với mẹ
- Phải xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ tha thứ Xin lỗi một cách thành
khẩn Đừng hôn bố
? Tại sao người cha lại yêu cầu con như vậy ?
Vì yêu con mong con được thanh thản trong lòng, vì chưa nhận
thấy rõ sự hối hận của con
? Qua đó người cha muốn nhắc nhở con điều gì ?
? Câu văn “ Thà rằng….với mẹ” có ý kiến cho rằng đó là thái độ
cực đoan, thiên lệch ý kiến em ntn.
Hs thảo luận 3 phút
- trình bày ý kiến- bổ sung
? Nếu như em mắc lỗi với mẹ, em sẽ làm gì ?
- Hs trình bày
? Em có suy nghĩ ntn về những lời lẽ trong thư của bố En-ri-cô.
Lời lẽ chân thành sâu sắc nhưng cũng dứt khoát vô cùng
? Tất cả những lời nói đó chứng tỏ tình cảm gì của cha mẹ đối
với En ri cô ?
-Rất yêu thương, nhưng không làm ngơ trước lỗi lầm của con
? Tại sao người bố lại nói như vậy?
- Muốn con trân trọng tình cảm đó và không nên làm cho mẹ
- Nhắc nhở con không được làm cho
mẹ buồn
Trang 7? Em có thể đọc lại một số câu ca dao nói về Công lao cha mẹ?
"Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ "
? Em có nhận xét gì về giọng điệu và lời văn ?
? Qua bức thư cho thấy đây là người cha ntn.
? Tại sao người cha lại dùng cách viết thư cho con mà không
trực tiếp phê bình nhắc nhở ngay.
- Thông thường lời nói trực tiếp sẽ tác động nhanh hơn nhưng
hiệu quả k cao, người cha đã chọn cách viết thư để cho En-ri-cô
đọc và có t/gian suy ngẫm điều đó cho thấy ông là người tâm lí
và tế nhị trong việc giáo dục con Giúp con dễ nhận ra sai lầm và
sửa sai
Gv: Bình, chuyển
? Trước những lời lẽ của cha, Tâm trạng của En ri cô như thế
nào ?
? Đọc thư của bố En-ri-cô có cảm xúc ntn
? Điều gì khiến En-ri-cô xúc động như vậy ?
- Vì bố gợi lại kỷ niệm về mẹ
- Vì tình yêu của bố, mẹ
- Cách giáo dục tế nhị của bố
? Qua tâm trạng đó cho thấy En –ri-cô là người ntn.
Hs; biết nhận ra lỗi lầm của bản thân và thành khẩn sửa lỗi
Gv; điều quan trọng sau lỗi lầm …
? Văn bản là một bức thư của người cha gửi cho con, nhưng tại
sao tác giả lại lấy nhan đề là “Mẹ tôi” ?
- Tuy bà mẹ không xuất hiện trực tiếp nhưng lại là tiêu điểm mà
các nhân vật và mọi chi tiết đều hướng tới
? Chỉ ra cái biểu cảm đặc sắc của văn bản?
- Giọng điệu chân thành, tha thiết, thuyết phục phù hợp tâm lí trẻ
thơ
? Văn bản có ý nghĩa sâu sắc ntn?
- Hs đọc ghi nhớ
? Hoc sinh đọc yêu cầu bài tập 1
? Chọn một đoạn trong thư nói đến vai trò của mẹ và học thuộc
2 Tâm trạng của En- ri- cô
Trang 8- Tình cảm của 2 anh em trước cuộc chia ly.
- Cuộc chia tay của 2 anh em
- Nội dung và nghệ thật của văn bản
2 Kiểm tra đầu giờ.
? Nêu nội dung của văn bản “ Mẹ tôi”
3 Bài mới: Giới thiệu bài
Trong xã hội hiện nay không phải gia đình nào cũng êm ấm, hạnh phúc Có những bạn nhỏ đã không may rơi vào hoàn cảnh gia đình chia lìa
Hs đọc chú thích 1/sgk
? Nêu vài nét hiểu biết của em về tác giả - tác phẩm ?
- Tác giả Khánh Hoài là nhà văn thành công ở thể loại truyện viết
về trẻ em
- Tác phẩm đạt giải nhì trong cuộc thi văn thơ viết về quyền
trẻ em do viện Khoa học Giáo Dục và tổ chức cứu trợ trẻ em
Rát-đa Béc-men Thụy Điển tổ chức 1992
Trang 9Gv: Đọc cần phân biệt rõ giữa lời kể và các đối thoại, diễn biến
tâm lý của nhân vật
Gv: Đọc mẫu – Hs đọc – Nhận xét
? Hãy tóm tắt nội dung cốt truyện.
Hs: Truyện kể về diễn biến tâm trạng của hai anh em Thành và
Thuỷ từ khi bố mẹ chuẩn bị ly hôn cho đến khi hai anh em phải
chia tay mỗi người theo một người
? Hãy giải nghĩa các từ “ Ráo hoảnh, võ trang”
? Văn bản trên có thể chia làm mấy phần ?
3P – P1: Từ đầu hiếu thảo như vậy
P2: Tiếp cảnh vật
P3: Còn lại
?Văn bản được viết theo phương thức biểu đạt nào
- Tự sự xen lẫn biểu cảm
? Truyện kể theo ngôi thứ mấy?Tác dụng của ngôi kể ấy?
Truyện kể theo ngôi thứ nhất N/v tôi trong truyện là “Thành”
người chứng kiến sự việc xảy ra, cũng là người chịu nổi đau như
em gái mình
Cách lựa chọn ngôi kể có tác dụng giúp cho tác giả thể hiện
được một cách sâu sắc những suy nghĩ tình cảm và tâm trạng của
nhân vật
? Truyện viết về ai về điều gì nhân vật chính là ai
Hs: Truyện kể về cuộc chia tay của hai anh em ruột khi gia
đình tan vỡ Hai anh em Thành và Thủy đều là nhân vật chính
?Những con búp bê gợi cho em những suy nghĩ gì?
Cũng như Thành và Thủy không có lỗi gì…thế mà phải chia tay
nhau
?Tại sao chúng phải chia tay chúng có lỗi gì?
Chúng không có lỗi gì, chỉ vì cha mẹ của Thành và Thủy li hôn
nên chúng phải chịu chia tay
?Cuối cùng chúng có phải chia tay nhau không?Vì sao.
Hai anh em chia đi chia lại mãi và cuối cùng chúng k phải chia
tay Thủy đã đặt con Vệ Sĩ cạnh con Em Nhỏ Điều này nói lên
nguyện vọng mãi mãi ở bên nhau của thành-thủy nói riêng của
các em nhỏ nói chung đồng thời khiến cho bậc cha mẹ phải suy
Thủy: run lên bần bật, cặp mắt tuyệt vọng,hai bờ mi sưng mọng
Thành: cắn chặt môi… nước mắt như tuôn ra
?Qua thái độ đó, cho thấy Thành và Thủy có tình cảm như thế
nào với hai con búp bê.
?Tình cảm của anh em Thành-Thủy trước và sau khi gđ tan vỡ
ra sao?
2 Đọc - hiểu trú thích
a Đọc - tóm tắt
b Hiểu trú thích
c Bố cục:
- 3 phần
II/ Đọc - hiểu văn bản
1.Ý nghĩa của tên truyện.
-Búp bê là những đồ chơi của tuổi nhỏ, gợi lên sự ngộ nghĩnh trong sáng, ngây thơ vô tội
- Tác giả mượn truyện những con búp
bê phải chia tay để nói lên một cách thấm thía nỗi đau xót và vô lí của cuộc chia tay hai anh em (Thành- Thủy)
Trang 10? Tỡm cỏc chi tiết kể về những ngày gia đỡnh cũn hạnh phỳc qua
sự hồi tưởng của hai anh em Thành và Thuỷ.
Hs:Thành đỏ búng bị xoạc rỏch ỏo, Thuỷ mang kim để vỏ cho
anh
Chiều nào Thành cũng đi đún em
Thành hay ngủ mơ thấy ma Thuỷ lấy dao buộc vào con bỳp bờ
đặt ở đầu giường để con vệ sĩ gỏc cho anh ngủ
? Hỡnh ảnh Thành – Thuỷ hiện lờn như thế nào khi mẹ ra lệnh
chia đồ chơi ?
- Thuỷ: Run lờn bần bật, kinh hoàng, sợ hói Cặp mắt tuyệt vọng
Hai bờ mi sưng mọng lờn vỡ khúc
- Thành: Cắn chặt mụi để khỏi bật lờn tiếng khúc, nước mắt cứ
tuụn ra như suối, ướt đầm cả gối và hai ống tay ỏo
?Khi thấy Thành chia bỳp bờ ra Thủy cú hành động và lời núi
- Bỳp bờ là hỡnh ảnh gia đỡnh sum họp đầm ấm, là kỷ niệm ờm
đềm của tuổi thơ, là hỡnh ảnh anh em k thể chia lỡa
GV chia nhúm cho HS thảo luận 3’
Lời núi và hành động của Thủy khi chia bỳp bờ cú mõu thuẫn
khụng ?Theo em cú cỏch nào để giải quyết mõu thuẫn ấy?
Tỏc giả phỏt hiện nột tinh tế của trẻ thơ trong nhõn vật Thủy
.Giận giữ khi chia bỳp bờ ra nhưng lại sợ đờm đờm khụng cú con
Vệ Sĩ gỏc cho anh
Cỏch giải quyết mõu thuẫn là gia đỡnh Thành Thủy đoàn tụ
? Kết thỳc truyện Thuỷ đặt con em nhỏ cạnh con vệ sĩ cú ý nghĩa
ntn.
Hs: Tấm lũng nhõn hậu và ước mơ chỳng sẽ khụng bao giờ phải
chịu cảnh chia lỡa như hai anh em
Kết thỳc truyện Thủy đó để lại cho anh con Vệ Sĩ Điều đú cho
thấy Thủy là một em gỏi vừa giàu lũng vị tha,vừa thương anh vừa
thương cả những con bỳp bờ
? Qua cỏc chi tiết trờn cho em hiểu điều gỡ về hai anh em Thành
Thuỷ.
Gv: Giống như bao gia đỡnh khỏc gia đỡnh Thành Thuỷ có một
thời rất hạnh phúc mọi ngời đều yờu thương, quan tõm, lo lắng
cho nhau Vậy mà giờ đõy hai anh em Thành Thuỷ sắp phải chia
tay nhau vỡ cha mẹ sắp ly hụn, Thành ở với bố cũn Thuỷ theo mẹ
về quờ
Tiết 2
? Ngoài chia tay với anh, với bỳp bờ Thủy cũn chia tay với ai?
? Tõm trạng của Thủy như thế nào khi đến trường
Hs: Cắn chặt mụi, nhỡn đăm đăm khắp sõn trường: từ cột cờ đến
bảng tin những nột vẽ ụ ăn quan trờn gạch, bật khúc thỳt thớt
? Tại sao khi đến trường Thuỷ lại bật khúc thỳt thớt
2 Tỡnh cảm của hai anh em Thành và Thủy.
- Thủy ra tận sõn vận động vỏ ỏo cho anh
- Thành chiều nào cũng đi đún em
- Thành nhường hết đồ chơi cho em
- Thủy thương anh “khụng cú ai gỏc đờm cho anh ngủ nờn nhường lại anh con Vệ Sĩ”
àThành và Thủy rất mực gần gũi,thương yờu chia sẽ và quan tõm lẫn nhau
Trang 11Hs: Trường học là một phần kỉ niệm của tuổi thơ
- Là nơi ghi khắc những niềm vui của Thuỷ
- Là nơi phải xa mãi mãi
- Thuỷ không được đi học nữa
? Khi đến chia tay lớp thì cô giáo và cả lớp có hành động như
thế nào ?
Hs: Cô giáo ôm chặt Thuỷ, cô thương Thuỷ; cả lớp sững sờ khóc
thút thít các bạn vây quanh nắm tay Thuỷ không rời
? Chi tiết đó diễn tả tâm trạng gì ?
- Diễn tả lòng xót thương thông cảm của cô giáo và bạn bè dành
cho Thuỷ
? Khi dắt em ra khỏi trường Thành có tâm trạng như thế nào ?
- Kinh ngạc thấy mọi người vẫn bình thường nắng vẫn vàng
ươm
? Tại sao Thành lại có tâm trạng như vậy ?
- Cảm nhận được sự bất hạnh, cô đơn của hai anh em trước sự vô
tình của mọi người và cảnh vật
? Khi đồ đạc đã được chất lên xe, tâm trạng của Thuỷ lúc này ra
sao ?
- Như người mất hồn, mặt tái xanh, chạy vào ghì búp bê, khóc
nức lên, nắm chặt tay anh dặn dò Đặt tay con Em Nhỏ lên vai
con Vệ Sĩ Cả Thành cũng khóc nấc lên
? Thuỷ đã nhắn nhủ anh điều gì ?
- Không được để con Em Nhỏ xa con Vệ Sĩ
? Chi tiết đó nói lên điều gì ?
- Nỗi đau xót khi phải chia tay Tình cảm gia đình, anh em không
thể rời xa
? Thành có tâm trạng và hành động như thế nào ?
Mếu máo, nhìn theo bóng dáng liêu xiêu của em
? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật nào Tác dụng của nó.
? Bức tranh trong sgk thể hiện nội dung nào ?
- B1: Cuộc chia búp bê
- B2: Cuộc chia tay của 2 anh em
? Qua đó tác giả muốn gửi đến thông điệp gì ?
Gv Bình, liên hệ môi trường gia đình là cái nôi nuôi dưỡng, là
nền tảng vững chắc để trẻ em trưởng thành Khi nền tảng
gđình bị lung lay sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển
của trẻ Vì thế
-> Không được đẩy trẻ em vào tình cảnh bất hạnh
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của tác giả.
- Kể xen lẫn tả và biểu cảm
- Sự việc được kể theo trình tự thời gian hợp lí,đối thoại linh
hoạt
? Chuyện được kể theo ngôi kể nào Tác dụng của ngôi kể đó.
Kể chuyện ở ngôi thứ nhất-> Người trong cuộc kể chuyện bộc lộ
sâu sắc tâm trạng và làm tăng tính chân thực
? Qua câu chuyện tác giả muốn nhắn nhủ điều gì.
Hs đọc ghi nhớ Gv khái quát nội dung bài
3 Thủy chia tay với lớp học.
- Khóc thút thít vì Thủy phải chia xa mãi mãi nơi này và không còn đi học nữa
- Cô giáo tái mặt, nước mắt giàn giụa
- Cả lớp khóc mỗi lúc một to hơn.àMọi người điều ngạc nhiên thương xót và đồng cảm với nỗi bất hạnh của Thủy
4 Tâm trạng của Thành khi ra khỏi trường và khi chia tay với Thủy.
Trong tâm hồn Thành đang nổi giông nổi bảo vì sắp phải chia tay với em gái Thành cảm nhận được sự bất hạnh củahai anh em và sự cô đơn của mình trước sự vô tình của người và cảnh
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí sâu sắc tỉ mỉ.-> Cuộc chia tay đầy đau đớn, gợi niềm xót xa thương cảm khiến cho người đọc không sao cầm lòng được
III/ Tổng kết
1 Nghệ thuật
Trang 12*Giới thiệu bài.
Các em đã được học về từ đơn, từ ghép ở các lớp trước Vậy từ ghép gồm mấy loại? Là những loại nào?
Trang 13Gv treo bảng phụ.
Hs đọc ví dụ
? Nhớ lại cấu tạo của từ ghép(đã học L6)
Gv Là một loại thuộc từ phức – là những từ gồm 2 tiếng trở
lên, được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với
nhau về nghĩa
Chú ý các từ in đậm
? Trong các từ ghép đó tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là
tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính ?
Bà ngoại:
Thơm phức
Có hai tiếng: tiếng chính - tiếng phụ
? Dựa vào đâu mà em biết đó là tiếng chính, tiếng phụ
Hs: dựa vào nghĩa của từng tiếng (yếu tố)
? Em có nhận xét gì về trật tự các tiếng trong các từ trên ?
Gv: Các từ ghép có tiếng chính tiếng phụ như trên gọi là từ
ghép chính phụ
? Thế nào là từ ghép chính phụ ?
- Hs lấy vd - Gv: khái quát
Hs đọc ví dụ 2.
? Các từ “ quần áo, trầm bổng” đều là từ ghép, nhưng em
có thể xác định tiếng chính - tiếng phụ ? Vì sao ?
- Không có tiếng chính cũng chẳng có tiếng phụ Vì các tiếng
trong từ khi tách ra vẫn có nghĩa biểu thị một sự vật cụ thể
Gv các từ ghép không phân ra tiếng chính tiếng phụ khi tách
các tiếng vẫn có nghĩa đầy đủ là từ ghép đẳng lập
? Vậy thế nào là từ ghép đẳng lập.
? Có mấy loại từ ghép, đó là những loại nào.
Hs đọc ghi nhớ sgk
Gv khái quát nội dung cụ thể từng loại và đưa bài tập
? Xếp các từ ghép đã cho vào bảng phân loại ?
Bài 1 Hs điền
ghép
c/phụ
Lâu đời, xanh gắt, nhà máy, nhà ăn, cây
cỏ, cười nụ, Nước mắt, đường sắt, cá thu, luyện tập
ghép đ/
lập
Suy nghĩ, chài lưới, ẩm ướt, đầu đuôi, Sách vở, bàn ghế, nhà cửa, cười nói, đi đứng
-> Từ ghép chính phụ
- Ví dụ 2+ Các tiếng bình đẳng về ngữ pháp+ Không phân ra tiếng chính – tiếng
Trang 14Củng cố- dặn dò.
? Có mấy loại từ ghép cho biết cụ thể mỗi loại
- Em hiểu ntn về nghĩa của từ ghép
Học thuộc ghi nhớ sgk, làm bài tập phần còn lại
- Chuẩn bị bài “ Từ láy.”
1 Kiến thức:
- Khái niệm từ láy
- Các loại từ láy
2 Kĩ năng:
- Hiểu nghĩa và biết cách sử dụng tự láy
- Phân biệt từ ghép và từ láy
- Nhận diện, đ ặt câu có sử dụng từ láy
* GTB: Chúng ta đã biết tiếng Việt rất phong phú và đa dạng Các loại từ như từ láy, từ ghép sẽ làm cho từ
tiếng Việt thêm hay thêm đẹp
Gv treo bảng phụ.: Yêu cầu Hs đọc VD
? Từ láy thuộc loại từ đơn hay phức? Giữa chúng có quan hệ về âm
hay nghĩa.
? Hãy xác định từ láy trong 2 vd ? Những VD này được trích trong
văn bản nào?
Hs; đăm đăm, mếu máo, liêu xiêu
Trích “cuộc chia tay của những con búp bê”
? Những từ láy này có đặc điểm âm thanh gì giống và khác nhau ?
Đăm đăm: tiếng sau lặp lại hoàn toàn tiếng trước
Mếu máo: lặp lại bộ phận âm đầu (M)
Liêu xiêu: giống nhau bộ phận vần
? Dựa vào kết quả phân tích hãy cho biết từ láy chia làm mấy loại?
Đó là những loại nào
Láy hoàn toàn: đăm đăm
Láy bộ phận: mếu máo, liêu xiêu
Trang 15Gọi Hs đọc mục I.3
? Tại sao nói “bần bật, thăm thẳm”mà không nói bật bật, thẳm thẳm
?
Vì đây là từ láy toàn bộ đã có sự biến đổi về thanh điệu và âm cuối để
hài hòa về âm thanh
? Hãy lấy VD về từ láy hoàn toàn và phân tích ?
-Đo đỏ- lặp hoàn toàn phụ nhưng có sự biến đổi về thanh điệu
Xôm xốp- biến đổi về phụ âm cuối vần
Hs quan sát VD1 ( mếu máo, liêu xiêu)
? Từ láy bộ phận có cấu tạo như thế nào ?
Các tiếng giống nhau phụ âm đầu hoặc phần vần
? Qua các VD trên em cho biết có mấy loại từ láy, nêu cấu tạo của
từng loại ?
Hs đọc ghi nhớ Hs lấy ví dụ
Gv Ở từ láy toàn bộ, các tiếng lặp lại nhau hoàn toàn; nhưng cũng có
một số trường hợp tiếng đứng trước biến đổi thanh điệu hoặc phụ âm
cuối(để tạo ra sự hài hòa về âm thanh)
Ở từ láy bộ phận, giữa các tiếng có sự giống nhau về phụ âm đầu
hoặc phần vần
Ví dụ : róc rách, rộn ràng
? Những từ láy trên biểu thị hình dáng hay âm thanh ? Các từ láy đó
được tạo thành do đặc điểm gì về âm thanh ?
Được tạo thành do sự mô phỏng âm thanh và sự hoà phối giữa các
tiếng (từ tượng thanh)
Gv: Mô phỏng âm thanh là âm thanh vốn được phát ra nhiều tiếng
khác nhau, nhiều mức độ khác nhau và để xác định lại mức độ đó ta
phải mô phỏng lại
Hs đọc mục II 2
? Các từ láy trong mỗi nhóm sau có đặc điểm chung gì về âm thanh
và nghĩa ?
Từ láy tạo nghĩa nhờ đặc tính âm thanh của vần
Lí nhí, li ti, ti hí, tạo nghĩa dựa vào khuôn vần có nguyên âm “i” là
nguyên âm có độ mở nhỏ nhất, biễu thị tính chất nhỏ bé về âm thanh
và hình dáng
? Em hãy giải thích nghĩa các từ nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh
? Em có nhận xét gì về đặc điểm các từ láy này ?
Là từ láy bộ phận có tiếng gốc đứng sau, tiếng trước lặp lại phụ âm
đầu hoặc vần của tiếng gốc
? So sánh nghĩa các từ này, em thấy từ láy thuộc nhóm này có nghĩa
? Hãy so sánh nghĩa của từ này với nghĩa các tiếng gốc của nó
Tiếng gốc sắc thái nhấn mạnh, từ láy sắc thái giảm nhẹ
Mềm mại mang sắc thái biểu cảm rất rõ
- Ví dụ 3
Trang 16Ví dụ : bàn tay mềm mại, mềm mại gợi cảm giác dễ chịu khi chạm
vào
Nết chữ mềm mại: có dáng, nét cong lượn tự nhiên trông đẹp mắt
Mềm :không mang sắc thái biểu cảm
Đo đỏ tạo màu sắc nhẹ nhàng , dễ chịu
Đỏ : có cảm giác mạnh mẽ chói chang
? Qua các VD trên em thấy nghĩa của từ láy được tạo thành như thế
nào ?
Gv: Nghĩa của từ láy được tạo thành nhờ đặc điểm âm thanh của tiếng
và sự hòa phối âm thanh giửa các tiếng.Trong trường hợp từ láy có
tiếng có nghĩa làm gốc (tiếng gốc )thì nghĩa của từ láy có thể có
những sắc thái riêng so với tiếng gốc như sắc thái biểu cảm,sắc thái
giảm nhẹ hoặc nhấn mạnh
Hs; đọc ghi nhớ lấy ví dụ
?Phân biệt từ láy với một số từ ghép có cùng âm đầu
từ ghép giữa các tiếng khi tách ra điều có nghĩa
VD râu ria, mặt mũi/ rộn ràng…
Hs đọc bài 4,5.- Hs thảo luận 3 phút
? Đặt câu có chứa từ láy Phân biệt từ láy với từ ghép.
Bạn Lan có dáng người thon thả.-> từ láy
Hòang Việt tí tuổi mà râu ria gớm quá.-> từ ghép
Hs làm bài ,
Gv; nhận xét cho điểm
a.a.Mọi người điều căm phẫn hành động xấu xa của tên phản bội
b.b.Bức tranh của nó vẽ nguệch ngoạc xấu xí
a.a.a.Chiếc lọ rơi xuống đất, vỡ tan tành
b.b.b.Giặc đến,dân làng tan tác mỗi người một ngã
4/43 Đặt câu
_ Dáng vẻ cô ấy nhỏ nhắn rất dễ thương
_Cô ấy không chấp nhất những điều nhỏ nhặt
Lời nói nhỏ nhẽ làm người ta dễ chịu
Tôi cảm thấy mình nhỏ nhoi trong vũ trụ bao la này
5/43 Các từ bài tập 5 điều là từ ghép vì các tiếng tách ra điều có
nghĩa
+ Tiếng gốc: Nhấn mạnh + Từ láy: Giảm nhẹ
=> đặc điểm âm thanh và sự hoà phối âm thanh
2 Ghi nhớ/ SGK
*Lưu ý
III/ Luyện tập
1 Bài 1Láy toànbộ
bần bật, thăm thẳm
Láy bộ phận
nức nở, tức tưởi,
2 Bài 2
- Lấp ló, lo ló
- Nho nhỏ, nhỏ nhắn, nhỏ nhen, nhỏ nhoi
_ Dáng vẻ cô ấy nhỏ nhắn rất dễ thương
_ Lời nói nhỏ nhẹ làm người ta dễ
Trang 17_ Tôi cảm thấy mình nhỏ nhoi trong vũ trụ bao la này
4 Củng cố- Dặn dò.
?Có mấy loại từ láy Đó là những loại nào
? Nghĩa của từ được tạo thành do đặc điểm nào
- Học bài phần ghi nhớ, vở ghi
Để bài văn viết đúng và hay chúng ta phải viết có bố cục rõ ràng hợp lý Vậy bố cục là gì
Hs đọc " Một lá đơn xin phép nghỉ học" đã bị đảo lộn
? Em có nhận xét ntn về trình tự ghi trong đơn
Trình tự bị đảo lộn k hợp lí
?Các nội dung trong văn bản có được viết tùy tiện hay ghi đảo
lộn không?Vì sao
- Những nội dung cần được sắp xếp theo một trình tự trước sau rõ
ràng, thì người đọc mới hiểu được
?Khi tạo lập văn bản em cần chú ý điều gì.
? Hãy sắp sếp lại nội dung các phần sao cho phù hợp.
- Quốc hiệu, tiêu ngữ
- Tên đơn
I/ Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản
Trang 18- Đơn gửi ai (người nhận)
- Họ và tên người viết đơn(ai gửi đơn)
- Lý do – nguyện vọng xin nghỉ học
- Lời hứa
- Người viết đơn ( Ký, họ tên)
Gv các em vừa xắp sếp lại bố cục trong một lá đơn
? Em có nhận xét gì về trình tự sắp xếp các ý trong văn bản trên.
? Vậy sự sắp đặt các nội dung trong văn bản theo một trình tự
gọi là gì ?
- Bố cục của văn bản
? Em hãy cho biết vì sao khi xây dựng văn bản cần quan tâm tới
bố cục ?
- Vì nó giúp các phần được trình bày rõ ràng
? Em hiểu thế nào là bố cục trong văn bản?
Gv gọi Hs đọc chấm 1 trong ghi nhớ
Đọc câu chuyện thứ nhất
?Văn bản này trình bày bằng mấy đoạn văn
?Xét về nội dung, giữa đoạn 1 và đoạn 2 đã phân định rõ ràng
chưa, dựa vào từ ngữ nào em khẳng định như vậy
- Chưa phân định rõ ràng Vì đoạn 1 trình bày trước kia- đoạn 2
cũng trước đó
?Cách kể như trên bất hợp lí ở chỗ nào?So với truyện đã học em
thấy nội dung các ý trong văn bản này ntn.
- Các câu, các ý đã bị đảo lộn hoàn toàn: Việc quen ngồi đáy
giếng tạo cho tính chủ quan kiêu ngạo, coi trời bằng vung của ếch
lại kể sau sự việc ếch ra ngoài giếng
Hs chú ý: Câu cuối đoạn 2
? Có phải vì thế mà trâu trở thành bạn của nhà nông k? Em có
nhận xét gì về nội dung câu này với văn bản.
- Nội dung câu cuối k ăn nhập và k thống nhất với nội dung của
- Nội dung 2 đoạn tương đối rõ ràng và thống nhất
?Mục đích của truyện cười là mang ý nghĩa phê phán nhưng
cách kể như vậy đã nêu bật được ý nghĩa chưa Vì sao.
- Câu chuyện không nêu được ý nghĩa phê phán và không còn
buồn cười nữa Vì tình huống gây cười đã bị giải thích ở cuối “có
người hỏi ”
? Vậy để văn bản đạt được mục đích giao tiếp người viết cần chú
ý điều gì ?
- Bố cục của văn bản phải hợp lý
? Trình tự sắp xếp các phần các đoạn trong văn bản có vai trò
như thế nào ?
- Phải giúp người nói người viết dễ dàng đạt được mục đích giao
tiếp
- Sắp xếp các phần, các đoạn theo một trình tự, một hệ thống rành mạch hợp lí-> Bố cục trong văn bản
2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản
* Ví dụ:
- Nội dung giữa các phần, đoạn phải thống nhất, chặt chẽ và phân biệt rạch ròi
- Sắp xếp các phần, các đoạn phải dễ
Trang 19Gv cùng Hs sắp xếp lại đoạn văn theo Ngữ văn 6.
?Vậy có những điều kiện nào để bố cục được rành mạch và hợp
lý
Hs đọc dấu chấm 2 trong ghi nhớ
Gv khái quát theo ghi nhớ dấu chấm 2
? Hãy nêu nhiệm vụ của phần Mb, Tb, Kb, trong văn bản miêu tả
+ Tb: Lựa chọn chi tiết, đặc
điểm của đối tượng miêu tả
+ Kb: Nêu cảm nghĩ
Ba phần:
+ Mb: Giới thiệu sựviệc
+ Tb: Diễn biến sựviệc
+ Kb: Cảm nghĩ
? Có cần phân biệt rõ nhiệm vụ của từng phần không? Vì sao ?
- Cần phân biệt rõ vì mỗi phần có một nhiệm vụ riêng
? Có bạn cho rằng Mb chỉ là sự tóm tắt, rút gọn của Tb Còn Kb
là sự lặp lại của phần Mb Như vậy có đúng không ? Vì sao ?
- Không đúng
? Một bạn khác lại cho rằng nội dung chính của việc miêu tả, tự
sự, đơn từ được dồn cả vào phần Tb nên Mb và Kb không cần
thiết lắm Em có đồng ý không ? Vì sao
- Không
? Vậy văn bản thường được xây dựng theo bố cục nào?
- 3 phần
Hs đọc ghi nhớ
Gv: khái quát nội dung toàn bài
Hs đọc yêu cầu Bài tập 1
- Hs trình bày - Nhận xét
Hs đọc yêu cầu Bài 2
? Hãy ghi lại bố cục của văn bản “Cuộc chia tay của những con
búp bê”
Hs làm bài theo nhóm 3 phút
Gv thu bài và nhận xét
Theo em bố cục như vậy đã hợp lý chưa? Vì sao?
- Hợp lý vì người đọc hiểu được nội dung bài
Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”
- Bố cục:
+ Cảnh chia đồ chơi + Cảnh chia tay lớp học + Cảnh 2 anh em chia tay
3.Bài 3
Trang 20
4.Củng cố- dặn dò.
? Em hiểu ntn về bố cục văn bản
? Bố cục của văn bản phải đảm bảo yêu cầu nào
- Học bài phần ghi nhớ, làm bài tập 3
- Chuẩn bị bài “Liên kết trong văn bản”
- Khái niệm liên kết trong văn bản
- Yêu cầu về liên kết trong văn bản
? Đoạn văn có mấy câu- 5 câu
? Cho biết nội dung từng câu
Câu 1:Nêu việc con thiếu lễ độ với mẹ
Câu 2,3,4 kể lại những việc làm của mẹ khi con còn bé
Câu 5: yêu cầu của bố đối với con
?Xét về nội dung và hình thức có câu nào sai ngữ pháp hay
chưa rõ nghĩa không.
Khi tách từng câu ra khỏi đoạn văn các câu k sai ngữ pháp
cũng k mơ hồ về nghĩa
? Chỉ viết thế này En-ri-cô có hiểu điều mà bố muốn nói k
Vì sao
Em hay En-ri – cô đều không hiểu vì nội dung giữa các câu
không có mqh gì, k liên kết với nhau
? Vậy muốn đoạn văn dễ hiểu cần điều kiện gì?
- Phải có tính liên kết
? Hãy giải nghĩa từ “ Liên kết”
I/ Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản
1 Tính liên kết của văn bản
Trang 21Gv: dùng các từ ngữ để gắn kết các ý lại với nhau cho nội
dung liền mạch
? Vậy liên kết trong văn bản là tính chất ntn.
- Nội dung 1 trong ghi nhớ
2 Hs đọc VD
Tại sao đoạn văn khó hiểu các em hãy đọc “Cổng trường
mở ra”
?Đoạn văn khó hiểu vì thiếu ý gì và sửa lại ntn.
Gv Đoạn văn nhắc đến việc thiếu lễ độ của con và những
vất vả khó nhọc của mẹ mục đích để làm gì(chưa có y/c
nhắc nhở của bố đối với con trước hành động ấy)=> Thiếu
tính liên kết về nội dung
- Thiếu ý bày tỏ thái độ và y/c của bố nên có thể thêm: "Bố
còn nhớ cách….Vậy mà giờ đây con lại hỗn láo với mẹ Bố
thật thất vọng về con Thôi "
Đọc VD2:
? Đoạn văn có mấy câu, nêu nội dung từng câu.
? Em nhận xét ntn về nội dung giữa câu 1 và 2
- Đối ngược nhau: c1 tương lai k ngủ đc- c2 k rõ hiện tại
hay tương lai nhưng ngủ dễ dàng
?Vậy giữa hai câu này cần thêm từ hay cụm từ nào để biểu
thị ý đối ngịch nhau.
? C1-2 nói về người con còn câu 3 lại nhắc đến ai.
? Như vậy từ “đứa trẻ”câu 3 phải thay bằng từ nào, vì
sao?
? Vậy cụm từ “ Còn bây giờ” và từ “ con” đóng vai trò gì?
- Là các từ ngữ làm phương tiện liên kết
? Để văn bản có tính liên kết cần có điều kiện gì?
Người nói, viết phải làm cho nội dung các câu, các đoạn
thống nhất gắn bó chặt chẽ với nhau= Phương tiện liên kết:
câu, từ, cụm từ
?Em hiểu ntn về liên kết và phương tiện liên kết trong văn
bản.
H/s đọc ghi
Gv Khi nói hay viết để rõ ràng dễ hiểu thì ngoài việc dùng
từ, đặt câu đúng ngữ pháp ta còn phải biết sử dụng các
phương tiện liên kết cả nội dung và hình thức mới tạo lập
được văn bản hoàn chỉnh
HS đọc bài 1
? Sắp xếp các câu để có tính liên kết?
? Các câu trong đoạn văn có tính liên kết chưa? Vì sao?
- Chưa nói về cùng 1 nội dung mặc dù giữa các câu đều nói
về mẹ tôi nhưng:
Các câu 1 và 2 ( Hồi quá khứ) mẹ đã mất
Hai câu sau nói về hiện tại(sáng nay – chiều nay mẹ còn
sống)
-> Là tính chất quan trọng nhất
Làm cho văn bản dễ hiểu
2 Phương tiện liên kết trong văn bản
* ví dụ 1:
- Nội dung các câu trong đoạn phải thống nhất và gắn bó với nhau-> Liên kết về nội dung
- Đoạn 2: Thêm cụm từ “Còn bây giờ” vào
trước câu 2
+ Câu 3 "đứa trẻ" thay bằng từ" con"
-Dùng câu, từ, cụm từ làm phương tiện liên kết
3 Ghi nhớ/ sgk
III/ Luyện tập.
Trang 22? Hãy điền từ thích hợp
Hs điền từ
Hs đọc bài 4 Nêu tách 2 câu văn ra khỏi VB thì có vẻ rời
rạc Nhưng để trong cùng đoạn văn cuối của VB thì thành
1 thể thống nhất& làm cho đoạn văn chặt chẽ hơn
1 Bài 1Sắp xếp các câu theo trật từ hợp lý.
- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản
- Điều kiện cần thiết để một văn bản có tính mạch lạc
* Giới thiệu bài mới.
Nói đến bố cục là nói đến sự sắp xếp, sự phân chia nội dung văn bản mà văn bản bao giờ cũng phải có sựliên kết mạch lạc giữa các phần, đoạn Vậy mạch lạc là gì? và làm ntn để văn bản có sự mạch lạc Tiếthọc này cô sẽ giúp các em làm tốt điều đó
Trang 23Hoạt động của thầy, trò
Hs đọc vd/ sgk
? Em hiểu mạch lạc trong đông y có nghĩa là gì
Nghĩa đen: Mạch máu trong thân thể
? Trong câu văn: “ Bạn ấy viết văn rất mạch lạc” Từ
mạch lạc còn được hiểu như nghĩa trên không? mà phải
hiểu ntn.
Hs: Chỉ sự rõ ràng của các phần các đoạn các câu trong
bài thống nhất với nhau để làm nổi bật yêu cầu của đề
Kiến thức cần đạt.
I/ Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản
Trang 24- Mạch lạc là sự nối tiếp các ý, các câu theo một trình tự hợp lí
2 Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc
*VD
- Nhận xétVăn bản : Cuộc chia tay của nhữngcon búp bê
- Kể về nhiều sự việc
- Xoay quanh sự việc chia tay
- Các từ ngữ được lặp lại có tác dụng liên kết
? Vậy theo em mạch lạc trong văn bản có những tính
chất gì trong số những tính chất sau ?
Trôi chảy thành dòng thành mạch
Thông xuôt liên tục không đứt mạch
Tuần tự đi khắp các phần các đoạn trong văn bản
Gv: Mạch lạc trong văn bản phải đảm bảo tất cả các tính
chất trên
? Em hiểu như thế nào là: “ Mạch lạc trong văn bản”
Gv: Tính liên kết và bố cục trong văn bản là rất quan
trọng Tuy nhiên sự mạch lạc trong văn bản là không thể
thiếu
? Vậy em hiểu ntn là mạch lạc trong văn bản.
Hs đọc VD/ SGK
? Văn bản: “ Cuộc chia tay của những con búp bê” Kể
về nhiều sự việc khác nhau, đó là những sự việc gì ?
- Mẹ bắt 2 anh em chia đồ chơi
- Hai anh em rất thương nhau
- Thành đưa em đến trường
- Hai anh em chia tay nhau
- Thuỷ để lại búp bê cho anh
? Vậy toàn bộ sự việc trong văn bản xoay quanh sự việc
chính nào ?
Hs: Cuộc chia tay đau đớn cảm động của 2 anh em
? Thành - Thuỷ, sự chia tay đóng vai trò gì trong câu
chuyện ?
Hs: Sự chia tay là sự việc chính , 2 anh em là nhân vật
chính thể hiện nội dung cốt truyện
? Mọi sự việc trong truyện đều hướng vào sự việc nào?
- Đều hướng vào sự việc chính ( đề tài)
? Điều kiện đầu tiên để văn bản có tính mạch lạc là gì?
? Các từ ngữ : Chia tay, chia đồ chơi cứ lặp đi lặp lại
trong văn bản, đó có phải là chủ đề liên kết các sự việc
thành một thể thống nhất không? Có được xem là mạch
lạc không ?(K-G)
Hs: Các từ được lặp lại có tính liên kết các sự vật thành
một thể thống nhất xuyên suốt văn bản làm nổi bật chủ
đề Vì thế được coi là mạch lạc
? Như vậy trong văn bản mạch lạc và liên kết có vai trò
như thế nào ?
- Thống nhất văn bản
? Hãy cho biết các đoạn văn được nối với nhau theo
mối liên hệ nào sau đây ?
Thời gian, không gian, tâm lí , ý nghĩa
Hs trả lời
? Vậy để văn bản có tính mạch lạc các phần, các đoạn
trong văn bản phải như thế nào?
_Phải được nối theo trình tự rõ ràng
? Thế nào là mạch lạc? Nêu các điều kiện để văn bản có
tính mạch lạc ?
Hs đọc ghi nhớ
Trang 254.Củng cố- dặn dò
? Mạch lạc trong văn bản là gì
? Điều kiện để văn bản có tính mạch lạc
- Học bài , làm bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài “ Quá trình tạo lập văn bản.”
Giới thiệu bài
Các em đã được học về liên kết, bố cục , mạch lạc trong văn bản Vậy tạo lập 1 văn bản là làm ntn cáchlàm ra sao tiết học hôm nay cô và các em cùng tìm hiểu tiết 12
? Khi nào người ta có nhu cầu tạo ra văn bản ?
- Khi muốn thông tin về một vấn đề nào đó
Gv: khi muốn viết một lá thư cho bạn có nghĩa là em muốn tạo
lập văn bản
? Vậy điều gì đã khiến em có nhu cầu tạo lập văn bản đó ?
- Muốn chia xẻ tình cảm với bạn
? Còn trong cuộc sống hằng ngày khi nào em có nhu cầu tạo
lập văn bản bằng lời ?
Khi có nhu cầu phát biểu ý kiến, tâm sự với bạn,
? Khi viết thư( tạo lập văn bản) em cần phải xác định rõ mấy
vấn đề ?
4 vấn đề: Viết cho ai? , Viết để làm gì? , Viết cái gì ? Viết thư
thế nào?(đối tượng, mục đích, kiến thức, ngôn từ)
? Trong 4 vấn đề đó có thể bỏ qua được vấn đề nào không?Vì
sao?
Không, vì nếu bỏ sẽ không tạo lập được văn bản
I/ Các bước tạo lập văn bản
1 Nhu cầu tạo lập văn bản
- Khi muốn thông tin về tình cảm, tri thức
2 Các bước tạo lập văn bản
Trang 26Gv: Bước xác định như vậy được gọi là bước định hướng đây
chỉ là yêu cầu đầu tiên để định hướng viết một lá thư nếu thiếu
một trong bốn không thể tạo lập được văn bản
? Sau khi xác định được 4 vấn đề đó cần phải làm gì để tạo lập
văn bản ?
- Tìm ý và lập dàn bài
Gv; để bố cục được mach lạc hợp lý phải sắp xếp các ý theo
địng hướng
? Chỉ tìm ý và lập dàn bài đã tạo thành văn bản chưa? Vì sao ?
- Chưa mà phải viết thành văn
?Để viết thành văn bản phải làm gì, đảm bảo những yêu cầu
gì ?
- Dùng ngôn ngữ để triển khai các ý tạo thành từng đoạn văn
- Viết đúng chính tả, ngữ pháp, dùng từ chính xác Có bố cục,
có liên kết, và mạch lạc, nội dung hấp dẫn
? Sau khi viết bài xong em cần làm gì ?
- Cần kiểm tra lại bài viết
? Kiểm tra ntn Dựa vào đâu để kiểm tra.
Dựa vào bố cục đã lập để xem viết đã sát chưa
? Nhắc lại có mấy bước tạo lập văn bản ?
? Em đã lập dàn bài trước khi làm văn chưa ? Việc xây dựng bố
cục có ảnh hưởng đến bài làm như thế nào?
- Sẽ làm cho bài viết của ta có tính mạch lạc
? Sự quan tâm đến mục đích và nội dung có ảnh hưởng ntn đến
nội dung văn bản.
Hs đọc bài 2
Gv: Bạn đã không chú ý rằng mình không chỉ thuật lại công
việc học tập và báo cáo thành tích Bài báo cáo chỉ hướng về
thầy cô, chưa xác định được đối tượng giao tiếp
Hs đọc bài 3
? Dàn bài ấy có cần phải viết thành câu trọn vẹn đúng ngữ
pháp không? Những câu đó có cần liên kết với nhau không?
- Phải kiểm tra lại văn bản
b ảnh hưởng lớn, nếu không quan tâm đến nội dung bài văn sẽ rườm rà người đọc sẽ không hiểu và không đạt được mục đích
Trang 27ngắn càng tốt, chưa bắt buộc đúng yêu cầu về ngữ pháp
4 Củng cố- Dặn dò.
? Muốn tạo lập được văn bản phải làm gì Làm ntn
- Chuẩn bị bài “ Luyện tập tạo lập văn bản”
====================================
Ngày soạn: 07/ 9 /20105
Ngày giảng: 09/ 9 /2015
Tiết 11
LUYỆN TẬP TẠO LẬP VĂN BẢN
Viết bài Tập làm văn số 1 ở nhà
A/ Mục tiêu cần đạt.
1 Kiến thức:
- Củng cố các bước tạo lập văn bản
- Viết bài Tập làm văn số 1 ở nhà
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng tạo lập văn bản
3 Tư tưởng: Có ý thức vận dụng kiến thức để tạo lập văn bản.
2 Kiểm tra đầu giờ.
? Để tạo lập được văn bản chúng ta cần căn cứ vào mấy bước?
? Nếu phải viết thư cho một người bạn nước
ngoài em sẽ viết thế nào.
? Viết về cái gì? Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết
ntn?
? Hãy nhắc lại đề bài đã chuẩn bị ở nhà?
Gv kiểm tra sự chuẩn bị bài của hs
? Em hãy xác định yêu cầu của đề,
Trang 28? Từng nhóm trình bày ý kiến của nhóm mình, các
nhóm khác nhận xét?
Gv nhận xét , sửa sai cho hs
? Phần mở bài phải đảm bảo những yêu cầu nào?
? Phần thân bài gồm những nội dung nào?
Hs trình bầy, Gv bổ sung
? Phần kết bài ta phải làm như thế nào?
Gv: yêu cầu dựa vào dàn bài viết mở bài và một ý
phần thân bài viết 5 phút
Gv yêu cầu 1 số em đọc bài trước lớp
Gv : nhận xét , sửa sai
* Dàn bài+ Mở bài
- Giới thiệu về quê hương mình nơi có phiên chợ
- Ngày họp chợ+ Thân bài
- Miêu tả cảnh vật
- Sự chuẩn bị của mọi người
- Lúc chợ đông(Không khí)
- Sự phong phú đa dạng của hàng hoá
- Nét văn hoá của mỗi dân tộc trong chợ
- Sự giao lưu các loại hình văn hoá trong chợ+ Kết bài
Cảm nghĩ về buổi chợ, sự hoà hợp giao lưu giữa các dân tộc anh em
3 Viết bài
4 Đọc bài văn tham khảo.
4 Củng cố- Dặn dò.
? Nhắc lại các bước tạo lập văn bản
- Học bài, viết hoàn chỉnh bài văn đã chuẩn bị
- Học bài làm bài viết văn số 1
* VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1 Ở NHÀ
I/ Đề bài.
Tả lại một cảnh đẹp mà em đã gặp trong đợt nghỉ hè vừa qua.
II/ Yêu cầu
1 Yêu cầu chung
- Thể loại: Miêu tả
- Nội dung: Phong cảnh đẹp
- Phạm vi kiến thức: Văn miêu tả
2 Yêu cầu cụ thể
a Hình thức: Trình bày sạch đẹp, không sai chính tả, có bố cục ba phần rõ ràng, câu văn lôgic trong
sáng
- Đúng thể loại
b Nội dung: Bài viết cần đảm bảo những nội dung sau
- Giới thiệu cảnh đẹp gây cảm xúc khó quên
- Miêu tả cảnh theo trình tự hợp lý
- Cảm xúc bản thân
III/ Hướng dẫn chấm
- Điểm 9 - 10: Bài viết hay hấp dẫn, có sức thuyết phục, bố cục chặt chẽ, lời văn trôi chảy, sâu sắc
- Điểm 7 - 8: Đạt yêu cầu về nội dung và hình thức, bài viết có sức thuyết phục bố cục chặt chẽ
- Điểm 5 - 6: Trình bầy đủ ý, nội dung đảm bảo, còn mắc một số lỗi về bố cục, chính tả, nội dung sơ sài.
- Điểm 3 - 4: Bài viết yếu, còn sai nhiều lỗi chính tả
- Điểm 1 - 2: Bài viết lạc đề
Trang 29- Soạn bài: Những câu hát về tình cảm gia đình.
1 Kiến thức:
- Khái niệm ca dao dân ca.
- Nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của các bài ca dao
2 Kĩ năng :
- Đọc - hiểu ca dao, dân ca
- Phát hiện và nêu tác dụng của những hình ảnh so sánh, ẩn dụ qua các bài ca dao
2 Kiểm tra đầu giờ:
? Kể tóm tắt văn bản: Cuộc chia tay của những con búp bê
3 Bài mới Giới thiệu bài mới.
Trong kho tàng văn học Việt Nam, ca dao dân ca là dòng sữa ngọt ngào vỗ về , an ủi tâm hồn mỗi chúng ta qua lời ru ngọt ngào của mẹ
Gv gọi Hs đọc chú thích */sgk
? Hãy trình bày hiểu biết của em về ca dao dân ca ?
Gv: Ca dao- dân ca là những bài thơ bài hát trữ tình dân gian
do quần chúng nhân dân lao động sáng tác phản ánh tâm tư
tình cảm của mọi đối tượng
+ Sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật
+ Thường ngắn, thể lục bát và lục bát biến thể
+ Chân thực, gợi cảm và có k/năng lưu truyền cao, ngôn ngữ
giàu màu sắc địa phương gần với lời nói
+ Ca dao là phần lời của bài ca, có thể đọc như đọc thơ trữ
tình
+ Dân ca là phần lời kết hợp với âm nhạc dân gian
Gv: Nêu yêu cầu đọc: Chú ý ngắt nhịp 2/2/2/2 hoặc 4/4 giọng
- Đặc điểm: Thường ngắn ngọn, thường
sử dụng kết hợp nhiều biện pháp nghệthuật
2 Đọc- hiểu chú thích
a Đọc
Trang 30Hs chú ý Hai câu đầu
? Bằng lời hát ru, người mẹ muốn nói với con về điều gì.
? Công cha và nghĩa mẹ đã được cụ thể hóa qua hình ảnh nào
Công cha/ núi ngất trời
Nghĩa mẹ/ nước biển đông
? Em suy nghĩ ntn về hai hình ảnh trên(núi ngất trời, nước
biển đông)
- Hình ảnh vừa cụ thể vừa trừu tượng về độ cao-rộng-mênh
mông vô hạn và vĩnh hằng của thiên nhiên đất trời
? Để nói về công lao của cha mẹ dân gian đã sử dụng phép tu
từ nào.
- Lấy cái trừu tượng(công cha-nghĩa mẹ) so sánh với cái cụ thể
lớn lao, cao rộng mênh mông
Ngoài ra còn có phép lặp h/ả núi và biển đồng thời nghệ thuật
đối câu chữ về h/ả“công cha với nghĩa mẹ và núi ngất trười
với nước biển đông”
? So sánh như vậy nhằm làm nổi bật điều gì
Gv Dùng lối nói ví von-> lối nói quen thuộc trong CD DC
- Lời ru ấm ấp dịu ngọt ngợi ca công lao trời biển của cha mẹ
dân gian đã dùng những hình ảnh cao rộng, mênh mông để so
sánh ngày nay với p/tiện kĩ thuật h/đại sông sâu, núi cao đều
đo được còn t/cảm cha mẹ dành cho con cái không gì đo đếm
được và d/gian đã cụ thể hoá “ núi cao mênh mông”
? Sau khi đã gợi ra công lao to lớn của cha mẹ dân gian đã
nhắc nhở con điều gì qua từ ngữ nào
- Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi
? Cù lao chín chữ nghĩa là gì.
Hs đọc chú thích 1
Gv Đây là thành ngữ (nói về công lao cha mẹ sinh đẻ nuôi
dưỡng con cái vất vả nhiều bề) đi liền ngay sau h/ả núi cao
biển rộng vừa cụ thể hóa công lao cha nghĩa mẹ vừa thẻ hiện
âm điệu tôn kính nhắn nhủ của câu hát
? Cụm từ “ghi lòng con ơi”nghĩa là gì và biểu lộ tình cảm ntn
- Ghi lòng: khắc tạc trong lòng suốt đời k quên
- Con ơi: lời hô gọi tha thiết nhắn nhủ ân tình
?Qua bài ca dao dân gian đã khuyên dạy, nhắn nhủ chúng ta
điều gì.
GV: Công cha nghĩa mẹ to lớn như vậy phận làm con phải
luôn kính trọng và biết ơn cha mẹ đã sinh thành , nuôi dưỡng
và giáo dục chúng ta lên người Đó là t/c ruột thịt thiêng liêng
mà mỗi người con phải thực tâm ghi nhớ cả đời
? Hãy tìm những câu ca dao có cùng nội dung
Công cha như núi Thái Sơn…
Công cha nặng lắm ai ơi…
b Hiểu chú thích
II/ Đọc - hiểu văn bản
1 Bài 1: Lời ru của mẹ nói với con
- Hình thức là lời hát ru quen thuộc
- Công cha và nghĩa mẹ
- Biện pháp so sánh, phép lặp phép đối và lối nói ví von
->Làm nổi bật công lao của cha mẹ là vô cùng to lớn và rất mực thiêng liêng
Trang 31Ngày nào em bé cỏn con….
Cây khô chưa dễ mọc chồi…
Hs đọc bài 4
? Bài ca dao diễn đạt tình cảm nào trong gia đình.
- Là tiếng hát về tình anh em ruột thịt
?Mở đầu bài ca dao dân gian đã nói „anh em nào phải người
xa“
?Vậy người xa trong câu này nghĩa là gì
- Người xa: người xa lạ
? Từ “nào phải" nghĩa là gì?Cả câu mang ý nghĩa khẳng
định hay phủ định
-Hình thức là lời phủ định an hem không phải người xa lạ
?Sau lời phủ định dân gian đã khẳng định điều gì qua từ ngữ
nào.
?Bác mẹ, cùng thân nghĩa là gì.
? Qua nghĩa của các từ trên cho em hiểu nội dung hai câu đầu
ntn.
- Hs; Không phải là người xa lạ, đều cùng cha mẹ sinh ra, có
quan hệ máu mủ ruột thịt
Gv: k chỉ một lần mà 2 lần khẳng định (cùng chung cùng
thân)cùng sinh ra cùng dòng sữa cùng mái nhà được cha mẹ
yêu thương đùm bọc
? Tình cảm anh em tiếp tục được khẳng định như thế nào
Hs; Như thể chân tay:
? Em suy nghĩ ntn về chân – tay
- chân tay luôn gắn liền trên một cơ thể, gắn bó khăng khít
không thể chia cắt k thể tách rời
?Em có nhận xét gì về giọng điệu bài và biện pháp nghệ thuật
được sử dụng.
? Tại sao tác giả so sánh với chân tay mà không phải là hình
ảnh khác.Tác dụng của nghệ thuật đó.
Gv: Chân-tay hai bộ phận gắn bó khăng khít đây là cách so
sánh giàu hình tượng và có sức thuyết phục cao
Câu cuối tiếp tục nhắn nhủ ta điều gì.
- Anh em sống hòa thuận đem lại hạnh phúc cho cha mẹ
Gv: Trong cuộc sống không gì hạnh phúc bằng được sống
trong một gia đình hạnh phúc, Bố mẹ gương mẫu, con cái
ngoan hiền
? Bài ca dao này đã nhắc nhở em điều gì?
? Hãy tìm những câu ca dao, truyện cổ tích nói về tình anh em
?
- Anh em như thể chân tay
- Khôn ngoan đá đáp người ngoài
- Chị em như chuối nhiều tàu…
? Em hãy cho biết những biện pháp nghệ thuật được sử dụng
trong những bài ca dao ?
- Sử dụng thể thơ lục bát ngọt ngào So sánh, các hình ảnh ẩn
dụ mang ý nghĩa sâu sắc
-> Khuyên dạy con cái phải kính trọng biết ơn và làm tròn bổn phận đạo hiếu với cha mẹ
2.Bài 4: Tình cảm anh em ruột thịt.
- Anh em: cùng cha mẹ ->
Quan hệ ruột thịt
- Giọng điệu mượt mà Nghệ thuật ẩn dụ
và so sánh độc đáo cụ thể -> Tình cảm anh em gắn bó khăng khít như chân – tay không thể tách rời và phải biết đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau
Trang 32- Âm điệu tâm tình, nhắn nhủ.
- Cả hai bài đều là lời độc thoại
? Qua đó làm nổi bật nội dung gì,
Hs; Ca ngợi tình cảm gia đình huyết thống, nhắc nhở con cháu
về công lao to lớn của cha mẹ với con cái, tình cảm anh em
IV/ Luyện tập: Hướng dẫn học sinh tự
tìm hiểu bài 2&3 ở nhà
1 Bài 2: Tâm trạng của con khi lấy chồng xa
2 Bài 3:
4.Củng cố – Dặn dò.
? Em có nhận xét ntn về tình cảm biểu hiện trong cả 4 bài ca dao đó
+ Học bài, làm bài2 ( sưu tìm thêm các câu ca dao thuộc chủ đề này)+ Chuẩn bị bài “ Những câu hát về quờ hương đất nước”
=========================
Ngày soạn: 28/ 8/ 2015 Tuần 4: Văn bản
Ngày giảng: 01/ 9 /2015.
Tiết 13
NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG
ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI
Ca dao, dân ca A/ Mục tiêu cần đạt.
1 Kiến thức:
- Nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của các bài ca dao
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu ca dao, dân ca
- Phát hiện và nêu tác dụng của những hình ảnh so sánh, ẩn dụ qua các bài ca dao
Trang 33Giới thiệu bài Cùng với t/cảm gđ thì tình yêu QHĐN,con người cũng là chủ đề lớn của ca dao dân ca, xuyên thấm trong nhiều câu hát ru Những bài ca dao thuộc chủ đề này vô cùng phong phú, mỗi bài có cách diễn tả khác nhau in rõ dấu ấn địa phương
? Hãy nhắc lại khái niệm ca dao dân ca ?
? Bài ca dao gồm mấy phần.?Nội dung của mỗi phần là gì
- là lời đối đáp của chàng trai và cô gái
- hai phần: đầu là câu hỏi của chàng trai, sau là lời đáp của cô
gái
? Căn cứ vào đâu mà em cho rằng đây là lời hỏi của chàng trai
và lời đáp của cô gái ?
- Lời người con trai: Nàng ơi
- Lời người con gái: chàng ơi
? Chàng trai hỏi cô gái về điều gì ?
? Đó là những địa danh nào?
-Thành Hà Nội
-Sông Lục Đầu
Núi Đức Thánh Tản
? Tại sao họ lại dùng những địa danh và đặc điểm của những
địa danh để hỏi và đáp ?
- Thử tài nhau về kiến thức địa lý, Chia sẻ sự hiểu biết, Bày tỏ
tình cảm
? Các địa danh đó có những đặc điểm chung và riêng nào ?
- Riêng : Gắn với mỗi địa phương
- Chung: Đều là những nơi nổi tiếng về lịch sử văn hoá của
miền Bắc nước ta
-> Cả hỏi và đáp đều hướng về những địa danh đặc sắc vùng
bắc bộ
? Hình thức chính của bài ca dao sử dụng là gì.
? Hình thức này trong ca dao được sử dụng ntn.
? Qua đó em thấy chàng trai và cô gái là những người như thế
nào ?
Gv đọc bài 4
? Em có nhận xét gì về số lượng từ trong 2 câu đầu ?
Câu ca dao dài hơn những bài khác, nhiều từ địa phương
Hs giải nghĩa từ địa phương
? Sự kéo dài bất thường ấy gợi tả điều gì ?
Hình thức hát đối
-> Những người lịch lãm, tế nhị và hiểu biết lịch sử quê hương, đất nước
4.Bài 4
+ Hai câu đầu:
Trang 34HS; Điệp ngữ, đảo, đối xứng
- Nhìn phía nào cũng thấy cái mêng mông rộng lớn của cánh
đồng, đẹp trù phú đầy sức sống
? Hai câu sau đối tượng nhắc đến là gì? Em hiểu thế nào là"
chẽn lúa", Biện pháp nghệ thuật.
Thân em/ chẽn lúa
Tả cô gái, So sánh
Em có suy nghĩ ntn về việc so sánh này
Gv: có sự tương đồng ở nét trẻ trung phơi phới và sức sống
đang xuân
? Thông qua cách so sánh này,cô gái hiện lên với dáng vẻ ra
sao?
? Hai câu đầu miêu tả cánh đồng còn hai câu sau lại tập trung
khắc hoạ hình ảnh cô gái hai hình ảnh này có ý nghĩa bổ sung
cho nhau ntn.
- Hs; So với cánh đồng thì cô gái quả là nhỏ bé nhưng chính
vì thế mà càng làm nổi bật vẻ mênh mông trù phú đồng thời còn
tạo cho cảnh trí tươi đẹp đồng thời thấy được sự hài hòa giữa
người và cảnh
? Theo em bài ca dao là lời của ai ?
Lời của chàng trai, có thể là lời của cô gái
Gv : Bình, giảng
? Qua những bài ca dao trên em có suy nghĩ gì về đất nước-
con người Việt Nam ?
Hs trình bày
Gv Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước, con người
thường gợi nhiều hơn tả hay nhắc đến tên núi tên sông, tên vùng
đất với những nét đặc sắc về hình thể, cảnh trí, lịch sử văn hóa
của từng địa danh Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời
nhắn gửi là các bức tranh phong cảnh là tình yêu mộc mạc, tinh
tế và lòng tự hào đối với con người với quê hương đất nước
? Những biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong chùm ca
dao trên ?
So sánh, điệp ngữ, đối xứng hình thức hát đối, thể lục bát
? Nội dung chính của chùm ca dao trên là gì ?
- Hs đọc ghi nhớ
Gv khái quát toàn bài
? Hãy tìm những câu ca dao nói về môi trường.
Điệp ngữ , đảo , đối xứng, từ láy-> Gợi tả sự mêng mông rộng lớn của cánh đồng đẹp trù phú đầy sức sống+ Hai câu cuối:
- Nghệ thuật so sánh: Hình ảnh Cô thôn
nữ mảnh mai, nhiều duyên thầm và đầy sức sống trước cánh đồng lúa
-> Ca ngợi vẻ đẹp mênh mông trù phú đầy sức sống và sự gắn bó của con ngườivới quê hương, đất nước
=> Bộc lộ tình yêu, niềm tự hào
III/ Tổng kết 1.Nghệ thuật
? Bốn bài ca dao trên biểu lộ nội dung gì
? Đọc thuộc một bài ca dao em thích
? Tự tỡm hiểu bài 2 và bai 3
- Học bài, sưu tầm thêm các bài ca dao cùng chủ đề
Trang 35- Chuẩn bị bài “ Những câu hát than thân”
- Đọc - hiểu ca dao, dân ca
- Nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của các bài ca dao
3 Tư tưởng:
Giáo dục cho Hs ý thức chịu thương, chịu khó, không ỉ lại vào người khác, đồng cảm với những người có
số phận đau khổ của người dân lao động
- Nội dung: công cha nghĩa mẹ vô cùng to lớn và rất mực thiêng liêng vì
thế con cái phải kính trọng và làm tròn bổn phận đạo hiếu ới cha mẹ.
4
3
2 Từ láy: mênh mông
Thuộc loại láy bộ phận
1,5 1,5
3.Bài mới
Trong cuộc sống làm ăn nông nghiệp nghèo khổ, đằng đẵng hết ngày này sang tháng khác, nhiều khicất lên tiếng hát, lời ca than thở cũng vơi đi phần nào nỗi khổ
1 Thể loại
Trang 36Gv nêu yêu cầu đọc - đọc mẫu
Hs đọc - nhận xét
Các chú thích tìm hiêủ kết hợp phân tích
Bài Cd số 1( GV hướng dẫn H/S tự tìm hiểu)
? Bài ca dao có hình ảnh con vật nào ? Cuộc đời ấy được nhắc đến
qua từ ngữ nào.
? Hãy chỉ ra cách sử dụng loại từ và tác dụng
? Hình ảnh con cò tượng trưng cho đối tượng nào trong xã hội.
? Dùng hình ảnh con cò để nói đến cuộc sống cơ cực nhiều bề của
người nông dân Vậy đó là biện pháp tu từ nào.
? Qua đó em thấy cuộc sống của người nông dân như thế nào ?
? Em hãy tìm những bài ca dao nói đến hình ảnh con cò
- Con cò mà đi ăn đêm
Đậu phải cành mềm
- Con cò bay lả bay la
Bay từ ruộng lúa
? Từ “ ai” trong bài chỉ ai, gì.Hai câu thơ này đã sử dụng biện
pháp nghệ thuật nào.
? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó ntn.
Gv: Như vậy bài ca dao đã mượn hình ảnh của con cò để nói về số
phận và cuộc đời vất vả lam lũ của người nông dân đồng thời còn là
tiếng nói phản kháng tố cáo xã hội
Hs đọc bài 3
? Nhân vật được nói đến trong bài là ai? Căn cứ vào cụm từ nào
Hs; Cụm từ “thân em” – là người phụ nữ
? Thân em được so sánh với gì ?
- Thân em – trái bần
? Trái bần nghĩa là gì.
? Các từ trôi, gió dập, sóng dồi, tấp thuộc từ loại nào Có ý nghĩa
tượng trưng cho điều gì.
Gv: Trái bần nhỏ bé bị quăng quật sô đẩy trôi dạt trên sông nước
mênh mông
Gv: đó là xã hội bất công trọng nam khinh nữ, họ lệ thuộc vào hoàn
cảnh cha mẹ đặt đâu con ngồi đó,
? Từ lời than của mình, người phụ nữ muốn bày tỏ thái độ gì ?
Gv Không chỉ than thân mà còn có ý nghĩa phản kháng xã hội pk bất
công, trọng nam khinh nữ
? Nêu nội dung chính của 3 bài ca dao trên
Hs đọc yêu cầu của bài tập 1
? Nêu đặc điểm chung về nội dung và nghệ thuật của 3 bài ca dao ?
-Đại từ phiếm chỉ-> Tố cáo xã hội phong kiến
2 Bài 3
- Động từ-> Chìm nổi, lênh đênh vô định của người phụ nữ trong xã hội xưa
Trang 37IV/ Luyện tập
1 Bài 1
4 Củng cố- dặn dò.
? Nhắc lại nội dung ý nghĩa của bài.
? Đọc thuộc bài ca dao em thích.
- Học thuộc bài ca dao, ghi nhớ.Sưu tầm thêm các bài ca dao cùng chủ đề
- Chuẩn bị bai “ Những câu hát châm biếm”
Ngày soạn: 04 / 9 /2015
Ngày giảng: 0 8/ 9 /2015
Tiết 15
NHỮNG CÂU HÁT CHÂM BIẾM
(Ca dao - dân ca)
A/ Mục tiêu cần đạt.
1 Kiến thức:
- Nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của các bài ca dao
2 Kỹ năng:
- Đọc - hiểu ca dao, dân ca
- Nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của các bài ca dao
? Hãy nhắc lại khái niệm ca dao - dân ca ?
- Lặn lội – vất vả nặng nhọc đi hỏi vợ cho “Chú tôi”
? Đối tượng được hỏi làm vợ là cô gái như thế nào ? Cụm từ nào
Trang 38Cô yếm đào - đây là cô gái đẹp người đẹp nết xứng đáng lấy
- Ước: Ngày mưa, Đêm thừa trống canh
? Qua những từ ngữ đó chứng tỏ chú tôi là nhân vật như thế
nào ?
-Rất nhiều tật xấu: Nghiện rượu, nghiện chè, nghiện ngủ,
- Lười biếng thích hưởng thụ, lười lao động
? Từ nào được lặp lại nhiều lần trong bài ?
- Từ: hay, ước
? “Hay” là giỏi nhưng giỏi như “ Chú tôi” thì có đáng khen
không ? Vậy tác giả dùng từ “Hay” mang tính chất gì ?
- Mỉa mai
Gv: Bài ca dao đề cập đến 2 nhân vật “ Chú tôi” và “Cô yếm
đào”
? Vậy em có nhận xét gì về tính cách 2 nhân vật này ?
- Đối lập nhau: Chú tôi không thể xứng đáng lấy cô yếm
đào được
? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
- Nói ngược
? Dân gian đặt chú tôi bên cạnh cô yếm đào với ngầm ý gì ?
(Chế giễu hạng người nào trong xã hội?)
Gv: Trong bài vè thằng nhác:
Ăn no rồi lại nằm khèo
Nghe tiếng trống chèo bế bụng đi xem
Họ thật đáng chê cười, nhắc nhở phê phán đến nơi để mau chóng
chấm dứt hoặc thay đổi thói quen lối sống lười biếng, ỉ lại
Đọc bài 2
? Bài ca dao này là lời của ai nói với ai ?
Hs; Thầy bói nói với người xem bói
? Đối tượng đi xem bói là ai ?
Là cô gái, muốn biết vận hạn của mình
- Lời phán về nghĩa ấu trĩ nực cười Đều nói dựa nói nước đôi
? Em hiểu gì về bản chất của ông thầy bói ?
Hs; Thầy bói đã dùng trò ấu trĩ này để lừa gạt những người nhẹ
dạ cả tin-> Bản chất thầy bói lừa bịp
? Tác giả dùng biện pháp nghệ thuật gì ?
- Dùng chính lời nói để lật tẩy chân dung lừa bịp của thầy bói
Dùng gậy ông đập lưng ông để gây cười, châm biếm
? Qua đó tác giả dân gian muốn gửi tới chúng ta điều gì ?
- Cô yếm đào: đẹp người đẹp nết
- " Chú tôi": Nhiều tật xấu
- Hai nhân vật tính cách đối lập nhau
- Nghệ thuật nói ngược-> Chế giễu những kẻ nghiện ngập, lườibiếng trong xã hội nhưng thích hưởng thụ
2 Bài 2
- Đối tượng xem bói: Cô gái
- Thầy bói: Nói dựa, nói nước đôi
Trang 39Gv: lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin của kẻ khác để kiếm tiền, châm
biếm người mê tín dị đoan, mù quáng thiếu hiểu biết
? Biện pháp nghệ thuật nổi bật của 2 bài ca dao ?
- Nhân hoá, phóng đại, nói quá
? Bốn bài ca dao có nội dung chung là gì?
\Hs đọc bài 1
? ý kiến nào đúng?
- Hình thức gậy ông đập lưng ông
-> Phê phán kẻ hành nghề mê tín, dị đoan và châm biếm những người tin vào bói toán
? Nhắc lại nội dung của bài
? Đọc thuộc một bài ca dao em thích nhất
- Học thuộc bài, sưu tầm thêm các bài ca dao cùng chủ đề
- Chuẩn bị bài: Tìm hểu chung về văn biểu cảm
- Khái niệm văn biểu cảm
- Đặc điểm chung về văn biểu cảm, các cách biểu cảm
2 Kĩ năng:
- Nhận diện văn bản biểu cảm và các cách biểu cảm
Trang 40- Bước đầu tạo lập văn bản có sử dụng yếu tố biểu cảm.
* Giới thiệu bài
Trong cuộc sống bất cứ ai cũng có nhu cầu biểu hiện tình cảm khi vui, khi buồn vậy đứng trướcnhững nhu cầu đó em sẽ biểu hiện tình cảm ntn ?
? Em hiểu nhu cầu biểu cảm nghĩa là gì ?
Hs; Nhu: cần phải có
Cầu: mong muốn
Biểu: thể hiện ra ngoài
Cảm: rung động, mến phục
-> Là mong muốn được bày tỏ những rung động của
mình thành lời văn, lời thơ
Gv: Gọi Hs đọc những câu ca dao/ sgk
? Mỗi câu ca dao đó biểu lộ t/c cảm xúc gì
Thương cảm số phận của người nông dân trong xã hội
cũ(1)
Niềm vui sướng tự hào về cảnh trí quê hương, đất
nước(2)
? Theo em câu 1 có phải kể chuyện về con quốc không
? Hình ảnh con quốc gợi ta liên tưởng điều gì ?
- Ta liên tưởng đến tiếng kêu thương não lòng, vô vọng
của người nông dân
? Câu ca dao thứ 2 sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
- So sánh: lấy chẽn lúa đòng đòng để bày tỏ nỗi lòng
mình
? Vậy 2 câu ca dao ấy thể hiện điều gì?
- Bày tỏ tình yêu thương con người, thiên nhiên khơi
gợi lòng đồng cảm nơi người đọc
? Theo em khi nào người ta có nhu cầu bộc lộ tình cảm
Người ta thường thổ lộ để biểu hiện cho người khác
thấy được hiểu được t/c c/x của mình hoặc tìm ở người
khác sự đồng điệu chia sẻ những t/c c/x vui-buồn
? Để bộc lộ tình cảm đó con người thường bày tỏ bằng
những phương tiện nào?
- Bằng lời thơ, câu hát, những bức thư, những sáng tác
văn nghệ: ca nhạc, hội hoạ, nhảy múa
? Ngoài thơ, ca, nhạc, họa khi viết thư em có thường