[r]
Trang 1N I DUNG ÔN T P ỘI DUNG ÔN TẬP ẬP
ÔN LUY N CÁC BI N PHÁP TU T ỆN CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ ỆN CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ Ừ
I C NG C KI N TH C ỦNG CỐ KIẾN THỨC Ố KIẾN THỨC ẾN THỨC ỨC
1 Bi n pháp tu t ện pháp tu từ ừ ngày 16/3/2020 đến ngày 23/3/2020)
Bi n pháp tu t là nh ng cách ph i h p các phừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung ti n ngôn ng đ t o hi uững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ể tạo hiệu ạo hiệu
qu cho ho t đ ng c a t ; làm cho l i hay, ý đ p, có s c bi u c m, nâng cao hi u ạo hiệu ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ức biểu cảm, nâng cao hiệu ể tạo hiệu
qu di n đ t và giá tr th m mĩ c a ngôn t ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ẩm mĩ của ngôn từ ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu
Ví d : Đ di n đ t ý: “m t tr i đang lên trên đ nh núi”, nhà th Tr n Đăng Khoa s ể tạo hiệu ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ơng tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ần Đăng Khoa sử ử
d ng cách nói tu t : bác m t tr i đ p xe lên đ nh núi.ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ạo hiệu ỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử
2 Các bi n pháp tu t ện pháp tu từ ừ ngày 16/3/2020 đến ngày 23/3/2020)
2.1 So sánh
So sánh là đ i chi u s v t, s vi c này v i s v t, s vi c khác có nét tối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ới sự vật, sự việc khác có nét tương ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung
đ ng đ làm tăng s c g i hình, g i c m cho s di n đ t.ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ể tạo hiệu ức biểu cảm, nâng cao hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu
Ví d :
Đ t n ất nước như vì sao ước như vì sao c nh vì sao ư
C đi lên phía tr ứ đi lên phía trước ước như vì sao c.
(Thanh H i, Mùa xuân nho nhỏ)
- Tác d ng c a phép so sánh: làm cho cách di n đ t sinh đ ng, có giá tr bi u c m, ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ể tạo hiệu
g i t c th , chi ti t đ c đi m c a s v t, s vi c…ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ể tạo hiệu ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ể tạo hiệu ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương
- Các ki u so sánh: so sánh ngang b ng và so sánh không ngang b ng.ể tạo hiệu ằng và so sánh không ngang bằng ằng và so sánh không ngang bằng
2.2 Nhân hoá
Nhân hoá là g i ho c t cây c i, con v t, đ v t… b ng nh ng t ng v n ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ằng và so sánh không ngang bằng ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu
đượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệuc dùng đ g i ho c t con ngể tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ười hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu i; làm ch th gi i loài v t, cây c i, đ v t… tr ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ới sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ở nên g n gũi v i con ngần Đăng Khoa sử ới sự vật, sự việc khác có nét tương ười hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu i, bi u th để tạo hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệuc nh ng suy nghĩ, tình c m c a con ngững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ười hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu i
Ví d :
M t tr i xu ng bi n nh hòn l a ặt trời xuống biển như hòn lửa ời xuống biển như hòn lửa ống biển như hòn lửa ển như hòn lửa ư ửa.
Sóng đã cài then, đêm s p c a ập cửa ửa.
(Huy C n, ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương Đoàn thuy n đánh cá ền đánh cá )
- Tác d ng c a phép nhân hoá: làm cho cách di n đ t sinh đ ng, có giá tr bi u c m ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ể tạo hiệu
C nh v t, s v t vô tri vô giác đật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệuc nhân hoá tr nên g n gũi, thân thi t, có tâm ở ần Đăng Khoa sử ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương
h n…ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
- Các ki u nhân hoá: dùng nh ng t ch ho t đ ng, suy nghĩ, tình c m c a con ngể tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ạo hiệu ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ười hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu i
đ ch ho t đ ng c a s v t; dùng nh ng t v n g i ngể tạo hiệu ỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ạo hiệu ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ười hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ể tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương i đ g i v t; trò chuy n,
x ng hô v i v t nh v i ngư ới sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ư ới sự vật, sự việc khác có nét tương ười hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu i
Trang 22.3 n d Ấn dụ ụ
n d là g i tên s v t, hi n tọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung này b ng tên s v t, hi n tằng và so sánh không ngang bằng ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung khác có nét tương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung đ ng v i nó nh m tăng s c g i hình, g i c m cho s di n đ t ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ới sự vật, sự việc khác có nét tương ằng và so sánh không ngang bằng ức biểu cảm, nâng cao hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu
Ví d :
M t tr i c a b p thì n m trên đ i ặt trời xuống biển như hòn lửa ời xuống biển như hòn lửa ủa bắp thì nằm trên đồi ắp thì nằm trên đồi ằm trên đồi ồi
M t tr i c a m , em n m trên l ng ặt trời xuống biển như hòn lửa ời xuống biển như hòn lửa ủa bắp thì nằm trên đồi ẹ, em nằm trên lưng ằm trên đồi ư
(Nguy n Khoa Đi m, ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ềm, Khúc hát ru nh ng em bé l n trên l ng m ững em bé lớn trên lưng mẹ ớc như vì sao ư ẹ, em nằm trên lưng)
- Tác d ng c a phép n d : làm cho cách di n đ t sinh đ ng, có giá tr bi u c m cao,ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ẩm mĩ của ngôn từ ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ể tạo hiệu tăng tính hình tượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung cho l i văn; g i nh ng liên tời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ưở ng thú v , sâu s c.ị thẩm mĩ của ngôn từ ắc
- Các ki u n d : n d hình th c, n d cách th c, n d ph m ch t, n d chuy nể tạo hiệu ẩm mĩ của ngôn từ ẩm mĩ của ngôn từ ức biểu cảm, nâng cao hiệu ẩm mĩ của ngôn từ ức biểu cảm, nâng cao hiệu ẩm mĩ của ngôn từ ẩm mĩ của ngôn từ ất, ẩn dụ chuyển ẩm mĩ của ngôn từ ể tạo hiệu
đ i c m giác.ổi cảm giác
2.4 Hoán dụ
Hoán d là g i tên s v t, hi n tọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung, khái ni m này b ng tên s v t, hi n ằng và so sánh không ngang bằng ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương
tượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung, khái ni m khác có quan h g n gũi v i nó nh m tăng s c g i hình, g i c m ần Đăng Khoa sử ới sự vật, sự việc khác có nét tương ằng và so sánh không ngang bằng ức biểu cảm, nâng cao hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu cho s di n đ t ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu
Ví d :
Vì sao? Trái đ t n ng ân tình ất nước như vì sao ặt trời xuống biển như hòn lửa.
Nh c mãi tên Ng ắp thì nằm trên đồi ười xuống biển như hòn lửa i: H Chí Minh ồi
(T H u, Theo chân Bác)ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu
- Tác d ng c a phép hoán d : làm cho l i văn sinh đ ng, có giá tr bi u c m cao; ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ể tạo hiệu
nh n m nh, gây n tất, ẩn dụ chuyển ạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung vào đ c đi m, d u hi u… c a s v t.ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ể tạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương
- Các ki u hoán d : l y b ph n đ g i toàn th , l y v t ch a đ ng đ g i v t b ể tạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ể tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ể tạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ức biểu cảm, nâng cao hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ể tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ị thẩm mĩ của ngôn từ
ch a đ ng, l y d u hi u c a s v t đ g i s v t, l y cái c th đ g i cái tr u ức biểu cảm, nâng cao hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ất, ẩn dụ chuyển ất, ẩn dụ chuyển ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ể tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ất, ẩn dụ chuyển ể tạo hiệu ể tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu
tượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung
2.5 Đi p ng ện pháp tu từ ữ văn
Khi nói ho c vi t, ngặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ười hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu i ta có th dùng bi n pháp l p l i m t t , m t c m t ể tạo hiệu ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ạo hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu (ho c c m t câu) đ làm n i b t ý, gây c m xúc m nh Cách l p nh v y g i là đi pặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ể tạo hiệu ổi cảm giác ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ạo hiệu ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ư ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn
ng ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu
Ví d :
Cháu chi n đ u hôm nay ến đấu hôm nay ất nước như vì sao
Vì lòng yêu T qu c ổ quốc ống biển như hòn lửa.
Vì xóm làng thân thu c ộc
Bà i, cũng vì bà ơi, cũng vì bà
Vì ti ng gà c c tác ến đấu hôm nay ục tác
tr ng h ng tu i th
Ố trứng hồng tuổi thơ ứ đi lên phía trước ồi ổ quốc ơi, cũng vì bà
(Xuân Quỳnh, Ti ng gà tr a ến đấu hôm nay ư )
Trang 3- Tác d ng c a phép đi p ng : làm cho l i văn sinh đ ng, giàu nh p đi u, có giá tr ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ị thẩm mĩ của ngôn từ.
bi u c m cao; nh n m nh, gây n tể tạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung cho ý c n di n đ t.ần Đăng Khoa sử ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu
- Các d ng đi p ng : đi p ng cách quãng, đi p ng n i ti p, đi p ng chuy n ti p ạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ể tạo hiệu ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương (đi p ng vòng).ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu
2.6 Ch i ch ơi chữ ữ văn
Ch i ch là l i d ng đ c s c v âm, v nghĩa c a t ng đ t o s c thái dí ơng tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ắc ềm, ềm, ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ể tạo hiệu ạo hiệu ắc
d m, hài hỏm, hài hước… làm câu văn hấp dẫn, thú vị ưới sự vật, sự việc khác có nét tương c… làm câu văn h p d n, thú v ất, ẩn dụ chuyển ẫn, thú vị ị thẩm mĩ của ngôn từ
Ví d :
Còn tr i, còn n ời xuống biển như hòn lửa ước như vì sao c, còn non Còn cô bán r ượu, anh còn say sưa u, anh còn say s a ư
(Ca dao)
- Tác d ng c a phép ch i ch : làm cho l i văn sinh đ ng, giàu ý nghĩa, dí d m, sâu ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ơng tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ỏm, hài hước… làm câu văn hấp dẫn, thú vị
s c Chắc ơng tiện ngôn ngữ để tạo hiệui ch đững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệuc dùng trong cu c s ng, trong văn th , trong câu đ i, câu đ ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ơng tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu
- Các l i ch i ch thối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ơng tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ười hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ng g p: dùng t ng đ ng âm; dùng l i nói tr i âm; ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ạo hiệu dùng cách
đi p âm; dùng l i nói lái; dùng t trái nghĩa, đ ng nghĩa, g n nghĩa.ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ần Đăng Khoa sử
Nói gi m, nói tránh là bi n pháp tu t dùng cách di n đ t t nh , uy n chuy n,ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ị thẩm mĩ của ngôn từ ể tạo hiệu ể tạo hiệu tránh gây c m giác đau bu n, ghê s , n ng n ; tránh thô t c, thi u l ch s ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ềm, ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ị thẩm mĩ của ngôn từ ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương
Ví d : Bà c c m l y tay em, r i hai bà cháu bay v t lên cao, cao mãi, ch ng còn đói ần Đăng Khoa sử ất, ẩn dụ chuyển ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ẳng còn đói rét, đau bu n nào đe do h n a H đã v ch u Thồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt ạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ềm, ần Đăng Khoa sử ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung đ (An-đéc-xen)ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương
- Tác d ng c a phép nói gi m, nói tránh: làm cho l i văn l ch s , t nh , nh nhàng.ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ị thẩm mĩ của ngôn từ ẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu
- Các cách nói gi m, nói tránh: nói vòng, nói tr ng, dùng t đ ng nghĩa…ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
2.8 Nói quá
-Nói quá là bi n pháp tu t phóng đ i quy mô, m c đ , tính ch t c a s v t, hi n ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ạo hiệu ức biểu cảm, nâng cao hiệu ất, ẩn dụ chuyển ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương
tượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung đượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệuc miêu t đ nh n m nh, gây n tể tạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung, tăng s c bi u c m.ức biểu cảm, nâng cao hiệu ể tạo hiệu
Ví d : M t hai nghiêng n ộc ước như vì sao c nghiêng thành (Nguy n Du)ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ
- Tác d ng c a phép nói quá: làm cho l i văn sinh đ ng, có giá tr bi u c m cao; ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ị thẩm mĩ của ngôn từ ể tạo hiệu
nh n m nh, gây n tất, ẩn dụ chuyển ạo hiệu ất, ẩn dụ chuyển ượp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung cho ý c n di n đ t.ần Đăng Khoa sử ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ạo hiệu
- C n phân bi t nói quá v i nói khoác, nói d i.ần Đăng Khoa sử ới sự vật, sự việc khác có nét tương ối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu
II LUY N T P CÁC BI N PHÁP TU T ỆN CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ ẬP ỆN CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ Ừ
1.Tìm và nêu nét đ c đáo trong vi c s d ng bi n pháp tu t các ví d sau:ử ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ở
a) Không có kính, r i xe không có đèn, ồi
Không có mui xe, thùng xe có x ước như vì sao c,
Xe v n ch y vì mi n Nam phía tr ẫn chạy vì miền Nam phía trước: ạy vì miền Nam phía trước: ền đánh cá ước như vì sao c:
Ch c n trong xe có m t trái tim ỉ cần trong xe có một trái tim ần trong xe có một trái tim ộc
Trang 4(Ph m Ti n Du t, ạo hiệu ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương Bài th v ti u đ i xe không kính ơi, cũng vì bà ền đánh cá ển như hòn lửa ộc )
b) M t tr i xu ng bi n nh hòn l a ặt trời xuống biển như hòn lửa ời xuống biển như hòn lửa ống biển như hòn lửa ển như hòn lửa ư ửa.
Sóng đã cài then, đêm s p c a ập cửa ửa.
Đoàn thuy n đánh cá l i ra kh i, ền đánh cá ạy vì miền Nam phía trước: ơi, cũng vì bà
Câu hát căng bu m cùng gió kh i ồi ơi, cũng vì bà
(Huy C n, ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương Đoàn thuy n đánh cá ền đánh cá )
c) M t b p l a ch n v n s ộc ến đấu hôm nay ửa ời xuống biển như hòn lửa ời xuống biển như hòn lửa ươi, cũng vì bà ng s m ớc như vì sao
M t b p l a p iu n ng đ ộc ến đấu hôm nay ửa ất nước như vì sao ồi ượu, anh còn say sưa m
Cháu th ươi, cũng vì bà ng bà bi t m y n ng m a ến đấu hôm nay ất nước như vì sao ắp thì nằm trên đồi ư
(B ng Vi t, ằng và so sánh không ngang bằng B p l a ến đấu hôm nay ửa ) d) Nh ng nét h n h trên m t ng ững em bé lớn trên lưng mẹ ớc như vì sao ở trên mặt người lái xe chợt duỗi ra rồi bẵng đi một lúc, bác ặt trời xuống biển như hòn lửa ười xuống biển như hòn lửa i lái xe ch t du i ra r i b ng đi m t lúc, bác ợu, anh còn say sưa ỗi ra rồi bẵng đi một lúc, bác ồi ẵng đi một lúc, bác ộc không nói gì n a Còn nhà ho sĩ và cô gái cũng nín b t, vì c nh tr ững em bé lớn trên lưng mẹ ạy vì miền Nam phía trước: ặt trời xuống biển như hòn lửa ảnh trước mặt bỗng hiện ước như vì sao c m t b ng hi n ặt trời xuống biển như hòn lửa ỗi ra rồi bẵng đi một lúc, bác ện lên đ p m t cách kì l N ng bây gi b t đ u len t i, đ t cháy r ng cây Nh ng cây ẹ, em nằm trên lưng ộc ạy vì miền Nam phía trước: ắp thì nằm trên đồi ời xuống biển như hòn lửa ắp thì nằm trên đồi ần trong xe có một trái tim ớc như vì sao ống biển như hòn lửa ừng cây Những cây ững em bé lớn trên lưng mẹ thông ch cao quá đ u, rung tít trong n ng nh ng ngón tay b ng b c d ỉ cần trong xe có một trái tim ần trong xe có một trái tim ắp thì nằm trên đồi ững em bé lớn trên lưng mẹ ằm trên đồi ạy vì miền Nam phía trước: ước như vì sao i cái nhìn bao che e a nh ng cây t kinh th nh tho ng nhô cái đ u màu hoa cà lên trên màu ủa bắp thì nằm trên đồi ững em bé lớn trên lưng mẹ ủa bắp thì nằm trên đồi ỉ cần trong xe có một trái tim ảnh trước mặt bỗng hiện ần trong xe có một trái tim xanh c a r ng Mây b n ng xua, cu n tròn l i t ngc c, lăn trên các vòm lá ủa bắp thì nằm trên đồi ừng cây Những cây ị nắng xua, cuộn tròn lại từngcục, lăn trên các vòm lá ướt ắp thì nằm trên đồi ộc ạy vì miền Nam phía trước: ừng cây Những cây ục tác ước như vì sao t
s ươi, cũng vì bà ng, r i xu ng đ ơi, cũng vì bà ống biển như hòn lửa ười xuống biển như hòn lửa ng cái, lu n c vào g m xe ồi ảnh trước mặt bỗng hiện ần trong xe có một trái tim.
(Nguy n Thành Long, ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ L ng lẽ Sa Pa ặt trời xuống biển như hòn lửa. )
2 Xác đ nh ki u n d trong các ví d sau:ị thẩm mĩ của ngôn từ ể tạo hiệu ẩm mĩ của ngôn từ
a) D ước như vì sao i trăng quyên đã g i hè, ọi hè,
Đ u t ần trong xe có một trái tim ười xuống biển như hòn lửa ng l a l u l p loè đâm bông ửa ựu lập loè đâm bông ập cửa.
(Nguy n Du, ễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ Truy n Ki u ện ền đánh cá ) b) Chi c thuy n im b n m i tr v n m ến đấu hôm nay ền đánh cá ến đấu hôm nay ỏ ở trên mặt người lái xe chợt duỗi ra rồi bẵng đi một lúc, bác ền đánh cá ằm trên đồi
Nghe ch t mu i th m d n trong th v ất nước như vì sao ống biển như hòn lửa ất nước như vì sao ần trong xe có một trái tim ớc như vì sao ỏ.
(T Hanh, ếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương Quê h ong ư )
c) Ngoài th m r i chi c lá đa ền đánh cá ơi, cũng vì bà ến đấu hôm nay
Ti ng r i r t m ng nh là r i nghiêng ến đấu hôm nay ơi, cũng vì bà ất nước như vì sao ỏ ư ơi, cũng vì bà
(Tr n Đăng Khoa, ần Đăng Khoa sử Đêm Côn S n ơi, cũng vì bà ) d) Thuy n v có nh b n chăng ền đánh cá ền đánh cá ớc như vì sao ến đấu hôm nay
B n thì m t d khăng khăng đ i thuy n ến đấu hôm nay ộc ạy vì miền Nam phía trước: ợu, anh còn say sưa ền đánh cá
(Ca dao)
e) Bác n m trong gi c ng bình yên ằm trên đồi ất nước như vì sao ủa bắp thì nằm trên đồi
Gi a m t v ng trăng sáng d u hi n ững em bé lớn trên lưng mẹ ộc ần trong xe có một trái tim ị nắng xua, cuộn tròn lại từngcục, lăn trên các vòm lá ướt ền đánh cá
Trang 5(Vi n Phễn đạt và giá trị thẩm mĩ của ngôn từ ương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung, Vi ng lăng Bác ến đấu hôm nay )
3 Chép l i nh ng câu th trong chạo hiệu ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ơng tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ương tiện ngôn ngữ để tạo hiệung trình Ng văn l p 9 s d ng các bi n pháp ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ới sự vật, sự việc khác có nét tương ử
tu t đã h c đ miêu t hình nh m t tr i Nêu c m nh n c a ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ọi hoặc tả cây cối, con vật, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn ể tạo hiệu ặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu em v v đ p c a ềm, ẻ đẹp của ẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu ủa từ; làm cho lời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu hình nh m t trặt trời đang lên trên đỉnh núi”, nhà thơ Trần Đăng Khoa sử ời hay, ý đẹp, có sức biểu cảm, nâng cao hiệu i trong nh ng câu th v a chép.ững cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ơng tiện ngôn ngữ để tạo hiệu ừ là những cách phối hợp các phương tiện ngôn ngữ để tạo hiệu