Trong thực tế một dạng toán cũng có ba đại lượng và chúng có quan hệ với nhau giống như ba đại lượng của chuyển động đều đó là : - Lượng nước trong bể Thể tích nước : tính theo đơn
Trang 1
(Trường TH Kì Bá, TP Thái Bình, Thái Bình)
CHU HỒNG NHẬT
Kính gửi : Ban biên tập Tạp chí Toán Tuổi thơ
Toán Tuổi thơ là một tài liệu quý đối với thầy trò chúng tôi Nhờ có TTT mà
phong trào học sinh giỏi trường tôi được nâng lên rõ rệt Hàng tháng thầy trò chúng tôi háo hức chờ đón TTT để cùng giải Đặc biệt chuyên mục : “Giải toán
thế nào ?”, “Lời khuyên học toán” đã giúp chúng tôi có thêm kinh nghiệm trong giảng dạy Nay tôi xin gửi một tham luận đến TTT, mong TTT là cầu nối để
bạn đọc trao đổi Xin chúc TTT ngày một phát triển
Trong chương trình lớp 5, các em
được học về dạng toán chuyển động
đều Dạng toán này thường đồ cập đến
ba đại lượng : Vận tốc, quãng đường
và thời gian Trong thực tế một dạng
toán cũng có ba đại lượng và chúng
có quan hệ với nhau giống như ba đại
lượng của chuyển động đều đó là :
- Lượng nước trong bể (Thể tích
nước) : tính theo đơn vị lít (/), mét khối
(m`), hoặc đề-x-mét khối (dm3) Đại
lượng này tương tự quãng đường và
được tính bằng công thức :
Lượng nước trong bổ = Sức chảy của
vòi nước x thời gian cần chảy đầy bể
- Sức chẩy của vòi nước hoặc gọi
là lưu lượng của vòi nước : tính theo
đơn vị liUphút ; lí/giở hoặc IiU/giây Đại
lượng này tương tự vận tốc và được
tính bằng công thức :
'Sức chảy của vòi nước = Lượng nước
trong bể : thời gian
- Thời gian : Tương tự thời gian
trong toán chuyển động và được tính
bằng công thức :
Thời gian = Lượng nước trong bể sức chảy của vòi nước
Để hiểu rõ hơn về dạng toán này,
chúng ta cùng tìm hiểu mấy bài toán sau đây :
Bài toán 1 Ba vòi nước cùng chảy vào một bể đang không có nước Mỗi giờ vòi thứ nhất chảy được 50 J, voi
thứ hai chay được 60 /, vòi thứ ba chẩy được 40 / Sau 2 giờ bể đầy nước Hỏi bể đó chứa được bao nhiêu
lít nước ? Phân tích Bài toán đã cho biết
thời gian nước chảy đầy bể, sức chảy
của mỗi vòi Để tìm sức chứa của bể
ta cẩn tìm lượng nước cả ba vòi chảy
trong một phút rồi nhân với thời gian nước chảy đầy bể
i Mỗi phút cả ba vòi chảy
0 + 60 + 40 = 150 (/)
Déi : 2 gid = 120 phit
Bể đó có thể chứa được lượng nước là : 150 x 120 = 18000 (/)
Bài toán 2 Một cái bể hình hộp chữ
nhật, đo lòng bể được chiều dài là 4 m,
Trang 2
chiều rộng 2,5 m và chiều cao 2 m
Lúc 8 giờ 30 phút, người ta mở hai vòi
nước cùng chảy vào khi bể không có
nước Mỗi phút vòi thứ nhất chảy
được 56 ¡, vòi thứ hai chảy được 45 ¡
Hỏi hai vòi chảy đẩy bể lúc mấy giờ ?
Phân tích Bài toán cho biết các
kích thước của bể nên tính được thể
tích của bể hay lượng nước chứa
trong bể Biết sức chảy của mỗi vòi
nên tính được thời gian để hai vòi
chảy đầy bể
Bài giải Thể tích của bể đó là
4 x 2,5 x 2 = 20 (mồ)
Đổi : 20 m? = 20000dm? = 20000 /
Mỗi phút cả hai vòi chảy được là :
55 ~ 45 = 100 (0)
Thời gian để cả hai vòi chảy đầy
bể nước đó là :
20000 : 100 = 200 (phút)
Đổi : 200 phút = 3 giờ 20 phút
Hai voi chảy đầy bể lúc :
8 giờ 30 phút + 3 giờ 20 phút
11 giờ 50 phút
Bài toán 3 Một bể nước hình chữ
nhật, lòng bể có chiều dài 3 m, chiều
rộng 2 m và chiều cao 1,5 m Khi bể
không có nước, người ta mở hai vòi
chảy vào thì sau 1 giờ 15 phút bể đầy
Hỏi mỗi phút mỗi vòi chảy được bao
nhiêu lít nước, biết rằng vòi thứ nhất
chảy hơn vòi thứ hai là 20 ¡ 2
Phân tích Bài toán cho biết kích
thước của bể nên tính được thể tích
của bể hay lượng nước có thể chứa
trong bể, biết thời gian để hai vòi
cùng chảy đầy bể nên tính được sức
chảy của hai vòi trong một đơn vị thời
gian Từ đó tính được sức chảy của
mỗi vị
Bài giải Thể tích của bể đó là :
3x2x1,5= 9 (mổ)
Đổi : 9 mŠ = 9000 dm? = 9000 J
Vậy bể đó chứa được 9000 ! nước
Mỗi phút hai vòi chảy được là :
9000 : 75 = 120 (0) Mỗi phút vòi thứ nhất chảy được l (120 + 20) : 2= 70 (0
Mỗi phút vòi thứ hai chẩy được là :
70 - 20 = 50 (i)
Như vậy qua ba bài toán cơ ban trên, chúng ta đã phần nào hiểu được
cách tính lượng nước có trong bể, sức :
chảy của vòi nước và thời gian Đây
là một dạng toán mang tính thực tế cao, vì vậy chúng ta cần phải biết giải các bài toán dạng này một cách
thành thạo để vận dụng kiến thức
toán học vào thực tế, phục vụ cuộc
sống Bây giờ các bạn hãy cùng thử
sức với một số bài toán sau nhé
Bài 1 Một bể đang không có nước Người ta mở ba vòi nước cùng chảy
vào bể, mỗi giờ vòi thứ nhất chảy
được 50 ¡, vòi thứ hai chảy được 65 ¡
và vòi thứ ba chảy được 45 / Sau 3 giờ 45 phút thì bể đầy nước Hỏi bể
đó chứa được bao nhiêu lít nước ? Bài 2 Người ta đo trong lòng một
bể nước hình hộp chữ nhật được
chiểu dài 4 m, chiểu rộng 3 m và
chiều cao 2 m Bể đang không có nước, cùng một lúc người ‡a mở hai - vòi nước chảy vào bể và sau 3 giờ thì
bể đẩy nước Hỏi mỗi giờ mỗi vòi
chảy được bao nhiêu lít nước, biết
rằng mỗi giờ vòi thứ nhất chảy ít hơn
vòi thứ hai 1000 ¡ ?
Bài 3 Một bể nước hình lập phương, trong lòng bể có cạnh dài
2 m lượng nước có sẵn trong bể là ;
chiều cao của bể Lúc 7 giờ 30 phút, người ta mở hai vòi nước chảy vào Mỗi phút vòi thứ nhất chẩy được 60 ¡, vòi thứ hai chẩy được 40 ¡ Hỏi đến
mấy giờ thì đầy bể nước ?