* Sơ kết: Cái tài của Nguyễn Du là ở chỗ “ mỗi người một vẻ...” – nhân vật trong tác phẩm cũng như ngoài đời không ai giống ai điều này tạo nên những nét diện mạo, tính cách riêng của từ[r]
Trang 1NỘI DUNG ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN LỚP 9
PHẦN VĂN BẢN
DÀN Ý - ĐOẠN TRÍCH “CHỊ EM THÚY KIỀU”
- Giới thiệu tác giả Nguyễn Du
- Đoạn thơ miêu tả 2 chị em Thúy Kiều xưa nay đều coi là mẫu mực của bút pháp miêu tả cổ điển
II/ TB
1 Bốn câu đầu; Giới thiệu chung về hai chị em Thúy Kiều.
- Giới thiệu chung về hai chị em trong gia đình, lời giới thiệu cổ điển, trang trọng
rằng họ là “tố nga”, đẹp và trong sáng: Đầu lòng hai ả tố nga/ Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân.
- Tiếp đến, tác giả miêu tả chung vẻ đẹp của hai chị em trong một nhận xét mang
tính chất lí tưởng hóa, tuyệt đối hóa ( đẹp một cách hoàn thiện): Mai cốt cách, tuyết tinh thần/ Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười
+ “Mai cốt cách” là cốt cách của mai: Bút pháp ước lệ, hình ảnh tượng trưng, 2 vế đối nhau câu thơ trở nên tao nhã gợi cảm, âm điệu nhịp nhàng nhấn mạnh sự đối xứng làm nổi bật vẻ đẹp cân đối hoàn hảo, duyên dáng, thanh tao, trong trắng của người thiếu nữ ở hai chị em Thúy Kiều: Vóc dáng mảnh mai, tao nhã như mai; tâm hồn trắng trong như tuyết => Đó là vẻ đẹp hài hòa đến độ hoàn mĩ cả hình thức lẫn tâm hồn, cả dung nhan và đức hạnh
+ Hai chị em đều tuyệt đẹp, không tì vết “mười phân vẹn mười”, song mỗi người lại mang nét đẹp riêng khác nhau “mỗi người một vẻ”
* Sơ kết: Cái tài của Nguyễn Du là ở chỗ “ mỗi người một vẻ ” – nhân vật trong tác
phẩm cũng như ngoài đời không ai giống ai điều này tạo nên những nét diện mạo, tính cách riêng của từng nhân vật để làm nổi bật được vẻ đẹp riêng của từng người, ngòi bút của Nguyễn Du đã bộc lộ được tất cả sự tài hoa của nghệ thuật tả người mà đây là 1 đoạn điêu luyện của nghệ thuật ấy
2 Bốn câu tả Thúy Vân.
- Câu thơ mở đầu: “Vân xem trang trọng khác vời” đã giới thiệu khái quát vẻ đẹp
của Thúy Vân: một vẻ đẹp cao sang, quí phái
-> Vẻ đẹp của Thúy Vân là vẻ đẹp đầy đặn, phúc hậu; tính cách thì đoan trang, thùy mị: khuôn mặt đầy đặn, tươi sáng như trăng đêm rằm;lông mày sắc nét như mày ngài; miệng cười tươi thắm như hoa; giọng nói trong trẻo thốt ra từ hàm răng ngọc ngà là những lời đoan trang, thùy mị Mái tóc của nàng đen mượt hơn mây, da trắng mịn màng hơn tuyết
- Miêu tả Vân bằng những nét ước lệ thích hợp Vân đang nảy nở,tươi thắm đoan trang mà hiền dịu, phúc hậu
-> Vân đẹp hơn những gì mỹ lệ của thiên nhiên – một vẻ đẹp tạo sự hòa hợp, êm đềm với xung quanh -> Kì diệu hơn Nguyễn Du vừa miêu tả nhan sắc đã cho thấy ngay
số phận nhân vật: “ Mây thua ; tuyết nhường ” Từ “ thua” và “ nhường” ngầm dự báo về một cuộc đời bình lặng, suôn sẻ
3 / 12 câu tả Kiều
Trang 2* Lí giải trình tự miêu tả, thủ pháp nghệ thuât:
+ Số lượng câu chứng tỏ guyễn Du dùng hết bút lực – lòng yêu mến vào nhân vật này lấy Vân làm nền để làm nổi bật Kiều, Vân xinh đẹp là thế nhưng Kiều còn đẹp hơn Nếu Vân đẹp tươi thắm hiền dịu thì Thúy Kiều lại đẹp sắc sảo
Nguyễn Du đã miêu tả Thúy Vân trước để làm nổi bật Thúy Kiều theo thủ pháp nghệ thuật đòn bẩy Tả kĩ, tả đẹp để Vân trở thành tuyệt thế giai nhân, để rồi khẳng định Kiều còn hơn hẳn: “Kiều càng sắc sảo mặn mà” Từ “càng”đứng trước hai từ láy liên tiếp “sắc sảo”, “mặn mà” làm nổi bật vẻ đẹp của Kiều: sắc sảo về trí tuệ, mặn mà về tâm hồn
* Nhan sắc :
+ Bằng bút pháp ước lệ, tác giả miêu tả dung nhan khiến Thúy Kiều hiện lên rạng rỡ :
+ “làn thu thủy”: đôi mắt long lanh, linh hoạt như làn nước mùa thu gơn sóng
+ “ nét xuân sơn”: nét mày thanh thoát tươi xanh mơn mởn đẹp như dáng núi mùa xuân tươi trẻ
→ không miêu tả nhiều nhưng tất cả đều hoàn mĩ, tập trung tả nét chân dung tiêu biêủ của một con người, là “gương” soi là “cửa sổ tâm hồn” Đôi mắt, không chỉ mang vẻ đẹp bên ngoài mà ẩn chứa thế giới tâm hồn bên trong
+ “Hoa ghen, liễu hờn” phép tu từ nhân hóa, từ ngữ chọn lọc thái độ của thiên nhiên với Kiều Với vẻ đẹp của Vân thiên nhiên chẳng đố kị mà chịu thua, chịu nhường còn với vẻ đẹp của Kiều “ hoa ghen”, “ liễu hờn” đố kị
→ Tóm lại: Vẻ đẹp của Kiều gây ấn tượng mạnh – một trang tuyệt sắc giai nhân.
*Tài năng : Không chỉ là giai nhân tuyệt thế mà Kiều còn có tài – rất đa tài Sử dụng
hơn 6 dòng thơ để giới thiệu tài năng của nàng
- Giới thiệu tố chất thông minh do trời phú, tài làm thơ, vẽ tranh, ca hát, đánh đàn đều đến mức điêu luyện
+ Tài đánh đàn: thể hiện qua từ ngữ “ làu , ăn đứt” những từ ngữ biểu thị giá trị tuyệt đối thể hiện tình cảm yêu mến, trân trọng của mình đối với nhân vật Thúy Kiều Kiều thông minh và rất mực tài hoa
+ Soạn nhạc: Soạn khúc: “ bạc mệnh” thể hiện tâm hồn đa sầu, đa cảm, phong phú khúc nhạc dự đoán cho số phận đau khổ, bất hạnh của Kiều sau này
- So với đoạn tả Thúy Vân, chức năng dự báo còn phong phú hơn
- Những câu thơ miêu tả nhan săc, tài năng dự đoán số phận thể hiện quan niệm
* Kiều đẹp quá, tài hoa quá, hoàn hảo quá nên không thể tránh khỏi sự “ghen, hờn” của tạo hóa => ngầm dự báo số phận chìm nổi, khổ đau, “ hồng nhan bạc mệnh”
4/ Nếp sống hai chị em: 4 câu cuối
- Cuộc sống “êm đềm”, “ phong lưu” khuôn phép, đức hạnh mẫu mực
- Tác dụng đoạn cuối: khép lại bức chân dung của hai nàng Kiều đồng thời khép lại toàn đoạn trích khiến nó thêm chặt chẽ với tác phẩm, với số phận từng nhân vật Vân
êm ái, Kiều bạc mệnh
- Cách miêu tả - giới thiệu chính xác số phận từng nhân vật
III/ Kết bài
- Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích
Trang 3PHẦN TẬP LÀM VĂN
Đề bài: Suy nghĩ của em về “Những người không chịu thua số phận”
Gợi ý:
I/ Mở bài:
- Giới thiệu sự việc hiện tượng cần bàn
II/ Thân bài:
A/ Nêu biểu hiện, thực trạng, giải nghĩa từ ngữ
- “Số phận”: ở đây được hiểu là những nỗi khốn khổ về hoàn cảnh hoặc bất hạnh
( tàn tật, khiếm khuyết,…) về thể xác Xưa nay, số phận thường được nhiều người coi là sự an bài của ông trời, do trời định đoạt nên người có số phận bất hạnh thường
- “Những người không chịu thua số phận” là những con người có ý chí, nghị lực,
niềm tin vào cuộc sống Họ không đầu hàng trước số phận mà mạnh mẽ vươn lên để
+Những con người không chịu thua số phận là những con người: Có nhận thức
đúng đắn về số phận ( họ nhận ra rằng số phận nằm trong tay mỗi con người và họ quyết tâm vượt lên hoàn cảnh, vượt lên chính mình để tạo dựng cuộc sống tốt đẹp cho mình và người thân, để trở thành người có ích…)
- Nhắc đến “những người không chịu thua số phận”, trong chúng ta, ai cũng vô cùng cảm phục khi nói về những tấm gương giàu nghị lực như: + Thầy giáo Nguyễn Ngọc Kí, mặc dù bị liệt hai tay từ nhỏ nhưng thầy vẫn quyết tâm đến trường, kiên trì học viết bằng chân, học hết đại học, trở thành Nhà giáo Ưu
tú, nhà văn, nhà thơ Từ nghị lực và ý chí vượt khó vươn lên của bản thân, thầy Nguyễn Ngọc Kí đã viết lên trang huyền thoại cho chính cuộc đời mình và trở thành tấm gương của biết bao thế hệ học sinh, thanh niên Việt Nam + Hiệp sĩ công nghệ thông tin Nguyễn Công Hùng, từ khi còn nhỏ đã mắc căn bệnh hiểm nghèo khiến anh bị liệt toàn thân, nhưng anh vẫn cố gắng học tập, mở trung tâm tin học dành cho người khuyết tật, giúp đỡ họ có một hướng đi trong cuộc đời mình,
có niềm tin vào cuộc sống Anh làm cho mọi người cảm phục bởi ý chí phi thường vươn lên trong cuộc sống, sống có ích, có cống hiến cho xã hội… + Hay Nick Vujicic – chàng trai người Úc sinh ra với cơ thể không tay không chân, nhưng điều đó không khiến anh nản chí Vượt qua những khiếm khuyết trên cơ thể mình, anh trở thành một diễn giả nổi tiếng khắp thế giới, được mọi người biết đến
=> Họ chính là những tấm gương tiêu biểu cho một lẽ sống đẹp, không chịu khuất phục sự nghiệt ngã của số phận.
B/ Nguyên nhân: Nhờ đâu họ có sức mạnh để vượt lên số phận?
+ Nguyên nhân khách quan: Nhờ có sự động viên khích lệ của gia đình, bạn bè xã hội nên họ có đủ dũng cảm, tự tin để vượt qua hoàn cảnh, số phận và những chông
+ Nguyên nhân chủ quan: Bản thân họ có ý chí nghị lực, có niềm tin yêu mãnh liệt vào cuộc sống Họ đã tạo dựng cuộc sống từ muôn vàn khó khăn,gian khổ, thử thách bằng sự kiên trì,nhẫn nại và quyết tâm chiến thắng số phận của mình Họ là những bông hoa hướng dương luôn hướng về phía mặt trời
Trang 4C/ Phân tích Ý nghĩa, mặt tốt, mặt tích cực:
* Bản thân họ:
- Nếu như chim mang tiếng hót cho đời thêm vui, nếu như hoa mang vẻ đẹp cho đời thêm sắc, thì nghị lực, không chịu thua số phận đã mang lại cho họ những điều đáng
quý “Không chịu thua số phận” giúp họ có tinh thần, quyết tâm vượt lên hoàn cảnh,
vượt lên chính mình để sống có ích, không thành gánh nặng cho xã hội, sống có cống hiến cho xã hội, giảm bớt gánh nặng cho gia đình… “Tàn” nhưng không “phế”, bằng khả năng của mình họ đã có nhiều thành công và khẳng định được mình trong xã hội
* Cho xã hội, cộng đồng:
- Hơn hết, họ là những tấm gương sáng để lại trong chúng ta bài học sâu sắc về nghị
lực và ý chí vươn lên Chính những tấm gương về họ dạy cho chúng ta phải biết vượt qua những khó khăn trong cuộc sống để thực hiện hoài bão ước mơ Không ai khác,
họ là thần tượng của mọi người, đặc biệt là thế hệ trẻ ngày hôm nay
D/ Giải pháp phát huy
+ Tuyên dương, ngợi ca nhwungx con người tạo sự lan tỏa → Trách nhiệm của
→ Những người tàn tật cần được quan tâm, giúp đỡ hơn nữa ( Phần lớn những người may mắn như chúng ta đã bao giờ cho rằng giúp đỡ những người tàn tật là vấn đề cần được quan tâm hơn nữa không? Và chúng ta đã làm được những gì cho họ? )→ Giúp
đỡ người tàn tật là trách nhiệm của cả cộng đồng ( Giúp đỡ họ không chỉ là trách nhiệm của những tổ chức nhân đạo, các cơ quan chính quyền mà còn là trách nhiệm của tất cả mọi người chúng ta ) → Giúp đỡ người tàn tật là biểu hiện sâu sắc nhất của
+ Phản đề: bên cạnh ca ngợi những tấm gương vượt khó thì chúng ta cũng cần phê phán những cá nhân không kiên cường, nhụt chí trước những chông gai cuộc sống Mõi khi gặp khó khăn thường rất dễ nản lòng, chưa thật sự cố gắng đã đầu hàng số phận, dễ buông xuôi hoặc ý lại, hoặc phải ứng tiêu cực…( Học sinh lấy một vài dẫn chứng tiêu biểu ) Đó là những người hèn nhát, không dám đối diện với sự thật nên
- “Những người không chịu thua số phận” mãi mãi được mọi người yêu quý, khâm phục và kính trọng Họ đã cống hiến cho xã hội như cây xanh làm đẹp cho đời, điểm
- Rút ra được nhiều bài học bổ ích về lẽ sống, về ý chí, nghị lực, niềm tin, khát vọng… ( trong bất kì hoàn cảnh nào, dù số phận có nghiệt ngã đến mấy vẫn quyết tâm vươn lên, vượt qua mọi thử thách để sống có ích).Bản thân được sống trong điều
- Ngưỡng mộ họ, sẵn sàng sẻ chia, giúp đỡ để họ bớt đi những đau đớn, nhọc nhằn
PHẦN TIẾNG VIỆT
Trang 5A/ Lý thuyết cần nắm:
BÀI: KHỞI NGỮ
- Khái niệm: Khởi ngữ là thành phần đứng trước chủ ngữ, nêu lên đề tài được nói đến trong câu
- Dấu hiệu: kết hợp được với các từ về, với, đối với, còn (phía trước) và thì (phía sau)
* Chú ý tránh nhầm lẫn giữa khởi ngữ và trạng ngữ
BÀI: CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiết 1)
- Thành phần tình thái: Được dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với
sự việc được nói đến trong câu
- Thành phần cảm thán: Dùng để bộc lộ thái độ, tình cảm, tâm lí của người nói
(vui, buồn, mừng, giận…)
B/ Bài tập vân dụng:
Bài 1 Xác định khởi ngữ trong câu sau, viết lại thành câu không có khởi ngữ
a/ Còn mắt tôi thì các anh lái xe bảo: “Cô có cái nhìn sao mà xa xăm”
b/ Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động
c/ Ông xách cái làn trứng, còn cô, cô ôm bó hoa to
d/ Mưa tuyết, ở đây có cả đấy
e/ Còn tấm gương bằng thủy tinh tráng bạc, nó vẫn là người bạn trung thực
g/ Tình yêu quê hương làng mạc, đó chính là yếu tố để bồi dưỡng lòng yêu nước
Bài 2 Viết lại các câu sau, lấy phần in đậm làm tp khởi ngữ
a/ Tôi đã làm bài tập rất cẩn thận.
b/ Anh không ghìm được xúc động.
c/ Tôi hiểu rồi nhưng không giải được.
Bài 3 Viết đoạn văn nghị luận trong đó có sử dụng 1 thành phần khởi ngữ và 1 thành phần biệt lập: cảm thán hoặc tình thái.
a Suy nghĩ của em sau khi đọc 1 tác phẩm văn học
b Bản chất và tác hại của lối học đối phó