GIÁO ÁN NGỮ VĂN 7 HỌC KÌ 1 CHUẨN KTKN

Ngày soạn: 1682015 Ngày giảng: 1782015. Tuần 1Bài 1. Tiết 1:Văn bản CỔNG TRƯỜNG MỞ RA Theo Lí Lan A Mục tiêu cần đạt. 1. Kiến thức: Cảm nhận và hiểu được tình cảm thiêng liêng của tình mẫu tử. ý nghĩa lớn lao của nhà trường và xã hội đối với cuộc đời mỗi con người, nhất là với tuổi thiếu niên, nhi đồng. Hiểu được tính chất biểu cảm của văn bản nhật dụng này Lời văn biểu hiện tâm trạng của người mẹ đối với con trong văn bản. 2. Kĩ năng: Đọc hiểu văn bản biểu cảm được viết như những dong nhật kí của của một người mẹ. Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con. Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm. 3. Tư tưởng: Giáo dục Hs tinh thần học tập, yêu trường lớp, kính trọng cha mẹ thầy cô B Chuẩn bị 1. Thầy: Soạn bài 2. Trò: Chuẩn bị bài C Tiến trình 1. Tổ chức 2. Kiểm tra ( Kiểm tra phần chuẩn bị bài của hs) 3. Bài mới Giới thiệu bài. Ngày khai trường đầu tiên là ngày mà chắc hẳn mỗi chúng ta không thể nào quên.. Hoạt động của thầy, trò. Kiến thức cần đạt. Gv giới thiệu vài nét về tg Theo Lí Lan, báo yêu trẻ số 166 TP HCM ngày 192000. Gv: yêu cầu đọc giọng chậm, nhỏ nhẹ, tha thiết Gv đọc mẫu, Hs đọc tiếp. ? Em hãy nhận xét cách đọc của bạn. Gv nhận xét và sửa cho Hs. ? Văn bản này viết về cái gì, việc gì. ? Tóm tắt nội dung văn bản bằng một câu ngắn gọn Gv: tâm trạng người mẹ trong đêm trước ngày khai trường đầu tiên của con buổi học đầu tiên ở lớp 1 của con. ? Vậy văn bản nhằm kể chuyện trường hay biểu lộ tâm tư tình cảm của mẹ. Hs: biểu lộ tâm tư tình cảm của mẹ. ? Phương thức biểu đạt chủ yếu của văn bản là gì Hs; Biểu cảm. Gv Kiểu văn bản ứng với phương thức biểu đạt ? Vậy văn bản này thuộc kiểu văn bản nào. ? Cho biết nghĩa của từ: nhạy cảm, can đảm, dặm. ? Văn bản có thể chia làm mấy phần. Cụ thể ntn Hs; 2 đoạn: Từ đầu vừa bước vào(Nỗi lòng của mẹ) Còn lại(cảm nghĩ của mẹ…) ? Nhân vật chính của văn bản là ai. ? Theo dõi và cho biết nội dung của đoạn 1? Gv K chỉ hôm nay mà tất cả cđ mẹ luôn nghĩ về con, nghĩ cho con ? Vậy tại sao đêm nay mẹ lại nghĩ về con nhiều như thế Vì đó là đêm trước ngày con vào lớp 1 ? Thời điểm đó gợi cảm xúc gì trong 2 mẹ con? Hồi hộp, vui sướng và hi vọng. ? Tâm trạng của mẹ và con có gì khác nhau. Điều đó biểu hiện qua chi tiết nào ? Tìm chi tiết diễn tả cảm xúc của con? Hs: Háo hức thu xếp đồ chơi, lên giường k nằm yên được – mẹ dỗ ngủ ngay > Giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống 1 li sữa... ? Cảm xúc của mẹ trong đêm đó được diễn tả qua từ ngữ nào. Hs: Trằn trọc không ngủ được, không tập trung được vào việc gì, k muốn làm việc khác trong đêm nay... ? Vì sao người mẹ lại có cảm xúc đó? Hs – Vì mai là ngày đầu tiên con vào lớp 1 Mừng vì con đã lớn Mong muốn những điều tốt đẹp sẽ đến với con ? Trong đêm không ngủ đó mẹ đã làm gì cho con? Đắp mềm, buông mùng, lượm đồ chơi, xem lại mọi thứ... ? Từ tâm trạng và hành động đó cho thấy tình cảm mẹ dành cho con là tc gì. Gv: Bao suy nghĩ đều hướng về con đó là đức tính của tất cả các bà mẹ nói chung và mẹ Việt Nam nói riêng. ? Cũng trong đêm không ngủ đó mẹ đã nhớ lại điều gì? Nhớ lại ngày đầu tiên được bà ngoại đưa đến trường Hs; chú ý đoạn “Cái ấn tượng...vào” ? Tìm những từ ngữ diễn tả tâm trạng của mẹ khi nghĩ đến kỉ niệm xưa? Bâng khuâng, xao xuyến, rạo rực, nôn nao, hồi hộp... ? Những từ ngữ trên thuộc từ loại từ láy hay từ ghép?Tác dụng Gv ; Mẹ vui sướng vì con đã lớn con đã vào lớp 1 tuy nhiên mẹ vẫn không khỏi lo âu xen lẫn bồi hồi… Các chi tiết trên chứng tỏ ngày khai trường đầu tiên đã để lại dấu ấn thật sâu đậm trong tâm hồn của mẹ và mẹ cũng muốn ghi lại dấu ấn đó trong trái tim con Gv: Chuyển đoạn ? Theo dõi và cho biết nội dung của đoạn 2? ? Trong đêm không ngủ mẹ nghĩ đến điều gì và liên tưởng đến ngày khai trường của nước nào Hs; Nghĩ về ngày khai trường và vai trò của giáo dục đối với thế hệ trẻ. Mẹ liên tưởng đến ngày hội khai trường ở Nhật Bản ?Ngày khai trường ở Nhật được diễn ra ntn. Ngày lễ của toàn xh, người lớn nghỉ việc đưa con đến trường, đường phố được trang trí vui tươi, quan chức đến dự và xem xét ngôi trường gặp thầy cô… ? So với ở Nhật thì ngày khai trường ở nước ta ntn. Hs ….Gv cũng như vậy ? Cuối đoạn văn có câu “sai lầm trong gd…đi chệch trăm dặm”? Câu nói này bắt nguồn từ thành ngữ nào Sai 1 li đi một dặm ? Câu văn này nói lên điều gì về sự nghiệp giáo dục? Nói lên tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ Trong gd không được phép sai lầm ? Câu nói của mẹ: “ đi đi con...của con”, muốn nói với con điều gì? Gv Các con sẽ là mầm non người chủ tương lai của đất nước, của thế giới và thế giới này đang chờ các con xây dựng ngày càng tươi đẹp , giàu mạnh hơn. ? Thế giới kì diệu sẽ mở ra, Thế giới kì diệu đó là gì Gv Thế giới của tri thức mà thầy cô sẽ giúp em mở cánh cửa kho tàng tri thức của nhân loại đang chờ đợi em khám phá. Đó là thế giới của tâm hồn, tc, thế giới của tình thầy trò, tình bạn… ? Trong văn bản có phải người mẹ đang trực tiếp nói với con k?Theo em người mẹ đang tâm sự với ai Xét về hình thức ngôn từ có vẻ như mẹ đang nói với con nhưng thực ra mẹ đang nói với chính mình. ?Cách viết này có tác dụng ntn. Gv Việc con đã ngủ mà mẹ vẫn thức mẹ thì thầm trò chuyện chứng tỏ ty thương tha thiết của mẹ đối với con, con đã ngủ ngon còn bao băn khoăn lo lắng mẹ lại dành hết về mình. ? Bài văn giúp em hiểu thêm gì về tình cảm của người mẹ cũng như vai trò gì của nhà trường, xã hội. ? Nghệ thuật được sử dụng trong văn bản có gì đặc sắc? Độc thoại nội tâm. Giọng điệu tâm tình nhỏ nhẹ và sâu lắng thể hiện rõ được tâm trạng nhân vật ? Nêu nội dung của văn bản? Hs đọc ghi nhớ ? Vậy vấn đề được đề cập trong văn bản này là gì? Vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người –là văn bản nhật dụng. Gv nhắc lại văn bản nhật dụng. Hs đọc bài tập SGK Gv HD1: ngày khai trường vào lớp 1 ấn tượng sâu đậm nhất: cx háo hức gặp lại thầy cô bạn bè còn có cx bỡ ngỡ, lạ lùng, lo âu khi dời vòng tay mẹ 2: Nhớ lại chi tiết, sự kiện tiêu biểu nhất mà em…. I. Đọc tìm hiểu chung 1. Tác giả văn bản. 2. Đọc, hiểu chú thích Đọc – tóm tắt Kiểu văn bản biểu cảm. Hiểu chú thích Bố cục II Đọc, hiểu văn bản 1. Tâm trạng người mẹ vào đêm trước ngày khai trường của con. Thao thức không ngủ được Yêu thương con tha thiết Từ láy > gợi tả tâm trạng hồi hộp xen lẫn âu lo và cảm xúc vừa vui vừa bồi hồi nhớ lại kỉ niệm lần khai trường đầu tiên của mình. 2. Cảm nghĩ của người mẹ về vai trò của nhà trường và xã hội. Nghĩ về ngày khai trường và vai trò của ngành giào dục + Sử dụng thành ngữ: Khẳng định giáo dục không được phép sai lầm => Nhà trường và xã hội có vai trò to lớn và vô cùng quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ Độc thoại nội tâm => Ca ngợi tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và tầm quan trọng của giáo dục đối với mỗi con người. III Tổng kết 1. Nghệ thuật 2. Nội dung Ghi nhớ sgk IV Luyện tập Củng cố dặn dò: Củng cố.; Nêu nội dung của văn bản “ Cổng trường mở ra” Dặn dò: Học bài, làm bài tập Chuẩn bị: Mẹ tôi Ngày soạn: 1682015 Ngày giảng: 1882015. Tuần 1 Bài 1. Tiết 2: Văn bản MẸ TÔI Ét môn –đô đơ A – mi xi. A Mục tiêu cần đạt. 1. Kiến thức: Sơ giản về tác giả Ét môn –đô đơ A mi –xi. Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi. Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư. 2. Kĩ năng: Đọc hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư. Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha( tác giả bức thư) và người mẹ nhắc đến trong bức thư để cảm nhận được tình cảm thiêng liêng, cao đẹp của cha mẹ đối với con cái. 3. Tư tưởng: Giáo dục cho Hs lòng yêu thương kính trọng cha mẹ và dũng cảm nhận lỗi khi mắc lỗi. B Chuẩn bị 1. Thầy: Soạn bài 2. Trò: Chuẩn bị bài C Tiến trình dạy học. 1. ổn định tổ chức. 2. Kiểm tra ? Trình bày nội dung cơ bản của văn bản “ Cổng trường mở ra” 3. Bài mới giới thiệu bài. Trong mỗi chúng ta chắc hẳn ai cũng đã từng mắc lỗi với cha mẹ, vậy chúng ta đã làm gì khi biết mình mắc lỗi Hoạt động của thầy, trò. Kiến thức cần đạt. ? Trình bày vài nét tiêu biểu về tác giả và văn bản? Ét mônđôđơ A mixi.(18461908) nhà văn Itali –a (ý) là tác giả của các cuốn sách:cuộc đời của các chiến binh(1868)những tấm lòng cao cả(1886)cuốn truyện của người thầy(1890)giữa trường và nhà(1892). Văn bản in trong tập truyện thiếu nhi 1886“Những tấm lòng cao cả” Bài văn miêu tả thái độ tình cảm và những suy nghĩ của người bố trước lỗi lầm của con. ? Văn bản được tạo ra dưới hình thức nào? Một lá thư của bố gửi cho con. Gv: Yêu cầu đọc: đọc to rõ ràng thiết tha, Gv đọc mẫu Hs đọc nhận xét. ? Hãy giải nghĩa các từ, cụm từ “ khổ hình, vong ân bội nghĩa” ? Xác định bố cục của văn bản ? ? Đây là bức thư của bố gửi cho con, nhưng tại sao có nhan đề “Mẹ tôi”? Nhan đề do tác giả tự đặt cho đoạn trích Gv Đọc kĩ ta sẽ thấy hình tượng người mẹ cao cả và lớn lao qua lời của bố.Thông qua cái nhìn của bố thấy được hình ảnh và phẩm chất của người mẹ. G v: yêu cầu đọc từ đầu – cứu sống con. ? Tại sao bố lại viết thư cho Enracô? Lúc cô giáo đến thăm Enracô đã phạm lỗi là “thiếu lễ độ với mẹ”. ? Trước lời thiếu lễ độ của con, bố của Enricô đã biểu lộ thái độ của mình qua từ ngữ nào. “Sự hỗn láo của con...tim bố vậy” ? Những từ ngữ ấy cho thấy thái độ gì của bố enricô. Người cha vô cùng buồn bã, tức giận và người cha đã viết thư để phê bình con rất dứt khoát ? Trong thư người cha đã gợi lại những kỉ niệm nào về mẹ? Và nói như thế nào? Hs: “ Mẹ thức suốt đêm, quằn quại lo sợ, khóc khi con ốm; mẹ sẵn sàng…. để cứu sống con” ?Điều này cho thấy mẹ của Em – ri – cô là người ntn. Hết lòng vì con, lo lắng thậm trí hi sinh cả tính mạng vì con> đó là đức tính nhân hậu với tình mẫu tử sâu sắc ? Sau khi gợi lại những kỉ niệm về mẹ, người cha đã chỉ ra cho Enricô thấy được điều gì. “Ngày buồn thảm ... mất mẹ” “ Nếu làm mẹ đau lòng thì con k thể sống thanh thản, dù hối hận cầu xin, lương tâm con k yên tĩnh, tâm hồn con như bị khổ hình...” Gv liên hệ: “ dẫu khôn lớn…. ? Người cha đã chỉ ra cho En ri cô thấy tình cảm gì của cha mẹ ? Hs theo dõi đoạn cuối ? Người cha đã yêu cầu En –ri –cô điều gì ? Không được nói nặng với mẹ Phải xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ tha thứ. Xin lỗi một cách thành khẩn. Đừng hôn bố. ? Tại sao người cha lại yêu cầu con như vậy ? Vì yêu con mong con được thanh thản trong lòng, vì chưa nhận thấy rõ sự hối hận của con. ? Qua đó người cha muốn nhắc nhở con điều gì ? ? Câu văn “ Thà rằng….với mẹ” có ý kiến cho rằng đó là thái độ cực đoan, thiên lệch ý kiến em ntn. Hs thảo luận 3 phút. trình bày ý kiến bổ sung. ? Nếu như em mắc lỗi với mẹ, em sẽ làm gì ? Hs trình bày ? Em có suy nghĩ ntn về những lời lẽ trong thư của bố Enricô. Lời lẽ chân thành sâu sắc nhưng cũng dứt khoát vô cùng. ? Tất cả những lời nói đó chứng tỏ tình cảm gì của cha mẹ đối với En ri cô ? Rất yêu thương, nhưng không làm ngơ trước lỗi lầm của con. ? Tại sao người bố lại nói như vậy? Muốn con trân trọng tình cảm đó và không nên làm cho mẹ buồn ? Em có thể đọc lại một số câu ca dao nói về Công lao cha mẹ? Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ ........... ? Em có nhận xét gì về giọng điệu và lời văn ? ? Qua bức thư cho thấy đây là người cha ntn. ? Tại sao người cha lại dùng cách viết thư cho con mà không trực tiếp phê bình nhắc nhở ngay. Thông thường lời nói trực tiếp sẽ tác động nhanh hơn nhưng hiệu quả k cao, người cha đã chọn cách viết thư để cho Enricô đọc và có tgian suy ngẫm điều đó cho thấy ông là người tâm lí và tế nhị trong việc giáo dục con. Giúp con dễ nhận ra sai lầm và sửa sai Gv: Bình, chuyển ? Trước những lời lẽ của cha, Tâm trạng của En ri cô như thế nào ? ? Đọc thư của bố Enricô có cảm xúc ntn ? Điều gì khiến Enricô xúc động như vậy ? Vì bố gợi lại kỷ niệm về mẹ Vì tình yêu của bố, mẹ Cách giáo dục tế nhị của bố... ? Qua tâm trạng đó cho thấy En –ricô là người ntn. Hs; biết nhận ra lỗi lầm của bản thân và thành khẩn sửa lỗi. Gv; điều quan trọng sau lỗi lầm … ? Văn bản là một bức thư của người cha gửi cho con, nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề là “Mẹ tôi” ? Tuy bà mẹ không xuất hiện trực tiếp nhưng lại là tiêu điểm mà các nhân vật và mọi chi tiết đều hướng tới ? Chỉ ra cái biểu cảm đặc sắc của văn bản? Giọng điệu chân thành, tha thiết, thuyết phục phù hợp tâm lí trẻ thơ ? Văn bản có ý nghĩa sâu sắc ntn? Hs đọc ghi nhớ ? Hoc sinh đọc yêu cầu bài tập 1 ? Chọn một đoạn trong thư nói đến vai trò của mẹ và học thuộc lòng Hs học và trình bày Gv nhận xét, đánh giá ? Hs đọc bài làm bài I Đọc tìm hiểu chung 1. Tác giả, tác phẩm Tác giả Tác phẩm 2. Đọc, hiểu chú thích . Đọc . Chú thích . Bố cục 3 phần II Đọc, hiểu văn bản 1. Lý Do của người cha khi viết thư cho Enricô Thấy con thiếu lễ độ với mẹ, Buồn bã và tức giận Chỉ ra cho con thấy được tình thương yêu kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất ... Nhắc nhở con không được làm cho mẹ buồn Giọng điệu tuy nghiêm khắc nhưng rất chân tình và sâu sắc. >Nghiêm khắc mà vẫn chứa đựng tình cảm sâu sắc đặc biệt là tấm lòng độ lượng và sự0. tế nhị trong cách giáo dục con. 2. Tâm trạng của En ri cô Xúc động vô cùng > Nhận ra lỗi lầm và có tinh thần sửa lỗi. III Tổng kết 1. Nghệ thuật 2. Nội dung Ghi nhớ sgk IV Luyện tập 1. Bài 1 2. Bài 2 Củng cố – dặn dò. Củng cố: ? Văn bản “ Mẹ tôi”để lại trong em bài học gì? Dặn dò: Học bài, làm bài tập Chuẩn bị: Bài “Từ ghép” ========================================== Ngày soạn: 1782015 Ngày giảng: 1982015 Tuần 1 Tiết 3: Tiếng Việt TỪ GHÉP A Mục tiêu cần đạt. 1. Kiến thức: Hs nắm được cấu tạo từ ghép đẳng lập và chính phụ. Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập. 2. Kĩ năng: Nhận diện các loại từ ghộp. Mở rộng hệ thống hóa vốn từ. Sử dụng từ: dùng từ ghép chính phụ khi cầ diễn đạt cái cụ thể, dùng từ ghép đẳng lập khi cần diễn đạt cái khái quát. 3. Tư tưởng: Trân trọng, giữ gì sự trong sáng của tiếng Việt B Chuẩn bị 1. Thầy: Soạn bài 2. Trò: Chuẩn bị bài C Tiến trình dạy học. 1. Tổ chức 2. Kiểm tra Dựa vào cấu tạo cho biết từ chia làm mấy loại. 3. Bài mới Giới thiệu bài. Các em đã được học về từ đơn, từ ghép ở các lớp trước. Vậy từ ghép gồm mấy loại? Là những loại nào? Hoạt động của thầy, trò. Kiến thức cần đạt. Gv treo bảng phụ. Hs đọc ví dụ. ? Nhớ lại cấu tạo của từ ghép(đã học L6) Gv Là một loại thuộc từ phức – là những từ gồm 2 tiếng trở lên, được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa Chú ý các từ in đậm ? Trong các từ ghép đó tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính ? Bà ngoại: Thơm phức Có hai tiếng: tiếng chính tiếng phụ ? Dựa vào đâu mà em biết đó là tiếng chính, tiếng phụ. Hs: dựa vào nghĩa của từng tiếng (yếu tố). ? Em có nhận xét gì về trật tự các tiếng trong các từ trên ? Gv: Các từ ghép có tiếng chính tiếng phụ như trên gọi là từ ghép chính phụ. ? Thế nào là từ ghép chính phụ ? Hs lấy vd Gv: khái quát. Hs đọc ví dụ 2. ? Các từ “ quần áo, trầm bổng” đều là từ ghép, nhưng em có thể xác định tiếng chính tiếng phụ ? Vì sao ? Không có tiếng chính cũng chẳng có tiếng phụ. Vì các tiếng trong từ khi tách ra vẫn có nghĩa biểu thị một sự vật cụ thể (bình đẳng với nhau về ngữ pháp) ? Vậy 2 từ ghép này có gì giống và khác 2 từ ghép ở VD1 ? Giống: Đều là từ ghép Khác: VD1 Có tiếng chính tiếng phụ VD2 Bình đẳng về nghĩa(k có tiếng chính...) Gv các từ ghép không phân ra tiếng chính tiếng phụ khi tách các tiếng vẫn có nghĩa đầy đủ là từ ghép đẳng lập . ? Vậy thế nào là từ ghép đẳng lập. ? Có mấy loại từ ghép, đó là những loại nào. Hs đọc ghi nhớ sgk. Gv khái quát nội dung cụ thể từng loại và đưa bài tập ? Xếp các từ ghép đã cho vào bảng phân loại ? Bài 1 Hs điền ghép cphụ Lâu đời, xanh gắt, nhà máy, nhà ăn, cây cỏ, cười nụ, Nước mắt, đường sắt, cá thu, luyện tập... ghép đ lập Suy nghĩ, chài lưới, ẩm ướt, đầu đuôi, Sách vở, bàn ghế, nhà cửa, cười nói, đi đứng Hs nhận xét – gv bổ sung: Một số từ ghép đẳng lập có thể hoán đổi vị trí cho nhau(nói cười, chăn chiếu, áo quần..) Gv treo bảng phụ. Hs đọc ví dụ ?Bà nghĩa là gì, bà ngoại,bà nội là ai? Bà: Người phụ nữ lớn tuổi Bà ngoại: Người đàn bà sinh ra mẹ Bà nội: bố ? Đều là bà nhưng dựa vào tiếng nào để phân biệt người sinh ra bố hoặc mẹ. Gv như vậy tiếng chính giống nhau nhưng tiếng phụ khác nhau nó đã phân ra nghĩa khác nhau. ? Nghĩa của tiếng bà so với nghĩa của từ bà ngoại,bà nội nghĩa nào rộng hơn, nghĩa nào hẹp hơn. Gv Nghĩa của tiếng bà rộng hơn so với nghĩa của từ “ bà ngoại” bởi tiếng “ngoại, nội” vừa bổ sung vừa giới hạn nghĩa cho tiếng “bà” ? Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ ghép chính phụ Gv T.G chính phụ: có nghĩa phân loại : Thường gồm có 2 tiếng, trong đó có 1 tiếng chỉ loại lớn và 1 tiếng có tác dụng chia loại lớn đó thành loại nhỏ hơn. Hs đọc VD ?Hiểu ntn về nghĩa của từ quần áo + Quần:trang phục mặc phía dưới cơ thể người + Áo: trên ? Hai từ quần – áo đều chỉ chung về trang phục khi ghép lại với nhau thành một từ ghép có tính phân nghĩa hay hợp nghĩa. Quần áo: Có nghĩa chung chỉ trang phục ? So sánh nghĩa của từ “quần áo” với mỗi tiếng “quần áo”? Quần áo: Có nghĩa chung và khái quát hơn ? Qua đó em hiểu ntn về nghĩa của các từ ghép. Hs đọc ghi nhớ Gv từ ghép đẳng lập hay còn gọi là: hợp nghĩa, song song : Là từ ghép mà nghĩa của nó biểu thị những loại rộng hơn, lớn hơn, khái quát hơn so với nghĩa các tiếng trong từ. Gv Lưu ý : + Các tiếng trong từ ghép đẳng lập thường cùng thuộc một loại nghĩa( cùng danh từ, cùng động từ,...) + Các từ như : chèo bẻo, bù nhìn, bồ kết, ễnh ương, mồ hôi, bồ hóng,..., axit, càphê , ôtô, môtô, rađiô,...có thể cho là từ ghép ( theo định nghĩa ) hoặc từ đơn ( tuy có 2 tiếng trở lên nhưng các tiếng đó phải gộp lại mới có nghĩa , còn từng tiếng tách rời thì không có nghĩa . Những trường hợp này gọi là từ đơn đa âm ). Gv treo bảng bài tập. Hs đọc bài 1 Hs đọc bài 2 ? Điền thêm tiếng để tạo từ ghép chính phụ? Gvchú ý: tiếng được ghép vào phải có td giới hạn nghĩa cho tiếng chính. Nghĩa của từ vừa tạo ra phải hẹp hơn nghĩa của tiếng cho trước. Hs lên bảng làm: thước: kẻ, đo độ, vuông Gv nhận xét đánh giá Gv: Hướng dẫn Hs làm bài tập 3 Yc: tiếng được ghép phải có quan hệ ngang bằng với tiếng đã cho, nghĩa của từ vừa tạo ra phải khái quát hơn... Núi: Sông, Đồi, non, rừng.. Xinh: Đẹp, Tươi Tươi:cười, tốt, xinh… Hs làm bài 4. ? Tại sao nói một cuốn sách mà không nói mọt cuốn sách vở. Hd: DT mang nghĩa cá thể mới có kn kết hợp từ chỉ số lượng cụ thể. Từ ghép ĐL là DT mang nghĩa khái quát k kết hợp với từ chỉ số lượng cụ thể mà nó chỉ kết hợp với lượng từ. Hoa màu hồng không phải là hoa hồng ? So sánh nghĩa của từ Mát: cảm giác khoan khoái dễ chịu Tay: bộ phận trên cơ thể người… Mát tay: người làm việc gì cũng thường đạt kết quả tốt Gv yêu cầu Hs khá giỏi làm thêm bài 7. I Các loại từ ghép 1. Ví dụ: Nhận xét Ví dụ1 + Tiếng chính: đứng trước + Tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính: đứng sau. > Từ ghép chính phụ Ví dụ 2 + Các tiếng bình đẳng về ngữ pháp + Không phân ra tiếng chính – tiếng phụ. > Từ ghép đẳng lập 2. Ghi nhớ sgk II Nghĩa của từ ghép 1. Ví dụ: Nhận xét Ví dụ 1 Từ ghép chính phụ + có tính chất phân nghĩa. + Nghĩa hẹp hơn nghĩa của tiếng chính. Vd 2 Ghép đẳng lập + Có tính chất hợp nghĩa + Nghĩa khái quát hơn các tiếng tạo ra nó 2. Ghi nhớ sgk III Luyện tập 1. Bài 2: ghép chính phụ Bút: chì, mực, bi, tẩy... Ăn: chay, kiêng, ảnh, xăng Trắng: nõn, muốt. Vui: thú, tính,mắt, miệng... Trắng: phau, muốt, tinh, bốp Mưa:ngâu, rào, phùn, đá 2. Bài 3: ghép đẳng lập Ham: thích, mê,muốn Mặt:mũi, mày Học:hành, hỏi, ăn, nói, gói, mở 3. Bài tập 4. Từ ghép danh từ có quan hệ đẳng lập mang nghĩa khái quát chỉ kết hợp với lượng từ. 4. Bài 5 Hoa hồng: tên một loại hoa để phân biệt với các loại hoa khác, 5. Bài 6. Có 2 từ ghép chính phụ, 2 từ ghép đẳng lập nhưng nghĩa của các từ này k thể suy ra từ nghĩa của các tiếng tạo lên chúng 4. Củng cố dặn dò. ? Có mấy loại từ ghép cho biết cụ thể mỗi loại. Em hiểu ntn về nghĩa của từ ghép. Học thuộc ghi nhớ sgk, làm bài tập phần còn lại. Chuẩn bị bài “Liên kết trong văn bản”. _________________________________ Ngày soạn: 18 8 2015. Ngày giảng: 1982015. Tuần 1 – Bài 1 Tiết 4: Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN A Mục tiêu cần đạt. 1. Kiến thức: Khái niệm về liên kết trong văn bản. Yêu cầu về liên kết trong văn bản. 2.Kĩ năng: Nhận biết và phân tích tính liên kết của các văn bản. viết các đoạn văn, bài văn có tính liên kết 3. Tư tưởng: Có ý thức Vận dụng kiến thức đã học để tạo lập văn bản B Chuẩn bị 1. Thầy: Soạn bài 2. Trò: Chuẩn bị bài C Tiến trình dạy học. 1. Tổ chức 2. Kiểm tra( Sự chuẩn bị bài của hs) 3. Bài mới GTB: Trong một văn bản dù nói hay viết nếu không có sự liên kết thì người nghe, đọc không hiểu nội dung.... Vậy ..... Hoạt động của thầy, trò. Kiến thức cần đạt. Gv treo bảng phụHs đọc ? Đoạn văn có mấy câu 5 câu ? Cho biết nội dung từng câu Câu 1:Nêu việc con thiếu lễ độ với mẹ. Câu 2,3,4 kể lại những việc làm của mẹ khi con còn bé. Câu 5: yêu cầu của bố đối với con. ?Xét về nội dung và hình thức có câu nào sai ngữ pháp hay chưa rõ nghĩa không. Khi tách từng câu ra khỏi đoạn văn các câu k sai ngữ pháp cũng k mơ hồ về nghĩa..... ? Chỉ viết thế này Enricô có hiểu điều mà bố muốn nói k. Vì sao. Em hay Enri – cô đều không hiểu vì nội dung giữa các câu không có mqh gì, k liên kết với nhau. ? Vậy muốn đoạn văn dễ hiểu cần điều kiện gì? Phải có tính liên kết ? Hãy giải nghĩa từ “ Liên kết” Gv: dùng các từ ngữ để gắn kết các ý lại với nhau cho nội dung liền mạch. ? Vậy liên kết trong văn bản là tính chất ntn. Nội dung 1 trong ghi nhớ. 2 Hs đọc VD Tại sao đoạn văn khó hiểu các em hãy đọc “Cổng trường mở ra” ?Đoạn văn khó hiểu vì thiếu ý gì và sửa lại ntn. Gv Đoạn văn nhắc đến việc thiếu lễ độ của con và những vất vả khó nhọc của mẹ mục đích để làm gì(chưa có yc nhắc nhở của bố đối với con trước hành động ấy)=> Thiếu tính liên kết về nội dung. Thiếu ý bày tỏ thái độ và yc của bố nên có thể thêm: Bố còn nhớ cách….Vậy mà giờ đây con lại hỗn láo với mẹ. Bố thật thất vọng về con. Thôi.. Đọc VD2: ? Đoạn văn có mấy câu, nêu nội dung từng câu. ? Em nhận xét ntn về nội dung giữa câu 1 và 2 Đối ngược nhau: c1 tương lai k ngủ đc c2 k rõ hiện tại hay tương lai nhưng ngủ dễ dàng. ?Vậy giữa hai câu này cần thêm từ hay cụm từ nào để biểu thị ý đối ngịch nhau. ? C12 nói về người con còn câu 3 lại nhắc đến ai. ? Như vậy từ “đứa trẻ”câu 3 phải thay bằng từ nào, vì sao? ? Vậy cụm từ “ Còn bây giờ” và từ “ con” đóng vai trò gì? Là các từ ngữ làm phương tiện liên kết ? Để văn bản có tính liên kết cần có điều kiện gì? Người nói, viết phải làm cho nội dung các câu, các đoạn thống nhất gắn bó chặt chẽ với nhau= Phương tiện liên kết: câu, từ, cụm từ ?Em hiểu ntn về liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản. Hs đọc ghi Gv Khi nói hay viết để rõ ràng dễ hiểu thì ngoài việc dùng từ, đặt câu đúng ngữ pháp ta còn phải biết sử dụng các phương tiện liên kết cả nội dung và hình thức mới tạo lập được văn bản hoàn chỉnh. HS đọc bài 1 ? Sắp xếp các câu để có tính liên kết? ? Các câu trong đoạn văn có tính liên kết chưa? Vì sao? Chưa nói về cùng 1 nội dung mặc dù giữa các câu đều nói về mẹ tôi nhưng: Các câu 1 và 2 ( Hồi quá khứ) mẹ đã mất Hai câu sau nói về hiện tại(sáng nay – chiều nay mẹ còn sống) ? Hãy điền từ thích hợp Hs điền từ. Hs đọc bài 4 Nêu tách 2 câu văn ra khỏi VB thì có vẻ rời rạc . Nhưng để trong cùng đoạn văn cuối của VB thì thành 1 thể thống nhất làm cho đoạn văn chặt chẽ hơn.... I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản 1. Tính liên kết của văn bản Ví dụ; + Giữa các câu văn không có sự gắn bó chặt chẽ. Đoạn văn chưa có tính liên kết > Là tính chất quan trọng nhất. Làm cho văn bản dễ hiểu. 2. Phương tiện liên kết trong văn bản ví dụ 1: Nội dung các câu trong đoạn phải thống nhất và gắn bó với nhau> Liên kết về nội dung. Đoạn 2: Thêm cụm từ “Còn bây giờ” vào trước câu 2. + Câu 3 đứa trẻ thay bằng từ con Dùng câu, từ, cụm từ làm phương tiện liên kết 3. Ghi nhớ sgk III Luyện tập. 1. Bài 1Sắp xếp các câu theo trật từ hợp lý. (1)(4)(2)(5) (3) 2. Bài 2 Chưa có tính liên kết 3. Bài 3 Bà, bà, cháu, bà, bà, cháu, thế là 4. Bài 4 : 4: Củng cố dặn dò, ? Cho biêt tính liên kết trong văn bản. Có những phép liên kết Học bài và làm bài SGK Chuẩn bị bài “ Cuộc chia tay của con búp bê” ======================================== Ngày soạn: 18 82015. Ngày giảng: 24 82015. Tuần 2 Bài 2 Tiết 5 + 6 Văn bản CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ Khánh Hoài A Mục đích yêu cầu. 1. Kiến thức: Tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ không may rơi vào hoàn cảnh bố mẹ li dị. Đặc săc nghệ thuật của văn bản 2. Kĩ năng: Đọc – Hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của các nhân vật. Kể và tóm tắt truyện. 3.Tư tưởng: Giáo dục cho hs lòng thương yêu, giúp đỡ bạn bè, Có ý thức vươn lên trong mọi hoàn cảnh. B Chuẩn bị 1. Thầy: Soạn bài 2. Trò: Chuẩn bị bài C Tiến trình 1. Ổn định tổ chức 2. Kiểm tra đầu giờ. ? Nêu nội dung của văn bản “ Mẹ tôi” 3. Bài mới: Giới thiệu bài . Trong xã hội hiện nay không phải gia đình nào cũng êm ấm, hạnh phúc. Có những bạn nhỏ đã không may rơi vào hoàn cảnh gia đình chia lìa... Hoạt động của Gv, Hs. ND, kiến thức cần đạt. Hs đọc chú thích 1sgk ? Nêu vài nét hiểu biết của em về tác giả tác phẩm ? Tác giả Khánh Hoài là nhà văn thành công ở thể loại truyện viết về trẻ em Tác phẩm đạt giải nhì trong cuộc thi văn thơ viết về quyền trẻ em do viện Khoa học Giáo Dục và tổ chức cứu trợ trẻ em Rátđa Bécmen Thụy Điển tổ chức 1992. Gv: Đọc cần phân biệt rõ giữa lời kể và các đối thoại, diễn biến tâm lý của nhân vật Gv: Đọc mẫu – Hs đọc – Nhận xét ? Hãy tóm tắt nội dung cốt truyện. Hs: Truyện kể về diễn biến tâm trạng của hai anh em Thành và Thuỷ từ khi bố mẹ chuẩn bị ly hôn cho đến khi hai anh em phải chia tay mỗi người theo một người... ? Hãy giải nghĩa các từ “ Ráo hoảnh, võ trang” ? Văn bản trên có thể chia làm mấy phần ? 3P – P1: Từ đầu... hiếu thảo như vậy P2: Tiếp... cảnh vật P3: Còn lại... ?Văn bản được viết theo phương thức biểu đạt nào Tự sự xen lẫn biểu cảm. ? Truyện kể theo ngôi thứ mấy?Tác dụng của ngôi kể ấy? Truyện kể theo ngôi thứ nhất. Nv tôi trong truyện là “Thành” người chứng kiến sự việc xảy ra, cũng là người chịu nổi đau như em gái mình. Cách lựa chọn ngôi kể có tác dụng giúp cho tác giả thể hiện được một cách sâu sắc những suy nghĩ tình cảm và tâm trạng của nhân vật. ? Truyện viết về ai về điều gì nhân vật chính là ai. Hs: Truyện kể về cuộc chia tay của hai anh em ruột khi gia đình tan vỡ. Hai anh em Thành và Thủy đều là nhân vật chính. ?Những con búp bê gợi cho em những suy nghĩ gì? Cũng như Thành và Thủy không có lỗi gì…thế mà phải chia tay nhau. ?Tại sao chúng phải chia tay chúng có lỗi gì? Chúng không có lỗi gì, chỉ vì cha mẹ của Thành và Thủy li hôn nên chúng phải chịu chia tay. ?Cuối cùng chúng có phải chia tay nhau không?Vì sao. Hai anh em chia đi chia lại mãi và cuối cùng chúng k phải chia tay Thủy đã đặt con Vệ Sĩ cạnh con Em Nhỏ. Điều này nói lên nguyện vọng mãi mãi ở bên nhau của thànhthủy nói riêng của các em nhỏ nói chung đồng thời khiến cho bậc cha mẹ phải suy ngẫm. ?Tại sao không nói cuộc chia tay của Thành và Thủy mà là của những con búp bê? ?Khi mẹ ra lệnh chia đồ chơi ra,thái độ của Thành và Thủy như thế nào? Thủy: run lên bần bật, cặp mắt tuyệt vọng,hai bờ mi sưng mọng. Thành: cắn chặt môi…..nước mắt như tuôn ra. ?Qua thái độ đó, cho thấy Thành và Thủy có tình cảm như thế nào với hai con búp bê. ?Tình cảm của anh em ThànhThủy trước và sau khi gđ tan vỡ ra sao? ? Tìm các chi tiết kể về những ngày gia đình còn hạnh phúc qua sự hồi tưởng của hai anh em Thành và Thuỷ. Hs:Thành đá bóng bị xoạc rách áo, Thuỷ mang kim để vá cho anh. Chiều nào Thành cũng đi đón em. Thành hay ngủ mơ thấy ma Thuỷ lấy dao buộc vào con búp bê đặt ở đầu giường để con vệ sĩ gác cho anh ngủ. ? Hình ảnh Thành – Thuỷ hiện lên như thế nào khi mẹ ra lệnh chia đồ chơi ? Thuỷ: Run lên bần bật, kinh hoàng, sợ hãi. Cặp mắt tuyệt vọng. Hai bờ mi sưng mọng lên vì khóc Thành: Cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc, nước mắt cứ tuôn ra như suối, ướt đầm cả gối và hai ống tay áo ?Khi thấy Thành chia búp bê ra Thủy có hành động và lời nói ntn vì sao? Thuỷ: Tru tréo, giận dữ, khi đặt chúng lại cạnh nhau Thủy lại vui vẻ Giận vì không muốn chia búp bê. Và vui vẻ khi 2 con búp bê ở cạnh nhau Búp bê là hình ảnh gia đình sum họp đầm ấm, là kỷ niệm êm đềm của tuổi thơ, là hình ảnh anh em k thể chia lìa. GV chia nhóm cho HS thảo luận 3’ Lời nói và hành động của Thủy khi chia búp bê có mâu thuẫn không ?Theo em có cách nào để giải quyết mâu thuẫn ấy? Tác giả phát hiện nét tinh tế của trẻ thơ trong nhân vật Thủy .Giận giữ khi chia búp bê ra nhưng lại sợ đêm đêm không có con Vệ Sĩ gác cho anh. Cách giải quyết mâu thuẫn là gia đình Thành Thủy đoàn tụ. ? Kết thúc truyện Thuỷ đặt con em nhỏ cạnh con vệ sĩ có ý nghĩa ntn. Hs: Tấm lòng nhân hậu và ước mơ chúng sẽ không bao giờ phải chịu cảnh chia lìa như hai anh em . Kết thúc truyện Thủy đã để lại cho anh con Vệ Sĩ. Điều đó cho thấy Thủy là một em gái vừa giàu lòng vị tha,vừa thương anh vừa thương cả những con búp bê. ? Qua c¸c chi tiÕt trªn cho em hiÓu ®iÒu g× vÒ hai anh em Thµnh Thuû.( KG) Gv: Gièng nh¬ bao gia ®×nh kh¸c gia ®×nh Thµnh Thuû cã mét thêi rÊt h¹nh phóc mäi ng¬êi ®Òu yªu th¬¬ng, quan t©m, lo l¾ng cho nhau. VËy mµ giê ®©y hai anh em Thµnh Thuû s¾p ph¶i chia tay nhau v× cha mÑ s¾p ly h«n, Thµnh ë víi bè cßn Thuû theo mÑ vÒ quª... Tiết 2 ? Ngoài chia tay với anh, với búp bê Thủy còn chia tay với ai? ? Tâm trạng của Thủy như thế nào khi đến trường Hs: Cắn chặt môi, nhìn đăm đăm khắp sân trường: từ cột cờ đến bảng tin những nét vẽ ô ăn quan trên gạch, bật khóc thút thít ? Tại sao khi đến trường Thuỷ lại bật khóc thút thít. Hs: Trường học là một phần kỉ niệm của tuổi thơ Là nơi ghi khắc những niềm vui của Thuỷ Là nơi phải xa mãi mãi Thuỷ không được đi học nữa ? Khi đến chia tay lớp thì cô giáo và cả lớp có hành động như thế nào ? Hs: Cô giáo ôm chặt Thuỷ, cô thương Thuỷ; cả lớp sững sờ khóc thút thít các bạn vây quanh nắm tay Thuỷ không rời. ? Chi tiết đó diễn tả tâm trạng gì ? Diễn tả lòng xót thương thông cảm của cô giáo và bạn bè dành cho Thuỷ ? Khi dắt em ra khỏi trường Thành có tâm trạng như thế nào ? Kinh ngạc thấy mọi người vẫn bình thường nắng vẫn vàng ươm... ? Tại sao Thành lại có tâm trạng như vậy ? Cảm nhận được sự bất hạnh, cô đơn của hai anh em trước sự vô tình của mọi người và cảnh vật... ? Khi đồ đạc đã được chất lên xe, tâm trạng của Thuỷ lúc này ra sao ? Như người mất hồn, mặt tái xanh, chạy vào ghì búp bê, khóc nức lên, nắm chặt tay anh dặn dò. Đặt tay con Em Nhỏ lên vai con Vệ Sĩ. Cả Thành cũng khóc nấc lên... ? Thuỷ đã nhắn nhủ anh điều gì ? Không được để con Em Nhỏ xa con Vệ Sĩ ? Chi tiết đó nói lên điều gì ? Nỗi đau xót khi phải chia tay. Tình cảm gia đình, anh em không thể rời xa ? Thành có tâm trạng và hành động như thế nào ? Mếu máo, nhìn theo bóng dáng liêu xiêu của em. ? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật nào. Tác dụng của nó. ? Bức tranh trong sgk thể hiện nội dung nào ? B1: Cuộc chia búp bê B2: Cuộc chia tay của 2 anh em ? Qua đó tác giả muốn gửi đến thông điệp gì ? Gv Bình, liên hệ môi trường gia đình là cái nôi nuôi dưỡng, là nền tảng vững chắc để trẻ em trưởng thành. Khi nền tảng gđình bị lung lay sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của trẻ. Vì thế... > Không được đẩy trẻ em vào tình cảnh bất hạnh ? Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của tác giả. Kể xen lẫn tả và biểu cảm. Sự việc được kể theo trình tự thời gian hợp lí,đối thoại linh hoạt. ? Chuyện được kể theo ngôi kể nào. Tác dụng của ngôi kể đó. Kể chuyện ở ngôi thứ nhất> Người trong cuộc kể chuyện bộc lộ sâu sắc tâm trạng và làm tăng tính chân thực. ? Qua câu chuyện tác giả muốn nhắn nhủ điều gì. Hs đọc ghi nhớ. Gv khái quát nội dung bài. Hs đọc phần đọc thêm sgk I Đọc tìm hiểu chung 1. Tác giả tác phẩm Tác giả: là nhà văn thành công ở thể loại truyện viết về trẻ em b. Tác phẩm: 2. Đọc hiểu trú thích a. Đọc tóm tắt b. Hiểu trú thích c. Bố cục: 3 phần II Đọc hiểu văn bản 1.Ý nghĩa của tên truyện. Búp bê là những đồ chơi của tuổi nhỏ, gợi lên sự ngộ nghĩnh trong sáng, ngây thơ vô tội. Tác giả mượn truyện những con búp bê phải chia tay để nói lên một cách thấm thía nỗi đau xót và vô lí của cuộc chia tay hai anh em (Thành Thủy). 2. Tình cảm của hai anh em Thành và Thủy. Thủy ra tận sân vận động vá áo cho anh. Thành chiều nào cũng đi đón em Thành nhường hết đồ chơi cho em. Thủy thương anh “không có ai gác đêm cho anh ngủ nên nhường lại anh con Vệ Sĩ” àThành và Thủy rất mực gần gũi,thương yêu chia sẽ và quan tâm lẫn nhau. 3. Thủy chia tay với lớp học. Khóc thút thít vì Thủy phải chia xa mãi mãi nơi này và không còn đi học nữa. Cô giáo tái mặt, nước mắt giàn giụa. Cả lớp khóc mỗi lúc một to hơn. àMọi người điều ngạc nhiên thương xót và đồng cảm với nỗi bất hạnh của Thủy. 4. Tâm trạng của Thành khi ra khỏi trường và khi chia tay với Thủy. Trong tâm hồn Thành đang nổi giông nổi bảo vì sắp phải chia tay với em gái. Thành cảm nhận được sự bất hạnh của hai anh em và sự cô đơn của mình trước sự vô tình của người và cảnh Nghệ thuật miêu tả tâm lí sâu sắc tỉ mỉ.> Cuộc chia tay đầy đau đớn, gợi niềm xót xa thương cảm khiến cho người đọc không sao cầm lòng được. III Tổng kết 1. Nghệ thuật 2. Nội dung Ghi nhớ sgk IV Luyện tập Đọc thêm 4. Củng cố dặn dò. ? Tại sao tác giả đặt tiêu đề là “ Cuộc chia tay búp bê”. Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa của truyện không. Học thuộc bài cả vở ghi và ghi nhớ. Chuẩn bị bài “Bố cục trong văn bản” =================================== Ngày soạn: 2382015 Ngày giảng: 2682015 Tuần 2– Bài 2 Tiết 7: Tập Làm Văn BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN A Mục tiêu cần đạt. 1. Kiến thức: Tác dụng của việc xây dựng bố cục. 2. Kỹ năng: Nhận biết phân tích bố cục trong văn bản. Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc hiểu văn bản, xây dựng một bố cục cho một văn bản nói viết cụ thể. 3. Tư tưởng: Có ý thức viết đoạn văn, bài văn có bố cục rõ ràng B Chuẩn bị 1.Thầy: Soạn bài 2.Trò: Chuẩn bị bài C Tiến trình dạy học. 1. Ổn định: 2. Kiểm tra; ? Liên kết trong văn bản là gì? Nêu những phương tiện kiên kết của văn bản? Chữa bài tập 4. 3. Bài mới Để bài văn viết đúng và hay chúng ta phải viết có bố cục rõ ràng hợp lý. Vậy bố cục là gì... Hoạt động của thầy, trò. Kiến thức cần đạt. Hs đọc Một lá đơn xin phép nghỉ học đã bị đảo lộn ? Em có nhận xét ntn về trình tự ghi trong đơn Trình tự bị đảo lộn k hợp lí. ?Các nội dung trong văn bản có được viết tùy tiện hay ghi đảo lộn không?Vì sao Những nội dung cần được sắp xếp theo một trình tự trước sau rõ ràng, thì người đọc mới hiểu được ?Khi tạo lập văn bản em cần chú ý điều gì. ? Hãy sắp sếp lại nội dung các phần sao cho phù hợp. Quốc hiệu, tiêu ngữ Tên đơn Đơn gửi ai (người nhận) Họ và tên người viết đơn(ai gửi đơn) Lý do – nguyện vọng xin nghỉ học. Lời hứa Người viết đơn ( Ký, họ tên) Gv các em vừa xắp sếp lại bố cục trong một lá đơn ? Em có nhận xét gì về trình tự sắp xếp các ý trong văn bản trên. ? Vậy sự sắp đặt các nội dung trong văn bản theo một trình tự gọi là gì ? Bố cục của văn bản ? Em hãy cho biết vì sao khi xây dựng văn bản cần quan tâm tới bố cục ? Vì nó giúp các phần được trình bày rõ ràng ? Em hiểu thế nào là bố cục trong văn bản? Gv gọi Hs đọc chấm 1 trong ghi nhớ. Đọc câu chuyện thứ nhất ?Văn bản này trình bày bằng mấy đoạn văn ?Xét về nội dung, giữa đoạn 1 và đoạn 2 đã phân định rõ ràng chưa, dựa vào từ ngữ nào em khẳng định như vậy Chưa phân định rõ ràng. Vì đoạn 1 trình bày trước kia đoạn 2 cũng trước đó ?Cách kể như trên bất hợp lí ở chỗ nào?So với truyện đã học em thấy nội dung các ý trong văn bản này ntn. Các câu, các ý đã bị đảo lộn hoàn toàn: Việc quen ngồi đáy giếng tạo cho tính chủ quan kiêu ngạo, coi trời bằng vung của ếch lại kể sau sự việc ếch ra ngoài giếng. Hs chú ý: Câu cuối đoạn 2 ? Có phải vì thế mà trâu trở thành bạn của nhà nông k? Em có nhận xét gì về nội dung câu này với văn bản. Nội dung câu cuối k ăn nhập và k thống nhất với nội dung của văn bản. ? Qua phân tích ví dụ em nhận thấy bố cục văn bản cần đảm bảo yc nào. Đọc văn bản 2. ?Văn bản trình bày bằng 2 đoạn văn em nhận xét ntn về nội dung giữa 2 đoạn. Nội dung 2 đoạn tương đối rõ ràng và thống nhất ?Mục đích của truyện cười là mang ý nghĩa phê phán nhưng cách kể như vậy đã nêu bật được ý nghĩa chưa. Vì sao. Câu chuyện không nêu được ý nghĩa phê phán và không còn buồn cười nữa. Vì tình huống gây cười đã bị giải thích ở cuối “có người hỏi...” ? Vậy để văn bản đạt được mục đích giao tiếp người viết cần chú ý điều gì ? Bố cục của văn bản phải hợp lý ? Trình tự sắp xếp các phần các đoạn trong văn bản có vai trò như thế nào ? Phải giúp người nói người viết dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp Gv cùng Hs sắp xếp lại đoạn văn theo Ngữ văn 6. ?Vậy có những điều kiện nào để bố cục được rành mạch và hợp lý Hs đọc dấu chấm 2 trong ghi nhớ Gv khái quát theo ghi nhớ dấu chấm 2. ? Hãy nêu nhiệm vụ của phần Mb, Tb, Kb, trong văn bản miêu tả và tự sự? Văn bản miêu tả: Văn bản tự sự: Ba phần: + Mb: Giới thiệu đối tượng miêu tả + Tb: Lựa chọn chi tiết, đặc điểm của đối tượng miêu tả + Kb: Nêu cảm nghĩ Ba phần: + Mb: Giới thiệu sự việc + Tb: Diễn biến sự việc + Kb: Cảm nghĩ ? Có cần phân biệt rõ nhiệm vụ của từng phần không? Vì sao ? Cần phân biệt rõ vì mỗi phần có một nhiệm vụ riêng ? Có bạn cho rằng Mb chỉ là sự tóm tắt, rút gọn của Tb. Còn Kb là sự lặp lại của phần Mb. Như vậy có đúng không ? Vì sao ? Không đúng... ? Một bạn khác lại cho rằng nội dung chính của việc miêu tả, tự sự, đơn từ được dồn cả vào phần Tb nên Mb và Kb không cần thiết lắm. Em có đồng ý không ? Vì sao. Không.. ? Vậy văn bản thường được xây dựng theo bố cục nào? 3 phần....... Hs đọc ghi nhớ Gv: khái quát nội dung toàn bài. Hs đọc yêu cầu Bài tập 1. Hs trình bày Nhận xét Hs đọc yêu cầu Bài 2 ? Hãy ghi lại bố cục của văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” Hs làm bài theo nhóm 3 phút. Gv thu bài và nhận xét. Theo em bố cục như vậy đã hợp lý chưa? Vì sao? Hợp lý vì người đọc hiểu được nội dung bài. Hs đọc BT3 ? Bố cục trên đã rành mạch, hợp lý chưa? Vì sao ? Gv hướng dẫn Hs về nhà làm bài. I Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản 1.Bố cục của văn bản Ví dụ: Xét nội dung của một lá đơn xin nghỉ học Không viết một cách tùy tiện Sắp xếp các phần, các đoạn theo một trình tự, một hệ thống rành mạch hợp lí > Bố cục trong văn bản. 2. Những yêu cầu về bố cục trong văn bản Ví dụ: Nội dung giữa các phần, đoạn phải thống nhất, chặt chẽ và phân biệt rạch ròi. Sắp xếp các phần, các đoạn phải dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp 3. Các phần của bố cục Bố cục ba phần: + Mở bài. + Thân bài. + Kết bài. Cần phân biệt rõ ràng Ghi nhớ SGK II Luyện tập 1.Bài 1 2.Bài 2 Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” Bố cục: + Cảnh chia đồ chơi + Cảnh chia tay lớp học + Cảnh 2 anh em chia tay 3.Bài 3 4.Củng cố dặn dò. ? Em hiểu ntn về bố cục văn bản. ? Bố cục của văn bản phải đảm bảo yêu cầu nào. Học bài phần ghi nhớ, làm bài tập 3. Chuẩn bị bài “ Mạch lạc trong văn bản.” ======================================= Ngày soạn: 24 82015 Ngày giảng: 26 8 2015 Tuần 2 Bài 2 Tiết 8: Tập làm văn MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN A Mục tiêu cần đạt. 1. Kiến thức: Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản. Điều kiện cần thiết để một văn bản có tính mạch lạc. 2.Kĩ năng: Rèn kĩ năng nói viết mạch lạc 3.Tư tưởng: Hs có ý thức viết bài văn có mạch lạc B Chuẩn bị 1. Thầy: Soạn bài 2. Trò: Chuẩn bị bài C Tiến trình dạy học. 1. Tổ chức: 2. Kiểm tra ? Thế nào là bố cục trong văn bản, khi tạo lập văn bản cần chú ý điều gì? 3. Bài mới Giới thiệu bài mới. Nói đến bố cục là nói đến sự sắp xếp, sự phân chia nội dung văn bản mà văn bản bao giờ cũng phải có sự liên kết mạch lạc giữa các phần, đoạn. Vậy mạch lạc là gì? và làm ntn để văn bản có sự mạch lạc. Tiết học này cô sẽ giúp các em làm tốt điều đó. Hoạt động của thầy, trò Hs đọc vd sgk ? Em hiểu mạch lạc trong đông y có nghĩa là gì Nghĩa đen: Mạch máu trong thân thể ? Trong câu văn: “ Bạn ấy viết văn rất mạch lạc” Từ mạch lạc còn được hiểu như nghĩa trên không? mà phải hiểu ntn. Hs: Chỉ sự rõ ràng của các phần các đoạn các câu trong bài thống nhất với nhau để làm nổi bật yêu cầu của đề. Kiến thức cần đạt. I Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản 1Mạch lạc trong văn bản Ví dụ: Nhận xét Rõ ràng, các đoạn, câu thống nhất nhau Mạch lạc là sự nối tiếp các ý, các câu theo một trình tự hợp lí 2. Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc VD Nhận xét Văn bản : Cuộc chia tay của những con búp bê Kể về nhiều sự việc Xoay quanh sự việc chia tay Các từ ngữ được lặp lại có tác dụng liên kết Ghi nhớ SGK II Luyện tập 1.Bài 1 a. Văn bản: Mẹ tôi b. Văn bản : Lão nông và các con Ca ngợi lao động Được xây dựng theo bố cục 3 phần + Mở bài: Hãy cần cù lao động (2 dòng đầu) + Thân bài: lão nông để lại kho báu cho các con + Kết bài: Cách khuyên con lao động khôn ngoan( 4 dòng cuối) Sự việc được thể hiện xuyên suốt văn bản. ? Vậy theo em mạch lạc trong văn bản có những tính chất gì trong số những tính chất sau ? Trôi chảy thành dòng thành mạch Thông xuôt liên tục không đứt mạch Tuần tự đi khắp các phần các đoạn trong văn bản Gv: Mạch lạc trong văn bản phải đảm bảo tất cả các tính chất trên ? Em hiểu như thế nào là: “ Mạch lạc trong văn bản” Gv: Tính liên kết và bố cục trong văn bản là rất quan trọng. Tuy nhiên sự mạch lạc trong văn bản là không thể thiếu ? Vậy em hiểu ntn là mạch lạc trong văn bản. Hs đọc VD SGK ? Văn bản: “ Cuộc chia tay của những con búp bê” Kể về nhiều sự việc khác nhau, đó là những sự việc gì ? Mẹ bắt 2 anh em chia đồ chơi Hai anh em rất thương nhau Thành đưa em đến trường Hai anh em chia tay nhau Thuỷ để lại búp bê cho anh ? Vậy toàn bộ sự việc trong văn bản xoay quanh sự việc chính nào ? Hs: Cuộc chia tay đau đớn cảm động của 2 anh em ? Thành Thuỷ, sự chia tay đóng vai trò gì trong câu chuyện ? Hs: Sự chia tay là sự việc chính , 2 anh em là nhân vật chính thể hiện nội dung cốt truyện. ? Mọi sự việc trong truyện đều hướng vào sự việc nào? Đều hướng vào sự việc chính ( đề tài) ? Điều kiện đầu tiên để văn bản có tính mạch lạc là gì? ? Các từ ngữ : Chia tay, chia đồ chơi... cứ lặp đi lặp lại trong văn bản, đó có phải là chủ đề liên kết các sự việc thành một thể thống nhất không? Có được xem là mạch lạc không ?(KG) Hs: Các từ được lặp lại có tính liên kết các sự vật thành một thể thống nhất xuyên suốt văn bản làm nổi bật chủ đề. Vì thế được coi là mạch lạc. ? Như vậy trong văn bản mạch lạc và liên kết có vai trò như thế nào ? Thống nhất văn bản ? Hãy cho biết các đoạn văn được nối với nhau theo mối liên hệ nào sau đây ? Thời gian, không gian, tâm lí , ý nghĩa Hs trả lời ? Vậy để văn bản có tính mạch lạc các phần, các đoạn trong văn bản phải như thế nào? _Phải được nối theo trình tự rõ ràng ? Thế nào là mạch lạc? Nêu các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc ? Hs đọc ghi nhớ Hs đọc yêu cầu bài 1 ? Hãy tìm hiểu tính mạch lạc của văn bản Mẹ tôi Gv: Nội dung của văn bản là sự hi sinh của mẹ đối với con Nội dung bức thư: + Bố thấy con thiếu lễ độ với mẹ nên viết thư + Bố nói với con về mẹ + Bố chỉ cho con thấy: Ngày buồn nhất là ngày con mất mẹ Ân hận khi làm mẹ buồn + Bố khuyên con xin lỗi mẹ Hs đọc văn bản 2 ? Chủ đề xuyên suốt các phần các đoạn các câu văn là gì ? Nêu bố cục của văn bản ? Hs làm bài ? Qua đó em nhận xéy gì về tính mạch lạc của văn bản này 4.Củng cố dặn dò ? Mạch lạc trong văn bản là gì ? Điều kiện để văn bản có tính mạch lạc Học bài , làm bài tập còn lại. Soạn bài: Những câu hát về tình cảm gia đình. ========================================= Ngày soạn: 25 8 2015 Ngày giảng: 31 8 2015 Tuần 3 – Bài 3 Tiết 9: Văn bản NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH Ca dao dân ca A Mục tiêu cần đạt. 1. Kiến thức: Hs hiểu được khái niệm ca dao dân ca, Nắm được giá trị tư tưởng, nghệ thuật tiêu biểu của những cõu ca dao dõn ca về tình cảm gia đình 2. Kĩ năng : Đọc hiểu và phân tích ca dao, dân ca trưc tỡnh. Phỏt hiện và so sỏnh những hỡnh ảnh ẩn dụ, so sỏnh, những mụ tuýp quen thuộc trong cỏc bài ca dao trữ tỡnh về tỡnh cảm gia đỡnh. 3.Tư tưởng: Giaó dục cho hs biết trân trọng những tình cảm gia đình B Chuẩn bị 1. Thầy : Soạn bài 2. Trò : Chuẩn bị bài C Tiến trìnhdạy học. 1. ổn định: 2. Kiểm tra đầu giờ: ? Kể tóm tắt văn bản: Cuộc chia tay của những con búp bê 3. Bài mới Giới thiệu bài mới. Trong kho tàng văn học Việt Nam, ca dao dân ca là dòng sữa ngọt ngào vỗ về , an ủi tâm hồn mỗi chúng ta qua lời ru ngọt ngào của mẹ......... Hoạt động của thầy, trò. Kiến thức cần đạt. Gv gọi Hs đọc chú thích sgk ? Hãy trình bày hiểu biết của em về ca dao dân ca ? Gv: Ca dao dân ca là những bài thơ bài hát trữ tình dân gian do quần chúng nhân dân lao động sáng tác phản ánh tâm tư tình cảm của mọi đối tượng. + Sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật. + Thường ngắn, thể lục bát và lục bát biến thể. + Chân thực, gợi cảm và có knăng lưu truyền cao, ngôn ngữ giàu màu sắc địa phương gần với lời nói . + Ca dao là phần lời của bài ca, có thể đọc như đọc thơ trữ tình + Dân ca là phần lời kết hợp với âm nhạc dân gian Gv: Nêu yêu cầu đọc: Chú ý ngắt nhịp 2222 hoặc 44 giọng dịu nhẹ, chậm êm, tình cảm Gv đọc mẫu Hs đọc Nhận xét ? Em hiểu như thế nào là : hai thân, bác mẹ, cùng thân, chín chữ? Hs đọc bài 1 ? Bài ca dao là lời ai nói với ai ?Dựa vào từ ngữ nào mà ta biết điều đó Hs: Là lời ru của mẹ nói với con.Dựa vào cụm từ “ghi lòng con ơi” Hs chú ý Hai câu đầu ? Bằng lời hát ru, người mẹ muốn nói với con về điều gì. ? Công cha và nghĩa mẹ đã được cụ thể hóa qua hình ảnh nào Công cha núi ngất trời. Nghĩa mẹ nước biển đông. ? Em suy nghĩ ntn về hai hình ảnh trên(núi ngất trời, nước biển đông) Hình ảnh vừa cụ thể vừa trừu tượng về độ caorộngmênh mông vô hạn và vĩnh hằng của thiên nhiên đất trời ? Để nói về công lao của cha mẹ dân gian đã sử dụng phép tu từ nào. Lấy cái trừu tượng(công changhĩa mẹ) so sánh với cái cụ thể lớn lao, cao rộng mênh mông Ngoài ra còn có phép lặp hả núi và biển đồng thời nghệ thuật đối câu chữ về hả“công cha với nghĩa mẹ và núi ngất trười với nước biển đông” ? So sánh như vậy nhằm làm nổi bật điều gì. Gv Dùng lối nói ví von> lối nói quen thuộc trong CD DC. Lời ru ấm ấp dịu ngọt ngợi ca công lao trời biển của cha mẹ dân gian đã dùng những hình ảnh cao rộng, mênh mông để so sánh ngày nay với ptiện kĩ thuật hđại sông sâu, núi cao đều đo được còn tcảm cha mẹ dành cho con cái không gì đo đếm được và dgian đã cụ thể hoá “ núi cao ...mênh mông” ? Sau khi đã gợi ra công lao to lớn của cha mẹ dân gian đã nhắc nhở con điều gì qua từ ngữ nào Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi ? Cù lao chín chữ nghĩa là gì. Hs đọc chú thích 1 Gv Đây là thành ngữ (nói về công lao cha mẹ sinh đẻ nuôi dưỡng con cái vất vả nhiều bề) đi liền ngay sau hả núi cao biển rộng vừa cụ thể hóa công lao cha nghĩa mẹ vừa thẻ hiện âm điệu tôn kính nhắn nhủ của câu hát.... ? Cụm từ “ghi lòng con ơi”nghĩa là gì và biểu lộ tình cảm ntn Ghi lòng: khắc tạc trong lòng suốt đời k quên Con ơi: lời hô gọi tha thiết nhắn nhủ ân tình ?Qua bài ca dao dân gian đã khuyên dạy, nhắn nhủ chúng ta điều gì. GV: Công cha nghĩa mẹ to lớn như vậy phận làm con phải luôn kính trọng và biết ơn cha mẹ đã sinh thành , nuôi dưỡng và g

Ngày soạn: 16/8/2015 Ngày giảng: 17/8/2015

Lời văn biểu hiện tâm trạng của người mẹ đối với con trong văn bản

2 Kĩ năng:

Đọc hiểu văn bản biểu cảm được viết như những dong nhật kí của của một người mẹ.Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con

Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm

( Kiểm tra phần chuẩn bị bài của hs)

3 Bài mới Giới thiệu bài.

Ngày khai trường đầu tiên là ngày mà chắc hẳn mỗi chúng ta không thể nào quên

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

Gv giới thiệu vài nét về t/g

- Theo Lí Lan, báo yêu trẻ số 166- TP HCM ngày

? Văn bản này viết về cái gì, việc gì.

? Tóm tắt nội dung văn bản bằng một câu ngắn gọn

Gv: tâm trạng người mẹ trong đêm trước ngày khai

trường đầu tiên của con- buổi học đầu tiên ở lớp 1 của

I Đọc tìm hiểu chung

1 Tác giả- văn bản

2 Đọc, hiểu chú thích

* Đọc – tóm tắt

? Vậy văn bản nhằm kể chuyện trường hay biểu lộ tâm

tư tình cảm của mẹ.

Hs: biểu lộ tâm tư tình cảm của mẹ

? Phương thức biểu đạt chủ yếu của văn bản là gì

Hs; Biểu cảm

Gv Kiểu văn bản ứng với phương thức biểu đạt

? Vậy văn bản này thuộc kiểu văn bản nào.

? Cho biết nghĩa của từ: nhạy cảm, can đảm, dặm.

? Văn bản có thể chia làm mấy phần Cụ thể ntn

Hs; 2 đoạn: - Từ đầu- vừa bước vào(Nỗi lòng của mẹ)

- Còn lại(cảm nghĩ của mẹ…)

? Nhân vật chính của văn bản là ai.

? Theo dõi và cho biết nội dung của đoạn 1?

Gv K chỉ hôm nay mà tất cả c/đ mẹ luôn nghĩ về con,

nghĩ cho con

? Vậy tại sao đêm nay mẹ lại nghĩ về con nhiều như

thế

Vì đó là đêm trước ngày con vào lớp 1

? Thời điểm đó gợi cảm xúc gì trong 2 mẹ con?

- Hồi hộp, vui sướng và hi vọng

? Tâm trạng của mẹ và con có gì khác nhau Điều đó

biểu hiện qua chi tiết nào

? Tìm chi tiết diễn tả cảm xúc của con?

Hs: Háo hức thu xếp đồ chơi, lên giường k nằm yên

được – mẹ dỗ ngủ ngay -> Giấc ngủ đến với con dễ

dàng như uống 1 li sữa

? Cảm xúc của mẹ trong đêm đó được diễn tả qua từ

ngữ nào.

Hs: Trằn trọc không ngủ được, không tập trung được

vào việc gì, k muốn làm việc khác trong đêm nay

? Vì sao người mẹ lại có cảm xúc đó?

Hs – Vì mai là ngày đầu tiên con vào lớp 1- Mừng vì

con đã lớn

- Mong muốn những điều tốt đẹp sẽ đến với con

? Trong đêm không ngủ đó mẹ đã làm gì cho con?

- Kiểu văn bản biểu cảm

* Hiểu chú thích

* Bố cục

II/ Đọc, hiểu văn bản

1 Tâm trạng người mẹ vào đêm trước ngày khai trường của con.

- Thao thức không ngủ được

- Đắp mềm, buông mùng, lượm đồ chơi, xem lại mọi

thứ

? Từ tâm trạng và hành động đó cho thấy tình cảm mẹ

dành cho con là t/c gì

Gv: Bao suy nghĩ đều hướng về con đó là đức tính của

tất cả các bà mẹ nói chung và mẹ Việt Nam nói riêng

? Cũng trong đêm không ngủ đó mẹ đã nhớ lại điều

gì?

- Nhớ lại ngày đầu tiên được bà ngoại đưa đến trường

Hs; chú ý đoạn “Cái ấn tượng vào”

? Tìm những từ ngữ diễn tả tâm trạng của mẹ khi nghĩ

đến kỉ niệm xưa?

- Bâng khuâng, xao xuyến, rạo rực, nôn nao, hồi hộp

? Những từ ngữ trên thuộc từ loại từ láy hay từ ghép?

Tác dụng

Gv ; Mẹ vui sướng vì con đã lớn con đã vào lớp 1 tuy

nhiên mẹ vẫn không khỏi lo âu xen lẫn bồi hồi…

- Các chi tiết trên chứng tỏ ngày khai trường đầu tiên

đã để lại dấu ấn thật sâu đậm trong tâm hồn của mẹ và

mẹ cũng muốn ghi lại dấu ấn đó trong trái tim con

Gv: Chuyển đoạn

? Theo dõi và cho biết nội dung của đoạn 2?

? Trong đêm không ngủ mẹ nghĩ đến điều gì và liên

tưởng đến ngày khai trường của nước nào

Hs; Nghĩ về ngày khai trường và vai trò của giáo dục

đối với thế hệ trẻ

- Mẹ liên tưởng đến ngày hội khai trường ở Nhật Bản

?Ngày khai trường ở Nhật được diễn ra ntn.

-Ngày lễ của toàn xh, người lớn nghỉ việc đưa con đến

trường, đường phố được trang trí vui tươi, quan chức

đến dự và xem xét ngôi trường gặp thầy cô…

? So với ở Nhật thì ngày khai trường ở nước ta ntn.

Hs ….Gv cũng như vậy

? Cuối đoạn văn có câu “sai lầm trong gd…đi chệch

trăm dặm”? Câu nói này bắt nguồn từ thành ngữ nào

- Sai 1 li đi một dặm

- Yêu thương con tha thiết

-Từ láy -> gợi tả tâm trạng hồi hộp xen lẫn âu lo và cảm xúc vừa vui vừa bồi hồi nhớ lại kỉ niệm lần khai trường đầu tiên của mình

? Câu văn này nói lên điều gì về sự nghiệp giáo dục?

- Nói lên tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ

trẻ

- Trong gd không được phép sai lầm

? Câu nói của mẹ: “ đi đi con của con”, muốn nói

với con điều gì?

Gv Các con sẽ là mầm non - người chủ tương lai của

đất nước, của thế giới và thế giới này đang chờ các con

xây dựng ngày càng tươi đẹp , giàu mạnh hơn

? Thế giới kì diệu sẽ mở ra, Thế giới kì diệu đó là gì

Gv Thế giới của tri thức mà thầy cô sẽ giúp em mở

cánh cửa kho tàng tri thức của nhân loại đang chờ đợi

em khám phá

- Đó là thế giới của tâm hồn, t/c, thế giới của tình

thầy-trò, tình bạn…

? Trong văn bản có phải người mẹ đang trực tiếp nói

với con k?Theo em người mẹ đang tâm sự với ai

- Xét về hình thức ngôn từ có vẻ như mẹ đang nói với

con nhưng thực ra mẹ đang nói với chính mình

?Cách viết này có tác dụng ntn

Gv Việc con đã ngủ mà mẹ vẫn thức mẹ thì thầm trò

chuyện chứng tỏ t/y thương tha thiết của mẹ đối với

con, con đã ngủ ngon còn bao băn khoăn lo lắng mẹ lại

dành hết về mình

? Bài văn giúp em hiểu thêm gì về tình cảm của người

mẹ cũng như vai trò gì của nhà trường, xã hội

? Nghệ thuật được sử dụng trong văn bản có gì đặc

sắc?

-Độc thoại nội tâm Giọng điệu tâm tình nhỏ nhẹ và

sâu lắng thể hiện rõ được tâm trạng nhân vật

? Nêu nội dung của văn bản?

- Hs đọc ghi nhớ

? Vậy vấn đề được đề cập trong văn bản này là gì?

-Vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi

con người –là văn bản nhật dụng

Gv nhắc lại văn bản nhật dụng

+ Sử dụng thành ngữ: Khẳng định giáo dục không được phép sai lầm

=> Nhà trường và xã hội có vai trò to lớn và vô cùng quantrọng trong việc giáo dục thế

hệ trẻ

Độc thoại nội tâm => Ca ngợi tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và tầm quan trọng

Hs đọc bài tập SGK

Gv HD1: ngày khai trường vào lớp 1 ấn tượng sâu

đậm nhất: cx háo hức gặp lại thầy cô bạn bè còn có cx

bỡ ngỡ, lạ lùng, lo âu khi dời vòng tay mẹ

2: Nhớ lại chi tiết, sự kiện tiêu biểu nhất mà em…

của giáo dục đối với mỗi con người

Sơ giản về tác giả Ét- môn –đô đơ A - mi –xi

Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi

Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư

2 Kĩ năng:

Đọc - hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư

Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha( tác giả bức thư) và người

mẹ nhắc đến trong bức thư để cảm nhận được tình cảm thiêng liêng, cao đẹp của cha mẹ đối với con cái

3 Tư tưởng:

Giáo dục cho Hs lòng yêu thương kính trọng cha mẹ và dũng cảm nhận lỗi khi mắc lỗi

B/ Chuẩn bị

1 Thầy: Soạn bài

2 Trò: Chuẩn bị bài

C/ Tiến trình dạy học.

1 ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra

? Trình bày nội dung cơ bản của văn bản “ Cổng trường mở ra”

3 Bài mới giới thiệu bài.

Trong mỗi chúng ta chắc hẳn ai cũng đã từng mắc lỗi với cha mẹ, vậy chúng ta đã làm gì khi biết mình mắc

lỗi

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

? Trình bày vài nét tiêu biểu về tác giả và văn bản?

Ét- môn-đô-đơ A- mi-xi.(1846-1908) nhà văn I-ta-li –

a (ý) là tác giả của các cuốn sách:cuộc đời của các chiến

binh(1868)những tấm lòng cao cả(1886)cuốn truyện của

người thầy(1890)giữa trường và nhà(1892)

- Văn bản in trong tập truyện thiếu nhi 1886“Những

tấm lòng cao cả”

Bài văn miêu tả thái độ tình cảm và những suy nghĩ

của người bố trước lỗi lầm của con

? Văn bản được tạo ra dưới hình thức nào?

Một lá thư của bố gửi cho con

Gv: Yêu cầu đọc: đọc to rõ ràng thiết tha,

Nhan đề do tác giả tự đặt cho đoạn trích

Gv Đọc kĩ ta sẽ thấy hình tượng người mẹ cao cả và lớn

lao qua lời của bố.Thông qua cái nhìn của bố thấy được

? Tại sao bố lại viết thư cho En-ra-cô?

Lúc cô giáo đến thăm En-ra-cô đã phạm lỗi là “thiếu

lễ độ với mẹ”

? Trước lời thiếu lễ độ của con, bố của En-ri-cô đã biểu

lộ thái độ của mình qua từ ngữ nào

“Sự hỗn láo của con tim bố vậy”

? Những từ ngữ ấy cho thấy thái độ gì của bố en-ri-cô.

- Người cha vô cùng buồn bã, tức giận và người cha đã

viết thư để phê bình con rất dứt khoát

? Trong thư người cha đã gợi lại những kỉ niệm nào về

mẹ? Và nói như thế nào?

Hs: “ Mẹ thức suốt đêm, quằn quại lo sợ, khóc khi con

ốm; mẹ sẵn sàng… để cứu sống con”

?Điều này cho thấy mẹ của Em – ri – cô là người ntn.

Hết lòng vì con, lo lắng thậm trí hi sinh cả tính mạng vì

con-> đó là đức tính nhân hậu với tình mẫu tử sâu sắc

? Sau khi gợi lại những kỉ niệm về mẹ, người cha đã chỉ

ra cho En-ri-cô thấy được điều gì.

“Ngày buồn thảm mất mẹ”

“ Nếu làm mẹ đau lòng thì con k thể sống thanh thản,

dù hối hận cầu xin, lương tâm con k yên tĩnh, tâm hồn

con như bị khổ hình ”

Gv liên hệ: “ dẫu khôn lớn…

? Người cha đã chỉ ra cho En ri cô thấy tình cảm gì của

cha mẹ ?

Hs theo dõi đoạn cuối

? Người cha đã yêu cầu En –ri –cô điều gì ?

- Không được nói nặng với mẹ

- Phải xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ tha thứ Xin lỗi một cách

thành khẩn Đừng hôn bố

? Tại sao người cha lại yêu cầu con như vậy ?

Vì yêu con mong con được thanh thản trong lòng, vì

chưa nhận thấy rõ sự hối hận của con

? Qua đó người cha muốn nhắc nhở con điều gì ?

? Câu văn “ Thà rằng….với mẹ” có ý kiến cho rằng đó

là thái độ cực đoan, thiên lệch ý kiến em ntn.

1 Lý Do của người cha khi viết thư cho En-ri-cô

-Thấy con thiếu lễ độ với mẹ,

Hs thảo luận 3 phút.

- trình bày ý kiến- bổ sung

? Nếu như em mắc lỗi với mẹ, em sẽ làm gì ?

? Tất cả những lời nói đó chứng tỏ tình cảm gì của cha

mẹ đối với En ri cô ?

-Rất yêu thương, nhưng không làm ngơ trước lỗi lầm

của con

? Tại sao người bố lại nói như vậy?

- Muốn con trân trọng tình cảm đó và không nên làm

? Em có nhận xét gì về giọng điệu và lời văn ?

? Qua bức thư cho thấy đây là người cha ntn.

? Tại sao người cha lại dùng cách viết thư cho con mà

không trực tiếp phê bình nhắc nhở ngay.

- Thông thường lời nói trực tiếp sẽ tác động nhanh hơn

nhưng hiệu quả k cao, người cha đã chọn cách viết thư

để cho En-ri-cô đọc và có t/gian suy ngẫm điều đó cho

thấy ông là người tâm lí và tế nhị trong việc giáo dục

con Giúp con dễ nhận ra sai lầm và sửa sai

Gv: Bình, chuyển

? Trước những lời lẽ của cha, Tâm trạng của En ri cô

như thế nào ?

? Đọc thư của bố En-ri-cô có cảm xúc ntn

? Điều gì khiến En-ri-cô xúc động như vậy ?

- Vì bố gợi lại kỷ niệm về mẹ

- Nhắc nhở con không được làm cho mẹ buồn

- Giọng điệu tuy nghiêm khắcnhưng rất chân tình và sâu sắc

->Nghiêm khắc mà vẫn chứa đựng tình cảm sâu sắc đặc biệt là tấm lòng độ lượng và sự0 tế nhị trong cách giáo dục con

2 Tâm trạng của En- ri- cô

- Vì tình yêu của bố, mẹ

- Cách giáo dục tế nhị của bố

? Qua tâm trạng đó cho thấy En –ri-cô là người ntn.

Hs; biết nhận ra lỗi lầm của bản thân và thành khẩn sửa

lỗi

Gv; điều quan trọng sau lỗi lầm …

? Văn bản là một bức thư của người cha gửi cho con,

nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề là “Mẹ tôi” ?

- Tuy bà mẹ không xuất hiện trực tiếp nhưng lại là tiêu

điểm mà các nhân vật và mọi chi tiết đều hướng tới

? Chỉ ra cái biểu cảm đặc sắc của văn bản?

- Giọng điệu chân thành, tha thiết, thuyết phục phù hợp

tâm lí trẻ thơ

? Văn bản có ý nghĩa sâu sắc ntn?

- Hs đọc ghi nhớ

? Hoc sinh đọc yêu cầu bài tập 1

? Chọn một đoạn trong thư nói đến vai trò của mẹ và

- Hs nắm được cấu tạo từ ghép đẳng lập và chính phụ.

- Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

*Giới thiệu bài.

Các em đã được học về từ đơn, từ ghép ở các lớp trước Vậy từ ghép gồm mấy loại? Lànhững loại nào?

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

Gv treo bảng phụ.

Hs đọc ví dụ

? Nhớ lại cấu tạo của từ ghép(đã học L6)

Gv Là một loại thuộc từ phức – là những từ gồm 2

tiếng trở lên, được tạo ra bằng cách ghép các tiếng

có quan hệ với nhau về nghĩa

Chú ý các từ in đậm

? Trong các từ ghép đó tiếng nào là tiếng chính,

tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng

chính ?

Bà ngoại:

Thơm phức

Có hai tiếng: tiếng chính - tiếng phụ

? Dựa vào đâu mà em biết đó là tiếng chính, tiếng

? Các từ “ quần áo, trầm bổng” đều là từ ghép,

nhưng em có thể xác định tiếng chính - tiếng phụ ?

Vì sao ?

- Không có tiếng chính cũng chẳng có tiếng phụ Vì

các tiếng trong từ khi tách ra vẫn có nghĩa biểu thị

Gv các từ ghép không phân ra tiếng chính tiếng phụ

khi tách các tiếng vẫn có nghĩa đầy đủ là từ ghép

Lâu đời, xanh gắt, nhà máy, nhà ăn,

cây cỏ, cười nụ, Nước mắt, đường

+ Không phân ra tiếng chính –

tiếng phụ

-> Từ ghép đẳng lập

2 Ghi nhớ/ sgk

? Đều là bà nhưng dựa vào tiếng nào để phân biệt

người sinh ra bố hoặc mẹ.

Gv như vậy tiếng chính giống nhau nhưng tiếng phụ

khác nhau nó đã phân ra nghĩa khác nhau

? Nghĩa của tiếng bà so với nghĩa của từ bà

ngoại,bà nội nghĩa nào rộng hơn, nghĩa nào hẹp

hơn.

Gv Nghĩa của tiếng bà rộng hơn so với nghĩa của từ

“ bà ngoại” bởi tiếng “ngoại, nội” vừa bổ sung vừa

giới hạn nghĩa cho tiếng “bà”

? Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ ghép chính

phụ

Gv T.G chính phụ: có nghĩa phân loại : Thường

gồm có 2 tiếng, trong đó có 1 tiếng chỉ loại lớn và 1

tiếng có tác dụng chia loại lớn đó thành loại nhỏ

hơn

Hs đọc VD

?Hiểu ntn về nghĩa của từ quần - áo

+ Quần:trang phục mặc phía dưới cơ thể người

+ Áo:

-trên -? Hai từ quần – áo đều chỉ chung về trang phục khi

ghép lại với nhau thành một từ ghép có tính phân

nghĩa hay hợp nghĩa.

- Quần áo: Có nghĩa chung chỉ trang phục

? So sánh nghĩa của từ “quần áo” với mỗi tiếng

“quần - áo”?

- Quần áo: Có nghĩa chung và khái quát hơn

? Qua đó em hiểu ntn về nghĩa của các từ ghép.

II/ Nghĩa của từ ghép

1 Ví dụ:

* Nhận xét

Ví dụ 1

- Từ ghép chính phụ+ có tính chất phân nghĩa

+ Nghĩa hẹp hơn nghĩa của tiếng

chính

Vd 2

- Ghép đẳng lập

+ Có tính chất hợp nghĩa

Hs đọc ghi nhớ

Gv từ ghép đẳng lập hay còn gọi là: hợp nghĩa, song

song : Là từ ghép mà nghĩa của nó biểu thị những

loại rộng hơn, lớn hơn, khái quát hơn so với nghĩa

các tiếng trong từ

Gv Lưu ý :

+ Các tiếng trong từ ghép đẳng lập thường cùng

thuộc một loại nghĩa( cùng danh từ, cùng động

từ, )

+ Các từ như : chèo bẻo, bù nhìn, bồ kết, ễnh

ương, mồ hôi, bồ hóng, , axit, càphê , ôtô, môtô,

rađiô, có thể cho là từ ghép ( theo định nghĩa )

hoặc từ đơn ( tuy có 2 tiếng trở lên nhưng các tiếng

đó phải gộp lại mới có nghĩa , còn từng tiếng tách

rời thì không có nghĩa Những trường hợp này gọi

là từ đơn đa âm ).

Gv treo bảng bài tập.

Hs đọc bài 1

Hs đọc bài 2

? Điền thêm tiếng để tạo từ ghép chính phụ?

Gvchú ý: tiếng được ghép vào phải có t/d giới hạn

nghĩa cho tiếng chính Nghĩa của từ vừa tạo ra phải

hẹp hơn nghĩa của tiếng cho trước

Hs lên bảng làm: thước: kẻ, đo độ, vuông

Gv nhận xét - đánh giá

Gv: Hướng dẫn Hs làm bài tập 3

Y/c: tiếng được ghép phải có quan hệ ngang bằng

với tiếng đã cho, nghĩa của từ vừa tạo ra phải khái

4 Bài 5

Hoa hồng: tên một loại hoa để

Hd: DT mang nghĩa cá thể mới có k/n kết hợp từ chỉ

số lượng cụ thể Từ ghép ĐL là DT mang nghĩa khái

quát k kết hợp với từ chỉ số lượng cụ thể mà nó chỉ

kết hợp với lượng từ

Hoa màu hồng không phải là hoa hồng

? So sánh nghĩa của từ

Mát: cảm giác khoan khoái dễ chịu

Tay: bộ phận trên cơ thể người…

Mát tay: người làm việc gì cũng thường đạt kết quả

tốt

Gv yêu cầu Hs khá giỏi làm thêm bài 7

phân biệt với các loại hoa khác,

5 Bài 6.

Có 2 từ ghép chính phụ, 2 từ ghép đẳng lập nhưng nghĩa của các từ này k thể suy ra từ nghĩa của các tiếng tạo lên chúng

4 Củng cố- dặn dò.

? Có mấy loại từ ghép cho biết cụ thể mỗi loại

- Em hiểu ntn về nghĩa của từ ghép

Học thuộc ghi nhớ sgk, làm bài tập phần còn lại

- Chuẩn bị bài “Liên kết trong văn bản”

_

Ngày soạn: 18/ 8/ 2015 Ngày giảng: 19/8/2015

Tuần 1 – Bài 1 Tiết 4: Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN

A/ Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức:

- Khái niệm về liên kết trong văn bản

- Yêu cầu về liên kết trong văn bản

2.Kĩ năng:

- Nhận biết và phân tích tính liên kết của các văn bản.

- viết các đoạn văn, bài văn có tính liên kết

* GTB: Trong một văn bản dù nói hay viết nếu không có sự liên kết thì người nghe, đọc không hiểu

nội dung Vậy

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

Gv treo bảng phụ-Hs đọc

? Đoạn văn có mấy câu- 5 câu

? Cho biết nội dung từng câu

Câu 1:Nêu việc con thiếu lễ độ với mẹ

Câu 2,3,4 kể lại những việc làm của mẹ khi con

còn bé

Câu 5: yêu cầu của bố đối với con

?Xét về nội dung và hình thức có câu nào sai ngữ

pháp hay chưa rõ nghĩa không.

Khi tách từng câu ra khỏi đoạn văn các câu k sai

ngữ pháp cũng k mơ hồ về nghĩa

? Chỉ viết thế này En-ri-cô có hiểu điều mà bố

muốn nói k Vì sao

Em hay En-ri – cô đều không hiểu vì nội dung giữa

các câu không có mqh gì, k liên kết với nhau

? Vậy muốn đoạn văn dễ hiểu cần điều kiện gì?

- Phải có tính liên kết

? Hãy giải nghĩa từ “ Liên kết”

Gv: dùng các từ ngữ để gắn kết các ý lại với nhau

cho nội dung liền mạch

? Vậy liên kết trong văn bản là tính chất ntn.

- Nội dung 1 trong ghi nhớ

2 Hs đọc VD

Tại sao đoạn văn khó hiểu các em hãy đọc “Cổng

trường mở ra”

?Đoạn văn khó hiểu vì thiếu ý gì và sửa lại ntn.

Gv Đoạn văn nhắc đến việc thiếu lễ độ của con và

những vất vả khó nhọc của mẹ mục đích để làm

gì(chưa có y/c nhắc nhở của bố đối với con trước

hành động ấy)=> Thiếu tính liên kết về nội dung

- Thiếu ý bày tỏ thái độ và y/c của bố nên có thể

thêm: "Bố còn nhớ cách….Vậy mà giờ đây con lại

I/ Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản

1 Tính liên kết của văn bản

Làm cho văn bản dễ hiểu

2 Phương tiện liên kết trong văn bản

* ví dụ 1:

hỗn láo với mẹ Bố thật thất vọng về con Thôi "

Đọc VD2:

? Đoạn văn có mấy câu, nêu nội dung từng câu.

? Em nhận xét ntn về nội dung giữa câu 1 và 2

- Đối ngược nhau: c1 tương lai k ngủ đc- c2 k rõ

hiện tại hay tương lai nhưng ngủ dễ dàng

?Vậy giữa hai câu này cần thêm từ hay cụm từ nào

để biểu thị ý đối ngịch nhau.

? C1-2 nói về người con còn câu 3 lại nhắc đến ai.

? Như vậy từ “đứa trẻ”câu 3 phải thay bằng từ

nào, vì sao?

? Vậy cụm từ “ Còn bây giờ” và từ “ con” đóng

vai trò gì?

- Là các từ ngữ làm phương tiện liên kết

? Để văn bản có tính liên kết cần có điều kiện gì?

Người nói, viết phải làm cho nội dung các câu, các

đoạn thống nhất gắn bó chặt chẽ với nhau=

Phương tiện liên kết: câu, từ, cụm từ

?Em hiểu ntn về liên kết và phương tiện liên kết

trong văn bản.

H/s đọc ghi

Gv Khi nói hay viết để rõ ràng dễ hiểu thì ngoài

việc dùng từ, đặt câu đúng ngữ pháp ta còn phải

biết sử dụng các phương tiện liên kết cả nội dung

và hình thức mới tạo lập được văn bản hoàn chỉnh

HS đọc bài 1

? Sắp xếp các câu để có tính liên kết?

? Các câu trong đoạn văn có tính liên kết chưa? Vì

sao?

- Chưa nói về cùng 1 nội dung mặc dù giữa các câu

đều nói về mẹ tôi nhưng:

Các câu 1 và 2 ( Hồi quá khứ) mẹ đã mất

Hai câu sau nói về hiện tại(sáng nay – chiều nay

mẹ còn sống)

- Nội dung các câu trong đoạn phảithống nhất và gắn bó với nhau-> Liên kết về nội dung

- Đoạn 2: Thêm cụm từ “Còn bây giờ” vào trước câu 2.

+ Câu 3 "đứa trẻ" thay bằng từ" con"

-Dùng câu, từ, cụm từ làm phương tiện liên kết

3 Ghi nhớ/ sgk

III/ Luyện tập.

1 Bài 1Sắp xếp các câu theo trật

? Hãy điền từ thích hợp

Hs điền từ

Hs đọc bài 4 Nêu tách 2 câu văn ra khỏi VB thì có

vẻ rời rạc Nhưng để trong cùng đoạn văn cuối của

VB thì thành 1 thể thống nhất& làm cho đoạn văn

- Tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ không

may rơi vào hoàn cảnh bố mẹ li dị

- Đặc săc nghệ thuật của văn bản

C/ Tiến trình

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra đầu giờ.

? Nêu nội dung của văn bản “ Mẹ tôi”

3 Bài mới: Giới thiệu bài

Trong xã hội hiện nay không phải gia đình nào cũng êm ấm, hạnh phúc Có những bạn nhỏ đã không may rơi vào hoàn cảnh gia đình chia lìa

Hoạt động của Gv, Hs ND, kiến thức cần đạt.

Hs đọc chú thích 1/sgk

? Nêu vài nét hiểu biết của em về tác giả - tác phẩm ?

- Tác giả Khánh Hoài là nhà văn thành công ở thể loại

truyện viết về trẻ em

- Tác phẩm đạt giải nhì trong cuộc thi văn thơ viết

về quyền trẻ em do viện Khoa học Giáo Dục và tổ chức

cứu trợ trẻ em Rát-đa Béc-men Thụy Điển tổ chức

1992

Gv: Đọc cần phân biệt rõ giữa lời kể và các đối thoại,

diễn biến tâm lý của nhân vật

Gv: Đọc mẫu – Hs đọc – Nhận xét

? Hãy tóm tắt nội dung cốt truyện.

Hs: Truyện kể về diễn biến tâm trạng của hai anh em

Thành và Thuỷ từ khi bố mẹ chuẩn bị ly hôn cho đến

khi hai anh em phải chia tay mỗi người theo một

người

? Hãy giải nghĩa các từ “ Ráo hoảnh, võ trang”

? Văn bản trên có thể chia làm mấy phần ?

3P – P1: Từ đầu hiếu thảo như vậy

b Tác phẩm:

2 Đọc - hiểu trú thích

a Đọc - tóm tắt

b Hiểu trú thích

c Bố cục:

- 3 phần

Truyện kể theo ngôi thứ nhất N/v tôi trong truyện là

“Thành” người chứng kiến sự việc xảy ra, cũng là người

chịu nổi đau như em gái mình

Cách lựa chọn ngôi kể có tác dụng giúp cho tác giả

thể hiện được một cách sâu sắc những suy nghĩ tình

cảm và tâm trạng của nhân vật

? Truyện viết về ai về điều gì nhân vật chính là ai

Hs: Truyện kể về cuộc chia tay của hai anh em ruột

khi gia đình tan vỡ Hai anh em Thành và Thủy đều là

nhân vật chính

?Những con búp bê gợi cho em những suy nghĩ gì?

Cũng như Thành và Thủy không có lỗi gì…thế mà phải

chia tay nhau

?Tại sao chúng phải chia tay chúng có lỗi gì?

Chúng không có lỗi gì, chỉ vì cha mẹ của Thành và

Thủy li hôn nên chúng phải chịu chia tay

?Cuối cùng chúng có phải chia tay nhau không?Vì sao.

Hai anh em chia đi chia lại mãi và cuối cùng chúng k

phải chia tay Thủy đã đặt con Vệ Sĩ cạnh con Em Nhỏ

Điều này nói lên nguyện vọng mãi mãi ở bên nhau của

thành-thủy nói riêng của các em nhỏ nói chung đồng

thời khiến cho bậc cha mẹ phải suy ngẫm

?Tại sao không nói cuộc chia tay của Thành và Thủy

mà là của những con búp bê?

?Khi mẹ ra lệnh chia đồ chơi ra,thái độ của Thành và

Thủy như thế nào?

Thủy: run lên bần bật, cặp mắt tuyệt vọng,hai bờ mi

sưng mọng

Thành: cắn chặt môi… nước mắt như tuôn ra

?Qua thái độ đó, cho thấy Thành và Thủy có tình cảm

như thế nào với hai con búp bê.

?Tình cảm của anh em Thành-Thủy trước và sau khi

gđ tan vỡ ra sao?

? Tìm các chi tiết kể về những ngày gia đình còn hạnh

II/ Đọc - hiểu văn bản

1.Ý nghĩa của tên truyện.

-Búp bê là những đồ chơi của tuổi nhỏ, gợi lên sự ngộ nghĩnh trong sáng, ngây thơ

vô tội

- Tác giả mượn truyện những con búp bê phải chia tay để nói lên một cách thấm thía nỗi đau xót và vô lí của cuộc chia tay hai anh em (Thành- Thủy)

phúc qua sự hồi tưởng của hai anh em Thành và Thuỷ.

Hs:Thành đá bóng bị xoạc rách áo, Thuỷ mang kim để

vá cho anh

Chiều nào Thành cũng đi đón em

Thành hay ngủ mơ thấy ma Thuỷ lấy dao buộc vào

con búp bê đặt ở đầu giường để con vệ sĩ gác cho anh

ngủ

? Hình ảnh Thành – Thuỷ hiện lên như thế nào khi mẹ

ra lệnh chia đồ chơi ?

- Thuỷ: Run lên bần bật, kinh hoàng, sợ hãi Cặp mắt

tuyệt vọng Hai bờ mi sưng mọng lên vì khóc

- Thành: Cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc, nước

mắt cứ tuôn ra như suối, ướt đầm cả gối và hai ống tay

áo

?Khi thấy Thành chia búp bê ra Thủy có hành động và

lời nói ntn vì sao?

- Thuỷ: Tru tréo, giận dữ, khi đặt chúng lại cạnh nhau

Thủy lại vui vẻ

- Giận vì không muốn chia búp bê Và vui vẻ khi 2 con

búp bê ở cạnh nhau

- Búp bê là hình ảnh gia đình sum họp đầm ấm, là kỷ

niệm êm đềm của tuổi thơ, là hình ảnh anh em k thể

chia lìa

GV chia nhóm cho HS thảo luận 3’

Lời nói và hành động của Thủy khi chia búp bê có mâu

thuẫn không ?Theo em có cách nào để giải quyết mâu

thuẫn ấy?

Tác giả phát hiện nét tinh tế của trẻ thơ trong nhân vật

Thủy Giận giữ khi chia búp bê ra nhưng lại sợ đêm

đêm không có con Vệ Sĩ gác cho anh

Cách giải quyết mâu thuẫn là gia đình Thành Thủy

đoàn tụ

? Kết thúc truyện Thuỷ đặt con em nhỏ cạnh con vệ sĩ

có ý nghĩa ntn.

Hs: Tấm lòng nhân hậu và ước mơ chúng sẽ không bao

giờ phải chịu cảnh chia lìa như hai anh em

2 Tình cảm của hai anh em Thành và Thủy.

- Thủy ra tận sân vận động

vá áo cho anh

- Thành chiều nào cũng đi đón em

- Thành nhường hết đồ chơi cho em

- Thủy thương anh “không có

ai gác đêm cho anh ngủ nên nhường lại anh con Vệ Sĩ”

Kết thỳc truyện Thủy đó để lại cho anh con Vệ Sĩ

Điều đú cho thấy Thủy là một em gỏi vừa giàu lũng vị

tha,vừa thương anh vừa thương cả những con bỳp bờ

? Qua các chi tiết trên cho em hiểu điều gì về hai

anh em Thành Thuỷ.( K-G)

Gv: Giống nh bao gia đình khác gia đình Thành Thuỷ

có một thời rất hạnh phúc mọi ngời đều yêu thơng,

quan tâm, lo lắng cho nhau Vậy mà giờ đây hai anh

em Thành Thuỷ sắp phải chia tay nhau vì cha mẹ sắp

ly hôn, Thành ở với bố còn Thuỷ theo mẹ về quê

Tiết 2

? Ngoài chia tay với anh, với bỳp bờ Thủy cũn chia

tay với ai?

? Tõm trạng của Thủy như thế nào khi đến trường

Hs: Cắn chặt mụi, nhỡn đăm đăm khắp sõn trường: từ

cột cờ đến bảng tin những nột vẽ ụ ăn quan trờn gạch,

bật khúc thỳt thớt

? Tại sao khi đến trường Thuỷ lại bật khúc thỳt thớt

Hs: Trường học là một phần kỉ niệm của tuổi thơ

- Là nơi ghi khắc những niềm vui của Thuỷ

- Là nơi phải xa mói mói

- Thuỷ khụng được đi học nữa

? Khi đến chia tay lớp thỡ cụ giỏo và cả lớp cú hành

động như thế nào ?

Hs: Cụ giỏo ụm chặt Thuỷ, cụ thương Thuỷ; cả lớp

sững sờ khúc thỳt thớt cỏc bạn võy quanh nắm tay Thuỷ

khụng rời

? Chi tiết đú diễn tả tõm trạng gỡ ?

- Diễn tả lũng xút thương thụng cảm của cụ giỏo và bạn

3 Thủy chia tay với lớp học.

- Khúc thỳt thớt vỡ Thủy phải chia xa mói mói nơi này và khụng cũn đi học nữa

- Cụ giỏo tỏi mặt, nước mắt giàn giụa

- Cả lớp khúc mỗi lỳc một to hơn

àMọi người điều ngạc nhiờn thương xút và đồng cảm với nỗi bất hạnh của Thủy

4 Tõm trạng của Thành

khi ra khỏi trường và khi

- Cảm nhận được sự bất hạnh, cô đơn của hai anh em

trước sự vô tình của mọi người và cảnh vật

? Khi đồ đạc đã được chất lên xe, tâm trạng của Thuỷ

lúc này ra sao ?

- Như người mất hồn, mặt tái xanh, chạy vào ghì búp

bê, khóc nức lên, nắm chặt tay anh dặn dò Đặt tay con

Em Nhỏ lên vai con Vệ Sĩ Cả Thành cũng khóc nấc

lên

? Thuỷ đã nhắn nhủ anh điều gì ?

- Không được để con Em Nhỏ xa con Vệ Sĩ

? Chi tiết đó nói lên điều gì ?

- Nỗi đau xót khi phải chia tay Tình cảm gia đình, anh

em không thể rời xa

? Thành có tâm trạng và hành động như thế nào ?

Mếu máo, nhìn theo bóng dáng liêu xiêu của em

? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật nào Tác dụng của nó.

? Bức tranh trong sgk thể hiện nội dung nào ?

- B1: Cuộc chia búp bê

- B2: Cuộc chia tay của 2 anh em

? Qua đó tác giả muốn gửi đến thông điệp gì ?

Gv Bình, liên hệ môi trường gia đình là cái nôi nuôi

dưỡng, là nền tảng vững chắc để trẻ em trưởng thành.

Khi nền tảng gđình bị lung lay sẽ ảnh hưởng không

nhỏ đến sự phát triển của trẻ Vì thế

-> Không được đẩy trẻ em vào tình cảnh bất hạnh

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của tác

Kể chuyện ở ngôi thứ nhất-> Người trong cuộc kể

chuyện bộc lộ sâu sắc tâm trạng và làm tăng tính chân

thực

? Qua câu chuyện tác giả muốn nhắn nhủ điều gì.

chia tay với Thủy

Trong tâm hồn Thành đang nổi giông nổi bảo vì sắp phải chia tay với em gái

Thành cảm nhận được sự bấthạnh của hai anh em và sự cô đơn của mình trước sự vô tìnhcủa người và cảnh

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí sâu sắc tỉ mỉ.-> Cuộc chia tay đầy đau đớn, gợi niềm xót xa thương cảm khiến cho người đọc không sao cầm lòng được

III/ Tổng kết

1 Nghệ thuật

Hs đọc ghi nhớ Gv khái quát nội dung bài.

- Học thuộc bài cả vở ghi và ghi nhớ

- Chuẩn bị bài “Bố cục trong văn bản”

1 Kiến thức:

- Tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kỹ năng:

- Nhận biết phân tích bố cục trong văn bản

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản, xây dựng một bố cục cho mộtvăn bản nói- viết cụ thể

Để bài văn viết đúng và hay chúng ta phải viết có bố cục rõ ràng hợp lý Vậy bố cục là gì

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

Hs đọc " Một lá đơn xin phép nghỉ học" đã bị đảo lộn

I/ Bố cục và những yêu cầu

về bố cục trong văn bản

? Em có nhận xét ntn về trình tự ghi trong đơn

Trình tự bị đảo lộn k hợp lí

?Các nội dung trong văn bản có được viết tùy tiện hay

ghi đảo lộn không?Vì sao

- Những nội dung cần được sắp xếp theo một trình tự

trước sau rõ ràng, thì người đọc mới hiểu được

?Khi tạo lập văn bản em cần chú ý điều gì.

? Hãy sắp sếp lại nội dung các phần sao cho phù hợp.

- Quốc hiệu, tiêu ngữ

- Tên đơn

- Đơn gửi ai (người nhận)

- Họ và tên người viết đơn(ai gửi đơn)

- Lý do – nguyện vọng xin nghỉ học

- Lời hứa

- Người viết đơn ( Ký, họ tên)

Gv các em vừa xắp sếp lại bố cục trong một lá đơn

? Em hãy cho biết vì sao khi xây dựng văn bản cần

quan tâm tới bố cục ?

- Vì nó giúp các phần được trình bày rõ ràng

? Em hiểu thế nào là bố cục trong văn bản?

Gv gọi Hs đọc chấm 1 trong ghi nhớ

Đọc câu chuyện thứ nhất

?Văn bản này trình bày bằng mấy đoạn văn

?Xét về nội dung, giữa đoạn 1 và đoạn 2 đã phân định

rõ ràng chưa, dựa vào từ ngữ nào em khẳng định như

vậy

- Chưa phân định rõ ràng Vì đoạn 1 trình bày trước

kia-đoạn 2 cũng trước đó

?Cách kể như trên bất hợp lí ở chỗ nào?So với truyện

đã học em thấy nội dung các ý trong văn bản này ntn.

- Các câu, các ý đã bị đảo lộn hoàn toàn: Việc quen ngồi

2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản

* Ví dụ:

đáy giếng tạo cho tính chủ quan kiêu ngạo, coi trời bằng

vung của ếch lại kể sau sự việc ếch ra ngoài giếng

Hs chú ý: Câu cuối đoạn 2

? Có phải vì thế mà trâu trở thành bạn của nhà nông k?

Em có nhận xét gì về nội dung câu này với văn bản.

- Nội dung câu cuối k ăn nhập và k thống nhất với nội

dung của văn bản

? Qua phân tích ví dụ em nhận thấy bố cục văn bản cần

đảm bảo y/c nào.

Đọc văn bản 2.

?Văn bản trình bày bằng 2 đoạn văn em nhận xét ntn về

nội dung giữa 2 đoạn.

- Nội dung 2 đoạn tương đối rõ ràng và thống nhất

?Mục đích của truyện cười là mang ý nghĩa phê phán

nhưng cách kể như vậy đã nêu bật được ý nghĩa chưa.

Vì sao.

- Câu chuyện không nêu được ý nghĩa phê phán và

không còn buồn cười nữa Vì tình huống gây cười đã bị

giải thích ở cuối “có người hỏi ”

? Vậy để văn bản đạt được mục đích giao tiếp người

viết cần chú ý điều gì ?

- Bố cục của văn bản phải hợp lý

? Trình tự sắp xếp các phần các đoạn trong văn bản có

vai trò như thế nào ?

- Phải giúp người nói người viết dễ dàng đạt được mục

đích giao tiếp

Gv cùng Hs sắp xếp lại đoạn văn theo Ngữ văn 6

?Vậy có những điều kiện nào để bố cục được rành

mạch và hợp lý

Hs đọc dấu chấm 2 trong ghi nhớ

Gv khái quát theo ghi nhớ dấu chấm 2

? Hãy nêu nhiệm vụ của phần Mb, Tb, Kb, trong văn bản miêu tả

- Sắp xếp các phần, các đoạnphải dễ dàng đạt được mụcđích giao tiếp

3 Các phần của bố cục

- Bố cục ba phần:

tượng miêu tả

+ Tb: Lựa chọn chi tiết,

đặc điểm của đối tượng

miêu tả

+ Kb: Nêu cảm nghĩ

sự việc + Tb: Diễn biến sựviệc

? Một bạn khác lại cho rằng nội dung chính của việc

miêu tả, tự sự, đơn từ được dồn cả vào phần Tb nên Mb

và Kb không cần thiết lắm Em có đồng ý không ? Vì

Gv: khái quát nội dung toàn bài

Hs đọc yêu cầu Bài tập 1

- Hs trình bày - Nhận xét

Hs đọc yêu cầu Bài 2

? Hãy ghi lại bố cục của văn bản “Cuộc chia tay của

những con búp bê”

Hs làm bài theo nhóm 3 phút

Gv thu bài và nhận xét

Theo em bố cục như vậy đã hợp lý chưa? Vì sao?

- Hợp lý vì người đọc hiểu được nội dung bài

Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”

- Bố cục:

+ Cảnh chia đồ chơi + Cảnh chia tay lớp học

+ Cảnh 2 anh em chia tay

3.Bài 3

4.Củng cố- dặn dò.

? Em hiểu ntn về bố cục văn bản

? Bố cục của văn bản phải đảm bảo yêu cầu nào

- Học bài phần ghi nhớ, làm bài tập 3

- Chuẩn bị bài “ Mạch lạc trong văn bản.”

=======================================

Ngày soạn: 24/ 8/2015 Ngày giảng: 26 / 8/ 2015

Tuần 2 - Bài 2 Tiết 8: Tập làm văn

MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN

A/ Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức:

- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản

- Điều kiện cần thiết để một văn bản có tính mạch lạc

* Giới thiệu bài mới.

Nói đến bố cục là nói đến sự sắp xếp, sự phân chia nội dung văn bản mà văn bản bao giờcũng phải có sự liên kết mạch lạc giữa các phần, đoạn Vậy mạch lạc là gì? và làm ntn đểvăn bản có sự mạch lạc Tiết học này cô sẽ giúp các em làm tốt điều đó

Hoạt động của thầy, trò

Hs đọc vd/ sgk

? Em hiểu mạch lạc trong đông y có nghĩa là gì

Nghĩa đen: Mạch máu trong thân thể

? Trong câu văn: “ Bạn ấy viết văn rất mạch

Kiến thức cần đạt.

I/ Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản

1Mạch lạc trong văn bản

lạc” Từ mạch lạc còn được hiểu như nghĩa trên

không? mà phải hiểu ntn.

Hs: Chỉ sự rõ ràng của các phần các đoạn các

câu trong bài thống nhất với nhau để làm nổi bật

yêu cầu của đề

2 Các điều kiện để văn bản

có tính mạch lạc

*VD

- Nhận xétVăn bản : Cuộc chia tay của những con búp bê

- Kể về nhiều sự việc

- Xoay quanh sự việc chia tay

? Vậy theo em mạch lạc trong văn bản có

những tính chất gì trong số những tính chất

sau ?

Trôi chảy thành dòng thành mạch

Thông xuôt liên tục không đứt mạch

Tuần tự đi khắp các phần các đoạn trong văn

Gv: Tính liên kết và bố cục trong văn bản là rất

quan trọng Tuy nhiên sự mạch lạc trong văn

bản là không thể thiếu

? Vậy em hiểu ntn là mạch lạc trong văn bản.

Hs đọc VD/ SGK

? Văn bản: “ Cuộc chia tay của những con búp

bê” Kể về nhiều sự việc khác nhau, đó là những

sự việc gì ?

- Mẹ bắt 2 anh em chia đồ chơi

- Hai anh em rất thương nhau

- Thành đưa em đến trường

- Hai anh em chia tay nhau

- Thuỷ để lại búp bê cho anh

? Vậy toàn bộ sự việc trong văn bản xoay quanh

sự việc chính nào ?

Hs: Cuộc chia tay đau đớn cảm động của 2 anh

em

? Thành - Thuỷ, sự chia tay đóng vai trò gì

trong câu chuyện ?

Hs: Sự chia tay là sự việc chính , 2 anh em là

nhân vật chính thể hiện nội dung cốt truyện

? Mọi sự việc trong truyện đều hướng vào sự

việc nào?

- Đều hướng vào sự việc chính ( đề tài)

? Điều kiện đầu tiên để văn bản có tính mạch

lạc là gì?

? Các từ ngữ : Chia tay, chia đồ chơi cứ lặp

đi lặp lại trong văn bản, đó có phải là chủ đề

liên kết các sự việc thành một thể thống nhất

không? Có được xem là mạch lạc không ?(K-G)

Hs: Các từ được lặp lại có tính liên kết các sự

vật thành một thể thống nhất xuyên suốt văn bản

làm nổi bật chủ đề Vì thế được coi là mạch lạc

? Như vậy trong văn bản mạch lạc và liên kết có

vai trò như thế nào ?

- Thống nhất văn bản

? Hãy cho biết các đoạn văn được nối với nhau

theo mối liên hệ nào sau đây ?

Thời gian, không gian, tâm lí , ý nghĩa

Hs trả lời

? Vậy để văn bản có tính mạch lạc các phần,

các đoạn trong văn bản phải như thế nào?

_Phải được nối theo trình tự rõ ràng

? Thế nào là mạch lạc? Nêu các điều kiện để

văn bản có tính mạch lạc ?

Hs đọc ghi nhớ

Hs đọc yêu cầu bài 1

? Hãy tìm hiểu tính mạch lạc của văn bản Mẹ

tôi

Gv: Nội dung của văn bản là sự hi sinh của mẹ

đối với con

Nội dung bức thư:

+ Bố thấy con thiếu lễ độ với mẹ nên viết thư

- Các từ ngữ được lặp lại có tác dụng liên kết

* Ghi nhớ/ SGK

II/ Luyện tập

1.Bài 1

a Văn bản: Mẹ tôi

+ Bố nói với con về mẹ

+ Bố chỉ cho con thấy:

Ngày buồn nhất là ngày con mất mẹ

Ân hận khi làm mẹ buồn

+ Bố khuyên con xin lỗi mẹ

- Sự việc được thể hiện xuyênsuốt văn bản

4.Củng cố- dặn dò

? Mạch lạc trong văn bản là gì

? Điều kiện để văn bản có tính mạch lạc

- Học bài , làm bài tập còn lại

- Soạn bài: Những câu hát về tình cảm gia đình

- Nắm được giá trị tư tưởng, nghệ thuật tiêu biểu của những cõu ca dao dõn ca về tình cảm gia đình

2 Kĩ năng :

- Đọc- hiểu và phân tích ca dao, dân ca trưc tỡnh

- Phỏt hiện và so sỏnh những hỡnh ảnh ẩn dụ, so sỏnh, những mụ tuýp quen thuộc trong cỏc bài ca dao trữ tỡnh về tỡnh cảm gia đỡnh

2 Kiểm tra đầu giờ:

? Kể tóm tắt văn bản: Cuộc chia tay của những con búp bê

3 Bài mới Giới thiệu bài mới.

Trong kho tàng văn học Việt Nam, ca dao dân ca là dòng sữa ngọt ngào vỗ về , an ủi tâm hồn mỗi chúng ta qua lời ru ngọt ngào của mẹ

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

Gv gọi Hs đọc chú thích */sgk

? Hãy trình bày hiểu biết của em về ca dao dân ca ?

Gv: Ca dao- dân ca là những bài thơ bài hát trữ tình

dân gian do quần chúng nhân dân lao động sáng tác

phản ánh tâm tư tình cảm của mọi đối tượng

+ Sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật

+ Thường ngắn, thể lục bát và lục bát biến thể

+ Chân thực, gợi cảm và có k/năng lưu truyền cao,

ngôn ngữ giàu màu sắc địa phương gần với lời nói

+ Ca dao là phần lời của bài ca, có thể đọc như đọc

thơ trữ tình

+ Dân ca là phần lời kết hợp với âm nhạc dân gian

Gv: Nêu yêu cầu đọc: Chú ý ngắt nhịp 2/2/2/2 hoặc

4/4 giọng dịu nhẹ, chậm êm, tình cảm

- Đặc điểm: Thường ngắn ngọn,thường sử dụng kết hợp nhiềubiện pháp nghệ thuật

2 Đọc- hiểu chú thích

a Đọc

Hs đọc bài 1

? Bài ca dao là lời ai nói với ai ?Dựa vào từ ngữ nào

mà ta biết điều đó

Hs: Là lời ru của mẹ nói với con.Dựa vào cụm từ

“ghi lòng con ơi”

Hs chú ý Hai câu đầu

? Bằng lời hát ru, người mẹ muốn nói với con về điều

gì.

? Công cha và nghĩa mẹ đã được cụ thể hóa qua hình

ảnh nào

Công cha/ núi ngất trời

Nghĩa mẹ/ nước biển đông

? Em suy nghĩ ntn về hai hình ảnh trên(núi ngất trời,

nước biển đông)

- Hình ảnh vừa cụ thể vừa trừu tượng về độ

cao-rộng-mênh mông vô hạn và vĩnh hằng của thiên nhiên đất

trời

? Để nói về công lao của cha mẹ dân gian đã sử

dụng phép tu từ nào.

- Lấy cái trừu tượng(công cha-nghĩa mẹ) so sánh với

cái cụ thể lớn lao, cao rộng mênh mông

Ngoài ra còn có phép lặp h/ả núi và biển đồng thời

nghệ thuật đối câu chữ về h/ả“công cha với nghĩa mẹ

và núi ngất trười với nước biển đông”

? So sánh như vậy nhằm làm nổi bật điều gì

Gv Dùng lối nói ví von-> lối nói quen thuộc trong

CD DC

- Lời ru ấm ấp dịu ngọt ngợi ca công lao trời biển của

cha mẹ dân gian đã dùng những hình ảnh cao rộng,

mênh mông để so sánh ngày nay với p/tiện kĩ thuật h/

đại sông sâu, núi cao đều đo được còn t/cảm cha mẹ

dành cho con cái không gì đo đếm được và d/gian đã

cụ thể hoá “ núi cao mênh mông”

? Sau khi đã gợi ra công lao to lớn của cha mẹ dân

gian đã nhắc nhở con điều gì qua từ ngữ nào

- Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi

b Hiểu chú thích

II/ Đọc - hiểu văn bản

1 Bài 1: Lời ru của mẹ nói

với con

- Hình thức là lời hát ru quen thuộc

- Công cha và nghĩa mẹ

- Biện pháp so sánh, phép lặp phép đối và lối nói ví von

->Làm nổi bật công lao của cha

mẹ là vô cùng to lớn và rất mực thiêng liêng

? Cù lao chín chữ nghĩa là gì.

Hs đọc chú thích 1

Gv Đây là thành ngữ (nói về công lao cha mẹ sinh đẻ

nuôi dưỡng con cái vất vả nhiều bề) đi liền ngay sau

h/ả núi cao biển rộng vừa cụ thể hóa công lao cha

nghĩa mẹ vừa thẻ hiện âm điệu tôn kính nhắn nhủ của

câu hát

? Cụm từ “ghi lòng con ơi”nghĩa là gì và biểu lộ tình

cảm ntn

- Ghi lòng: khắc tạc trong lòng suốt đời k quên

- Con ơi: lời hô gọi tha thiết nhắn nhủ ân tình

?Qua bài ca dao dân gian đã khuyên dạy, nhắn nhủ

chúng ta điều gì.

GV: Công cha nghĩa mẹ to lớn như vậy phận làm con

phải luôn kính trọng và biết ơn cha mẹ đã sinh thành ,

nuôi dưỡng và giáo dục chúng ta lên người Đó là t/c

ruột thịt thiêng liêng mà mỗi người con phải thực tâm

ghi nhớ cả đời

? Hãy tìm những câu ca dao có cùng nội dung

Công cha như núi Thái Sơn…

Công cha nặng lắm ai ơi…

Ngày nào em bé cỏn con…

Cây khô chưa dễ mọc chồi…

Hs đọc bài 4

? Bài ca dao diễn đạt tình cảm nào trong gia đình.

- Là tiếng hát về tình anh em ruột thịt

?Mở đầu bài ca dao dân gian đã nói „anh em nào

phải người xa“

?Vậy người xa trong câu này nghĩa là gì

- Người xa: người xa lạ

? Từ “nào phải" nghĩa là gì?Cả câu mang ý nghĩa

2.Bài 4: Tình cảm anh em ruột

thịt.

?Bác mẹ, cùng thân nghĩa là gì.

? Qua nghĩa của các từ trên cho em hiểu nội dung

hai câu đầu ntn.

- Hs; Không phải là người xa lạ, đều cùng cha mẹ

sinh ra, có quan hệ máu mủ ruột thịt

Gv: k chỉ một lần mà 2 lần khẳng định (cùng

chung cùng thân)cùng sinh ra cùng dòng sữa cùng

mái nhà được cha mẹ yêu thương đùm bọc

? Tình cảm anh em tiếp tục được khẳng định như thế

nào

Hs; Như thể chân tay:

? Em suy nghĩ ntn về chân – tay

- chân tay luôn gắn liền trên một cơ thể, gắn bó khăng

khít không thể chia cắt k thể tách rời

?Em có nhận xét gì về giọng điệu bài và biện pháp

nghệ thuật được sử dụng.

? Tại sao tác giả so sánh với chân tay mà không

phải là hình ảnh khác.Tác dụng của nghệ thuật đó.

Gv: Chân-tay hai bộ phận gắn bó khăng khít đây là

cách so sánh giàu hình tượng và có sức thuyết phục

cao

Câu cuối tiếp tục nhắn nhủ ta điều gì.

- Anh em sống hòa thuận đem lại hạnh phúc cho cha

mẹ

Gv: Trong cuộc sống không gì hạnh phúc bằng được

sống trong một gia đình hạnh phúc, Bố mẹ gương

mẫu, con cái ngoan hiền

? Bài ca dao này đã nhắc nhở em điều gì?

? Hãy tìm những câu ca dao, truyện cổ tích nói về

tình anh em ?

- Anh em như thể chân tay

- Khôn ngoan đá đáp người ngoài

- Chị em như chuối nhiều tàu…

? Em hãy cho biết những biện pháp nghệ thuật được

sử dụng trong những bài ca dao ?

- Anh em: cùng cha mẹ ->

=> Tình anh em yêu thương hoà

- Sử dụng thể thơ lục bát ngọt ngào So sánh, các

hình ảnh ẩn dụ mang ý nghĩa sâu sắc

- Âm điệu tâm tình, nhắn nhủ

- Cả hai bài đều là lời độc thoại

? Qua đó làm nổi bật nội dung gì,

Hs; Ca ngợi tình cảm gia đình huyết thống, nhắc nhở

con cháu về công lao to lớn của cha mẹ với con cái,

III/ Tổng kết

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

* Ghi nhớ/ SGK

IV/ Luyện tập: Hướng dẫn học

sinh tự tìm hiểu bài 2&3 ở nhà

1 Bài 2: Tâm trạng của con khi lấy chồng xa

2 Bài 3:

4.Củng cố – Dặn dò.

? Em có nhận xét ntn về tình cảm biểu hiện trong cả 4 bài ca dao đó

+ Học bài, làm bài2 ( sưu tìm thêm các câu ca dao thuộc chủ đề này)+ Chuẩn bị bài “ Những câu hát về quờ hương đất nước”

=========================

Ngày soạn: 28/ 8/ 2015 Ngày giảng: 01/ 9 /2015.

Tuần 3 – Bài 3

Tiết 10: Văn bản

NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG

ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI

Ca dao, dân ca A/ Mục tiêu cần đạt.

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ những mô típ quen thuộc trong

ca dao dân ca trữ tình về tình yêu quê hương đất nước con người

3 Tư tưởng:

Giáo dục cho Hs tình yêu niềm tự hào về quê hương đất nước

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

? Hãy nhắc lại khái niệm ca dao dân ca ?

- là lời đối đáp của chàng trai và cô gái

- hai phần: đầu là câu hỏi của chàng trai, sau là lời đáp

của cô gái

? Căn cứ vào đâu mà em cho rằng đây là lời hỏi của

chàng trai và lời đáp của cô gái ?

- Lời người con trai: Nàng ơi

- Lời người con gái: chàng ơi

? Chàng trai hỏi cô gái về điều gì ?

? Đó là những địa danh nào?

? Tại sao họ lại dùng những địa danh và đặc điểm của

những địa danh để hỏi và đáp ?

- Thử tài nhau về kiến thức địa lý, Chia sẻ sự hiểu

biết, Bày tỏ tình cảm

? Các địa danh đó có những đặc điểm chung và riêng

nào ?

- Riêng : Gắn với mỗi địa phương

- Chung: Đều là những nơi nổi tiếng về lịch sử văn hoá

của miền Bắc nước ta

-> Cả hỏi và đáp đều hướng về những địa danh đặc sắc

vùng bắc bộ

? Hình thức chính của bài ca dao sử dụng là gì.

? Hình thức này trong ca dao được sử dụng ntn.

? Qua đó em thấy chàng trai và cô gái là những người

như thế nào ?

Gv đọc bài 4

? Em có nhận xét gì về số lượng từ trong 2 câu đầu ?

Câu ca dao dài hơn những bài khác, nhiều từ địa

phương Hs giải nghĩa từ địa phương

? Sự kéo dài bất thường ấy gợi tả điều gì ?

Cánh đồng dài rộng bao la trù phú

? Nghệ thuật nào đươc sử dụng trong 2 câu đầu ? Tác

dụng ?

HS; Điệp ngữ, đảo, đối xứng

- Nhìn phía nào cũng thấy cái mêng mông rộng lớn của

cánh đồng, đẹp trù phú đầy sức sống

? Hai câu sau đối tượng nhắc đến là gì? Em hiểu thế

nào là" chẽn lúa", Biện pháp nghệ thuật.

Thân em/ chẽn lúa

Tả cô gái, So sánh

Em có suy nghĩ ntn về việc so sánh này

Gv: có sự tương đồng ở nét trẻ trung phơi phới và sức

sống đang xuân

- Đều hướng về địa danh đặc sắc về hình thể, cảnh trí vùng bắc bộ như: tên núi, sông

Hình thức hát đối

-> Những người lịch lãm, tế nhị và hiểu biết lịch sử quê hương, đất nước

4.Bài 4

+ Hai câu đầu:

Điệp ngữ , đảo , đối xứng, từ láy

-> Gợi tả sự mêng mông rộnglớn của cánh đồng đẹp trù phú đầy sức sống

+ Hai câu cuối:

- Nghệ thuật so sánh: Hình ảnh

? Thông qua cách so sánh này,cô gái hiện lên với

dáng vẻ ra sao?

? Hai câu đầu miêu tả cánh đồng còn hai câu sau lại

tập trung khắc hoạ hình ảnh cô gái hai hình ảnh này

có ý nghĩa bổ sung cho nhau ntn.

- Hs; So với cánh đồng thì cô gái quả là nhỏ bé

nhưng chính vì thế mà càng làm nổi bật vẻ mênh mông

trù phú đồng thời còn tạo cho cảnh trí tươi đẹp đồng

thời thấy được sự hài hòa giữa người và cảnh

? Theo em bài ca dao là lời của ai ?

Lời của chàng trai, có thể là lời của cô gái

Gv : Bình, giảng

? Qua những bài ca dao trên em có suy nghĩ gì về đất

nước- con người Việt Nam ?

Hs trình bày

Gv Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước,

con người thường gợi nhiều hơn tả hay nhắc đến tên

núi tên sông, tên vùng đất với những nét đặc sắc về

hình thể, cảnh trí, lịch sử văn hóa của từng địa danh

Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời nhắn gửi

là các bức tranh phong cảnh là tình yêu mộc mạc, tinh

tế và lòng tự hào đối với con người với quê hương đất

nước

? Những biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng

trong chùm ca dao trên ?

So sánh, điệp ngữ, đối xứng hình thức hát đối, thể lục

bát

? Nội dung chính của chùm ca dao trên là gì ?

- Hs đọc ghi nhớ

Gv khái quát toàn bài

? Hãy tìm những câu ca dao nói về môi trường.

Cô thôn nữ mảnh mai, nhiều duyên thầm và đầy sức sống trước cánh đồng lúa

-> Ca ngợi vẻ đẹp mênh mông trù phú đầy sức sống và sự gắn

bó của con người với quê hương, đất nước

=> Bộc lộ tình yêu, niềm tự hào

III/ Tổng kết 1.Nghệ thuật

? Bốn bài ca dao trên biểu lộ nội dung gì

? Đọc thuộc một bài ca dao em thích

? Tự tỡm hiểu bài 2 và bai 3.

- Học bài, sưu tầm thêm các bài ca dao cùng chủ đề

- Chuẩn bị bài “ Từ láy.”

1 Kiến thức:

-Khái niệm về từ láy Các loại từ láy

2 Kĩ năng:

-Phân tích cấu tạo từ, giá trị của từ láy trong văn bản

-Hiểu nghĩa và biết cách sử dụng một số từ láy quen thuộc để tạo giá trị gợi hình, gợi tiếng, biểu cảm để nói giảm hoặc nhấn mạnh

* GTB: Chúng ta đã biết tiếng Việt rất phong phú và đa dạng Các loại từ như từ láy, từ ghép sẽ làm cho

từ tiếng Việt thêm hay thêm đẹp

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt.

Gv treo bảng phụ.: Yêu cầu Hs đọc VD

? Từ láy thuộc loại từ đơn hay phức? Giữa chúng có quan

hệ về âm hay nghĩa.

? Hãy xác định từ láy trong 2 vd ? Những VD này được

trích trong văn bản nào?

Hs; đăm đăm, mếu máo, liêu xiêu

Trích “cuộc chia tay của những con búp bê”

? Những từ láy này có đặc điểm âm thanh gì giống và khác

Mếu máo: lặp lại bộ phận âm đầu (M)

Liêu xiêu: giống nhau bộ phận vần

? Dựa vào kết quả phân tích hãy cho biết từ láy chia làm

mấy loại? Đó là những loại nào

Láy hoàn toàn: đăm đăm

Láy bộ phận: mếu máo, liêu xiêu

Gọi Hs đọc mục I.3

? Tại sao nói “bần bật, thăm thẳm”mà không nói bật bật,

thẳm thẳm ?

Vì đây là từ láy toàn bộ đã có sự biến đổi về thanh điệu và

âm cuối để hài hòa về âm thanh

? Hãy lấy VD về từ láy hoàn toàn và phân tích ?

-Đo đỏ- lặp hoàn toàn phụ nhưng có sự biến đổi về thanh

điệu

Xôm xốp- biến đổi về phụ âm cuối vần

Hs quan sát VD1 ( mếu máo, liêu xiêu)

? Từ láy bộ phận có cấu tạo như thế nào ?

Các tiếng giống nhau phụ âm đầu hoặc phần vần

? Qua các VD trên em cho biết có mấy loại từ láy, nêu cấu

tạo của từng loại ?

Hs đọc ghi nhớ Hs lấy ví dụ

Gv Ở từ láy toàn bộ, các tiếng lặp lại nhau hoàn toàn;

nhưng cũng có một số trường hợp tiếng đứng trước biến đổi

thanh điệu hoặc phụ âm cuối(để tạo ra sự hài hòa về âm

thanh)

Ở từ láy bộ phận, giữa các tiếng có sự giống nhau về phụ

âm đầu hoặc phần vần

Ví dụ : róc rách, rộn ràng

? Những từ láy trên biểu thị hình dáng hay âm thanh ? Các

từ láy đó được tạo thành do đặc điểm gì về âm thanh ?

Được tạo thành do sự mô phỏng âm thanh và sự hoà phối

giữa các tiếng (từ tượng thanh)

Gv: Mô phỏng âm thanh là âm thanh vốn được phát ra

nhiều tiếng khác nhau, nhiều mức độ khác nhau và để xác

định lại mức độ đó ta phải mô phỏng lại

- Hai loại từ láy:

+ Láy toàn bộ + Láy bộ phận